Art - kulture

[Nosh]

PERSHENDETJE NGA SHKEMB KORABI!




Liber i mirëseardhur për ardhacakët në Suedi Përgaditi Sokol Demaku -

(http://www.kosovarimedia.com/images/stories/Art-Kultur/gramatika.jpg)http://www.kosovarimedia.com/cache/7805_0_0_300x429_images_stories_Art-Kultur_gramatika.jpg “Mësim fillestar shqip - suedisht ”- nga Ibragim Egriu

(http://www.kosovarimedia.com/images/stories/Art-Kultur/gramatika.jpg)
Ibrahim Egriu u lind në në Maqellarë të Dibrës më 1939. Shkollimin fillor e kreu në vendlindje, te mesmen ne Prilep, kurse Akademine Pedagogjike dhe Universitetin gjuhe e letërsi, në Shkup. Filloi detyrën më 1962, në Tërnovë të Gostivarit. Në vitin 1968 iu mundësua që të punësohet në shkollën e mesme për punëtor të kualifikuar „Voskopoja“ në Kaçanik, profesor i gjuhës dhe letërsisë shqipe dhe për herë të parë vuri në skenë dramën „Nora“ të Andrea Skanjetit. Pra, hapsirë të veçantë në rini i përkushtoi dramaturgjisë. Kështu në vitin 1979 me nxënësit e shkollës tetëvjeçare në Dibër ku punoi nga viti 1970, deri në vitin 1984, përgatiti katër pjesë teatrale që u transmetuan në ekranin televiziv të TV Shkupit dhe u mirëpritën. Ishte tejet aktiv në Ansamblin “Liman Kaba“ ku si aktor i grupit dramatik interpretoi me sukses disa role teatrale. Në vitin 1984 emigroi fillimisht në Zvicër e pastaj në Malme të Suedisë. Që në ditët e para vendosi kontakt me komunitetin e këtushëm shqiptar dhe u aktivizua në shoqatën „Kosova“ e atë „Iliria“ ku mbante mësimin me fëmijët shqiptarë. Më 5 maj të vitit 1986 nga qyteti Malme, e filloi transmetimin e emisioneve në gjuhën shqipe në Radion, atëbotë të njohur “Zeri i Kosovës”. Ishte nismëtar i organizimit të LASH në Suedi që u themelua më 30 maj të vitit 1992 në qytetin Lund. Ishte themelues i L A SH në Suedi, sekretar dhe kryetar i Këshillit Pedagogjik. I angazhuar në shkollën shqipe dha kontribut të veçantë në organizimin dhe masovizimin e saj. Krahas punës me nxënës shqiptar, zhvilloi mësimin e gjuhës shqipe në disa grupe mësimore për suedezët. Dha kontribut të veçantë në organizimin e mërgatës shqiptare në Suedi, organizimin e demostratave të bashkatdhetarëve tanë dhe ndihmoi formimin e shumë klubeve e shoqatave kulturore. Merret me gazetari e publicistikë. Botoi dy libra të gramatikave suedisht-shqip. Në koautorësi ka botuar edhe katër libra leximi dhe një antologji për ciklin e ulët, të mesëm dhe atë të lartë si dhe libri “Mësim fillestar shqip -suedisht”. Një nevojë e kahmotshme e komunitetit shqiptar në Suedi ishte botimi i një doracaku suedisht- shqip apo si vet autori e pagëzoj “Mesimi fillestar shqip-suedisht”. Ky libër është i pari i këtij lloji në shtetin e Suedisë dhe ka qenë i domosdoshëm, ku përmes këtij botimi autorët dëshriojnë që tu dalin në ndihmë ardhacakëve në këtë vend të largët skandinav. Deri me tani doracak të tille kishte në disa gjuhë e mungonte ne suedisht. E ai i cvili mbushi këte boshllek me kete liber eshte profesori Ibrahim egriu së bashku me koleget e tij Jakup Sahiti dhe Anders Wessman.Libri është një ndihmesë e madhe për ardhacakët e rinjë shqiptar në Suedi. Nga vet parathenja e librit mund të konkludojme se ky liber me te vertete u dedikohet ardhacakëve fillestar ne shtetin skandinav Suedi dhe se është një nismë për mesimin e suedisht. Autorete shprehenh se ky libër është ndërtuar mbi bazat edukativo- arsimore me ç`rast kategority gramatikore dhe shqiptimi i drejtë i shembujve funksionalizohen paralelisht njera me tjetrën. Përmes ketij texti ardhacaku arrinë të mesojë shprehjet fillestare në gjuhëne re në ate suedishte te cilat deri me sot i mungonin ardhacakut shqiptar këtu ne Suedi. Ai këtu permes shembujve konkret do mësoj fjalët e nevojshme si fillestar dhe i ri ne këtë mes se si të pershendes, si të prezentohet, si tëpërgjigjet në telefon apo edhe ndonje rekomandim qe mund të ket. Njesit mësimore në këtë libër janë të shtruara në atë menyrë që janë të lidhura me detyra pune e janë shume të pershtatshme dhe të lehta për tu zënë si për të rinjë por edhe për të moshuar. Kjo e benë librin edhe më funskional në qellimin e tij. Libri është i ndarë në kapituj dhe permbajtja e cdo kapitulli ka të bejë me shprehje dhe situata të cilat njeriu i hasë në jetën e përditshme në një vend të ri dhe të huaj. Kandidatët të cilët përdorin këtë libër mund të personifikojnë dhe identifikojnë vetën me personazhet të cilat janë marrë si shembuj në libër, cka ua lehtëson dhe mudnëson një mësim dhe kuptim më të lehtë të situatave dhe shprehjeve të ndryshme të cilat ata i hasin në jetëne përditshme. Përmes ushtrimeve dhe aktiviteteve gramatikore dhe gjuhësore përdoruesit e librit mund të krijojnë situata të atilla komunkimi mes vete ku në biseda dhe ushtrime mund të inkuadrohen dy e më shumë përsona në bashkëbisedime me njeri tjetrin e këto janë perpilue në bazë të rregullave gramatikore dhe gjuhësore në mënyre që kandidatit ti mundësojnë një pevetësim sa më të shpejtë të gjuhës së këtij vendi.Të gjitha njësit mësimore por edhe uishtrimet e botuara këtu janë të perkthyera nag gjuha shqipe në ate suedeze dhe janë pershtatur për rrehtanat aktuale të kohës dhe vendit pra në rrethanat suedeze.

[Nosh]

Kraft: Ekspozita NO MORE e nivelit të artit grafik modernBerlin, (Kosovapress) 19 Janar 2012 12:54http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/ekspozita_516804.jpg

“Burokracia evropiane e vonoi Kosovën për në Evropë, por jo edhe depërtimin e artit të Rrezeart Galicës”, ka thënë Michael Kraft, drejtor ekzekutiv i Galerisë Süedost Evropa Kulture. V. të Berlinit, me rastin e hapjes së ekspozitës personale të Rrezeart Galicës, e titulluar “No More”.Në fjalën e hapjes së kësaj ekspozite, drejtori ekzekutiv i Süedost-it, Michael Kraft, pasi ka folur për biografinë e Galicës dhe evoluimin e tij artistik të cilin e ndërlidhi me zhvillimet e përgjithshme në Kosovën e pasluftës, ka thënë se kjo ekspozitë hapet paralelisht me fillimin e dialogut për liberalizimin e vizave për Kosovën, dhe bart mesazhin e qartë tek evropianët se Kosova dhe populli i saj, ndonëse të vonuar pa fajin e tyre e meritojnë liberalizimin e integrimin evropian.
“Në këtë drejtim edhe ekspozita e Rrezeartit përmbush normën dhe kap nivelin e konkurrencës evropiane të artit grafik modern. Se ai ka bërë një depërtim kualitativ në madhështinë e artit modern tregojnë punimet me reflekse të kritikës mjaft domethënëse”, ka thënë Kraft, duke interpretuar më pas dy punimet e Galicës drejtuar misioneve ndërkombëtare në Kosovë, të UNMIK-ut (tUNg) dhe EULEX-it (EUSEX), ku nga reflektimi i tyre tregon se këto dy misione duke përgatitur Kosovën për në Evropë, në fakt, e kanë vonuar atë drejt saj.
Në fund ai ka uruar autorin e ekspozitës për përsosje të mëtutjeshme në fushën e artit, ndërsa popullit të Kosovës liberalizim të shpejtë e integrim të suksesshëm në Evropë.
Për dy muaj, sa do të jetë e hapur ekspozita NO MORE e Rrezeart Galicës, pritet ta sensibilizojë opinionin kritik gjerman mbi vlerën e artit dhe artistëve në Kosovë.

[Nosh]

RUGOVA: SHKRIMTARI PRESIDENT

http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_150x100/Sabri-Hamiti-02_563794.jpg

Shkruan: (Sabri HAMITI) 20 Janar 2012 Në shekullin modern, disa herë, shkrimtarët (krijuesit) kanë provuar të kalojnë në veprimtarë (politikanë), në rrethana të ndryshme për vendet dhe popujt e vet. Rugova u bë President i Kosovës, ashtu si Vaslav Havel President i Çekisë.

Ekziston një lidhje dhe një ngjashmëri e këtyre dy rasteve të fundit, edhe pse misioni i tyre dallohet: Haveli kërkoi liri, kurse Rugova edhe liri, edhe shtet.
Pra, si bëhet e pse bëhet homo politicus një homo poeticus; dhe ky kalim a është produkt personal apo produkt i rrethanave të një vendi e të një populli?
Rugova poeticus (krijues) shtrihet në kohë në dy decenie: nga viti 1968, kur rimori Ismail Qemalin dhe pavarësinë e Shqipërisë, deri në vitin 1987, kur refuzoi pushtetin e dhunës. Rugova politicus (veprimtar e udhëheqës) kap dy decenie kohë, nga viti 1987 deri në vitin 2006. Mirëpo, dramatika e kalimit nuk ngjet përnjëherë. Rugova i parë ishte poet, kritik e mendimtar.
Rezistenca e tij nis e zhvillohet si rezistencë artistike e kulturore, atëherë kur kultura merr një rol themelor social. Kjo disidencë kulturore në fillim duket njëherësh e errët dhe ndriçuese. Është një “zonë gri” ndërmjet asaj që është e lejuar dhe asaj që është e ndaluar, do të nënvizonte Haveli. Kjo është kohë e jashtëzakonshme, kur në gjysmëdiktaturë, krijuesit u drejtohen lexuesve, të cilët lexojnë për mrekulli ndërmjet rreshtave dhe kjo bëhet jehonë. Prandaj kuptohet kaq lehtë në Prishtinën e kohës, refuzimi estetik i Rugovës (ndaj Njëshit e diktaturës), për të pohuar mendimin e lirë dhe alternativën. Prandaj Rugova vetë insiston që krijimi është dhe mbetet autonom. Mirëpo, krijuesi, nëse duhet të ketë përkatësi, atëherë ai duhet të jetë i popullit e jo i oborrit. Kjo do të thotë që refuzimi estetik bën të mundur qerthuj të rezistencës, pa u larguar nga kreacioni letrar i rezistencës. Kjo bën strukturimin e butë të rezistencës, vetërregullimin e jetës në rezistencë dhe filozofinë e jodhunës si hyrje në çlirim.
Rugova, me heshtje krijuese, e mbyt zhurmën rreth vetes, në mënyrë që të dëgjohet gjuha e tij e pëshpëritjes (dhe lutjes njerëzore), me shprehje të buta e qëndrime të forta.
Dramatika e kalimit të Rugovës ishte e dyfishtë: dramë e mbrendshme dhe e jashtme. Grindja e brendshme ndërmjet ëndrrës dhe kreaturës reale bëhet jopaqëtore. Grindja e jashtme, me rrethin e me kundërshtarët bëhet e egër, e rrezikshme. Kjo ka të bëjë me kolegët sederhollë e joveprues, gjendje të cilën Rugova e përkufizonte me figurë: Me hangër gurë të nxehtë. Ndeshja me dhunën e jashtme ishte e rrezikshme dhe pa barazpeshë; gjendje të cilën Rugova e përsëriste shpesh edhe me rezignim: Ne kemi fjalët, ata kanë plumbat. Këtu duhet të kapet filozofia e jodhunës dhe e durimit, sepse urtia popullore po i fliste me zërin e Fishtës: Sepse trimi kurrë nuk ngutet, prej urtie, jo prej tutet.
Prandaj Rugova u bë një me të vetët, u pranua nga mbrenda, u pranua e u adhurua nga jashtë. Ai shumë më herët u bë President i popullit të vet, e pastaj President i shtetit, për ta fituar cilësimin kohor President Historik i Kosovës. Sepse ai u bë veprues e bashkues, por kurrënjëherë militant, duke mbetur mbrenda shpirtit të kreatorit e të vizionarit.
Rugova u bë prijës shpirtëror, që kapërcen kohët e hapësirat. Ai mbeti lundërtar lirie, që nuk ka kapërcim, i gjerë si deti, i qëndrueshëm si mali (mal e det), që nuk tronditet as kur gjuhet me gurë: kjo është filozofia e durimit të tij, e cila niset nga dëshira për t’u bërë shpresë, sepse shpresa në të vërtetë është besim, kurse besimi gjithmonë është i lidhur me një vizion.
Rugova krijoi ide e libra dhe bëri veprime. Librat dhe veprimet e tij tashmë janë trashëgimi e kulturës dhe e humanizmit të kombit shqiptar, që shumëzohet i shenjuar në mendimet e lexuesve të tij, duke e ribërë prapë e prapë Rugovën e letërsisë. Vizioni i tij pra është vepër e papërfunduar, ai mbetet lundërtar lirie i përjetshëm.
Pamja e Rugovës mbetet unike, me flokët e gjatë të (rock) rebelimit, lidhur në fyt një shall, si shenjë identifikuese poetike apo si shenjë e një trashëgimie autentike dhe një kravatë, si shenjë të përfaqësuesit, Presidentit. Kjo pamje është bërë kaq identifikuese e punës dhe e veprës së tij edhe mbrenda edhe jashtë vendit. Dhe kujtimi i tij na çon në kujtimin shpirtëror të Rugovës, që unë do ta bëja me figurën e ikonës.

[Nosh]

Vargje poetike Fjalët e shpirtithttp://www.botasot.info/mesme/llemadeo.jpg

( Hënëz moj, ku je sonte / a ma sheh shpirtbukurën time / ah, ma pushto moj lozonjare me rreze / dhe ma puth me përkdhelime!..)
Libri i poetit Llemadeo „Fjalët e shpirtit“ është një vepër e mirëfilltë poetike. Llemadeo është bir i Alpeve të Dugagjinit të Shkodrës, dhe të kombit shqiptar. vendlindja e tij Alku, është një fshat i vogël në breg të detit në Lezhë. Llemadeo është bir i çdo fshati dhe qyteti të kombit tonë. Poeti Llemadeo në librin „Fjalët e shpirtit“, si duket ka punuar shumë vite. Me këtë vepër poetike me 450 faqe, lexuesi ynë mund të mburret me të arriturat e krijuesve tanë në poezi. Prandaj s´është rastësi titulli i librit „Fjalët e shpirtit“. Dhimbja dhe vuajtja vazhdojnë edhe në kohën tonë. Por, krahas vuajtjes dhe dhimbjes, Llemadeo ndjen të bukurën, të ndjeshmen, sublimen. Jeta është e çuditshme thotë Llemadeo, me vuajtjet dhe dhimbjet e mia unë bëj poezi. Shpërthimet shpirtërore në poezi nuk janë pa dhimbje; si një pishtar, ky shpirt për ty/ do të qëndrojë ndezur nëpër shekuj/ ti shkëlqe lartësive, o ylli im…/ se unë i yti jam edhe i vdekur…/.Këto dhe 12 mijë vargje të tjera në librin „Fjalët e shpirtit“ tregojnë për fuqinë dhe pjekurinë poetike të poetit Llemadeo. Ky libër tekstament, përmbysë ato forma dhe klishe, që zgarravaqin poezinë. I gjithë libri „Fjalët e shpirtit“ të poetit Llemadeo, është lirikë e një jete të rëndë, e një jete që edhe vriste.Në një çast tek po bisedonim rreth poezisë, ai u shprehë, unë në poezi përpiqem ose vetpërpjekem të kap jo vetëm motivin, po dhe përfytyrimin e së bukurës. / ku je ti o zot / që artin më ke mësuar/ që t´i këndoj të bukurës/ më të ëmbles dashuri/. E thashë që në fillim se kemi të bëjmë me një poet të mirëfilltë të kohës sonë. Alien! O zot i yjeve/ ti eja më pranë/ të shohësh nga afër / shumën e dritës këtej/. Makina e jetës në poezinë e Llemadeos bluan më të pabluarën, ose më të ndjeshmen. Gama e poezisë së Llemadeut kap gjerësi, thellësi dhe lartësi nga më njerëzoret. Libri poetik „Fjalët e shpirtit“ është një përmbledhje e 4 qind poezive. Bota poetike e Llemadeos është përplot ngjyra, shije dhe aromë vargjesh. Ndalem aq herë në pikën askund…/aty ku zanafillën e ka gjithësia/ aty ku çdo gjë heshtë për së fundmi…/ dhe shuhet pa zë sa herë shtohet largësia…Në këto dhe mija vargje të tjera, poeti Llemadeo me „Fjalët e shpirtit“ na shfaqet tamam si një meteor me lirikat e tij të bukura. Një bukuri e mirëfilltë poetike në „Fjalët e shpirtit“, janë poemat, dhimbjet e përgjakura të popullit tonë. As të sotmen e rëndë, as të kaluarën me luftë nuk dua ta dramatizojë. Por ndjeshmëria ime ndaj ngjarjeve të të gjitha kohrave reflekton. Në poemat „Ilirët “ , „ Unë“, „ Dhimbjet e plagës“, „Krishti para zotit“, „ Psherëtimat e mbrëmjes“, „Skënderbeu“, „ Nënë Tereza“, „ Kështjella“,etj… ndjejmë nga afër, pulsin e poezisë të Llemadeut, aromën poetike të jetës, të bukurën e pashprehur , shijen më sublime të saj. Në humnerat e pafund të kësaj jete, poeti Llemadeo, është marrë vesh me poezinë të mos bjerë pre e të mbjellave në erë. Midis dhimbjes dhe vuajtjes merr frymë poezia, arti më me ngjyra i jetës. Llemadeo është një i dashuruar i poezisë. Lirikat e „Fjalëve të shpirtit“ të tij, janë një dhuratë e bukur për letërsinë tonë. Gjaku gjuhësor i poezisë te Llemadu është epiko- lirik. Po, po. Poezia e Llemadeut brenda ka ujin e të gjitha burimeve të atdheut tonë. Unë nuk po i shtyjë largësitë, thotë poeti, por, ato po shtyhen vetë. Në frymën time poetike shprehet Llemadeo, unë kapi brendinë e kohës që jetoj, fjalën time herë-herë të përlotur, dhe herë-herë të përgjakur . Në kraharorin brenda meje, në një pikë të askundshme, aty ku zanafillën e ka fillimi, nis e fryn poezia, muza pa të cilën s´mund të jesh poet. Poezia është shprehje e së bukurës, shprehje e jetës së përditshme, shprehje e frymëzimit artistik të jetës. Bërja poezi, ose këndimi i një peisazhi artistik në asnjë çast nuk bëhet pa dy përsonazhet e përjetshëm në art, dashurinë dhe dhimbjen. Unë kujtoj shprehet poeti Llemadeo, se poezia që unë krijoj merr frymë nga të dyja, midis dhimbjes dhe dashurisë, midis dy oqeaneve të pafundme të shpirtit. Lavdi atij që e ndjen dhe e shkruan poezinë! Shëndet autorit, Llemadeo.
Rrustem Geci - Dortmund

Bota Sot

[Nosh]

Promovohet shoqata kulturore shqiptare „Aleksandër Moisiu“ në Vjenëhttp://www.botasot.info/mesme/aleksander-moisiu.jpg

Nga Vjena Halime Jakupaj
Diaspora shqiptare në Austri
Ne kryeqytetin austriak në Vjene, artdashëse shqiptar =themeluan shoqatën kulturore „Aleksandër Moisiu“. Kjo shoqatë promovimin e saj e beri të shtunen me 14 Janar të ketije viti(2012). Anëtaret e kësaj shoqate vijnë nga treva të ndryshme shqiptare si: Kosova, Shqipëria e Maqedonia. Kryetar i shoqate është Besim Xhelili kurse ndër anëtarët e tjerë janë edhe Hazir Mehmeti, Ragip Dragusha, Anton Marku, Amir Januzaj, Ramadan Kosumi etj.
Në këtë promovim poet, duke përfshire edhe vetë anëtarët, lexuan poezi të ndryshme, disa prej të cilave janë edhe të botuara në librat e tyre. Qëllimi i formimit të kësaj shoqate, sipas anëtareve të kryesisë, është promovimi i kultures shqiptare ketu në Austri si dhe bashkimi i krijuesve të rinj shqiptare të cilët jetojnë këtu.
Këtë promovim e shoqeroi edhe hapja e ekspozitës personale „Heshtje“ nga Amir Januzaj, i cili beri prezantimin e disa fotografi të bëra gjate periudhave të ndryshme kohore në Kosove e Gjermani. Në këto fotografi ishin të bashkangjitura edhe disa poezi të vet autorit, të cilat janë të botuara në librin e tij „Shtegtari i Larget“ (1995, Recenzent Ali Podrimja). Ne vazhdim të këtij promovimi nxënësja e shkollës se mesme të muzikës këtu në Vjen, Anita Marku, luajti disa pika muzikore në piano. Përpos musafirëve të ndryshëm qe ishin të pranishëm, këtë promovim e nderoi edhe prania e ambasadorit kosovar në Austri Dr. Sabri Kiqmari. Ai premtoi se Shoqata kulturore shqiptare „Aleksander Moisiu“ në Vjen në të ardhmen do të këtë nje mbështetje të madhe nga Ambasada kosovare. Krejt në funde të këtij manifestimi kjo shoqate nënshkroi një memarondum bashkëpunimi me Shhoqërinë e Akademikeve Shqiptare në Gjermani „Dija“, me kryetarin e saj Eshref Januzaj. Synim për këtë vit shoqata me e re kulturore në Austri ka botimin e një libri të perbashkët nga poet e shkrimtar anëtar të kësaj shoqate.
Për të gjithë të interesuarit dhe artëdashësit shqiptar të cilët jetojnë në Austri e dëshirojnë të jene anëtarë të kësaj shoqate, këtë mund ta bëjnë përmes postes elektronike duke plotësuar nje formular në www.moisiu.eu, e pastaj kërkesa e tyre do të shqyrtohet nga anëtaret e kryesisë dhe përgjigjen do e marrin përmes postes elektronike.

Bota Sot

[Nosh]

Bajrush Doda - legjenda e folklorit shqiptarhttp://kosovapress.com/repository/images/thumb_150x100/Doda_32486.JPG

Shkruan: (Qazim Doda) 20 Janar 2012 O prite, prite Bajrush Dodën ore heeej! Kështu isha rritur duke e dëgjuar zërin e fuqishëm të njeriut me të cilin kishim të njëjtin mbiemër.I larguar nga Kosova në rininë e hershme, nuk kisha pasur mundësi që ndonjëherë të takohesha me këtë njeri kaq të adhuruar në trevat e Malësisë së Gollakut. Ai kishte kënduar me shumë në Rrafshin e Dukagjinit, Drenicë e Podrimje, por tek nGollak ai dëgjohej ndoshta me shumë se gjithkund. I këndonte Ahmet Delisë, Kamer Loshit, Flamurit, Ali Pashë Gucisë, Skënderbeut e heronjve të tjerë. Ne mësonim ngjarjet historike , ato të cilat nuk i mësonim në shkollat tona dhe kështu mbusheshim me krenari për historinë e lavdishme të kombit tonë.
Bajrush Doda kishte një zë aq të fuqishëm. Ndërkohë që në fëmijërinë e tij për tri vite me radhë kishte mbetur pa zë. Kur iu kthye, atij zëri i erdhi shumë i fuqishëm dhe tepër kumbues aq sa të mos kishte nevojë fare për mikrofon as zmadhues. Në artin e të kënduarit të tij gërshetoheshin: fuqia e zërit, zotërimi i tij, bukuria e vokalit, vrulli i madh i rapsodit, talenti për të krijuar dhe mbajtur mend vargjet si dhe vendosmëria e përkushtimi i madh i tij që përmes këngës të përçonte mesazhin e historisë së dhimbshme dhe lavdiplotë të popullit shqiptar.
Takimi im i parë me Bajrush Dodën
Në fillim të viti 1993, derisa po pushoja nga një udhëtim i mundimshëm në zonën kufitare me Iliridën, po e dëgjoja një zë që më bënte kureshtar. Më bëhej sikur isha kthyer në odat e Kosovës ku po dëgjoja rapsodët dhe këngët e tyre për heronjtë tanë.
“ Jugosllavja UDB na i vret djemt e na i len mbi dhe!” Ishte një këngë për Jusuf e Bardhosh Gërvallën dhe Kadri Zekën. Këtë këngë nuk e kisha dëgjuar kurrë më parë. Nga kurioziteti u ngrita dhe shkova tek dera e të zotit të shtëpisë të cilin e quanin Rexhep, ishte tirons i vjetër ai. Kush po këndon zotëri e pyeta tek dera, ai me një buzëqeshje në fytyrën e tij m’u kthye: na nderon Barjush Doda nga Amerika më tha. Ata në Shqipëri nuk mund të thonin kurrë Bajrush por e shqiptonin Barjush.
Rexhepi, i zoti i shtëpisë më priu dhe sapo u fut ju tha të pranishmëve se kush jam, pa një e pa dy baca Bajrush më përqafoi dhe më tha: Po ku je o kusheri!?
Me të ishin Kadri Mani, Hajdar Doda, Skender Gjocaj, Gani Komoni, Skenderi-djali i bacës Bajrush, njëfarë Mahmuti dhe dy këngëtarë nga Tropoja.
Mua më kishte marrë malli të dëgjoja këngë të odave, pasiqë asokohe në Shqipëri kishin arritur të “civilizoheshin” shumë shpejt dhe dëgjonin më shumë italisht ose anglisht. Kisha një etje për të dëgjuar këngët e odave tona.
“Kam ardhur ta përgatis një album timin më tha, por qenka pak vështirë se këtu nuk po e kuptojkan mirë gegnishten, ndërsa mua më duhet që të këndoj gegnisht...” Në RTSH kishte hasur në një përkrahje të parezervë nga Skender Buçpapa i cili i kishte ofruar një ekip të mirë të xhirimit dhe i kishte ofruar edhe arkivin e televizionit.
Këngët e bacit Bajrush
Këngët e bacit Bajrush ishin ato për trimat nga Kamer Loshi, Ahmet Delia, Oj Kosovë oj Bukuroshe, Këngë për vëllezërit Gërvalla dhe Kadri Zekën... e kështu me radhë. Atij duhej që t’ia shkruante dikush tekstin, pasiqë aty në Tiranë kishin problem të shkruanin në gegërishten e Kosovës që për shkak të disa zanoreve të tejzgjatura dallonte pak nga gegërishtja që flitej në zonën e Veriut.
I premtova se do t’ia shkruaja unë dhe do t’ia përgatisja brenda dy ditëve të gjitha këngët. Ndjeja disi një kënaqësi që kisha rastin t’i ndihmoja një njeriu që kaq shumë kishte dhënë për folklorin shqiptar. I thashë që pas dy ditësh të vinte tek zyrja ime dhe t’i merrte të gjitha këngët e shkruara ashtu siç dëshironte ai.
Një takim i papritur që nuk e diti se kush ishte
Para se të shkoja në zyrën time u takova në sheshin e Tiranës para përmendores së Skënderbeut me Adem Jasharin dhe disa shokë të tjerë. Me Ademin nuk rrinin shumë njerëz, sidomos shqiptarët e Kosovës u iknin takimeve me të. Iknin kur e shihnin sepse kishin frikë se mos po i fotografonte kush dhe ajo do t’u kushtonte shtrenjtë me t’u kthyer në Kosovë.
I thashë Ademit se e kemi bacën Bajrush në Tiranë dhe ai gjithmonë i ka kënduar Ahmet Delisë e trimave të tjerë të Drenicës.
“A e kie pernime?”, më pyeti Ademi dhe i qeshi fytyra. Erdhi bashkë me mua. Gjatë rrugës na u bashkangjit edhe grupi i Strugës që ishin për të njëjtën çështje në Tiranë. Duke dalur shkallëve përpjetë e vërejtëm se baca Bajrush kishte arritur para meje dhe po më priste. Duke i kënduar disa vargje të këngës së Ahmet Delisë ecte Ademi në drejtim të bacit Bajrush dhe shkoi e përqafoi.
E shihte i habitur, kush mund të jenë këta dy njerëz me mustaqe kaq të mëdhaja dhe që po më njohin kaq mirë.
“Prej kahit t’kemi o burre” e pyeti Ademin baci Bajrush, duke e shikuar disi në gjysëm vaj nga emocionet.
“Jam Halili nga Vokshi i Deçanit” i tha Ademi sepse nuk donte t’i thoshte emrin. “Jam rritur duke i dëgjuar këngët tua që më pëlqejnë shumë...”
Më pastaj Ademi ua zgjati dorën edhe atyre të tjerëve që ishin me të, pra Skender Gjocajt, Kadri Manit, Mahmutit, Hajdar Dodës, Gani Komonit dhe dy këngëtarëve tropojanë.
Njëri nga ata që ishte me bacin Bajrush, iu duk i dyshimt Ademit dhe më shikoi njëherë duke më dhënë shenjë se dikush ishte i dyshimtë. Menjëherë i tha ditën e mirë duke u larguar bashkë me shokët që ishin me ne. Unë qëndrova dhe i përfundova se shkruari këngët.
“Eu, po boll shpesh jom kanë n’Voksh, po këtë njeri nuk e kam pa kurrë bre!” Këtë ma tha baci Bajrush. I thashë: “Nuk njihem me të i thashë, këtu tek shkallët e takova dhe nuk e di se kush është...”. Nuk doja që të flisja më shumë në prezencën e të tjerëve.
Më vonë e pyeta Skender Gjocaj-n se kush ishte ai njeri që as nuk këndonte, as nuk fliste por vetëm na dëgjonte se çfarë po flasim.
Është një biznesmen nga ana e jonë më tha. Unë nuk deshta të dija më shumë për të, e dita që Ademi dyshonte në të dhe unë nuk e dija arsyen.
Jam takuar me dhjetëra herëe me Ademin dhe kurrë nuk më ka thënë se në kënd dyshoi, dy here kam insistuar, por ai vetëm qeshej dhe më thoshte: “Lëre se nuk duhet të merremi me të!
Një allti dhuratë Kadri Manit
Kadri Mani dhe Hajdar Doda kishin kënduar qysh herët me bacin Bajrush dhe e dinin çdo këngë të tij. Me insistimin e Kadrisë nuk dilnin në skenë me të dhe i lusnin dy tropojanët të këndojnë në skenë, ndërsa ai me dy të tjerët nga Kosova të rrinin në prapaskenë.
Një ditë e vërejta Kadriun se si po dridhej. “Nuk guxoj me shkue në Kosovë” më tha. “Janë kanë shkiet dhe e kan lypë një allti... Unë jam hall lig dhe nuk mundem me i qëndrue drunit të shkaut. Unë kisha armë por isha betuar që ato do t’i përdorja vetëm për aksionet e mia”.
Këtë problem e zgjodhën Skender Gjocaj dhe baca Bajrush që e kishte pasur një allti kur kishte pas jetuar në Kosovë dhe ia fali Kadriut që ta dorëzonte.
Vardisja e një spiuni
Derisa ishim duke pritur tek posta bashkë me Skenderin, djalin e bacit Bajrush dy studentë nga Llapi na e sollën një djalë me flokë kaçurrela dhe na e prezantuan si gazetar austriak, na thanë se emri i tij ishte Armando. Ne asnjëri nuk dinim gjermanisht dhe u munduam të flisnim me të anglisht, por ai nuk dinte. Pas pak minutash ai filloi të qeshej duke thënë se dinte edhe shqip. Fliste shqip duke i dhënë një aksent gjerman...
Ne u mashtruam dhe i ofruam të rrinte me ne. “Ma kanë vjedhur pasaportën dhe kuletën me para...” na tha duke u përlotur ngapak. Ne e morëm dhe e strehuam për disa ditë, sapo u fut brenda tek banesa ku banonte baca Bajrush, ai filloi t’i fliste shqip atij, duke thënë se kishte studijuar në Kosovë ku i kishte mësuar këngët e tij. “Jam Armando Dieter Mense!” i tha. E mori çiftelinë dhe e këndoi këngën “Kur t’i pashë rruzat në fyt”. U habitën të gjithë të pranishmit.
Pasi kishte shkuar baca Bajrush në Amerikë i telefonova dhe i thashë se e mora vesh kush kishte qenë ai “gazetari austriak”, pasi ma kishte vjedhur një librezë të gazetarisë, me të cilën kishte shkuar dhe ishte prezantuar në disa institucione në emrin tim, ku pas nj¨¨e kohe shërbimet e shtetit shqiptar e kishin vërtetuar se ai përdorte dokumente falso. Më vonë më pat ardhur njëfarë Imer Aliçkaj dhe më pat treguar historinë e atij djali, ishte Avdyl Loshaj, djali i Skender Gjonit nga Carrabregu. I tregova bacit Bajrush, i cili më tha se e njihte edhe Skender Gjonin që kishte qenë i martuar me një boshnjake: “A djali i tij paska qenë ai fare spiuni a, heu zoti ja theftë qafen!”
Ardhja ime në Amerikë dhe Bajrushi nikoqiri im i parë
Pas lufte nuk shihja kurrfarë mundësie të integrohesha në shoqërinë multietnike të Kosovës, ishte e pamundur për mua që t’i përballoja emocionalisht bashkëpunimit me ata që më kishin përsekutuar dhe vendosa të vija në Amerikë, ku nuk njihja asnjë njeri përpos bacës Bajrush.
I telefonova dhe i thashë se do të vij në Amerikë, por se nuk kam njeri atje. “Eu çka po thue o kusheri, po ti më ke mua e mirë se vjen. Më mbetet hatri nëse shkon dikund tjetër...” Kështu më tha dhe ma dha adresën.
Kur u nisa e informova se në çfarë ore do të jem në Aeroportin Newark të New Jersey-t. Kishte dalur të më priste, por aeroplani u vonua dy orë dhe dy orë të tjera më mbajtën duke e kërkuar valixhen time që kishte humbur. I kishte rënë shumë gjatë të priste dhe pas pesë orëve ishte nisur për New York për ta gjetur një advokat duke menduar se për ndonjë arsye të panjohur mund të isha arrestuar nga emigracioni...
Sapo mbarova procedurat për kërkesën që të gjendej valixhja ime dola jashtë dhe i bëra telefon. “Eh më gezove o kusheri që paske arritur, isha duke folur me një avokat...” Dhe menjëherë u kthye nga New Yorku dhe erdhi në aeroport të Newark-New Jersey-t.
Me të ishin Manja, gruaja e tij dhe djali i tij Ylbert-i. “Mirë se na ke ardhur o kusheri!” Kështu me këtë formulë bujare duke shprehur përzemërsinë e tij më priti në aeroport Bajrush Doda.
“T’marrt’ me t’mirë Amerika!”
Kur po e shikoja bacin Bajrush më bëhej se po shihja babën tim. Ai më ofroi një mikëpritje aq të ngrohtë. Duke ardhur rrugës u ndalem në lagjen e Bronxit NY për të blerë djathë në një shitore shqiptare. Pronari i shitores sapo mësoi se unë kisha ardhur për herë të parë në Amerikë m’u drejtua me fjalët: T’marrt’ me t’mirë Amerika!
Nuk dita se si t’i përgjigjem, sepse isha mësuar me shqiptarët në perëndim së pari të pyesnin a je azilant e pastaj flisnin me ty. Këtu në Amerikë shqiptarët ishin krejt ndryshe, të uronin mirëseardhjen dhe të uronin suksese. Pse më tha këto fjalë ky njeri i panjohur e pyeta bacin Bajrush gjatë rrugës për në shtëpinë e tij. Më vështroi njëhere dhe më tha: “Këtu në Amerikë nëse të merr me të mirë në fillim do të përparosh shumë shpejt, e nëse merresh me punë të liga këtu humbesh shume shpejt...”
Duke vazhduar rrugën baci Bajrush filloi të më fliste për një problem që sapo i kishte ndodhur, ata kishin rënë në bela me një njeri nga Muriqët e Rugovës, djali i tij ishte në arrati për shkak se kishte tentuar ta vriste atë personin nga Muriqët. Po nejse de! këtu në Amerikë janë shumë shqiptarë që vijnë nga Rugova dhe janë njerëz të mirë, e nuk ka mal pa derra kanë thënë të parët tanë.
Mbiemri i bacit Bajrush nuk ishte Doda
“Nuk e di nëse të kam treguar kusheri, se i gjithë populli më njeh si Bajrush Doda por unë e kam mbiemrin Mustafa”. Nuk kisha dëgjuar kurrë dhe u habita dhe i thashë se pse nuk e kishte bërë publike? “Paj me të thënë të drejtën mua më kënaqin kur më thërrasin Bajrush Doda se kështu edhe më njeh populli...”
Mua më thërriste kusheri sepse të dy ishim fis Berishe dhe me mbiemrin Doda. Edhepse këtu në Amerikë e kishte ndërruar mbiemrin, ai edhe më tej prezantohej si Bajrush Doda.
Dy pika lotë të Bajrush Dodës për Adem Jasharin
Pasi arritëm në shtëpinë e tij në Putnam Valley të New York-ut, duke e pirë kafen i ra ndërmend ai Halili i Vokshit.
“Po më thuaj o kusheri, a është gjallë ai Halili i Vokshit se kam pyetur shumë njerëz për të dhe askush nuk e njihte, e ai kishte qenë një burrë kreshnik dhe dua ta dij nëse ka shpëtuar gjallë nga lufta?”
U mendova pak çaste nëse do të duhej t’i tregoja apo jo, por meqë më pyeti me aq interesim të sinqertë, vendosa t’ia sqaroj punën e Halilit nga Vokshi.
“Atë person që ti e ke njohur si Halili i Vokshit, ai Baca Bajrush, ishte tjetër kush, ai ishte komandanti legjendar Adem Jashari. Ai kaloi në përjetësi bashkë me shumë anëtarë të familjes së tij...”
Papritmas filloi t’i dridhej ai trupi shtatgjatë i Bajrush Dodës dhe nga sytë e tij ranë dy pika loti. Nuk u përmbajt. Për do kohë e pati të pamundur të thoshte ndonjë fjalë.
Nuk i shpëtonte asnjë takim pa e përmendur takimin me Adem
Jasharin
Sa ndjente dhembje për vrasjen e Halilit nga Vokshi, aq edhe ndjente krenari se e kishte njohur dhe kishte pasur mundësi që t’i shtërngonte duartë me të. Shumë herë në ndonjë takim në komunitet e sidomos në vizitat e ngushëllimeve që shqiptarët në Amerikë i mbajnë të rregullta dhe konform traditave të hershme të atdheut, me ç’rast mblidhen shumë njerëz për ta ndarë dhembjen për këdo që i ka ndodhur vdekja, Bajrush Doda përmendte rastin se si kishte pasur fat të takohej personalisht me komandantin legjendar dhe rrëfente se çfarë kishin biseduar...
Fatkeqësisht shumë njerëz që qëllonin në ato vizita ngushëllimesh apo takime për raste tjera kishin luajtur një rol negativ në komunitet. Disa njerëz kishin bërë edhe festë të madhe kur kishin dëgjuar për vrasjen e familjes Jashari dhe kur Bajrush Doda ua përmendte emrin e tij, ata vetëm e ulnin kokën dhe nuk bënin asnjë shenj, duke e luajtur rolin e shurdhëmemecit.
Si e mori azilin politik në Shtetet e Bashkuara të Amerikës?
Bajrush Doda kishte shumë histori interesante, ai në Amerikë e kishte marrë azilin politik ndryshe nga të gjithë të tjerët. Siç e thoshte përkthyesi i tij në intervistën që e kishte pasur në zyrën e emigracionit, atij i kishte kërkuar zyrtari i emigracionit që të këndonte një këngë patriotike. Pasi kishte marrë frymë pak, Bajrush Doda kishte filluar ta këndonte këngën e Ahmet Delisë dhe nuk kishte pasur nevojë më shumë t’i rrëfente zyrtarit se çfarë këngësh kishte kënduar për dekada me radhë derisa Kosova kishte qenë e okupuar.
Shuarja nga jeta e Bajrush Dodës la një zbraztësi në folklorin shqiptarë
Vdekja e Bajrush Dodës krijoi një zbraztësi të madhe në folklorin shqiptar, ai do t’i mungojë shumë familjes, miqve dhe adhuruesve të tij. Ai që do të merret me studimin e krijimtarisë së Bajrush Dodës duhet ta kuptojë se ky legjendar i folklorit ishte një atdhetarë i zjarrtë dhe përmes këngës së tij e shprehte atdhedashurinë duke mobilizuar brezat për qëndresë dhe luftë për liri e pavarësi.

[Nosh]

Pavarësia e dytë në Kongresin e Lushnjës

http://www.botasot.info/mesme/Shtepia_ku_.jpeg

Visar ZHITI
Kongresi i Lushnjës, që nisi në 21 janar të vitit 1920, si një kundërpërgjigje e rrufeshme që populli shqiptar i bënte ambicieve agresive për ta copëtuar edhe një herë, këtë radhë jo si në vitin mizor 1913, por për ta zhbërë fare, është mbiquajtur dhe si Pavarësia e dytë e Shqipërisë.
Ky Kongres mblodhi burrat më të shquar të vendit dhe mori vendime të rëndësishme historike dhe u hodh në veprime të guximshme që të kundërshtonte të keqen dhe të zgjidhte fatin e mëtejshëm kombëtar duke rizbuluar dashamirësin amerikan.
"Statuti i Lushnjës", do t'i jepte vendit një qeveri të re, me kryeqytet Tiranën, një qeverisje me frymë republikanizmi, të një shteti laik, pa zyrtarizuar ndonjërën nga fetë, me jetë politike pluraliste, me të drejta njerëzore, ku çdo qytetar duhej të ishte barabar para ligjit.
Vërtet vizion nga më modernët.
Si dëshmi e adhurimit të atij akti madhor, ndërkaq është gjetur dhe një dramë, e vetmja që i kushtohet Kongresit të Lushnjës, që na jep artistikisht tablo të asaj kohe, mjedisin dhe rrethanat kritike dhe ecurinë deri në lartësinë e përfundimeve të atij kuvendi vendimtar. Megjithatë drama nuk u ngjit kurrë në skenë dhe nuk u botua dot, atëherë në kohën kur u shkrua gati gjysmë shekulli më parë, por dhe më pas.
Autori Hekuran Zhiti e kaloi gjysmën e dytë të jetës së tij ndanë atyre sarajeve ku u mblodh Kongresi, tani shtëpi muze, por shkak i shpërfilljes dhe harresës së qëllimtë të asaj drame nuk ishte vetëm biografia politike e autorit, persekutimi i tij i mëparshëm, mosbesimi, që edhe pse u lejua të jetë aktor, ai nuk duhej të botonte. Vetë përmbajtja e dramës është e tillë, që mbart dhe nga ajo e vërtetë, që nuk dëshirohej në diktaturë, duke e sfiduar atë. Krahas personazheve të trilluar, janë dhe ata historikë, që idetë dhe bëmat e tyre do të ishin në kundërshtim me diktaturën e mëvonshme. Vetë Kongresi i Lushnjës do të tradhtohej, por nuk mund të harrohej...
Është një përvojë kolektive, e elitës drejtuese më shumë vizionet e së cilës do të rindizeshin me vendosjen e demokracisë në Shqipëri.
Si një vazhdim i veprës së etërve u përgatit drama "Të mblidhemi në Lushnjë", të cilin shtëpia botuese "UEGEN" sapo e ka nxjerrë në dritë, kur autori Hekuran Zhiti është shpallur dhe "Qytetar Nderi" në qytetin e këtij Kongresi shpëtimtar.
Akti III i dramës, ku shpaloset mbledhja, kuvendi i burrave, ngjan dhe me një procesverbal të Kongresit, si kujtesë historike dhe lexohet dhe si një traktat duke qenë njëherësh dhe një afresk i portreteve të burrave që u mblodhën atje.
Duke botuar pjesë të saj, duam të shfaqim nderimin tonë për veprimtaritë e shumta që ka ndërmarrë qeveria Berisha në 100-vjetorin e shpalljes së shtetit modern shqiptar. Pavarësia e dytë nderon Pavarësinë e parë. Si shqiptarë nderohemi me Shqipërinë e përjetshme.

Vazhdon

[Nosh]

"Të mblidhemi në Lushnjë"
Pjesë nga drama e Hekuran Zhitit
Salla me 10 ose 12 sërë karrikesh. Në krye një tryezë e madhe, në anë të saj një flamur kombëtar me shtizë dhe një portret i Skënderbeut në njërën dhe i Ismail Qemalit në anën tjetër. Kongresistët, disa me veshje karakteristike të Veriut dhe të Jugut dhe disa me kostume europiane, barsolina e gravata e çanta, janë shpërnarë në grupe, dy e nga tre, duke biseduar... Lushnjarë e bashkë me ta e të tjerë të armatosur si roje, hyjnë dhe dalin.
Zëra:
- ...kam ardh mes borës, ujqve dhe ushtrisë serbe...
- E madhe shtëpia... e mblodhi Shqipërinë… nuk kanë mbrritë të gjithë...
- …ku ishit mbrëmë?
- Këtu afër. Na kanë pritur me këngë. Këndonin me radhë dhe dilnin bënin roje me pushkë jashtë shtëpisë…
- …kush e kishte Korçën, grekërit apo francezët?
- Francezët për grekërit...
- Shiko Plakun e Butkës… legjendarin... sa kohë që s'jemi parë? Qysh në Vlorë... atë ditë kur u ngrit flamuri...
- A fillojmë, burra? Koha nuk pret...
- I përndershmi Sheh Karbunara do t'i bëjë një lutje Zotit, që të na bekojë... ogur i mirë... në mbrojtje nga të papriturat e shumta... ka kaq trazira...
(Të gjithë pa lëvizur nga vendi ngrijnë në heshtje dhe secili, sipas mënyrës së vet, luten, dikush me kokën lart, me duart e bashkuara, me kryet ulur, ndonjë gjunjëzohet, mërmërisin, etj., në mes tyre Sheh Karbunara i statujtë duke krijuar kështu një si grup skulpturor sugjestionues, suprem...
- Përfaqësuesi i Lushnjës ta marrë fjalën... Zoti Vokopola nise...
Përfaqësuesi i Lushnjës- Në emër të Prefekturës së Lushnjës, Beratit e Skraparit ju uroj mirëseardhjen në Kongres. Nuk jemi këtu vetëm në shtëpinë e mikut tonë bujar, lushnjarit të nderuar Kaso Fuga, por dhe brenda mureve të historisë. Po nisim një betejë, sot më 21 janar 1920, e mërkurë, që nuk do të harrohet, e ndjej... (emocionohet) Zini vendet... në këtë sallë... por dhe në ngjarjet që na presin...
Ia jap fjalën patriotit të flaktë, veprimtarit të palodhur kundër pushtimit otoman, mbështetësi kryesor i Ismail Qemalit, ministër në qeverinë e parë, Elbasan Pashës, i zbardhur në përpjekjet për çështjet e mëmëdheut. Urdhëroni!
Elbasan Pasha (I moshuar, me pak mjekër të bardhë, i hollë, i thatë, me kravatë e qylaf, me zë të ngadaltë e pak të ngjirur.) Të dashur qytetarë të Lushnjës, delegatë nga i gjithë vendi, ju që keni ardhur dhe ata që nuk kanë arritur ende, por dhe ata që nuk do të vijnë dot kurrë se janë vrarë për ideal, (duartrokitje të forta), luftëtarë, burra që më bëtë nderin ta çel këtë kuvend, vazhdim i atij të Lezhës me Skënderbeun dhe i atij të Prizrenit me Abdyl Frashërin me shokë, duke ju falënderuar me shpirt, shpall të hapura punimet. Së bashku të hapim udhën që do të ndjekim. Nëpër vazhdën e gjakut do të shkojmë ku na e do zemra e plasur që të arrijmë te ëndrra, atje ku na e do puna, sipas amanetit të të parëve. Shqipëria është bërë një herë dhe nuk ka pse zhbëhet!
Duartrokitje.
Zotërinj, jeni të lodhur, e di, keni ardhur rrugë e pa rrugë, mespërmes pushtonjësve të Shqipërisë, kjo na ka vrarë më shumë se sa të tatëpjetat e shtigjet e humnerat, se nata me erë e bora, kemi ecur me mjete që prisheshin, kështu e kanë atdheun tonë, me karroca e kuaj e më këmbë, po u shplodhëm që gjetmë sho-shoqin e do të bëhemi me flatra kur të gjejmë dritën që na duhet.
Kam kërkesën që të nderojmë dëshmorin e kësaj ideje, bashkëpunëtorin tonë të ngushtë, Abdyl Ypin, që e vranë ca ditë më parë për të mos qenë këtu ai dhe të gjithë ne e ky Kongres të mos mbahej. Nëpërmjet tij duam të përulemi para gjithë të rënëve dhe martirëve të kombit. Familjes së dëshmorit t'i bëjmë një letër...
Të gjithë ngrihen më këmbë. Heshtje e thellë.
Lavdi!
Historia ka ndalur. Ne do ta shtyjmë andej nga i duhet vendit... Vdekjes së njeriut duket sikur nuk ke ç'i bën, por jo vdekjes së një populli, ajo mposhtet... Dhe tani të zgjedhim kryetarin.
Zëra- Elbasan Pashën kryetar.
- Dakort! Po, po! Bukur!
Elbasan Pasha- Faleminderit! Kryetar është ideja juaj, unë shërbenjësi i saj. Tani jam 60 vjeç, më i vjetri bashkë me Plakun e Butkës, kryengritës dhe udhëheqës, shpëtimtari i Korçës dhe i Juglindjes së vendit, që na e kanë dërguar delegat, i njohur dhe në Kosovë, i pushkës, po dhe vjershëtor zemërzhuritur…
Duartrokitje të pandërprera, sikur kërkojnë fjalën e tij.
...
Kryetari (i porsazgjedhur) - U mallëngjeva, por dhe u bëra me fletë. Se këtu ka dhe nga brezat poshtë nesh, që do ta vazhdojnë punën tonë. Më i riu këtu a e dini ç'moshë ka? As 25 mote...
Duartrokitje...
Të vazhdojmë më tej, por, them, të presim dhe ata që do të vijnë, kur të bëhemi shumica. Si fillim të formojmë komisionet, që tani, të ndahen përfaqësonjësit në grupe dhe... Po emërojmë Sekretarin e Kuvendit, zotin Vokopola dhe për të këqyrur letërpërfaqësimet e delegatëve, pra një komision të posaçëm prej 5 vetash... Hë, të presim... për të mos pritur…
Shuhen dritat ngadalë.
Enden në terr hijet e rojeve me pushkë…
Urdhri i ditës:
Ndizen dritat. Salla e Kongresit, me delegatët të shtuar, të ulur nëpër vende...
Kryetari- Vazhdojmë... I parashtroj Kuvendit urdhrin e ditës si më poshtë: Bisedime përmbi masat që duhen marrë kundër vendimit të tri fuqivet të Antantës për coptimin e Shqipërisë simbas paktit të Londrës 1915...
Zëra- Jazëk!
Bisedime mbi sjelljen e qeverisë në pikpamje politike të brendshme e të jashtme, simbas programit të dhanë prej mbledhjes kombëtare të Durrësit. Qeveria ka veprue jashtë tagrit e programit që i ashtë dhanë...
Zëra- Të rrëzohet qeveria e Durrsit!... Duan të na coptojnë, pra të na vrasin... Jo vetëm ne, atë që është më shumë se ne... Atdheun. Ta shpëtojmë... Si, qysh? Flisni. Çfarë do bëjmë? Tani! E të hidhemi në veprim...
Kryetar- Kush e do fjalën tani?
Delegati II - ...tani të vendosim ç'duhet të bëjmë ne.
Kryetari- E drejtë! Deshe të flasësh ti, Vath Plugu?
Vathi- Brenda na zjejnë shumë gjëra, po duhen 40 pendë buaj të nxjerrin fjalën. Do shkollë kjo punë. A beson zotrote, se e kam më lehtë të flas me grykën e pushkës se me gojë. (Të qeshura) Vazhdoni ju se edhe ne do ta themi një fjalë... E pashë zotin Thoma që u mallëngjye dhe megjithqë s'i shkojnë lotët burrit, prapë ka të drejtë dhe në këtë rast e lartësojnë. Kur vdiq Skënderbeu, e dimë të gjithë, nuk e mori me vete trimërinë tonë, nderin tonë, lirinë tonë. Ashtu si e gjeti të ndezur në zëmrën tonë, ashtu e la dhe do të jetë e ndezur sa të vërviten yjet e kupës qiellit e sa të shohë bota diellin. (Duartrokitje). Për këtë liri, gjyshrit, prindërit dhe ne kemi harxhuar më shumë barut se sa miell. Nuk kemi pse të besojmë shumë tek ata që na kanë dëmtuar shumë, përgjigjja jonë duhet të jetë me këtë (rreh pushkën e tij me dorë). I lutem Kongresit të marrë vendime të prera, pa lëshime, se na ka me vete ne si popull. Duam drejtim, e themi troç.
Delegati V- Rroftë populli shqiptar! Rrofshin patriotët e ndershëm!...
Mendoj që duhet të dënojmë rëndë vendimin e tre fuqive të Antantës për copëtimin e Shqipërisë me anë të Traktatit të Fshehtë të Londrës në vitin 1915. Ç'masa do merren, të vendosim!
Kryetari- Po, e drejtë. Besoj se të gjithë delegatët këtu duan të flasin gjat' e gjërë mbi varrmihësit e Atdheut tonë, një pjesë, më bën me dije sekretari, se i kanë sjellë dhe me shkrim protestat e tyre. Të vazhdojnë... Kjo bëhet në emër të Asamblesë së Kombit në Lushnjë, kundra vendimeve të Francës, Anglisë, Italisë për copëtimin e Shqipërisë ndërmjet Italisë, Greqisë, Serbisë e Malit të Zi. Rezolutën, na vjen një kërkesë, përfundoje kështu (lexon): Shqiptarët janë gati të bëjnë çdo lloj sakrifice dhe me e derdh pikën e fundit të gjakut të tyre kundra çdo veprimi, që mundet me vue në rrezik pamvarësinë dhe tërësinë e saj tokësore.
Kryetari- Dakort, të dashur delegatë? Kishit gjë ju?
Delegat tjetër- Qeveri e re. Rrugë të reja... Do ta derdhim gjakun për Atdhe, po ku e kemi Atdheun?
Vathi- (Ndërhyn) Kasollet tona qëndrojnë në truallin që kërkon të na e marrë bota ashtu si pemët rrënjëdalë, që i tund lumi gati për t'i rrëzuarë. Zoti ynë na jep rrugët kur të duash. Ku të ankohemi? Po frenat e qeverisë i kanë vetë ata dhe i vërtitin si harapi kalin, sipas interesave të tyre. Duam një qeveri të jetë për ne dhe ne për atë.
Duartrokitje...
Kryetari- Me qeverinë e re, që do ta zgjedhim këtu, do të bëjmë bashkimin, organizimin dhe do të ngremë flamurin e lirisë lart.
Delegati IV - Pak pushim tani, zotërinj?
Delegati V- Po, duhet pushim, të kthjellojmë memorjen.
Delegati III - Unë them jo, vetëm kur të mbarojmë.
Kryetari- Pushim mbas vdekjes!
Delegatët - Të pushojmë qeverinë e Durrsit... ta zhbëjmë... Nuk e njohim.
Errësohet, duke u shuar dritat:
Në mjedis, perde e në ndonjë ekran, të rënë nga sipër, shfaqen njëheresh udhëtime, masakra, beteja, takime të udhëheqësve të shteteve të mëdhenj, pamje kryeqytetesh, Lufta e Parë Botërore, Shqipëria, ura, etj…
Ndizen drita ngadalë, salla e kuvendit, përfaqëuesit nëpër vende, kongresi vazhdon punën...
Qeveri e re:
Delegatët - Qeveri të re... Ta zgjedhim tani... qeverinë e re luftarake... e vendosur për mbrojtjen e Atdheut...
Sheh Karbunara- Të tregojmë që dimë të qeverisim. Shteti i pavarur shqiptar është realitet. Kështu kanë bërë dhe disa shtete të tjera të robëruara, zotërinj, kështu Çekosllovakia, Finlanda, Polonia, Lituania... Edhe ne. Shtet i vjetër, qeveri e re!
Rojet e armatosura- Rroftë Qeveria e re!... (Duartrokitje)
Nënkryetari- Të përgatiten tekstet që do t'i dorëzohen Konferencës së Paqes në Paris dhe Senatit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, sugjerime!
Përfaqësuesi i Matit - Shkronjat duhet të bjenë erë barut!...
Kryetari- Tani të vendoset ç'regjim do të ketë në Shqipëri. Mendimi im vetiak është se popullit tonë hero, që mund ta pushtosh, por zap s'e bën dot, i shkon monarkia dhe vënia e Princ Ëidit në krye, për të respektuar statusin e miratuar nga Konferenca e Ambasadorëve e vitit 1913. Fitojmë pikë kështu dhe kredi. Ju gjykojeni vetë, si të jetë më mirë, ashtu e bëftë Zoti.
Vrenozi- Zoti ka urdhëruar këtë Kongres për të shpëtuar Shqipërinë.
Delegati IV - Populli është mbret vetë dhe s'ka nevojë për mbretër, sulltanë e perandorë.
Kryetari- Të gjykojmë situatën ku ndodhemi.
Delegati II - Kongresi do përballet dhe do krijojë situatë vetë. Ne na shkon republika, republika, zotërinj dhe asgjë tjetër.
Zëra: republikë, po, po republikë...
Delegati III - Kjo që thonj ju, zotërinj, do një kohë të mëvonshme, ne jemi në pragun e çështjes së madhe... të shpëtimit. Fuqia sot duhet në një dorë të fortë, që të marrë timonin e anijes që po mbytet nëpër dallgët. Unë jam për monarqinë, stop.
Kryetari- Unë them se interesi na e do të bëjmë kompromisin me të dy mendimet, të krijojmë një regjencë, këshillë të lartë prej 4 vetësh, që përfaqëson Kryetarin e Shtetit. Si formë regjimi le të jetë mbretëri konstitucionale dhe kur të vihet mbreti në krye, antarët e Këshillit të Lartë vetvetiu nuk janë më. Ta votojmë.
Delegatët - (Ngrenë duart lart) Aprovohet!
Kryetari- Ky kompromis do të mbetet në histori si një akt zgjidhjeje. Për kompromise do të ketë gjithmonë nevojë, këtu e në çdo vend. Tani të zgjedhim Këshillin e Naltë me përfaqësues të të gjitha feve, duke treguar mrekullinë e mirëkuptimit, apo jo, Zoti Kryetar?
Kryetari- (Miraton duke tundur kryet.) Le të bëhen propozimet.
Delegati VI- Unë propozoj, monsinjor Zef Bumçin.
Delegati V- Unë propozoj Aqif Pashë Elbasanin.
Delegati IV- Unë propozoj Abdi Bej Toptanin.
Delegati III- Unë propozoj doktor Mihal Turtullin.
Kryetari- Njihen nga të gjithë aftësitë, ndershmëria dhe përkushtimi i këtyre zotërinjve. Të ngremë duart nëse i duam.
Ngrihen duart lart.
Kryetari- Ka kundër?
Zëra: jo... kurrë… mos o Zot...
Kryetari- Miratohen. Bazat e Kanunores së Këshillit të Naltë do të hartohen nga një komision prej 10 vetash. Ta quajmë "Statuti i Lushnjës", që do t'i japë qeverisjes së vendit frymë republikanizmi, shtet laik, pa zyrtarizuar ndonjërën nga fetë, me jetë politike pluraliste, me të drejta njerëzore, barabar çdo qytetar para ligjit.
Tani të zgjedhim kabinetin e ministrave të qeverisë së re, Kryeministrin dhe pesë ministra. Duhet të zgjidhen dhe dy drejtorë, një i botores dhe një i post-telegrafeve.
Thomaj- Mbështetur nga shumë pëlqime, mendoj të kemi kryeministër zotin Sulejman Delvina...
Kryetari- ...Ne i dimë vlerat e mëdha të zotit Delvina, rrjedh nga një familje ndër më të njohura dhe më të famshme në të gjithë Jugun. Ka kryer gjimnazin e Janinës dhe mandej në Stamboll. Fakultetin e Mylqijes në kryeqendrën e Perandorisë Osmane dhe pas marrjes së diplomës, siç e dini, ai u caktua menjëherë atasheut në Ministrinë e Brendshme të Turqisë dhe më pas si sekretar në zyrën e dekreteve të Kryeministrisë. Po në ato vite, ai shërbeu si profesor i literaturës në Gallata Saraj, etj. Në Bibliotekë gjithmonë e gjeje me libra francezë, të kulturës dhe shkencës perëndimore, dihen dhe interesi i tij e adhurimi dhe mirënjohja për Amerikën...
Po për ministrat?
Delegati...- Le t'i caktojë Këshilli i Lartë.
Kryetari- T'í zgjedhim ne, propozoni dhe t'i votojmë çeltazi
Delegatët...- (Diskutojnë me zjarr) Zëvendës Kryeministër z. Eshref Bej Frashëri...
Ministër i Punëve të Mbrendshme Delegatin e Matit, Zogun e maleve, trimin 25 vjeçar... po, po... Ministër i Punëve të Jashtme z. Mehmet Bej Konica... Ministër i Arsimit z. Sotir Peci... Ministër i Drejtësisë z. Hoxhë Kadri Prizrenin... Zëvendës z. Hysen Bej Virjoni... Ministër Finance Z. Ndoc Çoba... Zëvendës z. Idhomen Kosturi...
Votohen. Duartrokitje...
Betimi dhe kënga:
Kryetari- Tani nuk na mbetet gjë tjetër, veç të bëjë betimin Këshilli i Naltë dhe Qeveria e re dhe të gjithë delegatët për ato që marrim përsipër. (Heq flamurin me shtizë e del para tavolinës duke e mbajtur në dorë.) Urdhëroni, zotërinj, të bëjmë betimin më të lartë para Kombit.
Delegatët ngrihen në këmbë ndërsa të zgjedhurit afrohen para flamurit.
Sekretari- (Lexon me zë të lartë) "Betohem n'Emën të Perëndis, tue dhanë besën shqiptare e fjalën e nderit përpara Mbledhjes së Kombit, se do t'i shërbej popullit dhe shtetit shqiptar drejtësisht dhe mproj ligjet dhe indipendencën e plotë të atdheut të shenjtë!"
Të zgjedhurit - (Një zëri) Betohemi!
Duartrokitje. Kryetari u jep dorën. Delegatët ulen.
Kryetari- Në vazhdim, të punojmë për Senatin. Mbasi u shoshit raporti, u vendos kështu, që rrethet Berati, Korça, Vlona, Elbasani, Gjinokastra, Durrësi, Drini, Shkodra të nxjerrin nga 4 senatorë, Mati 2, Hasi 1, Krasniqe 2, Leshi 2. Emrat kanë ardhur, një nga senatorët e ardhshëm rrogën e tij ia ka falë qeverisë së re.
Një zë - Mirënjohje. Përgëzime.
Një zë tjetë - Mos harroni Bajram Currin, është jashtë atdheut tani.
Kryetari- Pra kështu u krijua Këshilli i Kombit.
Sekretari- Këshilli i Naltë i Kabinetit u falet nderit delegatëve tue i sigurue se do të mundohen me çdo therore për me krye barrën e randë që u asht ngarkue për shpëtimin e atdheut dhe të Kombit.
Duartrokitje të paprame nga të gjitha anët, zane e brohëri: Rrnoftë Shqipnija Indipendente, Rrnoftë Këshilla e Naltë, Rrnoftë Qeveria!
Sekretari- Të caktohen dhe përfaqësuesit tanë për në Konferencën e Paqes për në Paris.
Kryetari- Po. Patjatër.
Delegati I- Imzot Bumçi dhe zoti Turtulli.
Zëra: Dakort.
Një zë - Dua të shtoj dhe poetin e madh Gjergj Fishta! Le ta kenë si sekretar më vonë...
Duartrokitje.
Një zë tjetër: - Rroftë Poeti!
Duartrokitje prapë.
Delegati i Korçës- Unë propozoj që Kongresi t'i bëjë një letër falenderimi popullit lushnjar për pritjen e përzëmërt të delegatëve, për krijimin e mundësivet, kushtet e gadishmërinë e plotë, për sakrificat e mëdha, që Kongresi i vazhdoi punimet qetë.
Shehu i Karbunarës- I falem nderës Mbledhjes së Kombit, Lushnja nuk bëri shpagim, por e quajti për detyrë.
Brohoritje, duartrokitje.
Kryetari- Siç mund ta keni parë e ndjerë, edhe gjatë punimeve, Kongresin tonë e kanë kërcënuar, ju nuk jeni trembur, nuk kanë dashur të mbahet, ju e çuat deri në fund, ushtarakë të huaj kanë sjellë urdhra shpërndarjeje, ne u bashkuam më shumë. Delegatët do të qëndrojnë këtu deri sa qeveria të bëhet sundonjësja e vendit. Vendi i saj do të jetë Tirana, që do të jetë kryeqendra e vendit.
Brohëritje prapë. Rroftë kryeqyteti i ri! Rroftë Tirana!
Delegati i Matit- Vendimet e Kongresit do të zbatohen domosdo dhe pa vonesë, kjo gjë lyp guxim dhe punë, prandaj unë po nisem për në Tiranë, ju, nëse duhet, rrini ende këtu. Si Ministër i Brendshëm, i porsazgjedhur, marr përsipër të zbatohen këto porosi:
1- Të njoftohet vendi me shpallje dhe telegrame për këtë ngjarje të rëndësishme.
2- Të njoftohet urgjentisht telegrafisht delegacioni shqiptar në Konferencën e Paqes në Paris, se me vullnetin e popullit shqiptar u bë në Lushnjë një Kongres Kombëtar, ku u rrëzua qeveria që ishte dhe u zgjodh një tjetër, po kështu dhe delegacioni i Parisit, që do të bëjë një luftë aktive për mbrojtjen e pavarësisë të Shqipërisë dhe kufijtë e saj të natyrshëm...
Brohoritje. Rroftë Kongresi! Rroftë populli lushnjar!
Kryetari- Kongresi i Lushnjës është Pavarsia e Dytë e Atdheut!
Sekretari- Si kujtim nga ky Kongres kemi ca flamurë të vegjël si lulkuqet e fushave me grurë të Muzeqesë, vërini nga ana e zëmrës. Këta do t'i shpërndajmë kudo.
Shpërndan flamujt e vegjël.
Njëri nga delegatët - Ja, kështu dua ta kem plagën në gjoks në luftë për atdhe...
Jashtë ndjehet muzika e vëndit, pastaj kënga e Kongresit:
Shkrepi drita në Lushnjë
U lind një diell
Shqipëria lidhi bes'
Sikur tym e zjarr të dal nga faqe
Dheut
Shkrepëtim të bjer e flak
Bëj detyrën që ke kundrejt Atdheut
Mos kurse as shpirt as gjak…..
Një vezullim i fortë dritash si vetëtima, gjëmime...
Pastaj zhurmë rebeshi. Shuarje dhe ndezje dritash të shpeshta shoqëron skenën e mëposhtme...
Përpara:
Një zë i fortë jashtë: Ndal! Mos luaj!
Ngrihen Vathi, Thimiu dhe të tjerë.
Thomaj - Qetësi. Kur të shkelin mbi trupat tanë...
Zëra të ashpër- Jeni të rrethuar... ndalni!... Kongres i paligjshëm... Dorëzohuni... do ju shpërndajmë me forcë...
Jehona e kërcënimeve përsëritet në gjuhë të tjera, italisht, greqisht, serbisht: ndalni... të rrethuar...
- Largohuni! Kongresi shqiptar është mbledhur si vullnet i popullit dhe jo në mëshirë të ndokujt, ushtri qoftë a qeveri e huaj. Po ju them që mos u përzieni në punët tona, përndryshe do ju godasim. Ne nuk duam armiq, por bëni mirë të largoheni nga Lushnja... dhe nga Shqipëria. Ndryshe do ju përzëmë dhe me luftë. Unë, bashkë me forcat e mia të armatosura do të marrshojmë drejt Tiranës!
Një zë i ashpër - Kush jeni ju?
- Ministri i Brendshëm i Qeverisë së vendit tim. Hapnu udhën!
Zëri- Mos lëvizni.
- Unë nuk njoh tjetër autoritet, përveç Kongresit të Lushnjës. Ju përdorni armët që keni në dorë, në guxofshi. (Të vetëve.) Përpara me mua!
Hingëllima kuajsh, trokëllima...
Perdja.
Fundi i dramës
Lushnjë, 1969-1970

Bota Sot

[Nosh]

Del nga shtypi libri “Rugova i letërsisë”http://www.botasot.info/mesme/563222.jpeg

Fondacioni "Ibrahim Rugova" i LDK-së ka nxjerrë librin e parë, të titulluar "Rugova i letërsisë".
Ky libër është një përzgjedhje e studimeve për veprën letrare të Ibrahim Rugovës dhe është përgatitur nga: Kujtim M. Shala, Dhurata Shehri, Munish Hyseni dhe Albanë Mehmetaj.
Në këtë përzgjedhje janë përfshirë tekste nga këta autorë: Atë Zef Pllumi, Gjergj Zheji, Ali Aliu, Mensur Raifi, Teki Dërvishi, Anton Nikë Berisha, Rexhep Ismajli, Muhamedin Kullashi, Beqir Musliu, Sabri Hamiti, Shaban Sinani, Xhemail Mustafa, Ramadan Musliu, Munish Hyseni, Mark Marku, Agron Tufa, Vehbi Miftari, Xhavit Beqiri, Kujtim M. Shala, Nysret Krasniqi dhe Albanë Mehmetaj.
Ky libër synon të japë portretin e Ibrahim Rugovës, në trajtën Rugova i lexuar.

Bota Sot

[Nosh]

Romani im është një dramë, që u luajt në skenën e vërtetë të kosovështtp://www.botasot.info/mesme/Pal-Ndrecaj.jpg

Intervistën e bëri: Faruk Tasholli
Intervistë me shkrimtarin Pal Ndrecaj
Shkrimtari Pal Ndrecaj nga Moglica e Gjakovës,që aktualisht jeton në SHBA, është autor i dy vëllimeve me poezi "Lule mbi plagë" (1993) dhe "Akti i krijimit" (1998) si dhe i romanit "Lista e zezë" (2010). Pal Ndrecaj pas mbarimit të studimeve për Letërsi dhe gjuhë shqipe ne Prishtinë, kthehet të punojë mësimdhënes, por njëkohësisht, nuk e lë prapa as krijimtarinë letrare, pas botimit të shumë poezive në shtypin letar si student, por njëkohësisht ushtron edhe profesionin e gazetarit në "Koha ditore". Deri në fillim te luftës ishte anëtar i LDK-së, ndërsa gjatë luftës, e sidomos gjatë sulmeve të NATO-s qëndroi në fshatin e tij, ku me bashkëvendasit jetoi për afërsisht 3 muaj në kushte të një shtetrrethimi të plotë: ushtria serbe nuk lejonte shpërnguljen e këtyre fshatrave me qëllim të përdorimit të banorëve si mburoja të gjalla në rast të ndonjë invazioni tokësor të NATO-s.Deri në vitin 2004, ka jetuar në fshatin e vet ku ka punuar si mësimdhënës dhe si gazetar njëkohësisht, kur mërgon në SHBA, i shtyer nga rrethanat që janë temë trajtimi edhe në romain e tij. Pikërisht romani i tij "Lista e zezë", na shtyri që ta bëjmë këtë intervistë me të.



Jeni nga shkrimtarët e rrallë, për të mos thënë i vetmi, që trajtoni një temë të ndijshme dhe aktuale, madje në një hapësirë të ngushtë shoqërore si është Kosova, ku ende janë të freskëta plagët e vrasjeve enigmatike. Përpilimi i listave të vrasjeve, që në praktikën e eliminimeve politike dhe fizike quhen "të zeza", sa ju ka provokuar si njeri dhe sa ju ka nxitur si shkrimtar t'i qaseni kësaj tematike delikate që ka vazhduar ta shqetësojë shoqërinë kosovare edhe pas botimit të romanit.

Pal Ndrecaj: Vetë mënyrat aq të sofistikuara të vrasjeve u bënë “skica” e romanit tim. Ai është i ndërtuar mbi një realitet të jetuar, është i bazuar në ngjarje krejtësisht të vërteta dhe është i vendosur në një kohë dhe hapësirë të afërt. Fabula dhe personazhet janë vetë jeta dhe njerëzit që e kanë jetuar atë në dy vitet e pasluftës. Janë heronjtë e vërtetë dhe antiheronjtë, janë të mashtruarit dhe mashtruesit, janë idealistët e tipit të Uran Budit, që humb gjthçka të veten për lirinë e Kosovës, por që manipulohet nga grupe me synime krejt të tjera, dhe, janë indiferentët që nuk i zgjon asnjë zë, asnjë thirrje… Si gazetar, kisha mundësinë të njihesha për së afërmi me planet dhe synimet e personave dhe grupeve të fuqishme dhe kështu filluan të thuren fijet e romanit të ardhshëm.


Në përpilimin e listave dhe në eliminimin fizik të kundërshtarëve, si e përshkruani në roman, implikohen grupe brenda një pushteti të brishtë, ku krimit i shërbejnë edhe policë, gjykatës etj., për ta forcuar kështu pushtetin duke terrorizuar kundërshtarët dhe duke tronditur popullatën, si ka ndodhur në vendet e bllokut komunist pas Luftës së Dytë Botërore ku dhuna ka pacifikuar popuj dhe grupe politike nga partia-shtet. Sa është e dhimbshme kjo për një shkrimtar që i bie barra ta trajtojë një temë, që përsëritet me të gjitha segmentet, por në një dritë tjetër dhe në realitete të tjera?

Pal Ndrecaj: Është pikërisht ashtu, siç e thoni ju ne pyetjen tuaj. Prandaj, jo rastesisht, heroi i romanit që perpilon lista te zeza, që vendos për kokat që do të bien është funksionar i lartë partiak. Në shërbim të këtij qëllimi vihen edhe struktura të tjera të shoqërisë, siç është fjala me Komandantin e policisë, si dhe një industri propagandistike që e mbështet krimin, e falsifikon të vertetën dhe i mjegullon rrugët që shpien tek ajo.Kështu, mund të them se romani im është një dramë që, për fat të keq, u luajt në skenën ë vertetë të jetës kosovare në vitet e pasluftës. Jam munduar të jap pamje të kthjellëta se si lidhen interesat politike të grupeve të caktuara me ato ekonomike. Jam munduar, gjithashtu, të vë në dukje se si lidhen fijet e këtij interesi edhe mes grupeve të tjera jashtë Kosovës, pra se si shtrihet dhe si përthekon trojet tona zinxhiri i krimit të organizuar dhe si lidhen hallkat e këtij zinxhiri me hallkat e tjera në Serbi, në Kosovë e në Shqipëri.
Prekja e kësaj teme të ndieshme dhe në një distancë kohore fare të afërt ka lënë edhe mundësinë e shumë keqkuptimeve. Disa e kanë quajtur tendencioz dhe qëllimkeq romanin, kurse disa të tjerë e kanë parë si një pasqyrim të dhimbshëm të një gjendjeje, po ashtu, të dhimshme.


Heronj dhe viktima si ekzekutorë të listave janë edhe idealistët e pathyeshëm, si është Liri Albaniku, një shqiptar i mërguar nga viti 1981 në SHBA, i cili kthehet në Kosovë për ta ndihmuar ndërtimin e vendit të vet, me bindje se po ndihmon në ndërtimin e një shoqërie me pastërti kombëtare, më në fund ndodhet edhe ai në "listën e zezë”, për t'u zhdukur gjurmët e krimit. A mendoni se i keni kapur sa duhet anët e fateve të permbytura në lirinë e ëndërruar për shqiptarët.

Pal Ndrecaj: Figura e personazhit Liri Albaniku është një shembull tipik i idealistit shqiptar, i cili vë gjithë mundin e tij në shërbim të popullit. Ai me gjithë kapitalin e madh të krijuar në SHBA, kthehet në Kosovë dhe hap një kompani të madhe, në një kohë kur nuk ekzistonte as më e vogla siguri për jetën dhe pasurinë. Ai ndeshet menjëherë me realitetin e vrazhdë kosovar dhe bëhet pre e synimeve partiake, sidomos të rrymave më radikale. Ai zinxhiri i gjatë i krimit të organizuar e kap atë të parin. Përmes këtij personazhi kam dashur të pasqyroj synimet e qarqeve ekstremiste për të vënë dorë në mënyrë të paligjshme mbi kapitalin, për ta përdorur pastaj atë kapital për rrëmbimin dhe forcimin e pushtetit të tyre. Mirëpo, pos grupeve ekstremiste vendore, në roman vihet në pah edhe roli herë-herë i keq i faktorit ndërkombëtar të instaluar në Kosovë. Burokracia ndërkombëtare, e cila kishte pjesën më të madhe të pushtetit në Kosovë, po ashtu, goditet në romanin tim. Jepen edhe pamje të tilla, ku ata përmbajnë hallkat e veçanta të krimit të organizuar, janë bashkëpunëtorë të zellshëm të krimit dhe njerëz me qëllime thjesht egoiste.


Pas luftës, letërsia dhe krijuesit përgjithësisht, kanë mbetur nën hije. Këtë fat e pësoi edhe romani i juaj "Lista e zezë", i cili edhe pse trajton një temë te "nxehtë" dhe delkikate, pothuajse nuk u vërejt fare. Çka do të thoshit për atmosferën letrare në botën shqiptare, ku botimet sasiore, i mbulojnë ato cilësore?

Pal Ndrecaj: Se ndodhemi në një fazë të rrezikshme të akulturimit e thonë të gjitha parametrat e zhvillimeve kulturore në Kosove. Ndodhemi, po ashtu, në një fazë zvetnimi moral e kulturor. Ka një tërheqje nga libri, nga leximi dhe nuk ndërmerret asgjë. Kur them se nuk ndërmerret gjë, mendoj në një varg masash që do ta ngjallnin interesimin, sidomos të të rinjve për të lexuar, siç është fjala: organizimi i tryezave kushtuar librave nëpër mediume, akrivizimi i orëve letrare nëpër shkolla, hapja e rubrikave të posaçme kushtuar librit dhe drejtimi i atyre rubrikave nga kritikë profesionistë, etj. Pastaj si do të mbijetojnë autorët këtë situatë? Ata që i krijojnë vlera popullit të tij a e meritojnë një indiferencë të tillë të shoqërisë? I botojnë veprat me mjete të veta, duke kërkuar lëmoshë! Injorim dhe një përbuzje më të madhe për ta a ka? Tashti, dikush mund të arsyetojë me shprehjen “ekonomi tregu”. Por tregu ynë kulturor nuk i mundëson kulturës të sigurojë farën që i duhet pë ta përtrirë veten. Ajo duhet ndihmuar, duhet përkrahur. Një shkrimtar kroat që kisha rastin ta takoj në New York më tha se Ministria e Kulturës e vendit të tij ia bleka autorit disa qindra ekzemplarë për t`i pajisur bibliotekat e vendit. Çfarë bën Ministria jonë e Kulturës për ta ndihmuar librin dhe për ta shpëtuar autorin?
Sa i përket asaj se sasia e botimit dhe cilësia janë në shpërputhje të plotë, edhe kjo është punë e kritikës, e cila duhet të përcjellë botimet dhe në mënyrë profesionale të veçojë çka është vlerë dhe çka shund.


Cili është raporti i juaj me temën që trajtoni? A do të vazhdoni që në të ardhmen ta shkruani prozën ku do të jenë prezente proceset shoqërore në sinkroni?

Pal Ndrecaj:Proceset shoqërore janë temë që më preokupojnë shumë për krijimtari. Ndoshta edhe profesioni i gazetarit, të cilin e kam ushtruar disa vite më ka afruar më shumë me këtë temë. Pastaj është edhe dëshira ime për të dhënë ndihmesën modeste në mbarëvajtjen e rrjedhave.


Edhe një pyetje paksa të rëndë: Cila është pozita e një shkrimtari shqiptar të mërguar, cili është fati i pritshëm i krijimtarisë së tij?

Pal Ndrecaj: Pozita e shkrimtarit të mërguar është shumë e rëndë. Adaptimi në një vend tjetër merr kohë dhe kjo rrezikon tjetërsimin e tij. Ndodh kështu edhe me shumë shkrimtarë të tjerë të mërguar, arti i të cilëve, pas lënies së vendit nuk ka shënuar përparimin e duhur. Mirëpo, për të mbajtur kondicionin krijues duhet mund e sakrificë dhe unë bëj ç`është e mundur që të mos më gjejë fati i tjetërsimit nga një artist në një njeri që i ka reduktuar synimet e veta, thjesht në ato materiale.

Bota Sot

[Nosh]

Barboni i fshatit tim



Tregim nga Përparim Hysi http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/06/Perparim_Hysi-277x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/06/Perparim_Hysi.jpg)Përparim Hysi

Mjekët thoshin se e ëma,gjatë lindjes,kish bërë lindje të vështirë dhe fëmija (qe djalë) ,pësoi një si goditje dhe mbeti pak si i metë. Xha Myrtja,një plak hokatar, thoshte kështu:-Dëgjo,xha Myrten ti,kur vë bukën në furrë për të pjekur,ndodh që një bukë digjet.Kështu ka ndodhur dhe me këtë,Laton tonë (se Lato qe emri i djalit që vinte i “avashtë”nga mëndja),që thuaj ti,por ke parë ti,-vazhdonte xha Myrtja,- i avashëm ,i avashëm,por ta thotë kështu bëlldum,ç’dëgjon apo ç’sheh për rreth.Është më mirë të ruhesh nga Latoja se sa nga policia.Në të pa lakuriq, të nxjerrë bojën e të shkojë nami tek “Molla e kuqe”. * * *
Kur qe i vogël,rreth 10-vjeç, më vinte pas dhe tek më shihte me një kolegen time që niseshim për në shkollë,Latoja më qepej pas dhe thoshte:
-O presor( e kishte për profesor,de!) , më jep një orë!
-O mësuese,më gjej një nuse!
Na vihej pas dhe nuk na ndahej deri sa t’i jepnim diçka.Patjetër,ndonjë lek seç tjetër?
Sado i”avashtë” nga mëndja,por i ngrinte bejtet aty për aty.Dhe Xha Myrtja,thoshte:-Ore Perëndia nuk është se t’i merr të tëra.Pak eksiq nga mëndja,ky,Latoja,por është birinxhi nga goja.
Fshati ynë aso kohe qe i vogël dhe,megjithatë,u bë sektor ferme.Kuadrot na erdhën nga fshat tjetër.Po laj-thaj një përgjegjës sektori dhe një brigadier(që të dy komunistë) dhe pritej dhe një i tretë në llogari që të ngrihej ajo e shkretë organizatë qoftë dhe celulë si në kohë të luftës.Nga fshati s’ksihim atëherë asnjë komunist për be.Po nuk ishte aty puna,por qëlloi që përgjegjegjësi të na qe pak vëngarash (gojë më gojë quhej symënjanë apo qorr),dhe,për çudi,komunisti tjetër,brigadieri na qe dorac.Çu-çu bënin gra e burra për këtë”qorrin” e doracin,por Latoja që i priste drutë shkurt,doli një ditë nëpër sektor dhe ia thirri:
-Fshati ynë i vogël na qëlloi me fat
Sado është i vogël,na u bë sektor
Brigadierin seç e ka dorac
Dhe përgjegjësin na e pasak qorr!!!
Jepnin e merrnin të rriturit që ta pushonin,pse mbyllej goja e Latos.Po kishte dhe më keq se sa kaq. Kishin zënë një burrë që puthej me gruan e botës.Epo kanë ndodhur dhe në fshat këto gjëra.I zunë dhe i sikterisën,por bojën ua nxorri Latoja.Ky ashtu si ujku që kërkon mjegull që të sulmojë mbi kopenë,ruante kur mblidhej njerëzia dhe fillonte.Siç dhe filloi për këta”lumzestë”:
“Tek shega e Muratit
E gjetën Alinë
Nuk po hante shegë
Po puthte Selvinë!…
Mileti binte përmbys nga këto të thëna të Latos dhe vërtet që u bë hall mbi hall.Po dilte fjala e xha Myrtes:-Ruhuni nga Latoja,se ua nxorri çipllak me të lara e të palara.Latoja qe rritur tashmë,po kishte mbetur nën mesataren e shokëve.Shtatin të shkurtër,gjuhën të gjatë.Të gjatë e të hidhur.
Ndonjëherë,me që fshati është buzë xhadesë,dilte atje dhe,sa shihte ndonjë me biçikletë,e ndalte( e zinte shul e shul xhadenë,tek hapte krahët) dhe bërtiste:-Ndal,”patentën!”.Në ishte i fuqishëm ai që vinte mbi biçikletë,Latoja nuk e bënte atë kërkesën për”patentë”,por qejfi i tij qe kur kalonte ndonjë femër (përgjithësisht,kështu vinin mësueset) dhe u vilte “vergjinë”.Veç qe pa dëm.Kurrë nuk kërcënonte.Edhe po mos t’i jepnin gjë,nuk ngulte këmbë.Pak po të dëgjonte qoft dhe nën zë ndonjë gjë,ai zinte dhe vinte tellallin,sikur këtë ta kish punë.Po të shihte me femra,të kurdiste ndonjë bejte aty për aty.
Ja po vinte drejtori i shkollës,futur në mes dy mësueseve dhe,me që e dinte që Latua nuk të linte pa shpoti,drejtori i foli i pari dhe si me politesë.Siç mendonte,duke i folur,do ta torolliste Laton dhe t’i shpëtonte ndonjë rromuzi.Dhe ndaj dhe i foli:
-Lato,ç’kemi?
-Mish patate dhe koqe demi!!!
Mësueset dhe drejtori u skuqën si të vëna mbi prush,por gjindja për rreth u shkërrmoqën së qeshuri.
* * *
Po dhe Laton një ditë prej ditësh,sado që rronte ku rafsha mos u vrafsha,e gjeti kusuri.Qe koha kur në rrethin tonë erdhi për vizitë,Çu En Lai,kryemistri kinez.Erdhi dhe njerëzit seç thoshin nëpër gojë:Jo Çuni i Lalës,jo Maçok Duni e Çini-Maçini.Ata nën gojë,po Latoja,me ta ta parë “mbretin lakuriq”,do bërtiste:-Mbreti është lakuriq! Kështu dhe me Çu En Lain.
Bëritste nëpër sektor:
-Erdhi Çuni i Lalës
Nga Çini-maçini
I tha Enver Hoxhës
Nuk bën më Stalini!!!
Tani s’ka më Stalin
Po ka Maçokdun *
Kështu tha Çuni i lalës
Kështu them dhe unë.
I dhanë dhe i morën Latos që mos e këndoj këtë këngë.Po pse dëgjonte ai?Pastaj,ndonjëri që donte ta ndihmonte,i thoshte:-Jo Maçokdun,po Mao Ce Dun! Dhe Latoja:-Pse mua do ma hedhësh ti?Pse nuk e njoh unë Maon,atë eliktirxhinë?Se vërtet në fshat kishim një Mao ne,po ku ta dinte Latoziu se ky,Maoja,e kish emrin Muhamet,po shkurtmisht i kish mbetur kështu.
Dolëm dhe në xhade si fshat për ta nderuar Çu En Lain,po ndahej Latoja.Këngës si në shtatë puset,kur i thonë.Mirëpo një ta përfshirë ata të degës dhe e “sakatuan”.Kur erdhi nga dega,ata,djemuria e pyesnin:
-Ç’të bën atje,në degë?
-S’ishte degë,po ishte”vegë”
Se më rrahën si me dybek
Një me shqelmë nga këmbët
Një me grusht nga dhëmbët.
-Po pse,pyesnin sikur s’e dinin?
Që të thosha Maoja është nga Çini-maçini.Unë u thosha është nga fshati dhe ai i Kinës është Maçokduni.Dhe,sado me dhëmbë të thyer, ashtu e quante.Kishte dhe një të mirë Latoja:-Edhe t’i prisje kokën,nuk tregonte në i besoje gjëkafshë.
-Më ka thënë pepja(babai),kurrë mos trego në të beson tjetri diçka.
* * *
Pepja(babai) i kish dhënë 250 lekë dhe e dërgoi për bukë.Shtisja qe shumë korrekte:i dha bukën dhe i ktheu dy qindshe.Latua u gëzua shumë që dha një para dhe mori,veç bukës,”dy para”.Dhe i tha këngës:
-Moj Hava,moj Hava
Unë të dhashë një para
Ti më dhe një bukë
Dhe “dy para”..
Të nesërmen erdhi prapë Latoja për të blerë bukë,por tani kish vetëm 50 lekë.Havaja(shtisja) i dha bukën.Latoja nuk luante:-Dua dhe dy para! Jepte e merrte Havaja,pse luante Latoja.Pa ç’pa,e shkreta Hava,i dha dhe dy dhjetëshe.Po më Laton nuk e dërguan nëpër dyqane.
* * *
Prindërit vendosën ta martojnë.I gjetën dhe nuse.Por Latoja (që të nesërmen u mor vesh) tek do bënte atë”punën” që bën çdo dhëndërr me nusen,na e kish futur”jangllësh” atë”meremtin”.
-Lato,- kish bërë zë nusja,- e ke futur në “bythë”.Po as që dinte Latoja për ato”dallime”.Dhe nusja që të nesërmen,iku.
-Pse të iku nusja,Lato?-pyesnin djemuria,sado që e kishin dëgjuar me dhejtra herë ç’u kish thënë Latoja.
-Iku se qe budallaçkë,- thoshte ai,fare pa teklif.Më tha:-E ke në”bythë”,po në bythë e kishte ajo.Dhe shkërrmoqej duke qeshur.
Ha-ha,- oshtinte të qeshurit e djemurisë.
-Uh,lanet,- bënin pleqtë.
-Pu-pu,- shkulnin faqet graria.
Po kur them unë,- ndërhynte xha Myrtja,- trazoheni,trazoheni se të tjera rrurrëza do nxjerë.
Por Latoja vetëm qeshte dhe bënte tutje-t’hu kur ç’tregonte qe fare normale dhe ç’kishte për të qeshur,xhanëm?…
Duke e mbyllur,u kërkoj ndjesë lexuesëve për atë pjesën”vulgare” dhe mos më nxjerrin gjuhën se një njeri që e kam përlyer tregimin tim.E kam bërë vetëm e vetëm për të dhënë portretin e një barboni që,në fund të fundit,është model i pastërtisë dhe i padjallëzisë.Një njeri që kurrë nuk vë maskë dhe është transparent si xham.
19 janar 2011

[Nosh]

Eva dhe Adami



Nga Lis Bukuroca
Publikuar në gazetën Shekulli

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/naser_aliu2.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/naser_aliu2.jpg)Lis Bukuroca

Zoti krijoi ujërat dhe urdhëroi: »Le të mbushen me peshq.« Ato u mbushën sa ora. Ndau tokën nga uji dhe urdhëroi:» Le të mbushet toka me kafshë dhe qielli me shpezë.« Edhe toka u mbush me kafshë dhe bisha. Qielli u vërshua nga shpezët e të gjitha llojeve, madje në Eden ecnin edhe shpezë, që nuk dinin të fluturonin. Majmunët kërcyen nga dega në degë nga hareja; elefantët, luanët, leopardët, kaprojtë, tigrat, lepujt, qengjat i shtrinë shputat e tyre nën hijet e pemëve dhe dremisnin duke shikuar njëri tjetrin me kërshëri. Dhelprat luanin me pulat. Ujku me qengjat. Tigri me drenushat dhe macja me miun… Pak para se të binte muzgu, kafshët dhe shpezët kaploi uria. Ato vështruan Zotin me dhembshuri dhe të molisura. Ai bëri disa hapa drejt detit dhe tha me vete: »Kanë uri, duhet siguruar mbijetesa. Po, si?! Pas pak u kthye nga peshqit, që kërcenin mbi sipërfaqe të ujit dhe urdhëroi prerazi: “Hani njëri tjetrin! I madhi të voglin.« Peshqit e vegjël u zhytën nën ujë nga frika, të mëdhenjtë u krodhën pas tyre. Doli pak gjak në sipërfaqe, por pas pak, peshqit u qetësuan. Zoti pa se kështu sigurohej mirë mbijetesa dhe, iu drejtua kafshëve: »Ju hani bar e gjethe.»E ju«, u kthye pak në anën tjetër» hani këto, që po kullosin. Kush kë të mundet.« Kafshët e egra u shpërndanë në të gjitha drejtimet: Luanët pas drenushave, ujku pas qengjave, dhelpra pas pulave, macja pas miut dhe disa ia nisën kullosave. Derisa po përtypeshin këto, i mbërthyen bishat në fyt dhe shumë prej tyre, u plandosën përtokë. Disa tjera ikën të tmerruara. Gjak, shumë gjak dhe shumë cofëtina mbetën të shtrira në Parajsë. Pasi u larguan kafshët e ngopura, zbritën poshtë sorrat dhe çakejtë. Kur u larguan ata, zbritën mizat. Rreshti i buburrecave, krimbave, kandrrave të ndryshme dhe në fund mbetën vetëm kockat, që nuk i hante askush. Kur ujku kafshoi lepurin në kofsh, ai foli vet me vete: » O Zot, pse më krijove për të qenë ushqim…?!« Akoma pa përfunduar mirë mendimin zhgënjyes, ujku i nguli dhëmbët në qafë dhe lepuri rrotulloi sytë. Ai braktisi lepurin dhe nxitoi për të vrarë dhe kafshë tjera. Në Parajsë u shkaktua një rrëmujë e madhe. Edhe bishat tjera u ngritën përsëri për të vrarë.
»Pushoni!«, bërtiti Zoti me një zë të rreptë. Ato u ndalën duke ngritur turinjtë e përgjakur dhe vështruan në drejtimin nga vinte zëri.
»Juve ju ndalohet kërdia! Mund të mbysni vetëm një kafshë për të shuar urinë.« Bishat u shtrinë përsëri dhe kafshët tjera ia nisën kullotjes, duke shikuar pa pra anash. Zoti vështroi majmunin dhe tha me vete: »Duhet krijuar një qenie më të bukur se ky, më të mençur. Një krijesë që mund edhe të gjykojë, të flasë vet me vete dhe me të tjerët, të vetëmësohet, të vetëzhvillohet dhe ta ruajë tokën: Një qenie të pavarur, që nuk ka nevojë për kujdestarinë time.
Mori deltinë nga Marsi, pak ujë nga Deti Jonë (Mare Nostrum), e ngjeshi bukur mirë, pastaj i dha formën dhe bërtiti: »Ngjallu Adam!» Ai shkundi pluhurin nga trupi dhe qëndroi si i shtangur. Pak më vonë, u fut nën një shkurre i frikësuar dhe vështronte i hutuar rreth vetes. Mori disa gjethe, pastaj disa buburreca dhe i pështyu përsëri. Pas pak, iu afruan majmunët dhe u shtrinë pranë tij. Qëndroi gjatë ashtu i mërzitur. U përpoq të flasë me majmunët, por ata vetëm vështronin me sy të picërruar dhe kruheshin. Gati po qante vet me vete. Zoti përfundoi disa punë dhe një copë herë më vonë, u kthye për t’ i bërë edhe ca llafe me Adamin.
»Ç’ dreqin ke tani? Ti je më i miri nga të gjitha kafshët! Pse kaq i mërzitur?«
»S’ po m’ rrihet vet«, tha ai. » Po mërzitna shumë. Xhatë janë t’ bukra, natyra, edhe majmunat, po nuk po m’ marrin vesh, me kan me fol? Po foli vet me veti, po keshna vet me veti, po kaj vet me veti! Çdo xha ka edhe ni shoçe, viç une jo…Ky majmuni ktu po lun me shoçen e vet, me ka me lujt une?«, pyeti ai me lot në sy duke parë ata gjersa po popullonin tokën.
» Si të shumohet Adami?«, mendoi Zoti, »me ndarje nuk bën, i duhet një shoqe, si edhe kafshëve tjera.» E shikoi atë bukur gjatë, pastaj bëri një shëtitje bukur të madhe nëpër Eden dhe zgjati dorën drejt Venerës. Atje mori deltinë, me tjetrën ujë nga Deti Jonë dhe e ngjeshi atë ngadalë dhe me shumë kujdes. Herë shikonte Adamin, herë mbrunte. Krijoi një masë elastike dhe të qëndrueshme dhe i hodhi një shikim Adamit. Gatoi një brumë mjaft delikat, të lëmuar dhe vështroi përsëri Adamin. Pastaj ia rregulloi flokët, ai shkuli disa qime tek vetullat, ia skuqi buzët, ia latoi qafën, ia fryu gjoksin, ia ngushtoi belin, ia zgjati këmbët dhe bërtiti: »Ngjallu Evë!« Eva hodhi flokët e gjata në një anë dhe u buzëqesh. Me bisht të syrit pa Adamin dhe uli kokën. Adami u trullos. Gati i ra të fikët.
»O Zot, e bane ma të heshme se mu!, pëshpëriti ai.
»Kur të krijova ty Adam, po korrigjoja majmunin«, tha Ai. »Gjersa krijoja shoqen tënde, po ndreqja gabimet që bëra tek ti, por kjo hijeshi, do të kalojë në pasardhësit e tu. Mos smiro kurrë Adam!« Ai heshti dhe hodhi shikimin anash.
Zoti vendosi të kryejë aktin e shenjtë të bashkëshortësisë dhe tha:
»Adam, a donë ta marrësh për grua këtë zonjushë, që gjendet në hijen e mollës?
Ai shikoi rreth vetes sikur kërkonte diçka dhe tha duke tundur kokën:»Po!«
»Eva, a pajtohesh edhe ti ta marrësh për bashkëshort Adamin, që gjendet përballë teje, në hijen e fikut?« Eva mblodhi buzët, u mendua ca dhe tha: »Po!«
»Sot e tutje jeni një çift bashkëshortor. Popullojeni Tokën. Evë, ti je bartëse e jetës. Ky, këtu pranë, me shumë lesh në trup, është burri yt. Ky do të ketë forcë gati sa bisha apo më shumë, por do të jetë më i mençur se ato. Kockat e kafshëve që kanë mbetur këtu, mund t’ i përdorë si armë.«
Adami ktheu kokën dhe shikoi brinjat e kafshëve me të cilat tani po luanin majmunët.
»Mos harroni këto dy gjëra«, vazhdoi Zoti: » Kjo frutë të bën të vetëdijshme, të kënaq, të mbush me kërshëri, por edhe të vdekshëm. Kujdes nga ajo tjetra pranë, ka bishtin prapa. Kjo pemë një ditë do të krijojë një popull, të lirë, që ditën do të ndërtojë, natën do të rrënojë. Adam, detyrë jotja është ta mbrosh dhe të kujdesesh për lumturinë e Evës.«
Adami nuk kuptoi akoma se ku gjendje dhe nuk foli fare. Për popullin e lirë, që do të lindej, nuk u lodh shumë. Madje, as nuk kuptoi pse duhej të kujdesej për Evën dhe në çfarë mënyre. Pohoi vetëm me kokë, por nuk tha asnjë fjalë.
»Ti je Zot i kësaj toke Adam! Unë do të largohem tani për ta vazhduar punën…«
»A nuk ma ban edhe për mu ni shoçe, që kujdeset për mu?« pyeti Adami me nxitim.
Zoti u ndalë, e vështroi atë dhe mallkoi: » Mos u kënaqsh kurrë me atë që ke!«
Eva dhe Adamin duke parë kafshët, ecnin edhe ata në të katra. Iu afruan njëri tjetrit, i morën erë dhe u nisën për të bërë një shëtitje nëpër Eden. Në ecje e sipër, Evës i hyri një gjemb dhe bërtiti e tmerruar. Adami e vështroi i habitur dhe bëri sikur nuk dëgjoi gjë, por iu kujtua urdhri i Zotit. I hoqi atë me dhëmbë, lëpiu gjakun dhe i vuri një gjeth fiku mbi plagë. Eva nuk mund të ecte më si duhet dhe u shtrinë para hyrjes së një shpelle. Pak para se t’ i zinte gjumi, Adami pyeti: »Eva, Eva, e ku flena kur t’ bahet ftoft«?
»Ktu përmas, te kjo shpella, a nuk e pa a?«, pyeti ajo duke i kthyer shpinën. Aty kaluan natën dhe në mëngjes, ishin mbledhur kruspull nga freskia. Sapo u shfaq dielli në horizont, cicërima e zogjve i zgjoi. Pas tyre, u dëgjua edhe një gjel.
»Eva, Eva, ç’ ka po hajna për kafjall?«, pyeti ai.
»Për kafjall!?«, përsëriti ajo e hutuar. »Molla!«, shtoi duke parë Adamin me habi.
»Po Zoti tha mos i hani mollat!«
»Po Adam, po, po ti nuk paske ngu mirë. Ai tha se ti je Zot i ksaj toke, apo do me jetue si budallë? Mu kan ashtu, nuk e kish mjell aty mollën, o njeri.!«, tha Eva me plot bindje.
»Po me dek?«, pyeti Adami.
»Me dek! Po majmuni pse des? Pse ka hangër banane a?«, pyeti Eva.
Ajo iu afrua pemës, por nuk i arrinte dot frutat. U përpoq disa herë të ngjitet, por rrëshqiti përsëri poshtë. Pas shumë mundimeve, pa një degë që ishte varur gati deri mbi bar dhe mori dy molla me vete.
Adami i shtrirë kafshoi mollën, por i mbeti në fyt dhe zgurdulloi sytë: » Eva, ti koke cullak! Kuku Eva, po edhe unë mëri!«, bërtiti duke shikuar veten poshtë.
»Nuk besoj!«
»Kaçe mollën!«
»Jo, nuk e kaçi! «
»E pse ma prune mue?!«
»Ti je Zot i tokës, jo une!«
»Kaçe mëri, të marrtë dhevi, se t’ i shkula flokt!«, bërtiti Adami dhe e zuri Evën për krahu. Eva e trishtuar mori mollën në dorë.
»Hahaa« u qesh ajo, »ti koke pak ndryshe…«
Ata biseduan aty gjatë, qesheshin duke vështruar njëri tjetrin dhe u shtrinë pranë shkurreve për të fjetur. Kur dielli arriti mbi kokën e tyre, Adami u zgjua.
»Çu mëri, çu, oj kaçirubë«, i piskati Evës. »Koka ba dreka. Çu se jam untu«, bërtiti përsëri. Ajo eci pakëz nëpër kopsht, frutat tjera nuk ishin të pjekura dhe u ndalë përsëri tek molla. U përpoq përsëri të ngjitej në pemë, por prapë rrëshqiti poshtë. Adami e vështronte nga larg ndërmjet pemëve dhe priste i shtrirë. Eva u mendua ca dhe tha me vete: »Ma mirë po drejtona, se tu hec si majmuni, nuk po mirrkan mollat», dhe cak u drejtua. Adami hapi sytë dhe e përcolli me shikim i habitur. Eva eci krenare me plot molla në duar dhe u ndalë para tij.
»Mos hec mëri ashtu se asht marre, mund m’ u ërxu.»
»Nuk po muj, po m’ dhem dora», tha ajo.
»Prapë molla!«, bërtiti Adami krejt i dëshpëruar. Eva nuk foli gjë. Ata hëngrën disa dhe Adami hodhi me një drejt një majmuni, që ishte varur në një degë. Ai iku duke u hedhur në pemën tjetër pranë. Pas dreke dolën nëpër kopsht të shëtisnin dhe panë shumë pemë në lulim e sipër, shumë me fruta, por akoma të vogla dhe të pa arrira.
Adamit nuk i pëlqeu se Eva dukej më e madhe dhe u drejtua edhe ai. Pasi u lodhën, ai u shtri ndërmjet shkurreve dhe fjeti një copë herë. Eva hulumtonte kopshtin. Pak para se të perëndonte dielli, ai u zgjua dhe kishte prapë uri.
»Evë? Evë, oj Evë, toka t’ lishoftë, po ku mete?« Ajo vrapoi dhe u ndalë para tij.
»Çka po hajna sonte?«
»O njeri, zbulova ni gja«, tha Eva e ngazëllyer: »Me dridh pemën, mollat po bishin n’tokë!«
»Jo be! Çysh mëri? E pse po bikan n’ tokë?«
»Nuk e di. Veç ni Zoti e di, Adam!«
» Pa e dridh, a po bishin?«
»Jo«, tha Eva. » Po deshke me dridh…»
»Sa keç! Çysh me jetue mëri viç me molla?«, e ndërpreu Adami. » M’ u kan mpi dhamtë!«
“O Njeri, po shko mare zine ni lepër!»
»Ni lepër, a nuk e pa sa shpejt po ngajke? E tone, çysh me hangër me gjithë atë lesh?» pyeti Adami. Derisa ai po hante gërdhajën, u shfaq Zoti para tyre.
»Pse po ha mollë Adam?« pyeti duke parë gjethet e fikut tek Adami dhe Eva.
Adami u mblodh kruspull nga frika.
»Eva m’ i dha! Une kundërshtova, piskata, bërtita, e luta, po nuk nimojke kurxha. Ajo m’ tha ose haje mollën, ose po dana pi tye!« Zoti vështroi Evën.
»Çy, çy, pse mare po ma nxhet? Pasha Zotin une t’ thash viç ni herë!«
»Mirë ke bërë Eva! Çiltëria jote, mençuria, do të fisnikëroj pasardhësit tu«, ndërhyri Zoti. »Me ngrënien e mollës, keni kuptuar të mirën dhe të keqen. Mbusheni tokën me popuj. Tanimë nuk do të keni më nevojë për mua! Ky ishte qëllimi im«
»A pe shef çysh t’ bana njeri«, i pëshpëriti Eva Adamit në vesh. N’ jetë nuk duhet viç forcë, por duhet me pasë edhe dije dhe guxim…«
»Mshele mëri, po une t’ lypa i pari dishka me hangër!«
»Mirë «, ngriti zërin Zoti, »kjo tregon se jeni të lirë dhe vetëmësoheni. Të krijova sipas imazhit tim, por për të bëmat tua, llogarinë do ta marrësh vetëm prej Meje. Ruaje tokën për pasardhësit tu. Tash unë do të largohem për të vazhduar me punën time dhe ju pres lart«, tha Ai dh u nis drejt qiellit.
» Eva, eja ta mushmi parajsën me popull!«
» Jo, sot, jo, po m’ dhem kryt.«
»Eja mëri se Zoti tha mushne tokën me xhin« dhe tërhoqi Evën me forcë. Pas këmbënguljes së tij, ajo u dorëzua. Disa ditë më vonë, Eva nuk dëshironte më vetëm molla, por edhe kumbulla e kajsi të papjekura. Fiq, portokaj, banane, hurma, arra, dardha… Adami kalonte tërë ditën duke kërkuar pemë të reja.
Më vonë, Eva lindi Kainin. Adami ndërtoi një kolibe me degë dhe kashtë dhe u vendosën aty. Pastaj lindi Abeli. Një ditë prej ditësh, u ulën pasdarke dhe po bisedonin.
» O njeri, me kan mare i martojmë djemt?«
»Nuk e di!«
«Ti duhesh me dit Adam!«, nguli këmbë Eva. » Ti je Zot i ksaj toke!« Aty u grindën dhe gjuajtën me molla njëri tjetrin. Për herë të parë nuk fjetën së bashku. Kaini u bë bujk, kurse Abeli bari. Por, nga smira, Kaini vrau Abelin.
Eva qau aq shumë, sa Zoti u shfaq përsëri.
»Kain, ku është vëllai yt?«
Ai heshti dhe uli shikimin duke dënesur. Eva mbante djalin e vdekur në prehër dhe e vajtonte. Me të dëgjuar zërin e Zotit, Adami u ngrit me lot në sy dhe herë shihte njërin djalë, herë tjetrin.
»Kain, i mallkuar qofsh, të mallkuar do të jenë edhe pasardhësit tu! Pasardhësit tu, si tek peshqit dhe kafshët, do të hanë njëri tjetrin, brez pas brezi: i madhi të voglin, i forti të dobëtin, i shëndoshi të sëmurin, i pasuri të varfrin, hajduti të sinqertin, mashtruesi të drejtin, i keqi të mirin, finoku të urtin… Stërnipi jot do të njihet në të bëmat e tija, Kain. Për dallim nga bishat, ai do të bëjë edhe kërdi dhe nuk do të vrasë nga uria si kafshët, por nga makutëria, Kain. Nga makutëria! Më është përvjedhur një gabim, Eva. Ndihmoje njeriun të bëhet i mirë, të bëhet njeri. Ky mund të bëhet bisha më e rrezikshme. Kujdes!«, tha Zoti. Eva tundi kokën gjersa fshinte lotët. Pastaj urdhëroi Kainin të shkojë në Nod dhe ai atje u martua, krijoi familje dhe ndërtoi qytetin Henoh. Kur Adami mbushi 130 vjet, Eva lindi Setin. Ai jetoi edhe 800 vite tjera dhe ajo lindi shumë vajza dhe shumë djem, djem që më shpesh i ngjasonin Abelit, por herë pas here edhe Kainit…

[Nosh]

Kadriu takoi lexuesit e vegjël
http://www.botasot.info/mesme/ferizaj.jpg


Shkrimtari për fëmijë Ibrahim Kadriu, të premten është takuar në një bashkëbisedim me lexuesit e tij të vegjël nga Ferizaj. 13 fëmijë, lexues të pasionuar të Bibliotekës “Sadik Tafarshiku” në Ferizaj, i shtruan 13 pyetje mbi artin shkrimtarit të tyre të pëlqyer, i cili ishte zgjedhur nga kjo bibliotekë si shkrimtari më i lexueshëm për fëmijë gjatë vitit që shkoi.
“Çka do të thotë të jeni shkrimtar, apo si e ndieni veten që librat e juaj lexohen aq shumë nga ne”, ishin disa nga pyetjet e fëmijëve kureshtarë.
Shkrimtari Kadriu procesin e krijimit e ndërlidhi me përgjegjësinë dhe me përkushtimin ndaj vlerave njerëzore, ndërkaq kolegun e tij Agim Deva e çmoi si një ndër shkrimtarin më të mirë për fëmijë që kemi pasur. Takimi me shkrimtarin synohet të mbahet si manifestim tradicional, në ditën kur edhe shpërblehen lexuesit më të mirë të bibliotekës gjatë vitit.
Gjatë këtij takimi zëvendësministri i Kulturës Hajdin Abazi premtoi përkrahje te vazhdueshme për bibliotekën si institucion me peshë të veçantë kulturore . Drejtori I kulturës Naim Ferati, shprehu gatishmërinë për të rritur fondin e librave dhe për t’i përkrahur lexuesit. Drejtoresha Teuta Demiri paraqiti një rezyme të punës së bibliotekës si dhe konsolidimin e saj në një objekt.

Bota Sot

[Nosh]

Restaurimi i rrugës “Gjuhadol” (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=152264)Në qytetin e Shkodrës ka nisur puna për restaurimin e një prej rrugëve më karakteristike të këtij qyteti, “Gjuhadol”, e cila bën pjesë në listën e monumenteve të kulturës. Restaurimi bëhet me mbështetjen e Delegacionit të Komisionit Evropian në Shqipëri dhe synon ruajtjen e vlerave të trashëgimisë kulturore në funksion të nxitjes së turizmit kulturor.

Bota Sot

[Nosh]

“Harry Potter-in” shqiptarë…“Gjiganti dhe Xhuxhi”



Nga Vjollca Tytyni-Gjakova
Vilhelme Vranari (Haxhiraj), përmes Sh. Botuese “Nacional” sjellë për lexuesit e vegjël:
“Gjiganti dhe Xhuxhi”.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/01/vilhelme_vjollca-296x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/01/vilhelme_vjollca.jpg)
Me një cilësi e vlerë të lartë teknike dhe teknologjike, Shtëpia Botuese “Nacional”, me traditë në serinë e botimeve, ndërsa për fëmijë, kësaj radhe vjen me librin e dytë të ciklit “Përrallat e Vendit Blu” të shkrimtares vlonjate, Vilhelme Vranari (Haxhiraj), me titull “Gjiganti dhe Xhuxhi”.
Muajin dhjetor, në mënyrë të qëllimishme e pata lënë si muaj që do t’i përkushtohesha thellësisht letërsisë Vilhelmiane. Ndonëse, e kisha nisur muaj më parë thellimin “studimor” , duke kërkuar kështu edhe nga publikimet e shumta që janë bërë nëpër gazeta dhe linke të ndryshme në internet, për të forcuar gjithnjë e më tepër dëshirën dhe pasionin tim, që ta njoh sa më shumë veprimtarinë krijuese dhe letrare të Vilhelme Vranari (Haxhiraj). Kështu, i vura vetes si obligim moral dhe shpirtëror që të lexoja gjithë krijimtarinë letrare prej rreth 30-sosh, duke e konsideruar kështu si një dhuratë të bukur për vitin që lamë pas, 2011.
Duke prekur gjithë atë bagazh të pasur krijues, në tërë ato gjini letrare, përcjell bindjen se, shkrimtarja jonë e talentuar, të gjitha këto i ka realizuar me kujdes e me një trajtesë të rrallë letrare, duke e bërë letërsinë vilhelmiane, letërsi studimore dhe pjesë të një literature të çmuar që i kontribuon mësimdhënësve dhe studentëve të letërsisë shqipe, në zgjerimin e njohurive të tjera, në këtë pjesë studimore, të letrësisë shqipe, për fëmijë.
Mbaj mend se, në shkollën fillore, e kishim obligim që çdo muaj të lexonim nga një libër të krijuesve tanë shqiptarë. Mësuesja, na kishte thënë se, “në çdo libër që lexoni, duhet të kini parasysh të mbani në mend titullin e veprës dhe shkrimtarin”. Nga ajo kohë, kujtoj krijimet letrare të shkrimtarëve që vazhdojnë të ngelen literaturë e obligueshme shkollore edhe në ditët e sotme: Odhise Grillo, Migjeni, Rifat Kukaj, Agim Deva,…e shkrimtarë të tjerë për fëmijë. Por, mesa di, që nga ajo kohë në shkollat fillore, leximi i obligueshëm për lektura shkollore, akoma nuk është freskuar me shkrimtarë dhe lektura te reja letrare. Sa shumë shkrimtarë të talentuar për fëmijë dhe për të rritur ka pasur gjatë periudhës së fundit, sidomos pas viteve 1990 . Ndërkohë, pos imponimit nga njerëzit e njohur për të lexuar ndonjë libër, nuk ka pasur ndonjë ndërmarrje institucionale që të fus një iniciativë të duhur për të pasuruar leximin letrar (pas mësimit të rregullt) me shkrimtarë të rinj.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/01/gjiganti_dhe_xhuxhi1-300x219.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/01/gjiganti_dhe_xhuxhi1.jpg)

Shembulli ka të bëj me vlerën që ka sjellur shkrimi vilhelmian në letërsinë për fëmijë. Të dy ciklet e librave të titulluar “Përallat e Vendit Blu”, e para “Kuçedra dhe Dragoi” dhe e dyta që sapo ka dalë nga botimi “Gjiganti dhe Xhuxhi”, që mbajnë firmën e Shtëpisë Botuese “Nacional”, janë vepra që me gjithë mend ofrojnë tek fëmijët kënaqësinë e të lexuarit, zhvillimin e imagjinatës dhe të memories historike të fëmijëve. Të dy librat që në formë imagjinare, shtjellojnë historinë e lavdishme të popullit shqiptarë, shkojnë edhe më tej, në shtjellimin e historikut të të parëve tanë, ilirëve. Duke sjellur tek lexuesi personazhe që nuk janë dëgjuar ndonjëherë në letërsinë letrare shqipe, Vilhelme Vranari (Haxhiraj), si pinjolle e Gjergj Arianitëve, dhe si profesore e histori-gjeografisë, ka përdorur të gjitha format e saj metodike dhe bashkëkohore, në mënyrë që libri dhe lexuesi të jenë brendapërbrenda librit dhe ngjarjes që shtjellohet mrekullisht nga shkrimtarja, Vranari (Haxhiraj).
Lubia e pangopur me emrin Llufa apo Lubia e Detit, Gjiganti, Gjugji, Shtriga, Dragoi, Shenjtori,…e të tjerë personazhe të përdorur në libër, të bëjnë të mrekulluar në botën e pesë përallave që vijnë në ciklin e dytë te “Përallat e Vendit Blu”. Vlen të potencohet edhe prezantimi i vet autores që bëhet në fillim të librit, e cila që në fillim të tërheq në leximin e tij. Ata që e njohin nga afër shkrimtaren dhe të tjerët që nuk kanë pasur mundësi ta njohin, figura që ajo vë në fillim të fletëve të para të librit, personifikon mjaft bukur edhe vet imazhin që ka autorja, duke u prezentuar para lexuesve me një emër mjaft të dashur dhe personifikues ashtu siç e kërkon edhe bota e përrallave “Nëna Vili”. Si mësimdhënëse, si nënë, si gjyshe e dashur dhe si një person që vërtetë mundet, Nëna Vili, vërtetë ka se çfarë t’u rrëfej dhe t’u ofrojë fëmijëve, meqë ka gjetur bukur edhe personazhin e saj të quajtur Princesha Bianka, (Princesha Bi), shqiptarja e vogël që jeton në emigracion, së cilës me shumë dashuri, ajo i rrëfen përrallat, duke e bërë atë sa të mrekullueshëm dhe po aq real për botën fëmijërore, duke çmuar në formë të vërtetë edhe rolin e madh që luajnë gjyshërit me nipërit e mbesat e tyre, në jetën e përditshme.
Në libër vihet re dallimi mes së keqes dhe së mirës, atyre që quajmë të fortë dhe të zgjuar, gënjeshtarë dhe të drejtë… Në faqet e përrallave janë përdorur forma të tilla që shërbejnë në zhvillimin e imagjinatës së fëmijëve, të cilët i bëjnë ata të jenë në qendër të librit, duke fluturuar në vende të papara, duke u ndeshur me qenie të panjohura mitologjike. E mandej duke qenë gjithnjë pyetës dhe të interesuar në kuptimin sa më të thellë të ngjarjes që zhvillohet brenda përrallës.
Veç të tjerash, Nëna Vili, duke përdorur metodën profesionale të mësimdhënies, është përqëndruar edhe te shpjegimi i fjalëve të panjohura ( të vështira), dhe tek parashtrimi i pyetjeve që janë vënë në fund të çdo përralle, duke e pasuruar jo vetëm librin, por edhe trurin e fëmijëve, në studim të mëtejshëm të ngjarjeve. Si libër interesant dhe magjepsës për fëmijët, njëherit ky cikël përrallash përcjell edhe karakteristikat zhvillimore të nxënësve, duke ju ofruar atyre një stil dhe gjuhë të qartë e të kuptueshme. Libri është tejet interesant, me një stil e metoda bashkëkohore. Si i tillë plotëson aftësimin e nxënësve, sepse është i strukturuar në koncept të programeve mësimore, gjë që definon edhe kushtet e përgjithshme si një libër i nevojshëm edukativ dhe mësimor, për fëmijët.
Duke shkoqitur disa nga të veçantat e shumta që sjell ky libër dhe duke i bërë një trajtesë këtij libri, që është voluminoz për botën e fëmijëve, them me bindje, se ky libër është shumë i përshtatshëm që vlenë jo vetëm për nxënësit e ciklit të ulët, por është i nevojshëm edhe për nxënës të ciklit të lartë të arsimit fillor. Specialistë të Ministrisë së Arsimit, duhet ta studiojnë këtë libër dhe ta fusin si pjesë të literaturës shkollore.. Sidimos kur kemi të bëjmë me fëmijët, të cilët janë baza fillestare që mbillet dhe rritet edukimi për mësimnxënje.
Një zhgënjim tjetër i radhës, që fatkeqësisht dëgjova këto ditë, ishte se një shkrimtar, vetëm pse punon apo ka një lidhje në Ministri të Arsimit, ka ndarë një numër të konsiderueshëm librash nëpër shkolla, të cilat duhet me patjetër të lexohen. Kundër leximit nuk është askush, por konsideroj se të gjithë jemi kundër parandalimit të njohjes, leximit, kontribuimit dhe kultivimit të vlerave. Marrë nga ky shkas, më gëzon që shkrimtarja Vranari (Haxhiraj) – (dhe të tjerë krijues që i takojnë nivelit të lartë aristiko-letrar),nga raste të tilla nuk arrin të demotivohet. Por përkundër të kësaj, ajo krijon me bollëk, literaturë që është për t’u admiruar dhe çmuar nga të gjithë letrarët që vërtetë dijnë ta vlerësojnë letërsinë e duhur dhe të nevojshme. Është e vërtetë se të mëdhenjtë dhe të urtët lënë përjetësisht fjalët dhe veprat. Këtë e dëshmon edhe rrëfimi i bukur i shkrimtarit të pavdekshëm himariot, Odhise Grillo, i cili duke parë vlerat dhe antivlerat e renditura në një paralele, kishte pororsitur: “të mirën dhe të keqen mbaji dhe vendosi njërin në një xhep dhe tjetrin në një tjetër xhep, se të duhen herëdokur”! Kjo mbase i ka shërbyer edhe shkrimtares sonë të nderuar, Vilhelme Vranari (Haxhiraj), e cila si fisnike që është, asnjëherë nuk merret ma ata që nuk janë të interesuar të kultivojnë vlerat.
“Përrallat e Vendit Blu” një dhe dy, me patjetër duhen të kenë vëmendjen e regjisorëve, dramturgëve dhe njerëzve të artit që t’i realizojnë në dramë, shfaqje apo në ndonjë film të animuar për fëmijë. Në këtë mënyrë pasurojnë kështu botën artistike apo edhe mediale të fëmijëve.
Edhe si e rritur që jam, pas leximit të këtij libri do vërtetoj vlerësimin e bërë nga një mësues, i cili duke marrë në konsideratë shtjellimin e bukur të veprës, “Gjiganti dhe Xhuxhi”, e quajti “Harry Potteri Shqiptar”, i cili si film, jo vetëm që ka fituar dashurinë e fëmijëve, por edhe ka thyer rekordin e shfaqjeve nëpër botë. Kjo idja ime, mbase do na shërbente që të radhitemi edhe ne në shkallën e filmave, shfaqjeve, librave e pse jo të shtojmë edhe më shumë numrin e shkrimtarëve më të lexuar, dhe jo vetëm në Shqipëri.
Veç kësaj, duhet të vlerësojmë lartë edhe cilësinë teknike dhe teknologjike të librit, të bërë me mjeshtëri profesionale nga Shtëpia Botuese “Nacional”, e cila sjellë një koncept të mirëfilltë, se si përpilohet një libër për fëmijë, duke bartur kështu të gjitha parimet didaktike që nevojiten për botimin e një libri. Ilustrimet e përdorura me ngjyra të pastra dhe të 78 fletët që përmban libri, përbëjnë një cilësi të lartë, duke bartur kështu edhe parimet didaktike që i nevojiten kombinimit të teknikave cilësore dhe sasiore. Kjo, me një fjalë krijon metodologjinë vlerësuese të librit, që plotëson normat teknike dhe estetike të botimit.
Duke vlerësuar kontributin e jashtëzakonshëm të shkrimtares,Vilhelme Vranari (Haxhiraj), duhen përmendur bashkëpunëtorët e tjerë që kanë punuar për daljen në dritë të këtij libri. Këta janë: i ndjeri prof. dr. Adriatik Kallulli, që është edhe redaktor i librit/ recensente: Lejla Gorishti/ korrektuese Linda Buçpapaj dhe ilustratorin e mrekullueshëm, Luan Vrioni. Të gjithë së bashku u kanë bërë një dhuratë të bukur fëmijëve për vitin që sapo nisi rrugë dhe ky është libri i mrekullueshëm ,”Gjiganti dhe Xhuxhi”
Natyrisht, duhet vlerësuar lart edhe ndihma modeste financiare e inxhinierit Qeverim Kushta dhe z. Fitim Haxhiraj, (që është edhe menaxher e konsulent i autores) të cilët kanë mundësuar njëherit të botohet ky libër i rëndësishëm, që plotëson parakushtet normale si një ndihmesë e mrekullueshme për botën imagjinare të fëmijëve. Mbi të gjitha këto përralla edukojnë dashurinë për të parët tanë ilirë, për gjuhën e bukur shqipe dhe përpjekjet e tyre për liri.
Kënaqemi me përrallat dhe historinë e të tjerëve dhe harrojmë që kemi një histori tonën, të mbushur plot me tragjedi, një histori të larë në gjak, për të cilën mund të thuren mijëra legjenda dhe përralla, sepse e tillë, plot vuajtje e sakrifica të pabesueshme ka qenë jeta e shqiptarëve. Ndaj me krenari duhet t’u kujtojmë brezave qëndresën e ilirëve ndaj pushtimeve dhe dhunës shekullore të të huajve ndjekur kundër një kombi që e çmon lirinë. Këto gjëra do t’i gjeni tek cikli i I-rë dhe i II-të me “Përrallat e Vendit Blu” të autores Vranari-Haxhiraj.

[Nosh]

Akademi përkujtimore, kushtuar publicistit dhe analistit, Nazmi Lukajhttp://www.botasot.info/mesme/nazmi-lukaj_14527558.jpg Nazmi Lukaj



Akademia mbahet nën patronatin e Kryetarit të komunës së Pejës Dr. Ali Berisha
Me përkujdesjen e Kryetarit të Komunës së Pejës dr. Ali Berisha dhe përkrahur nga Shoqata e Gazetarëve të Pejës, me rastin e njëvjetorit të vdekjes, organizohet Akademi përkujtimore, kushtuar publicistit dhe analistit, Nazmi LUKAJ, Ju ftojmë të merrni pjesë në Akademinë Përkujtimore, e cila do mbahet ditën e martë, më 24.01.2012, në Teatrin e qytetit "Istref Begolli" në Pejë, duke filluar në ora 12:00.
Akademia mbahet nën patronatin e Kryetarit të komunës së Pejës Dr. Ali Berisha.
Pjesëmarrja Juaj e madhëron këtë Akademi Përkujtimore!
Këshilli organizativ
Biografia e prof. Nazmi Lukaj
Nazmi Lukaj lindi më 2.2.1967 në Pejë. Kishte kryer Fakultetin Filologjik Degën e Letërsisë dhe Gjuhës Shqipe në Prishtinë. Me gazetari dhe publicistikë është marrë aktivisht që nga 1996, ndërsa, para atij viti, herëpashere, ka botuar në "Bota e re", "Republika", në "Gazetën e Re Shqiptare", në "Dodona", "Viktoria", "Dielli", "Gurra" etj.
Gjatë luftës së Kosovës dhe disa muaj më pas kishte botuar analiza politike dhe reportazhe për ngjarjet në Kosovë në disa gazeta të Shqipërisë, si në "Albania", në "RD", në "Gazetën 55", etj. Deri në kohët e fundit Nazmiu ka bashkëpunuar me disa gazeta të Shqipërisë, por kryesisht, më shumë në javoren "Nacional", "Gazeta 55". Prej vitesh ka qenë komentator në "Bota sot". Ka qenë edhe redaktor përgjegjës i së përditshmes "Pavarësia". Veç gazetarisë, prej vitit 1991-2004 ka punuar si mësimdhënës i gjuhës shqipe në gjimnazin "Bedri Pejani" të Pejës, dhe së fundi zëvendësdrejtor në shkollën "Xhemajl Kada" në Pejë.
Më 1999, në Tiranë, ka botuar librin "Kosova dhimbja dhe shpresa ime" (publicistikë dhe reportazhe), më 2002 "Ese, komente dhe analiza" (Pejë), kurse më 2007 po në Pejë, botoi librin e tretë publicistikë "A është Kosova një rast unikat?". "Përtej statusit të Kosovës" është libri i katërt publicistik i tij. Konsiderohej nga publicistët më të mirë të Kosovës.

Bota Sot

[Nosh]

Doli nga shtypi libri “Historia e Kosovës”http://www.botasot.info/mesme/libri-buxhovi.jpg

Këto ditë doli nga shtypi "Historia e Kosovës" e historianit Jusuf Buxhovi. Libri ka tri vëllime: Antika dhe mesjeta, Perandoria osmane dhe Nga konferenca e Londrës deri te protektorati ndërkombëtar. Botues të këtij projekti, të parit në historiografinë shqiptare, janë "Faik Konica" nga Prishtina dhe "Jalifat Publishing" nga Hjustoni i SHBA-ve.
"Kosova" e Jusuf Buxhovit është libri i parë historiografik i kësaj natyre. Në hyrje, autori bën të ditur se fjala është për një shkrim gjithëpërfshirës të historisë shqiptare nga antikiteti e deri në kohën tonë, ku Kosova jo vetëm që nuk shihet e shkëputur nga koncepti i Shqipërisë së natyrshme, por ajo paraqitet si qendër e saj shpirtërore, kulturore dhe shtetërore. Me këtë rast, autori, fokusimin e përqendron te Pellazgët, ku Dardanët dhe Dardania paraqiten trungu kryesor i asaj që më vonë njihet si vazhdimësi iliro-shqiptare.
Duke shfrytëzuar shumë burime nga historiografia botërore, veçmas ato nga autorët antikë, Buxhovi nxjerr përfundimin se Dardanët janë themelues të Trojës dhe bartës të qytetërimit antik, i cili me pa të drejtë u është atribuuar grekëve, të cilët erdhën shumë vonë dhe përvetësuan gjithë qytetërimin pellazg, madje edhe shkrimin e tyre.
Sipas Buxhovit, edhe eposi i madh botëror "Iliada" dhe filozofia antike paraqesin trashëgimi shpirtërore të shqiptarëve.
Shikuar nga ky prizën, "Kosova" e Buxhovit historinë shqiptare e zhvendos nga mileniumi i dytë (teoria ilire) te ai i katër, gjë që duke u ndërlidhur me Pellazgët, atë e kthen në qendër të antikitetit. Autori, po ashtu, edhe themelimin e Perandorisë së Romës dhe të të Bizantit e lidhë me trashëgiminë pellazge (dardano-ilirët), ku ata dalin si bartës të qytetërimit perëndimor, por edhe të ngrehinave të tyre politike dhe shtetërore.
Një rishikim tjetër është edhe ai që ka të bëjë me të ashtuquajturin shteti mesjetar serb dhe kishë mesjetare serbe, të cilat Buxhovi i sheh si konstrukte të historiografisë hegjemoniste serbomadhe të shekullit të kaluar, gënjeshtrat e së cilës, për fat të keq, i ka pranuar edhe historiografia ideologjike shqiptare, të cilat, edhe sot e gjithëditën, vazhdon t'i përdor "si të vërteta historike". Duke u bazuar në një faktografi shkencore, Buxhovi nxjerr përfundimin se në mesjetë nuk ka pasur shtet serb, e as kishë serbe, pos zhupani, të cilat kanë qenë pushtuese dhe në dëm të etnisë arbërore, mbi të cilën pastaj është ndërtuar miti mesjetar serb. Buxhovi, madje vlerëson se edhe e ashtuquajtura Rashkë, që proklamohet si "qendër e shtetit serb", ka të bëjë me Tribalët (Dardanë të sllavizuar).
Rishqyrtime të rëndësishme paraqiten edhe në pjesën që ka të bëjë me Perandorinë osmane dhe me krizën lindore në përgjithësi, ku po ashtu, Kosova shfaqet si qendër e gravitetit politik dhe kulturor shqiptar, (Lidhja Shqiptare e Prizrenit, Revolucioni Xhonrturk dhe Katërmbëdhjetë pikat e Hasan Prishtinës, të vitit 1912), që i ka paraprirë pavarësisë së Shqipëri.
Me interes është edhe pjesa e tretë, ajo e shtetformimit shqiptar, me ç'rast autori sjell një pamje tjetër nga ajo që është parë nga historiografia ideologjike shqiptare.

Bota Sot

[Nosh]

Ku mbeti kënga e mirëfilltë shqipe?Nga: Ramiz DËRMAKU
Reflekse kulturore nga diaspora
Viteve të fundit muzika popullore shqiptare. Siç po shihet gjendet (po kalon) në një gjendje të rëndë. Duke filluar nga vitet e 90-ta, në Kosovë, trojet etnike shqiptare por edhe në diasporë fillon një periudhë e rëndë për të gjithë pra edhe për artin muzikor. Mbyllja me dhunë e institucioneve të Kosovës ndikoi drejtpësëdrejti në artin muzikor, ku filloi të “lulëzojë“ , shundi e kiçi. Pra, gjatë kësaj periudhe nga pobliku e dëgjuesit u krijua një ftohje “ftohje“ e adhuruesëve të muzikës popullore por edhe asaj folklorike. Rinia jonë gjatë këtyre viteve kur nuk funksionoi ligji e shteti, tregoi mosëinteresim ndaj muzikës popullore si në Kosovë, trojet etnike e Diasporë. Në disa raste gati muzika popullore ishte braktisur nga publiku. Mirëpo një pjesë e publikut e etur për muzikë popullore e ruajti atë nga armiqët e shumtë si në trojet etnike ponjashtu edhe në diasporë. Muzika që u krijua gjatë kësaj periudhe kohore 90 -ta e deri më sot u komercializua deri në maksimum, pra thënë shkurt u sakatos nga motive të ndryshme. Gjatë këtyre viteve në Kosovë, trojet etnike shqipëtare por edhe në Mërgatë, lindën shumë “yje“ , të cilën nuk dijnë të këndojnë gjallë e me nota. Këto “ yje“ , të lindur gjatë kësaj periudhe dolën në skenë.., si këpurdhat pasë shiut. Pra ata lindën në studiot e shumëta muzikore private, të udhëhequra jo nga profesionistët, por nga disa diletantë të cilët e sakatosën artin muzikor. Në ato studio private të udhëhequra nga njerëz amatorë të cilët falë teknikës kompjuterike që ua rregullonin zërin këngëtarëve të tillë, dhe prodhuan“yje“ të cilët nuk kanë as njohurit më elementare me muzikën e gjallë. Këndimi atyre u mundësoi që ata të pasurohen materialishtë. Këngëtarët që lindë gjatë këtyre viteve ( jo të gjithë) vodhën këngë edhe nga popuj të tjerë, duke i përkthyer në gjuhën shqipe ( e shumë shpeshë duke përdorë edhe fjalë të huaja). Këta këngëtarë që lindën gjatë këtyre viteve, së pari filluan të këndojnë nepër mbrëmje, koncerte, dasma.., sidomos në diasporë. Ata duke e parë lëvërdin materiale inçizuan këngë në audio, video dhe CD-e dhe kështu duke kënduar këngë “Tallava“ ,depërtuan tek publiku e dëgjuesi ynë. Ata në munges të institucioneve kompetente bënë orvtje maksimale që përmes shkrimeve të tyre; në shtyp, radio, televizion dhe mediave elektronike t’i kritikojnë e gjykojnë dukuritë e tilla, mirëpo nuk patën sukses i tillë ishte edhe Sami Piraj.Teknika e përsosur e veglaave muzikore u mundësoi atyre“yjeve“ , që ata ta gënjejnë e mashtrojnë së pari veten e pastaj edhe dëgjuesin e publikun. Pra tani në shtypin tonë ditor, radio, televizion, mediat e shkruara dhe ato elektronike ( e kohëve të fundit defilojnë edhe në RTK-ës, ku një numër i madhë “yjesh“ të cilët është shumë vështirë të kuptohen. Të gjithëve na është e njohur se sukses i një këngëtari është këndimi i gjallë në skenë.
Në anën tjetër një grup i këngëtarëve të vërtetë, jo që nuk krijuan albume, por u angazhuan me të gjitha forcat e tyre, materiale, fizike e intelektuale, ta ruajnë e kultivojnë muzikën folklorike popullore nga ; barbarizmat, turqizmat, sllavizmat, shundi, kiçi, plagiati, etj etj. Këngëtarët e mirëfilltë gjatë tërë karrierës së tyre; Shkurte Fejza, Sinan Vllasaliu, Ilir Shaqiri, Nikoll NIkprelaj, Sabri Fejzullahu, Shyhrete Behluli, etj, gjatë karierës së tyre këngës popullore shqipe i dhanë shpirtin dhe në asnjë moment nuk pranuan tjetërsimin e saj. Disa këngëtarë të mirë ca vite ishin larguar nga skena muzikore, gati ishin harruar, të shkelur nga pseudokëngëtarët, matrapazët, diletantët, për ti shpëtuar shundit dhe kiçit . Sot shtrohet pyetja ? Ku janë kompozitet e mirëfilltë të cilët vite te tëra me sukses ditën ta ruajnë dhe kultivojnë këngën dhe muzikën shqiptare. Ne fund mund të cekim se të gjithë këngëtarët të cilët gjatë karrierës së tyre e bstarduan, vodhën , ose e përdorën, shundin dhe kiçin do ti gjykojë koha. Ata një ditë do të turpërohen para historisë së pasur të muzikës sonë.

Bota Sot

[Nosh]

Aktivitete për 100 vjetorin e Pavarësisëhttp://www.botasot.info/mesme/qendra_folklorike.jpg

Tradita Popullore e krahinave të ndryshme të Shqipërise gërshetuar mes brezave është në qendër të vëmendjes të Qendrës Kombëtare të Veprimtarive Folklorike për këte vit.
Drejtori i këtij institucioni, Esat Ruka shprehet se në bashkërendim me Ministrinë e Kulturës ky vit do të jetë i fokusuar në festivale folklorike me temë për 100 vjetorin e Pavarësisë.
Ruka na bën me dije se një vëmendje e veçantë në organizimin e aktiviteteve është përcjellja e vlerave të vërteta dhe ku 30 perqind e pjesëmarrësve do të zërë brezi i ri me qëllim përçimin e traditës brez pas brezi. Kalendari artistik është përqendruar në menyrë të tillë që të pasqyrohen të gjitha tipologjitë folklorike të vendit tonë.

Bota Sot

[Nosh]

Pena e tij e bazuar në traditën tonë kombëtarehttp://www.botasot.info/mesme/Nazmiu.jpg Në shenjë përkujtimi të njëvjetorit, miku yt:
Hysen Ibrahimi, Kryetar i Shoqata e Shkrimetarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi “Papa Klementi XI Albani”.



Në shenjë përkujtimi për mikun tonë të madh nazmi lukaj
…..Konstatoj me bindjen time të plotë, së Miku ynë i dashur Nazmi Lukaj, bazat e tij krijuese dhe vepruese, i ka në përvojën e traditës kombëtare - shkruan Hysen Ibrahimi, në përkujtim të mikut të tij, më 24 janar 2012, Förslöv/Suedi.

Tani e një vit, nuk ndodhet në mesin tonë miku ynë i dashur, publicisti, analisti, shkrimtari, profesori Nazmi Lukaj.
Në përkujtim të njëvjetorit të këtij miku të madh, ndjehet një shprazëtirë në shpirtin tonë, e që ishte një largim i hershëm nga familja, kolegët dhe mbarë shoqëria. Duke konstatuar se ishte njëri ndër publicistët më të mirë të kohës, mungesa e tij bëhet ende edhe më madhe në çdo vend ku ai ishte, punonte dhe jetonte.
Nazmi Lukaj, vazhdimisht me shkrimet e tija, krijonte mbresa tek lexuesi, i cili çdo herë merrej me probleme thelbësore të kohës. Në shkrimet e tij, gjithëherë është ndierë fryma patriotike me një lidhshmëri që frymonin zëshëm të shkuarën, të sotmen dhe të nesërmen. Këto shkrime, lanë mbresa të cilat do të barten bres pas brezi si një përvojë publicistike, gazetareske dhe analizuese ku në çdo kohë do ta kenë frymën e vet.
Përveç të gjitha këtyre vërtyteve që i posedonte Nazmi Lukaj, ai
kishte diq të veçantë nga ne të gjithë, që ishin raportet me njeriun, raportin gjuhësor të urtësisë, urtinë njerëzore dhe njohës i thellë i kulturës, traditës dhe frymës kombëtare.
Përgjithësisht, konstatoj me bindjen time të plotë, së Miku ynë i dashur Nazmi Lukaj, bazat e tij krijuese dhe vepruese, i ka në përvojën e traditës kombëtare. Kurse formësimi i tij prej një intelektuali të vërtetë vjen si rezultat i traditës familjare duke qëndruar prore në shkollim dhe me këtë ai arriti të identifikohet edhe si shkrimtar i cili veprat që la pas pasurojnë krijimtarinë e tij e që ishin: Libri i parë "Kosova dhimbja dhe shpresa ime" (publicistikë dhe reportazhe), botuar në Tiranë në vitin 1999. Libri i dytë më 2002 "Ese, komente dhe analiza" botuar në Pejë në vitin 2002. Libri i tretë "A është Kosova një rast unikat?". botoi po ashtu në Pejë në vitin 2007 dhe libri i katërt publicistik dhe i fundit i tij është "Përtej statusit të Kosovës", pastaj artikuj, analiza dhe komente që sot e asaj dite ato mund të përdoren si shembull i ndërtimit të një artikulli.
Ndonëse shkrimet e tij, kërkoheshin sipas kritereve kohore, aty mund të gjejmë profilin e një krijuesi të autorit Nazmi Lukaj, kur veçmas spikatin anën temetike dhe nga ky aspekt është kryesori Lukaj që i është kushtuar me vëmendje secilit shkrim.
Të gjitha këto, na kujtojnë Nazin. Tani e një vit u mbushën, por na duket se ai ndërroi jetë sot. Ne gjithëherë do t’a përkojtojmë Mikun tonë të dashur, që iku dhe n’a la kur na u deshtë më së shumti. La një zbrazëtirë të madhe në familje dhe shoqëri.
Anadaj, në këtë ditë përkujtimi, shprehi ngushëllimet e mia më të sinqerta për Familjen Lukaj, kolegët e tij të punës dhe mbarë farefisin e tij të afërm, duke ditur se kanë dhimbje të madhe, por të njejten kohë edhe krenari që e patën një burr të madh.
Bekimi dhe mëshira e Zotit, qofshin mbi shpirtin e tij.

Bota Sot

[Nosh]

MKRS të çlirohet nga mentaliteti i ndërhyrjeve, ta dëgjojë zërin e artistëvePrishtinë, (Kosovapress) 25 Janar 2012 11:221 (http://www.kosovapress.com/?cid=1,84,141901#)2 (http://www.kosovapress.com/?cid=1,84,141901#)3 (http://www.kosovapress.com/?cid=1,84,141901#)
http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/miftari-250112_923864.jpg
http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/mkrs-250112_358753.jpg
http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/haxhijaj-250112_167701.jpg
http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/miftari-250112_923864.jpg
http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/mkrs-250112_358753.jpg



Ndonëse zyrtarë të Ministrisë së Kulturës, Rinisë dhe Sportit (MKRS) thonë se viti 2011 ishte një vit i suksesshëm për kulturën në përgjithësi, ndryshe mendojnë artistët, të cilët thonë se ky vit do të mbahet mend për ndërhyrjet politike të Ministrisë në punën e institucioneve kulturorem dhe vlerësojnë se MKRS-ja ekziston për shkak të artistëve dhe, si e tillë, ajo duhet të jetë në shërbim dhe në funksion të kërkesave, nevojave, projekteve dhe ideve të artistëve. Ndërkaq, opozita e kritikon MKRS-në se nuk është treguar e aftë ta menaxhojë buxhetin ashtu si duhet.Këshilltari i ministrit të Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Shasivar Haxhijaj, duke folur për shpërndarjen e buxhetit, thotë se shpenzimet kryesore kanë qenë në investime kapitale.
“Realisht shpenzimet kryesore kanë qenë në investime kapitale, por ka pas shpenzime edhe në subvencione, në mbështetje të institucioneve të kulturës, por edhe në mallra dhe shërbime edhe në kategori të tjera të parapame me ligj”, ka thënë ai.
Kurse Vehbi Miftari nga Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK), thotë se partia e tij vazhdimisht ka dhënë argumentet e saj për mos punën e kësaj Ministrie, duke e vënë në pah keq menaxhimin dhe modelin jo të mirë që e ka aplikuar për krijimin e relacioneve në mes Ministrisë së Kulturës dhe të institucioneve vartëse të saj.
“Në kemi ofruar argumentet tona, të cilat flasin mbi të gjitha për një mënyrë të panatyrshëm menaxhimi, për një model të panatyrshëm qeverisjeje dhe mbi të gjitha, për një zbrazëti të madhe në ndërtimin e relacioneve institucionale të institucioneve menaxhuese në mes Ministrisë dhe institucioneve vartëse të saj”, ka thënë ai.
E për “sukseset” e Ministrisë për këtë vit flet edhe regjisori Bekim Lumi. Ai thotë se Ministria në vend se t’i inkurajojë përpjekjet e artistëve, ajo i ka degraduar ata duke bërë ndërhyrje politike në institucionet kulturore të vendit.
“Më shumë se për investimet në art e në kulturë, viti 2011 do të mbahet në mend për ndërhyrjet politike dhe ndryshimet kadrovike të MKRS-së në disa nga institucionet kryesore kulturore. Në vend se t’i vlerësojë dhe inkurajojë përpjekjet e disa artistëve apo të ndonjërit nga drejtuesit e këtyre institucioneve, me politikat dhe ndërhyrjet e saj pa takt, ajo i ka dekurajuar ata dhe, në disa raste, siç është bie fjala me Teatrin Kombëtar të Kosovës, ajo e ka përkeqësuar dhe rënduar më shumë gjendjen edhe ashtu të rëndë në fushën e artit e të kulturës”, ka thënë regjisori Bekim Lumi.
Sipas tij, duhet të jetë e qartë dhe të nënkuptohet se nuk ekzistojnë artistët dhe institucionet kulturore për shkak të MKRS-së, por, përkundrazi, MKRS-ja ekziston për shkak të artistëve dhe, si e tillë, ajo duhet të jetë në shërbim dhe në funksion të kërkesave, nevojave, projekteve dhe ideve të artistëve.
Ndërkaq, këshilltari i ministrit, Shasivar Haxhijaj i përgjigjet regjisorit duke thënë se ky ka qenë viti ku më së paku ka pasur ndërhyrje politike dhe vendimet që janë marrë për emërimin dhe shkarkimin e bordeve, janë marrë nga njerëz kompetent.
“Për herë të parë në këtë vit në institucionet e kulturës mas paku ka pas ndërhyrje politike. Nuk mundet mu marr edhe mu qujtë ndërhyrje politike, në qoftë se emërohet ose shkarkohet një bord i caktum i njanit prej institucuioneve të kulturës. Për emërimin dhe shkarkimin e një bordi të njërit prej institucioneve të kulturës është e rregullume me ligj, ajo iu ka lënë në kompetencë dhe në përgjegjësi ministrit, edhe ministri i ka ushtru detyrat dhe përgjegjësitë e tij”, ka thënë Haxhijaj.
Ai shton se artistët mund të mos jenë të kënaqur, ngase nevojat dhe kërkesat e tyre mund të jenë shumë të mëdha, ndërsa mundësitë buxhetore në Ministrinë e Kulturës nuk janë aq të mëdha.
Në anën tjetër, Vehbi Miftari nga LDK-ja e akuzon Ministrinë e Kulturës se ka tendenca që ta tjetërsojë buxhetin e saj, në mënyrë që t’i ik suficitit buxhetor.
“Rrjedhojë e këtyre argumenteve kanë qenë natyrisht reagimet tona publike, të cilat janë të njohura, ndërsa rezultat dhe konfirmim i reagimeve tona është ajo që së fundmi vetë Ministria po e shpalosë pafuqinë e saj që të menaxhojë mbi të tjera edhe me vetë buxhetin e Ministrisë dhe tendencën e saj që këtë buxhet ta shtrijë ose ta rikthejë në qeveri për t’i ikur atij që quhet suficit buxhetor”, ka thënë ai.
Ndërsa, regjisori Bekim Lumi i bën thirrje Ministrisë së Kulturës që të çlirohet nga mentaliteti i ndërhyrjeve dhe presioneve klanore, burokratike e politike mbi institucionet kulturore dhe ta dëgjojë më shumë zërin e artistëve, kur është fjala për çështje të ndjeshme në kulturë.
“MKRS duhet të çlirohet njëherë e përgjithmonë nga mendësia e ndërhyrjeve dhe e presioneve klanore, burokratike e politike mbi njerëzit e artit e të kulturës dhe mbi institucionet kulturore. MKRS duhet ta dëgjojë shumë më tepër zërin e artistëve kur është fjala për çështje të ndjeshme, siç është, bie fjala, rasti me ndryshimin e njëanshëm dhe artificial të Ligjit për Teatrin, me versionin e fundit të të cilit degradohet krejtësisht roli, pozita dhe kompetencat e Drejtorit Artistik”, ka thënë ai.
Kësaj thirrjeje të Lumit, këshilltari i ministrit i përgjigjet duke i thënë se në vitin 2012 Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit pritet ta ketë buxhetin më të madh, me të cilin buxhet ai thotë se do të ketë përkrahje më të madhe, qoftë për artistët, qoftë për teatrin, si dhe për të gjitha degët e tjera që i takojnë ministrisë.
Ndryshe, Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit në vitin 2011 kishte buxhetin rreth 13 milionë euro, ndërsa sipas zyrtarëve të kësaj Ministrie, buxheti për vitin 2012 do të jetë mbi 18 milionë euro.
MKRS-ja ka në përbërjen e saj katër departamente kryesore, siç janë ai i Kulturës, Rinisë, Sportit dhe i Trashëgimisë Kulturore. /Kosovapress/

[Nosh]

Vlorë: Digjen kopje të librit të Fevziuthttp://www.botasot.info/mesme/digjen.jpg

Nostalgjikët e ish-diktatorit Enver Hoxha në Vlorë kanë bërë të njëjtin gjest si në Ferizaj, Elbasan e Berat, duke djegur disa kopje të librit të gazetarit nga Shqipëria, Blendi Fevziu.
Të indinjuar nga të pavërtetat që sipas tyre shkruhen në këtë libër, ithtarët e ish-udhëheqësit komunist i kanë vënë flakën librit në Sheshin e Flamurit, duke e cilësuar si një shtrembërim të historisë dhe duke ngritur lart figurën e ish-diktatorit.
Pak ditë më parë ithtarë të ish-diktatorit Hoxha në Elbasan dogjën disa kopje të librit dhe e cilësuan autorin si kundërshtar të idealeve komuniste dhe Luftës Nacional Çlirimtare.
Libri është e para biografi e bazuar mbi dokumente të arkivit personal të ish-diktatorit dhe rrëfime të personave që e njohën nga afër atë.

Bota Sot

[Nosh]

QNK, mbrëmje poetike dedikuar poezive të Naim Frashërit Kulturë QNK, mbrëmje poetike dedikuar poezive të Naim Frashërit Qendra Kulturore Tirana çel siparin e veprimtarive artistike

Cikli poetik ka startuar në skenën “Shekspir” të Teatrit të Metroplolit dhe do të jetë përgjatë gjithë vitit në skenën e Qendrës Kulturore “Tirana". Premiera e parë solli për publikun kryeqytetas poetin e njohur Naim Frashëri. Poezi të zgjedhura nga krijmtaria e tij letrare u jetësuan në skenë nën interpretimin e emrave të njohur të skenës shqiptare, Margarita Xhepa, Yllka Mujo, Fatos Sela, Rozi Kostani, Kastriot Rramollari dhe ku u shoqëruan me tingujt e violinës nga Lorenc Radovani. Kjo mbrëmje speciale poetike solli tek spektatori një ndjesi të veçantë, përmes lirizimit të poezisë së Naim Frashërit. Performanca e artistëve ishte mbreslënëse dhe u thith lehtësisht nga spektatori në sallë. Aktivitete artistike të këtij viti do të jenë të lidhura ngushtë me 100 vjetorin e Pavareësisë ku pjesa më e madhe e repertorit do të flasë shqip. Edhe mbrëmjet e tjera poetike do të kenë në qendër shkrimtarët dhe poetët e shquar shqiptarë të të gjitha kohërave dhe që do vijnë nga regjisorja e re Arjeta Dhimo, e cila çdo muaj do të sjellë për publikun performancë të ndryshme poetike të interpretuar nga aktorët më të mire të skenës shqiptare.

Bota Sot

[Nosh]

Ekspozohet flamuri që u përdor në varrimin e Ismail Qemalithttp://www.botasot.info/mesme/FLAMURI.jpeg

Ekspozimi në përvjetorin e vdekjes së tij në Muzeun Arkeologjik
Dy flamuj të rëndësishëm të historisë së kombit shqiptar. Flamuri me të cilin u varros Ismail Qemali më 12 shkurt të vitit 1919 dhe ky flamur u përdor edhe në ceremoninë e rivarrimin e tij në “Sheshin e Flamurit” më 28 nëntor 1932, i cili i zbulua vetëm pak kohë më parë në fondin e Etnografisë dhe flamuri i qeverisë së Vlorës u ekspozuan pranë ambjenteve të Muzeut Arkeologjik të QSA-se. Drejtori i Qendrës Albanologjike Ardian Marashi na bën me dije se përmes objekteve të tilla do të rishkruhet historia. Marashi vlerësoi faktin që këta flamuj u bënë publikë në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë.
Zbuluesit e flamurit ndihen të kënaqur për ekspozimin e tij, madje përgjegjësja e fondit të Etnografisë thotë se do të thellojë kërkimet për vdekjen e Ismail Qemalit në Peruxha. Ndërkohë që restauratori Ferderik Stamati, i cili do të merret mirëfillazi me konservimin e flamujve na bën me dije detaje interesante rreth metodave që do të përdoren për resaturimin e tyre.
Flamujt do të reastaurohen dhe do të ekspozohen pëer 100 vjetorin e Pavarësisë. Ndërkohë që për të gjithë të interesuarit objektet e rëndësishme do të prezantohen deri në orën 2 të drekës në Muzeun e Arkeologjisë në QSA.

Bota Sot

[Nosh]

Më ka marrë malli biri im i dashurhttp://www.botasot.info/mesme/ninel.jpg

Në vend të përkujtimit për amshimin e tij të hershëm
I dashur biri im, Ninel!
Ti e di që të kam shkruar poezi, të kam shkruar këngë, të kam përkujtuat çdo vit, por letër,o biri im s‘të kam shkruar dot. S‘të kam shkruar se gjithëherë të kam pasë në kujtimet e mia ashtu si ke qenë, i buzëqeshur gjithmonë, pak i lazdruar, gjithmonë faqekuq dhe disi si me marre....
Të mbaj mend edhe kur ishe shumë i vogël e kur bërtitje:“Unë jam sciptal“ . Kështu thoshe se akoma nuk mundje ta shqiptoje mirë fjalën shqiptar. Atëherë unë nuk e dija se ty do ta merrte jetën mu kjo fjalë e cila kishte zënë vend në kokën tënde.
Ninel i dashur!
Ti, shumë shpejt lëshove shtat. Kur ika në kurbetin e zi, ti nuk ishe rritur akoma, por si për inatin tim, sapo u largova, ti lëshove shtat thua se doje ta prekje qiellin ose të zgjateshe aq shumë për të më parë se ku gjendem, sa larg gjendem dhe se a do mundesh të më mbërrish. Thoshin njerëzia: Si gufoi ky kështu, ore?Mos është kob?!
Po të shkruaj, o biri im, me dhimbje të madhe shpirti, që po të mos ishe vrarë pafajësisht, sot do t‘i kishe 35 pranvera, do të ishe njeri i pjekur e me familje të formuar. Nusja jote do të ishte shumë e bukur, e mençur dhe e sjellshme. Do të kishit disa fëmijë të cilët do t‘i edukonit njerëzisht, kombëtarisht, që të rriteshin të drejtë e të ndershëm. Të vranë, o biri im i shtrenjtë, nuk të lanë t’ia arrish asaj dite.Të vranë për një fjalë goje, të vranë pafajësisht, të vranë e të shanë ty e mua. Por mua, o bir, s‘më vranë, por duke të vrarë ty, më vranë edhe mua. Ta morën kufomën dhe u frikësuan nga kufoma jote, nga kufoma e një fëmije me rrezatim drite, me rrezatim Kosove, me rrezatim lirie...Dhe babai yt i mjerë,as varrin nuk ta di.
Por ti mos u mërzit, biri im Ninel, sepse babai shumë shpejt do ta marrë rrugën e amshimit, atje ku je ti me shumë engjëj të pafajshëm, engjëj, që para kohe ikën nga kjo botë për t‘i dhënë asaj tjetre bukurinë që ka. Atje unë patjetër do ta gjej çerdhen tënde.
Deri atëherë s‘më ka mbetur edhe shumë të këndoj këngë për Ty, të ta shkruaj ndonjë poezi apo edhe ndonjë përkujtim.
Bëhu burrë si je e prit se do të vi!
Babai yt Agimi nga kurbeti i Zi!
PAFAJËSI E NDËSHKUAR
Kushtuar birit tim Ninelit, Diellzës, mbesës së mikut tim Adem Berishës dhe të gjithë atyre që u vranë ose vdiqen pafajsisht në moshat e njoma të jetës së tyre!
Sot sharkia më thirri vet
të ia dridh telat, ta lajë me lotë
nga mërgimi, kjo plagë që vret
për të kujtuar për jetë e mot.
Ninel bir or skifter mali
ty qe të kisha të mirin djal
shtatëmbëdhjetë vjeç shkjau jetën të ndali
që për jetë të jetëve s’ia bëj hallall.
Prehu i qetë bir në përjetësi
bashkë me motra e vëllezër plot
që humbën jetën qysh në fëmijëri
pa asnjë borxh atëherë dhe sot.
Merre Diellzen e i shtrëngo dorën
bashkë parajsën ju zbukuroni
babë e gjysh ju vejmë kurorën
nga parajsa ju ne na mbroni.
Ju jeni yje të përjetësisë
që shkëlqeni kurrë pa u ndalë
ndonëse viktima të çmendurisë
të mos ndaheni si pëllumba të bardhë.
Ne për juve shkruajmë poezi
rrahim telat nëpër sharkia
si dallëndyshet ju kem’ përmbi
qoftë e juaja pavdekësia.
Edhe motra e vëllezër shumë
poezi që u kanë kushtuar
mallkojnë vrastarët të bëhen shkrumb
për mizoritë që kanë treguar.
16.06.2010
Düren

Bota Sot

[Nosh]

Vepra "11 minuta para orës`00", është një psikoanalizë e fuqishme e „Josef fushave“http://www.botasot.info/mesme/libri-shDibrani.jpg

Jusuf Demaj
Shefqet Dibrani: "11 MINUTA PARA ORËS `00", publicistikë analitike, Prishtinë 2011.
Shfletimi i një të vërtete

Librin "11 MINUTA PARA ORËS `00", e kam lexuar me shumë kujdes. Arsyeja është se më duket kafkën time ndoshta harrestare, e ka ndihmuar ky libër të rikthehet prapa në kohën e ngjarjeve për ta kuptuar të sotmen më mirë.
Kujt i konvenon kafka harrestare? Sigurisht se armikut shekullor po se po! Por, i bindur jam se edhe personave, personazheve apo të themi «personaliteteve», të përmendura me emër e mbiemër në veprën që po trajtojmë "11 MINUTA PARA ORËS `00". Si duket edhe atyre ju konvenon kafka harrestare. Kjo vepër nuk është roman me personazhe të imagjinuar dhe përmbajtje të fantazuar si rrjedhojë e imagjinatës së autorit. Kjo vepër është reale dhe personazhet në te i njohim të gjithë. Edhe kohën e veprimit të tyre, në të kaluarën dhe të tashmen e kemi të njohur. Por siç shihet këto njohuri tona janë të cekëta dhe sipërfaqësore - dhe si duket kanë mbetur të strehuara nëpër qoshqet e kafkave harrestare.
Kjo vepër dhe autori do të na ndihmojnë që të mos jemi më "kafka harrestare", dhe të kuptojmë pa emocione realitetin nëpër të cilin kemi shtegtuar dhe ende po shtegtojmë.
Ata të cilët e lexojnë këtë libër nuk do të hasin në XY-na me të panjohura, por do të pasurohen me fakte të cilat me një seriozitet dhe energji pozitive ka ditur autori t'i perceptoj në mënyrë kronologjike, duke i përshkruar realisht ato ngjarje, me një gjuhë sa të thjesht po aq të drejtpërdrejtë dhe pa ekuivoke. Edhe, d.m.th.-nien e titullit të librit, edhe faktet edhe qëllimin final të shkrimit dhe botimit të këtij libri i sqaron me ndërgjegje të pastër vet Autori.
Kush është autori? A thua vetëm Shefqet Dibrani diti të shkruaj këtë vepër? A nuk jemi edhe ne bashkëveprimtar të kohës, bashkë me autorin? Personaliteti i njeriut, pra edhe Shefqet Dibranit nuk pikë nga qielli. Ai determinohet nga koha, rrethanat dhe resurset humane në të cilat jetohet shoqërohet dhe veprohet. Unë do të thosha se autor i kësaj vepre është vet Kosova, LDK-ja, dhe personat e cekur në këtë vepër.
Atdhedashuria ndaj Kosovës, veprimi me sinqeritet brenda LDK-së dhe karakteri jo servil i Shefqet Dibranit ndaj ambivalancës së shumë «funksionarëve», rrënues e shkatërrues brenda vet LDK-së e shtyjnë dhe e nxisin me të drejtë këtë autor të shprehë bindshëm revoltën e tij qytetare në librin "11 MINUTA PARA ORËS `00".
Ata që duan të kuptojnë këtë vepër edhe më thellësisht, le ta kërkojnë nëpër librarit e këtushme, librin e Stefan Cvajg "JOSEF FUSHE". Stefan Cvajg poet dramaturg dhe novelist austriak arriti famën botërore me biografitë e tij psikoanalitike të figurave të shquara apo të urryera të historisë. Josef Fushe me karakterin e vet demoniak dhe misterioz dhe me qetësinë e vet të akullt i mbijeton dhe i shkel të gjitha pasionet politike dhe njerëzore të të tjerëve duke i shërbyer gjithmonë vetëm një ideje: pushtetin duke i tradhtuar të gjithë në çastin më të volitshëm për vetveten. Ai e mundi Robespierin dhe Napoleonin por nuk e mundi dot Balzakun. Balzaku me madhështinë e mendjes shihte jo vetëm veshjen e jashtme të ngjarjeve të epokës por arrinte të dallonte edhe se ç`bëhej në prapaskenë, ai e pranon Fushen si karakter interesant të shkrimeve të tija dhe e nxjerrë atë nga hija ku ai fshihej për të qenë vazhdimisht dhe në çdo kohë i depërtueshëm në pushtete...??? Josef Fushën mësues priftërinjsh dhe plaçkitës kishash, komunist e pastaj milioner, dhe Duka i Otrantos pas 25 vitesh e rrëzoi Tajerani, dhe bashkëshortja e vet e kuptoj se nuk ishte e martuar me njeri të çmuar por me njeri të urryer.
"11 MINUTA PARA ORËS`00", është edhe një psikoanalizë e fuqishme e „Josef Fushave“ të cekur në këtë vepër, dhe Shefqet Dibrani, posi Balzaku i ka nxjerrë ata nga hija dhe tërë karakterin e tyre demoniak dhe misterioz e qetë në sipërfaqe.
Me shumë guxim dhe kuraje por jo i vetmuar. Edhe ne duhet të jemi pjesë e kësaj revolte qytetare – të paktën duke e lexuar librin dhe duke i kuptuar drejtë mesazhet e tij për të mirën e Kosovës.
E përmbyll këtë mbresë (pasi kështu Dibrani i quan kritikat e veta letrare), me një strofë të poezisë së tij ku shprehet:
"FOL ZËRI IM, ZË I NJERËZISË
FOL MOS U TRETË NDËR DHËMBË E BUZË
FOL, MOS TREMB SYRIN AS NË KËTË DHE TË HUAJ"
Mesazhi kuptimplotë i këtyre vargjeve do të kuptohen më mirë, vetëm pasi të lexohet libri "11 MINUTA PARA ORËS '00"! Autori i këtij libri, që moti i ka apeluar "Zërit të Njerëzisë", e tani pa e trembur syrin na e sjellë edhe një guxim tjetër mjaftë domethënës!...

Bota Sot

[Nosh]

Nesër promovohet libri “Ismail Dumoshi” (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=152883) http://www.botasot.info/mesme/I-D.jpg
Nesër më 27 janar 2012 promovohet monografia kushtuar intelektualit, veprimtarit të shquar “Ismail Dumoshi” shkruar nga prof.dr. Izber Hoti.
Për jetën dhe veprën e Ismail Dumoshit do të flasin: Adem Demaçi, Haki Kasumi, Faruk Salihu dhe Nazmi Rrahmani.
Promovimi mbahet në orën 12:00 në Sallën e Kuqe të Pallatit te Rinisë.

Bota Sot

[Nosh]

Themelohet Këshilli Kombëtar i Shkencështtp://www.botasot.info/mesme/27.1.2012-ZKM-.jpg

Në mbledhjen e sotme Qeveria e Kosovës ka miratuar vendimin për themelimin e Këshillit Kombëtar të Shkencës.
Sipas një njoftimi, ky këshill do të përbëhet nga pesëmbëdhjete anëtarë dhe do të ketë këtë përbërje: Fetah Podvorica, Emine Bakalli, Zymer Neziri, Naser Sahiti, Shyqeri Nimani, Isa Haxhiu, Nexhmi Rexha, Alush Musa, Eda Vula, Radivoje Mançiq, Bajram Berisha, Zejnullah Gruda, Jusuf Krasniqi, Dukagjin Popovci dhe Sefrik Dogmak.
Po ashtu, në mbledhjen e sotme Qeveria ka miratuar vendimin për themelimin e Komisionit Qeveritar për njohjen dhe verifikimin e statusit të Dëshmorit të Kombit, Invalidit të UÇK-së, Veteranit dhe pjesëtarit të UÇK-së dhe të Internuarit të UÇK-së. Komisioni përbëhet nga 16 anëtarë dhe do të kryesohet nga Azem Syla, ish shef i Shtabit të Përgjithshëm të UÇK-së

Bota Sot

[Nosh]

Kosova dhe Shqipëria shënojnë bashkë 100 vjetorin e Pavarësisë
http://www.botasot.info/mesme/Bumci_Krasniqi.JPG


Koordinimi mes dy shteteve, Republikës së Kosovës dhe Republikës së Shqipërisë, për shënimin e 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë si dhe bashkëpunimi i rregullt mes dy ministrive, kanë qenë temë diskutimi në takimin që sot ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Memli Krasniqi, ka zhvilluar në Prishtinë me homologun nga Shqipëria, Aldo Bumçi. Ministri Bumçi po realizon vizitën e parë zyrtare në Kosovë, dhe do të ketë takime edhe me zyrtarë tjerë të lartë shtetërorë të Kosovës.
Në konferencën për shtyp, pas takimit, ministri Krasniqi tha se është synim i të dy shteteve që të ketë një bashkëpunim sa më të mirë, në mënyrë që shënimi i 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë të bëhet në mënyrë sa më dinjitoze dhe i shtrirë në gjithë hapësirat ku ka shqiptarë. Përveç kësaj, tha ministri Krasniqi, është biseduar edhe për bashkëpunimin e rregullt që kanë, që duhet thelluar në të ardhmen, në mes të dy ministrive.
“Kosova padyshim që do të ketë kontributin dhe rolin e vet në shënimin e 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Ne u pajtuam që gjatë gjithë këtij viti të kemi një koordinim të angazhimeve duke ndihmuar edhe bashkëpunimin institucional mes institucioneve tona vartëse të kulturës, por gjithsesi duke mëtuar që kjo festë të mos jetë një festë që do të ndahet në dy kryeqendra, por një festë gjithëkombëtare që do të shtrihet në qytete tjera të Shqipërisë, Kosovës dhe qytete tjera në viset e banuara me shqiptarë”, tha ministri Krasniqi.
Ai deklaroi se Qeveria e Republikës së Kosovës është e gatshme të marrë të gjitha përgjegjësitë e veta në çfarëdo aspekti që ia jep plani për shënimin e këtij përvjetori.
“Dy qeveritë tashmë janë në koordinim të të gjitha aktiviteteve. Festa do të fillojë shpejt dhe do të ketë një kalendar me aktivitete që do të zhvillohen gjithandej në hapësirën shqiptare. Qeveria e Kosovës do të marrë përgjegjësinë për të ndarë fonde dhe do të mbështesim edhe institucione tjera në përgatitjen dhe implementimin e projekteve. E rëndësishme është që ka një koordinim institucional dhe nga muaji shkurt do të kemi një konkretizim të kalendarit të ngjarjeve për të shënuar 100 vjetorin”, shtoi ministri Krasniqi.
Nga ana e tij, ministri i Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sportit të Republikës së Shqipërisë, Aldo Bumçi, tha se fakti se një shënim i 100 vjetorit do të bëhet bashkërisht tregon edhe simbolika që logoja e 100 vjetorit është dizajnuar nga një artist nga Kosova. Ai shprehu falënderime për ministrin Krasniqi për gatishmërinë e plotë që aktivitetet të jenë të organizuara në mënyrën më të mirë.
“Ky është një vit i rëndësishëm, ku ne duhet të kujtojmë ngjarje dhe personalitete. Kosova ka shkruar vitet më të lavdishme në historinë tonë kombëtare. Kontributi që kanë dhënë shqiptarët e Kosovës i ka hapur rrugë pavarësisë së Shqipërisë. Prishtina krahas Tiranës, Vlorës do të jetë një nga qytetet kryesore ku do të mbahen këto manifestime kryesore”, tha ai.
Përveç detajeve të organizimit dhe koordinimit, ministrat Krasniqi e Bumçi nga gazetarët janë pyetur edhe rreth idesë për formimin e një lige të përbashkët të futbollit mes Kosovës dhe Shqipërisë, kërkesë e cila ditë më parë u refuzua nga FIFA.
Ministri Krasniqi tha se përkrahë plotësisht këtë ide, por shtoi se praktikisht dhe legalisht mundësitë nuk ekzistojnë për momentin, duke shfaqur kështu shpresën se në një të ardhme të afërt do të ketë hapa pozitivë në këtë drejtim. Edhe ministri Bumçi u shpreh pro kësaj ideje, por përmendi pamundësitë legale që kjo të ndodhë tani për tani. Ai shtoi se në këto rrethana duhet të shtohen aktivitetet sportive mes klubeve nga Kosova e Shqipëria.
Në takimin mes ministrave është diskutuar edhe për futjen e Eposit të Kreshnikëve nën mbrojtje të UNESCO-s si trashëgimi botërore. Ministrat u pajtuan që procesi, ashtu siç edhe është nisur bashkërisht, të ketë edhe një vazhdimësi dhe përfundim të njëjtë.

Bota Sot

[Nosh]

Meteor në skenën e gurit në Lladroc, në mërgim i vritet buzëqeshjahttp://www.botasot.info/mesme/limanzogaj-libri.jpg

Shkruan Xhevat Muqaku
Liman Zogaj poeti i mërgimit
Duke e lexuar vëllimin me poezi " Ikja nga buzëqeshja " të Liman Zogaj, vargjet sikur bashkohen me fluturat dhe bashkë na sjellin pranverën dhe dritën.

Yjet, behari i pranverës dhe ylberi në gurra, janë dëshmitarët e rritës dhe zhvillimit të lules së bjeshkës që me shkronjat e Manastirit i buzëqeshin lavdisë, tokës, zonjë e lirisë. Ani pse dëgjohen këmbanat me meloditë mortore, e që pasohen nga mijëra zogj të bardhë, ushujza, re të bardha të shqetësuara, në Kullë nuk shuhet malli shpejt por edhe nuk ndjehemi të huaj. Loti i poetit dhe artistit të skenës, ani pse i vyshkur, bëhet valë- dallgë, i bashkohet lumit, ka frikë se e vret harresa, Kameleoni i mjerë dhe anamneza; e eshtrave, e diellit, e hirit. Zemër e përvëluar kërkon në sytë e Monalizës, Odhise Paskalin e Ateliesë së furtunave dhe bukurinë e ngjyrave.
Plagët, dhimbjet nuk e kursyen jetën, e shtrembuan nëpër shekuj, por nuk u djegën kurrën e kurrës as gjenet, as indet dhe gjaku e as buzëqeshja e Meteorit të mirësisë, nënë Tereza.
Imagjinoni aktrimin; "Më merr n'grykë malsorqe, të shkrehemi në buzëqeshje, kemi arsye Iliri im i trembur. Në Verrat e Llukës zhvilluam betejë dhëmbë për dhëmbë me djallin. Fituam faljen dhe buzëqeshjen në buzët e vrara me vite ".
Në pamundësi që nganjëherë tëe shprehë ndjenjën e dhimbjes, poeti shembë brigje e shkretëtira, e copëton edhe qiellin . I sillen vërdallë në kokë, buzëqeshjet e fikura në valët e tërbuara të dy detrave dhe në valët tinzare të lumit Tisa. Në fund vargjet flasin vet; " Ehuu/ Sa e dhimbshme / Biografia/ E vdekjes ".
Penda dhe poeti vazhdojnë, rrugëtimin, nuk kanë të ndalur. Porositin gjeneratat e reja, që përcjellja e funeraleve drejt amshimit të zhvillohet nëpër dritën e diellit, që krismat dhe lahuta t'mos vriten në pabesi, dimri i përgjakur në Tiranën e vitit 2011 kurrë mos të përsëritet.
Kur nisë fluturimin drejt vendlindjes, Limani ndjehet si zog, dallëndyshe, ylber, gurë në lumin e fshatit të tij, lule, shkëmb etj. Dëshiron të rrezatoi, të bëhet dallgë, vetëtimë, zemër dhe zog i nënës, që në pikturë mos të ja harrojnë lotin ndërsa në skulpturë plagës t'i ruajnë diametrin.
Poeti i mallkon ata që e sollën gjakmarrjen. Sy më sy me vdekjen në natën me shi buzëqeshja e shpirtit të copëtuar të Lladrocasit, lindë dhe vdes për diellin. E merr me ve
të akupunktura edhe tokën që ka dhembje dhe gjak kullon. Kot, vërtetë kot shiu disa herë në vit e vërshon shkretëtirën, nuk e njomë dot trupin që është djegur. Ai është flijuar bashkë me gjeometrinë e shpirtit, i thyer në njëmijë kënde.
Nuk e duron dot t'i thotë ndonjëri se s’ke atdhe, ndjehet bilbil i plagosur me hartën e atdheut në sy, dëshiron që eshtrat dhe varri i tij tek lëndina e lotëve të kenë emër. E urren të ligun, djallin me kostumet e bardha. Këta të dy e provokojnë dhembjen e syrit të tij.
Poezia për autorin e vëllimit me poezi " Ikja nga Buzëqeshja ", është lule por edhe valë në detin e trazuar. Kur e ligjërojnë zogjtë e maleve, vargu bëhet këngë e kur e puthin fluturat, pranvera së bashku me vajzën e fshatit të tij që përpëlitet në galerinë e fatit të djegur kanë ardhur.

Terri nuk është për engjuj, rilindja fillon në prush

I këndon Çames e cila qëndron stoikisht, nuk i trembet vdekjes edhe pse i dhembë heshtja. Ajo e din mirë, i kanë rrëfyer prindërit se " nëse i frikëohet vdekjes ka për të mbetur kufomë e gjallë". Liman Zogaj, hamendet nëse i digjet trupi diellit, nëse detin e kaplojnë dhimbjet, nëse fytyra e tij lagej nga loti ose rigë e shiut ditën kur Besa u bë nuse.
E përjeton si të shenjët, refrenin e minatorëve " me fat " para se ashensori të rrëshqas në thellësitë e zgafelles, dheun e tij, ëndërron rrugën Mërgim-Lladroc, shkrehet në ngazëllim fëmijërie. I këndon vjeshtës, punës, takimeve sa qelë e mbyllë sytë me më të dashtunit e tij në semafor, dashurisë, Valonit të humbur në valë, ecë ngadalë dhe botën e matë me zemër. E fton Beharin që t'i takojnë shqipet, të ledhatojnë shpirtrat e trazuar, të palpojnë Piramidën e dritës, të mos ua vënë veshin fortunave, të mos mbesin gurë, nga gjymtyrët e prera të ndërtojnë një trup nën diell. Në shtëpitë shkolla, zogjtë i ligjëronin lirisë. Kënga e bilibilit e puthi diellin, penda u bë shpatë, e nesërmja agoi më mirë se që kishte llogaritur i ligu, jo me Dioptri të thyer.

Në skenën e bardhë elbasanja pushon në pentagramin e këngës

Poeti kritikon pushtetin ç'popullor, macet e zeza të cilat e masakruan studenten e Mirditës, me arsyetimin se ajo këndoi këngën e bishave të kuqe, popullin e tij pse shpatat e krenarisë i hijeshojnë Muzeumet e huaja, Kaçakët- alge të thata të Shkupit të tij, surratin e pjeprit që i buzëqeshë diellit.
Të veçanta, të këndëshme dhe trajnime për trurin e miqve të fjalës së shkruar, radhiten njëra pas tjetrës, bisedat me gjuhën e gurit, kronit, diellit, zjarrit, detit të kaltërt, zogut, flakës, dhe krejt në fund, mbizotëron gjuhë e poetit dhe artistit të rryer të skenës. Vëllimi me poezi " Ikja nga buzëqeshja ", u botua në vitin 2011.

Bota Sot

[Nosh]

Filmi i Zholit nxit zhurmë nacionalistehttp://www.botasot.info/mesme/a-zholi.jpg

Arritjet e fundit kinematografike të Anxhelina Zholit kanë nxitur zhurmë nacionaliste në Serbi. Gjembat e mediave, që në Beograd cilësohen si të shquara, burojnë nga debutimi i fundit i Zholit si skenariste dhe regjisore në filmin “Në tokën e gjaku dhe të mjaltit”, i cili për temë ka luftën në Bosnjë.
Filmi dhe vetë Zholi janë në qendër të një debati të xhindosur në Serbi, në lidhje me çështjen më të ndjeshme politike të vendit: shpërbërjen e dhunshme të Jugosllavisë në fillim të viteve ‘90 dhe përgjegjësinë e Serbisë për fushatën e spastrimit të paligjshëm etnik kundër civilëve myslimanë dhe kroatë, gjatë luftës në Bosnjë.
Zërat e mediave serbe thonë se tregimi i Zholit për romancën e dashurisë ndërmjet një vajze myslimane dhe një oficeri të ushtrisë serbe, në mënyrë të paligjshme diskrediton serbët etnikë dhe formëson konfliktin nga “perspektiva e dukshme anti-serbe”.
Regjisori i filmit, Emir Kusturica, i ka thënë së fundmi gazetës beogradase “Blic” se filmi i Zholit është “rezultat i propagandës së Hollivudit”. Këto komente pasojnë deklaratat e ngjashme të aktorit jugosllav, Bata Zhivojinoviq, njëherësh ish-anëtar i Parlamentit të Serbisë dhe për kohë të gjatë aleat i Sllobodan Millosheviqit. Ai ka thënë për tabloidin “Kurir” se “Anxhelina është e trullosur”.
Gazeta “Veçernje Novosti”, e cila pjesërisht është pronë e Qeverisë serbe, është përmbajtur nga kritikat personale ndaj Zholit, por filmin e saj e ka quajtur “një copë të propagandës politike”. Po sipas kësaj gazete, filmi “Në tokën e gjakut dhe të mjaltit” është skandali më i madh kinematografik në disa dekadat e fundit në rajon.
Ndërkaq, aktori serb, Dragan Bjellogërliq, ka thënë se interpretimi i ngjarjeve nga ana e Zholit është “i cekët”, dhe kjo, siç është shprehur, e ka bërë të ndalojë së shikuari filmin pas gjysmë ore.
Por, ka edhe ca serbë që tani kanë nisur të flasin në mbrojtje të Zholit. Regjisori serb, Stevan Filipoviq, thotë se sulmet ndaj Zholit dhe filmit të saj janë në përputhje me një valë të përgjithshme të nacionalizmit në Serbi.
“Kjo është një recetë e vjetër, që është përdorur 1 milion herë nga nacionalistët. Gjëja më qesharake është fakti se askush nuk e ka parë filmin dhe ata e bazojnë opinionin e tyre nga skenat e promos. Shumica nga ta madje nuk e ka parë as promon, por kanë zgjedhur të thonë se është një film anti-serb. Kjo është mënyrë se si shkojnë gjërat këtu”, thotë Filipoviq.
Së fundmi, Zholi është akuzuar nga mediat serbe se ka bërë thirrje edhe për “ndarjen e Republikës Serbe të Bosnjës”, shkrime këto që aktorja i ka hedhur poshtë.
Filmi “Në tokën e gjakut dhe të mjaltit” flet për historinë e një gruaje boshnjake-myslimane dhe një burri serb, të cilët bien në dashuri para luftës dhe takohen përsëri gjatë konfliktit - kur ai është oficer në ushtrinë serbe, ndërsa ajo e burgosur në një kamp.
Fillimisht, filmi ka qenë i padëshiruar edhe për viktimat e luftës në Bosnjë, të cilat kishin dëgjuar thashetheme pa bazë, se filmi kishte të bënte me një viktimë përdhunimi, e cila bie në dashuri me përdhunuesin e saj. Por, më pas ai është mirëpritur dhe është cilësuar si i fuqishëm dhe i rëndësishëm për njerëzit që kanë mbijetuar luftën.
“Në tokën e gjakut dhe të mjaltit” - i nominuar për filmin më të mirë të huaj në Globin e Artë - muajin e ardhshëm do të nisë të shfaqet në Ballkan.(v.t)

Bota Sot

[Nosh]

Kandidaturat e çmimeve Oscar për aktorin më të mirëhttp://www.botasot.info/mesme/OscarNoms06.jpeg

Në filmin The Descendats, një dramë familjare me regjisor Alexander Payane, George Clooney interpreton Matt Smith, një avokat të sukseshëm që gjendet në udhëkryqin e jetës së tij.
Mbas një aksidenti me varkë, gruaja e tij është në koma. Papritur Matt e gjen veten në pozitën e prindit të vetëm për vajzat e tij. E si mos të mjaftonte kjo, ai zbulon se gruaja po e tradhëtonte.
Me interpretimin e rolit të Matt, Clooney e heq petkun e Hollivudiit. Matt është i hallakatur, ai është i vrazhdë me fëmijët e tij dhe njerëzit që e rrethojnë. Ai duket i humbur teksa përpiqet të kuptojë se ç’po ndodh me të.
Me 6 kandidatura për çmimin Oscar dhe një të fituar, Clooney është personifimim i Hollivudit, por në kuptimin e mirë. Ai është po aq tërheqës sa edhe i talentuar.
Gjithsesi interpretimi i tj si Matt King të kujton Ryan Bingham, njeriu i dhënë pas punës të cilit i duhet të gjejë vehten mes vetmisë dhe moshës së tij në filmin Up in the Air të vitit 2009.
Clooney mori një kandidaturë për Oscar me atë film por nuk e fitoi dot çmimin. Ndaj pyetja që shtrohet është; a do të marrë një çmim Oscar për një interpretim të njëjtë.
Kandidati tjetër për çmimin Oscar Jean Dujardin është i ndryshëm. Ai sjell interpretimin e George Valentinit , një yll i filmave pa zë i viteve 1920 i cili humbi famën dhe gjithçka mbasi nisën filmat me zë.
Në filmin “The Artist” të Michael Hazanavicius, Dujardin rrezaton fuqinë e një ylli. Eleganca, shprehja dhe buzëqeshja e paharrueshme janë shumë tërheqëse në filmin pa zë. Dujardin mund të marrë çmimin Oscar vetëm nëse votuesit heqin dorë nga karakteri i plotë dhe me këmbë në tokë i kopshtarit të Los Anxhelosit, Caelos Calindo, interpretuar nga aktori Meksikan Demian Bichir në filmin “A better Life”.
Carlos Carlindo është imigrant i paligjshëm dhe baba i përkushtuar. Ai do një jetë më të mirë për djalin e tij.
Bichir sjell një interpretim shumë planësh duke sjellë një subjekt që ka domethënie për shumë njerëz.
Por, duke u parë si i fundit mes pretedentëve, çmimi Oscar për të do të ishte befasues.
Votuesit amerikanë mund të tërhiqen nga karakteri amerikan i Billy Bean, menaxheri i përgjitshëm i ekipit të Basebollit Oakland As, interpretuar nga Brad Pitt in Moneyball.
Pit jep një interpretim solid si një njeri që punon me metoda tejet të forta për të ngritur një skuadër bejsbolli për lojtarë të larguara nga ky sport.
Por duket se Pitt ka përballë aktorin Gary Oldman, i cili ka një interpretim shumë të mirë si një spiun shumë të fuqishëm në thrillerin Tinker, Tailor, Soldier, Spy.
Aktori britanik Gary Oldman mund të mos marrë votat e Akademisë, pasi votuesit mund të ndjejnë se karkateri i tij është shumë misterioz për shikuesin amerikan.
Të gjitha mundësitë janë për George Clooney si emri më i mundshëm në zarfin e fituesit. Ose ndoshta për zotin Dujardin.

Bota Sot

[Nosh]

Shakira, “kalorëse” në Francëhttp://www.botasot.info/mesme/shakira-1.jpeg

Shakira u shfaq e mrekullueshme, ndërsa u nderua me një medalje nga Ministri Francez i Kulturës, në një ceremoni të zhvilluar në Paris.
34-vjeçarja u prezantua në mbrëmje e veshur me një fustan të shkurtër tepër tërheqës dhe çizme elegante, ndërsa Ministri Frederick Mitterrand i akordoi medaljen e Kavalieres së Urdhërit të Arteve dhe Letrave.
E nderuar përpara syve krenarë të prindërve William dhe Nidia për kontributin e saj 20-vjeçar në fushën e muzikës, Shakira u shpreh se ndihet veçanërisht e lidhur me Francën.
“Jam shumë e lumtur për këtë titull, pasi gjithmonë jam ndierë shumë pranë vendit tuaj. E gjithë kjo dashuri që tregoni ndaj meje më bën të ndihem shumë e veçantë”, tha Shakira.

Bota Sot

[Nosh]

Agjensia e Lajmeve SOT - Intervista



Irini Qirjako: Tallavaja, një njollë në muzikën shqiptare (http://www.sot.com.al/index.php?option=com_content&view=article&id=19511:irini-qirjako-tallavaja-nje-njolle-ne-muziken-shqiptare&catid=169:koka-intervista&Itemid=474)




Publikuar te Dielen, 29 Janar 2012 02:00 Shkruar nga SOT NEWS Lexuar gjithesej: 270





http://www.sot.com.al/cache/multithumb_thumbs/b_115_98_16777215_0___images_kokaa_irini-girjako.jpg (http://www.sot.com.al/images/kokaa/irini-girjako.jpg)

Këngëtarja Irini Qirjako, sot është një nga emrat më të vlerësuar të krijimtarisë popullore shqiptare. E njohur për interpretimet e saj sidomos në këngën polifonike, sot cilësohet si një këngëtare që vitet e punës i kanë dhënë jo vetëm eksperiencë, por edhe mund të kritikojë dhe këshillojë brezin e ri të këngëtarëve, që të nxjerrin në pah vlerat e këngës popullore, vlera që janë përcjellë nga brezi i saj. “Mjeshtrja e Madhe” e këngës polifonike vjen këtë herë në një rrëfim për jetën e saj artistike, si dhe vështirësitë për të ruajtur traditën shqiptare në krijimtarinë popullore, që fatkeqësisht sot po përballet me shumë dëmtime.Këngëtarja pohon se polifonia labe është një perlë, unikale në botë, dhe për këtë duhet ruajtur dhe transmetuar brez pas brezi. Këngëtarja Irini Qirjako, e cila ka dekada në skenë me krijimtarinë shqiptare, pohon se sot ka dhe shumë pseudokëngëtarë të cilët jo vetëm po e dëmtojnë këngën, por për shkak të arsyeve komerciale ata kanë bërë që dhe disa emra profesionistë të largohen nga skena. Për këngëtaren, e cila identifikohet më së shumti me polifoninë, skena nuk pranon interpretime në playback por ato duhet të jenë direkt në këngë, sepse kështu arrin të përcjellësh më shumë emocione tek publiku. Një problem shqetësues që ngre këngëtarja është dhe mungesa e konkurseve me specialistë, që sipas saj këta duhet të jenë emrat që duhet të vendosin se kush duhet të ngjitet në skenë dhe kush jo, ndërsa kërkon që të ketë më shumë konkurse të këngës popullore, ku të dalin në pah talentet e vërtetë.

-Keni dekada para publikut duke përcjellë krijimtarinë popullore shqiptare e në veçanti jeni e njohur për polifoninë labe, por çfarë përfaqëson kjo për ju?
Folklori shqiptar është shumë i pasur, dhe për mua polifonia labe është perlë, dhe jo vetëm e Shqipërisë por edhe e asaj botërore, e cila është unikale në botë. Unë kam asistuar në shumë festivale ndërkombëtare të polifonisë, por kjo e jona është e veçantë dhe nuk ka masa strikte siç këndon Korsika, Italia e Jugut apo disa shtete të tjera. Polifonia labe ka një intuitë marrësi, kthyesi dhe hedhësi jo të kufizuara, por sipas zgjatjes së zërit, sikur e ka bërë një kompozitor i famshëm botëror.

-Në ditët e sotme krijimtaria popullore shqiptare po përballet me një vërshim të madh të këngëve dhe ritmeve të huaja. Çfarë mendoni sot kur shikoni këngë të tilla që prezantohen si shqiptare, por në fakt nuk janë të tilla dhe vijnë të interpretuara si tallava apo turbo-folk?
Tallavaja nuk është shqiptare. Unë kam kaq vite në skenën shqiptare dhe atë botërore, dhe për mua është një njollë në muzikën shqiptare. Mendoj që edukimi i brezit të ri me të vërtetën bëhet nga institucione, nga dikastere të larta siç është Ministria e Kulturës dhe prandaj drejtoria jonë ka marrë një nismë të shkëlqyer me këngën dhe vallen e vërtetë shqiptare. Të rinjtë duhen edukuar dhe mendoj se këtu duhet të ndihet dhe puna e institucioneve. Tallavaja është tallava, dhe sido që jetë populli shqiptar brenda genit të tij ka atë që është shqiptare, dhe në brendësi të tij ai e ndjen se kush është e vetja. Ne si artistë kemi detyrimin që ti servirim atë që është e vërtetë shqiptare. Në kohë ka ndryshime, ovulime, risi, por këto që vijnë të reja si turbo-folku, asnjëherë nuk duhet të shkatërrojnë atë që është e traditës. Edhe unë kam bërë këngë të bukura, të reja, por unë nuk kam ndërruar përmbajtjen. Si krijuesit dhe orkestruesit sot kanë një përgjegjësi të madhe për denigrimin e krijimtarisë së vërtetë. Është e dhimbshme që krijimtaria popullore po bastardohet nga emra që nuk janë profesionistë, por më parë ka pasur bastardime dhe më të mëdha, por kanë ardhur duke u eliminuar pak nga pak. Është e papranueshme në krijimtarinë artistike që të kemi huazime nga këngët greke, sllave etj. Ajo që është shqiptare është më e bukura, dhe ka disa artistë që kanë nisur të ndryshojnë, por përgjegjësia më e madhe i takon institucioneve shtetërore.

-Përballë dëmtimit të vlerave të krijimtarisë popullore shqiptare, janë shumë pak emra artistësh të vërtetë që flasin për këtë problem, pra për të kërkuar respektim të vlerave të traditës. Sipas jush, pse ndodh kjo?
Arti muzikor, si ai klasik, i lehtë apo popullor, ka një mungesë të kritikës, e cila është shumë e rëndësishme. Në vitet para ’90, edhe pse ishte një kohë që kishte të këqijat e saj, kishte dhe gjëra pozitive dhe bëhej shumë për artin dhe kritikën. Në çdo periudhë duhet të ketë kritikë arti, pasi kjo nxjerr konkluzione dhe vendosen pikat për atë që është e bukur dhe për atë që nuk është e tillë, për atë krijimtari që është shqiptare dhe për atë që nuk meriton të quhet shqiptare. Fatkeqësisht këto kritika sot nuk janë, mungojnë, nuk ka debate në televizione për krijimtarinë artistike sot, dhe arti shqiptar vuan nga mungesa e kritikës. Mendoj se për kritikën duhet të ketë financime të veçanta, shteti është vendimtar në ndjekjen e politikave.

-Tashmë jeni bërë një emër i njohur në jetën artistike shqiptare, por si e shikoni sot këngën mes interpretimit në playback dhe atij live?
Unë kam një jetë të tërë që këndoj live. Kam 32 vjet në skenë dhe interpretoj live, dhe e kënduara live ndryshon shumë nga interpretimi me playback. Mund të ketë momente të veçanta kur je e detyruar të këndosh playback, por e kënduara live ka emocione të jashtëzakonshme. Ti e përjeton në moment atë që këndon, dhe jep maksimumin shpirtëror që ka kënga. Jep gjithçka, e gjithë qenia jote është tek kënga, është tek interpretimi, çfarë përmbajtje ka kënga, është e gëzueshme apo e trishtueshme, është epike etj. Me interpretim live çdo këngëtar jep maksimalisht, sepse e përjeton notë për notë, ndërsa e kënduara playback futesh në studio dhe sado që të mundohesh nuk e arrin dot atë përjetim që ke me live. Nuk e përjeton atë emocion ashtu sikur ke para publikun, i cili është frymëzues i jashtëzakonshëm. Një duartrokitje të jep fuqi të jashtëzakonshme për të interpretuar në mënyrë perfekte, por çdo gjë varet nga këngëtari.

-Shumë emra të rinj të këngës e kanë nisur jetën artistike me interpretime playback në skenë, por çfarë mund të na thoni sot për këta këngëtarë, sipas jush sa janë të aftë të përballen me interpretimin direkt në këngë?
Në periudhë tranzicioni shumë që nuk janë këngëtarë duan të bëhen medoemos të tillë. Ata shikojnë emra të merituar të këngës dhe duan të bëhen si ata, dhe kur vjen momenti që ata duhet të ballafaqohen me skenën dhe sidomos në festivale që janë me interpretim live, këta këngëtarë nuk janë të aftë për të kënduar dhe atëherë nga kjo ata i largon skena, ndërsa këngëtari që është i lindur, që është talent del dhe e këndon këngën para publikut. Një këngëtar i talentuar është më i lumtur kur interpreton live, është më emocional, më i fuqishëm, kurse pseudokëngëtarët fshihen pas kësaj. Sapo i thua një interpretim live, ata tmerrohen. Këtë unë e kam përjetuar në shumë koncerte, si brenda ashtu dhe jashtë vendit. Kur isha në këto koncerte sidomos jashtë, kur duhej të këndonin live, ata që nuk e këndonin këngën në këtë mënyrë nuk pranonin ta interpretonin dhe nxirrnin justifikime aprofesionale, të pabaza që nuk të bindin. Këngëtari që është profesionist edhe sikur një orë të këndojë ai i shoqëruar me një organo di të shpërthejë në këngë. Unë para disa kohësh isha në një koncert në Toronto, Kanda, dhe aty edhe pse nuk ishte një orkestër shumë e mirë, unë dija se si duhet të interpretoja në këngë, dhe zëri im depërtoi në sallë. Këtë e them sepse ai që është një këngëtar i vërtetë profesionist nuk frikësohet nga kjo.

-Çfarë mendimi keni sot për festivalet që zhvillohen në vendin tonë. Sipas jush, këto aktivitete muzikore që quhen të tillë, a e pranojnë interpretimin playback në skenë?
Unë nuk do të dëshiroja kurrë që në festival të kishim interpretim të një këngëtari në playback, sidomos në një festival që bëhet nga një institucion, sepse një televizion për mua është i tillë. Playback nuk pranohet në të tilla aktivitete, live është gjëja më brilante dhe aty edhe spektatori merr më të bukurën e këngës. Shumë herë dëgjoj nga publiku që thonë: “duam të dëgjojmë zërin origjinal”. Publiku kërkon zërin origjinal dhe gëzohesh kur të thonë: “bravo për zërin”. Ne sot kemi festivale që janë playback, por këngëtarët sidomos dhe të rinjtë duhet të përballen me interpretimin direkt, pasi në këtë mënyrë të rinjtë rriten dhe nga ana profesionale. Mendoj se interpretimi playback sot bëhet më shumë për shoë sesa për të prezantuar vlera të këngës, vokalin. Në një festival me playback merr pjesë edhe një që nuk është këngëtar, dhe merr pjesë vetëm se di të performojë si aktor në skenë. E kënduara live nuk të lejon të bësh të tilla lëvizje në skenë, ndërsa je duke kënduar, pasi duhet të jesh vetëm me këngën, me vokalin. Në periudhën e tranzicionit do të dilte edhe dëshira për të imituar botën. Edhe RTSH disa vite e bëri festivalin me playback, por brezi ynë ka nostalgji për këngën direkt, sepse ne aty u bëmë artistë. RTSH na ka përcjellë tërë jetën, dhe më erdhi mirë që këtë herë festivali ishte live.

-Pseudoartistët, sa i kanë larguar emrat e njohur?
Pseudoartistët nuk guxojnë të venë në një skenë që është me interpretim live. Tregu sot është mbushur me pseudokëngëtarë, por koha do ti eliminojë. Këta emra dolën me shumicë, por më pas do të fiken, sepse koha kërkon profesionalizëm dhe ata i frikësohen të kënduarit direkt, i lë koha pas emra të tillë. Në mënyrë graduale ata do të largohen dhe do të maten fuqitë e vërteta artistike. Këtyre emrave i kanë bërë punë videoklipet, por kur janë përballur me publikun ata nuk janë mirëpritur. Kjo mënyrë e të kënduarit që nuk është e drejtpërdrejtë, ka bërë që të eliminohen për momentin disa këngëtarë të vërtetë, që nuk kanë financime për të promovuar veten e tyre. Prandaj thashë pak më lart, që me playback u eliminuan ata që janë këngëtarë të vërtetë, dhe kjo është e dhimbshme.

-Me këngën, ju i keni dhënë shumë artit dhe kulturës shqiptare, por a keni ndonjë mesazh për të rinjtë që sot kanë nisur udhën drejt këngës?
E para, do të dëshiroja që në të gjitha gjinitë e artit, si në atë popullore, në krijimtarinë e muzikës së lehtë dhe në atë lirike, duhet të ketë konkurse. Duhet menaxhuar mirë ashtu si në botë. Përshembull të kemi një konkurs të përvitshëm të këngës popullore, ku të përballen vlerat artistike. Këto konkurse duhet të promovojnë vlerat e vërteta të krijimtarisë muzikore, të artistëve popullorë. Këtu ku ne jemi me Ansamblin e Këngëve dhe Valleve Popullore duhet të jetë dhe qendra e konkurseve, sepse është një institucion i madh. Këtu duhet të krijohen festivale posaçërisht me elementë të rinj për të qenë live në skenë. Kështu trashëgohet brez pas brezi dhe mbetet këngëtari i vërtetë, duke i eliminuar këta që sot nuk janë artistë dhe i zënë udhën talenteve, që janë një gjë e çmuar e kombit. Mendoj se për të rinjtë duhet të ndiqen politika të veçanta, Ministria e Kulturës duhet të ketë projekte të veçanta për elementin e ri dhe duhet të jenë konkurse të vërteta, të jenë të hapura dyert për këdo që ka talent. Një konkurs i fortë eliminon ata që nuk kanë vlera. Ne si komb i kemi vlerat tek folklori ynë, që është thesar.

-Kënga polifonike ju ka dhuruar shumë në jetën tuaj artistike, por në rast se do të vijojnë këto dëmtime, mendoni se do të ruhet nga brezi i ri kjo perlë e folklorit shqiptar?
Polifonia është unikale në botë dhe ruhet nga UNESCO, dhe duhet që të futet edukimi dhe në shkolla për folklorin tonë. Duhet të jenë programe të caktuara, dhe këto mbajnë lart krijimtarinë shqiptare, për të mos u humbur.

-Deri tani folët për krijimtarinë dhe problemet e saj, por ju vetë në kaq vite me këngën a keni ndonjë këngë që e veçoni?
Kënga që unë veçoj në jetën time dhe është lapidar për mua është ajo e idhullit tim Lefter Çipa, me titull “Këngët e atdheut tim, janë ilaç more shërim”. Është një këngë e njohur polifonike me tekst dhe muzikë nga ai.
-
Jeta juaj artistike zhvillohet shumë pranë Ansamblit Kombëtar. Çfarë mendoni sot për të, çfarë duhet të përmirësohet më tej?
Unë do të dëshiroja që në Ansambël të kishte më shumë elementë. Duhet të shtohet numri i artistëve, unë nuk po them që të arrijnë 90 veta, por të paktën të jemi 50 artistë, dhe të jenë profesionistë dhe të mos futen mbi bazë partie. E ripërsëris, që çdo gjë duhet të jetë me konkurse, që të kenë njerëz kompetentë, specialistë për të vendosur.

-Cilat janë koncertet që ju kanë lënë më shumë mbresa gjatë aktivitetit tuaj artistik?
Koncertet që unë kam kënduar kanë qenë të gjitha të mbushura me emocione, por ato që janë dhënë jashtë vendit janë të mrekullueshme, pasi unë kam bërë me këngën që këndoj të lotojë edhe spektatori i huaj. Të arrish që të bësh të lotojë një spektator i huaj nuk është aq e lehtë, është diçka e jashtëzakonshme, sepse kënga shqiptare është aq e fuqishme sa arrin që të përlotë edhe gjermanin, francezin, italianin, amerikanin etj.

-Jeta juaj artistike është shumë aktive, por keni projekte artistike të veçanta për këtë vit, i cili shënon dhe një ngjarje të shënuar në historinë shqiptare?
Viti 2012 shënon dhe 100-vjetorin e Pavarësisë dhe është një ngjarje e jashtëzakonshme për kombin shqiptar dhe institucioni jonë ka shumë aktivitete artistike, të cilat do të zhvillohen për këtë vit. Unë si këngëtare e polifonisë po punoj për të gjetur një këngë me tekstin e 100-vjetorit të Pavarësisë, bashkë me kolegun tim Hyso Xhaferraj, i cili është i një njohës i labërishtes dhe është hedhës brilant i këngës labe. Unë kam nisur përgatitjet artistin me Lefter Çipa, dhe së bashku me disa autorë të tjerë po punoj për një material që të jetë dhe i kohës.


Polifonia që i dhuroi vlerësime në jetën artistike
Irini Qirjako sot është një nga emrat më të njohur të krijimtarisë popullore shqiptare. Për talentin e saj është nderuar me titullin “Mjeshtre e Madhe” dhe është shpallur “Qytetare Nderi” e Sarandës. Janë të shumta këngët që ka kënduar, dhe dekada me radhë ka përcjellë tek publiku vlerat unikale të folklorit shqiptar. Janë të shumta këngët që i kanë dhënë vlerësime, si “Këngët e atdheut tim, janë ilaç more shërim”, “Çfarë po bën moj Marigo”, “Mbeçë more shokë mbeçë”, “Fustan kuqe kadife”, “Të rriti mamaja”, “Barbaro vasiliko”, si dhe shumë të tjera të cilat kanë mbetur tek publiku. Në jetën e saj artistike ajo ka sjellë deri më tani disa albume muzikore, ndërsa nuk janë të pakta dhe bashkëpunimet me artistët e tjerë. E ftuar në koncerte të ndryshme brenda dhe jashtë vendit, sot këngëtarja e njohur e këngës polifonike vijon të mbetet një nga zërat më të kërkuar. Me polifoninë labe dhe me zërin e saj, këngëtarja e njohur Irini Qirjako ka bërë që muzika shqiptare të jehoi jo vetëm në skenat shqiptare, por edhe ato botërore. Intervistoi: Julia Vrapi

[Nosh]

Hazanavisju merr Çmimin e Artistithttp://www.botasot.info/mesme/hazenvisju.jpg

Regjisori francez i filmit, Mishell Hazanavisju, ka fituar Çmimin e Artistit nga Unioni i Regjisorëve të Amerikës - një çmim ky që tradicionalisht është indikator i fortë për Oscar-in.
Hazanavisju mundi konkurrencën nga Udi Allen dhe Martin Skorsis, me filmat “Midnight in Paris”, përkatësisht “Hugo”, si dhe Dejvid Finçerin dhe Aleksander Pejnin me filmat “The Grirl with the Dragon Tattoo” dhe “The Descendants”.
Filmi fitues është një përkushtim ndaj epokës së heshtur të filmit.

Bota Sot

[Nosh]

Superpozimi dhe ngërçi i këngës shqiptare



Albert ZHOLI
Opinion

Duket se muzka shqiptare është në krizë. Fillimet e demokracisë sollën një vërshim të paparë këngëtarësh ku s’u dihej fillimi dhe sot s’ka se si të dihet fundi. Filluan lloj lloj rrymash të panjohura muzike (këngësh) që më parë nuk egzistonin (dhe shumë mirë që dolën në dritë), por u shtuan në progression gjeomterik numri i këngëtarëve anonim! Perfeksionimi i metodave të orkestrimit dhe përmirësimit të zërit në regjistrim, bënë që edhe gjithkush që kishte një dorë lek, dhe pak zë që të dëgjohej deri tek shkallët e pallatit të mirrte në dorë mikrofonin dhe të drejtohej në shtëpitë diskografike duke dhënë urdhër: Dua të bëj një Album (klip). Tregu u mbush me kaseta, disqe apo dhe videoklipe nga më të paparat dhe më të padëgjuarat saqë për një dhjetvjeçar Shqipëria u rendit ndër vendet e para në Europë për numrin e këngëtarëve por edhe të disqeve në treg. Edhe dëgjuesi, njeriu, klienti i dëshiruar pas muzikës së mirëfilltë shqiptare e humbi orientimin në këtë zallamahi të panumërt këngëtarësh dhe disqesh sa dukej se ishe në tregun amerikan të muzikës dhe jo në Shqipërinë me banorë sa një lagje e Neë York-ut. Për mëse një dekadë këngët me muzikë shqiptare u strukën nga “frika” e tallavasë, apo muzikës së huaj të adoptuar me tekste shqip. Dëgjoje dhe dëgjon këngë me muzikë greke, rumune, italiane, por me teskte shqip! Por mbingopja e tregut, lufta e heshtur mes shtëpive diskografike për mbisundim duke luajtur në kurriz të muzikës shqiptare duket se tejkaloi parashikimet e tyre por sidomos të dëgjuesit, pasi më nuk mund të luhej me kartën e viteve të para të demokracisë, ku etja për çdo gjë të huaj kishte pushtuar çdo qelizë të shoqërisë shqiptare. Koha bëri të vetën. Muzika shqiptare duhej të kthehej në shtëpinë e saj. Dhe vërtet pesë vitet e fundit në shumë lokale, dasma, evente muzikore, konerte etj…dëgjohet muzikë shqiptare dhe vetëm shqiptare. Veshët na u rehatuan, muzika jonë popullore sikur u kthye nga mërgimi, kthesa në muzikë në emër të muzikës autoktone mori vendin që i takon…
Por çafrë po ndodh sot?

Në fenomen po aq I shëmtuar sa dhe plagjiatura e huaj, një fenomen që po humb ndjesinë, kontaktin e drejtpërderejt, seriozitetin, konkurencën e drejtpërderjtë, që s’dallon profesionistin nga amatorin, që të lë pa mend nga gafat në skenë apo në emisione…Pra lindën fenomene të tjera si: superpozim, apo playback. Në “kënga Magjike” apo në TopFest, mbizotërojnë këto lloj instrumenta të regjistrimit apo të paraqitjes së këngës, ku këngëtari në skenë ngjan më shumë si një “Klloun irku” se sa si një këngëtar. Kjo mënyrë konkurimi në spekakle të tilla ka humbur vërtetësinë e zërit, ka humbur zërin e drejtpërderejt, ka humbur komunikimin real me publikun, ka humbur ndjesinë e vërtetë që të jep kënga, emocionin me ngjyrën e ëmbël të muzikës shqiptare. Pra kur dëgjon apo mer pjesë në evente të tilla ku këndohet me superpozim, apo playback është nëjlloj sikur të marrësh në treg djathin me qumësht pluhur të servirur për djathë safi Gjirokastre, apo domaten e serave për domate të fushës. Këtu krahasimet mund të bëhen pafund. Pra këto lloj aktivitetesh të rëndësishme të muzikës shqiptare, përveçse përcjellin një komercionalizëm absolut, kurrsesi s’mund të thuash se sjellin një risi në këngën apo muzikën shqiptare.

E vërtetea?!
E vërteta është, se në këto manifeste të muzikës sonë të bukur nuk ka një këngëtar të skenës shqiptare (që merr pjesë), i/e cili/cila nuk ka pasur rastin të këndoj me superpozim dhe të mos përcjell tek dëgjuesi të kundërtën e asaj çka përmban kënga, teksti, muzika në tërësi si magji e qetësimit shpirtëror. Shikon skena gjigande fosforeshente, me drita verbuese, me hapësira boshe, por vetëm orkestër nuk shikon. Pra çdo gjë duket një falsitet, e stisur, jo origjinale, jo organike si OMGJ. Shikon këngëtar/e që i vijnë rrotull skenës, bëjnë lëvizje akrobatike që do tja kishte zilinë çdo akrobat profesionist, kërcejnë si vallatrë kualitativ, harxhojnë shumë energji, por një gjë nuk bëjnë: Nuk këndojnë. Nuk nxjerin zë, atë zë për të cilin shkojnë në skenë. Më shumë duken në skenë si valltar, acrobat, pjesmarrës në sfilat, si dancist, si top model/e, por kurrsesi si këngëtar. Zëri I drejtpërdrejtë është ai që të mbush, të emocionon, të ngjeth mishtë, të motivon, të sjell pranë skenës duke lënë çdo punë. Pa këtë zë real, të drejtpërdrejtë jetësor, plot nuanaca që del nga thellësia e shpirtit, pa improvizim, pa falsitete ka nevojë dëgjuesi I sotëm I këngës së bukur shqiptare. Pra superpozimi e ka ktheyr këngën nga një magji në një gënjeshtër. E ka kthyer në një arenë që mund të futet kushdo dhe të konkurojë. Kënga shqiptare nuk e meriton një çmim të tillë. Kënga është poezi, është histori, është qetësi shpirtërore, është energji përë të parë më së miri të vërtetën. Me këto lloj aktivitetesh ajo po shterpëzon dhe humb elegancën e të qënit vetvetja.

Tekstet e këngëve
Dhe ajo që i çon më tej falsitetet e superpozimit, apo playback-ut është dhe teksti I këngëve. Eshtë bërë e modës që në evente të tilla të gjitha meritat i marin këngëtarët. Ata paraqiten edhe si kompozitor dhe si autor tekstesh. Në një këngë, ai që vendoset e/ I fundit është këngëtari, por ai merr 90 përqind të suksesit. Në gjithë vitet e demokracisë duhet thënë me keqardhje se autorët e teksteve thuajse nuk përmenden fare. Ata lihen në hije si jabanxhinj, si njerëz që janë në radhë për të prerë biletë dhe jo që janë zjarri i suksesit. Kur lind një këngë dy janë bashkshortët, kompozitori dhe autroi I tekstit. Këngëtari/ ja është fëmija. Ata të dy e lindin këngëtarin, ata e zgjedhin dhe I dhurojnë krijesën. Në biseda me autor tekstesh si Jorgo Papingji, Koçi Petriti, Lirim Deda, etj..mëson se ai që hedh shinat e një kënge mund të jetë kompozitori sikundër mund të jetë dhe poeti. Pra kur një poet krijon një poezi të bukur këkron një kompozitor për bashkpunim ose e kundërta. Kur ngjizet brenda tyre dhe merr formën e plotë kënga ftohet këngëtari. Në këngët e sotme shihen tekste pa lidhje. Tekste pa figura letare, pa mesazh. Teskti i një kënge është poezi. Dhe poezia është krijimtari e mirëfilltë letare ku fjala ngrihet në art. Poezia bëhet nga poet dhe jo nga kushdo që ka qef të bëj bejte apo vjersha vetëm që të kërcas “Bam” , “Bom”. Shumica e teksteve në këngët e këtyre eventeve janë thirje, mbledhje fjalish, mbledhje apo shumëzim I disa vargjeve të këngëve të ndryshme të mëparshme (edhe nga vetë kënëgtarë) , amalgamë fjalësh fjalish pa lidhje, ku vetëm letërsi nuk ka. Poezi ka brenda tri elementë si gjini letrare: Anën artistike, anën estetike dhe mesazhore (mesazhin), Në shumicën e këtyre teksteve nga autor anonim kurrë nuk mund të gjesh më shumë se dy elementë të domsodoshëm të krijimtarisë së mirëfilltë letrare. Tekstet e këngëve nuk të ngjallin emocion. Ato vetëm poezi nuk kanë përbrenda.

[Nosh]

Shqiptari nga Kosova në serialin ballkanikhttp://www.botasot.info/mesme/tafa.jpg

Mentor Kosovës i vdes klienti me kokën në tepsi të byrekut, pasi i kishte ngrënë tri tepsi me byrek. Kjo e bën atë që të ndërrojë kursin e jetës. Shet biznesin e deriatëhershëm dhe ndërron profesion. Investon kapitalin dhe provon veten në një profesion të ri, atë të produksionit, në një vend të huaj. Kështu, shqiptari nga Kosova bëhet protagonisti kryesor në serinë më të shikuar të rajonit “Lud, zbunjen, normalan”.
Drama që zhvillohet në këtë seri është një dramë e njeriut të sotëm, një përplasje në mes të resë që depërton jo vetëm për nga shpejtësia e saj, por edhe si domosdoshmëri e mbijetesës dhe, të vjetrës rezistuese.
Drama lind edhe si përplasje për ideologjinë dhe kategoritë estetike, të bukurën, të madhërishmen, të shëmtuarën...Shqiptari nga Kosova është gjetja më interesante për ta freskuar serinë më të shikuar në republikat e dala nga ish-federata në këto pesë vitet e fundit.
Me karakterin tipik, vendosmërinë dhe gatishmërinë “për të çarë” edhe në vend të huaj, Mentor Kosova është protagonisti kryesor i kësaj komedie. Ai nga “byrekxhi”, kërkon t'i futet industrisë së produksionit.
Në rolin e Mentor Kosovës, aktori prishtinas, Ilir Tafa, interpreton me aktorin boshnjak Miraj Grbiç, të cilin vitin e kaluar e kemi parë ne “Mission Impossible: Ghost Protocol” së bashku me aktorin holivudian, Tom Cruise.
Protagonisti i sezonit të ri të këtij top-seriali rajonal, Ilir Tafa, shprehet se është gjendur mjaft i familjarizuar në mesin e aktorëve, madje edhe me “vartësin” e tij Çambon, i interpretuar nga i mirënjohuri Grbiç.
“Nuk është lehtë kur luan në gjuhë të huaj, sepse gjithmonë mendon në gjuhën amtare dhe më pas duhet ta thuash në gjuhën tjetër. Jam i mirë edhe në gjuhën boshnjake, por sërish e kam atë theksin i cili nuk do të zhdukej edhe sikur të jetoja për 10-15 vjet këtu. Pikërisht kjo më pëlqen në këtë seri, personazhi im nuk e di mirë gjuhën boshnjake, madje e flet shumë më keq se unë. Edhe nëse gaboj ndonjë fjalë, kjo nuk është ndonjë katastrofë. Ndoshta kjo do t'i duket publikut edhe me komike”, tha Tafa, transmeton televizioni federal boshnjak.
Me nisjen e sezonit të ri, seria e 121-të është mirëpritur me mjaft reagime dhe emocione nga teleshikuesit, për shkak të freskimeve të bëra dhe tematikës së trajtuar sociale.

Bota Sot

[Nosh]

Formohet Akademia Shqiptare e Arteve dhe Shkencave
http://www.botasot.info/mesme/50938.jpg


Formimi i Akademisë Shqiptare të Arteve dhe Shkencave është miratuar dje me një vendim të dhënë nga Gjykata e Tiranës. Akademia e themeluar më 17 dhjetor të vitit të kaluar ka zgjedhur shkrimtarin e njohur Ismail Kadare President Nderi i saj për jetë. Ndërkaq, juristi i njohur Ksenofon Krisafi është presidenti i parë i këtij institucioni dhe si zëvendës të tij janë zgjedhur fizikanti Alajdin Abazi, doktor Isuf Kalo (i njohur ndryshe si mjeku i Enver Hoxhës), sopranoja Inva Mula, ndërsa sociologu e ish-ambasadori Fatos Tarifa mban postin e sekretarit Shkencor.
E ideuar sipas modelit të Akademisë Amerikane të Arteve dhe Shkencave (American Academy of Arts and Sciences), e cila dallon nga Akademia Kombëtare e Shkencave (National Academy of Sciences) në SHBA, Akademia Shqiptare e Arteve dhe e Shkencave u krijua me dëshirën dhe vullnetin për të promovuar krijimtarinë më të mirë kulturore, shkencore, artistike dhe letrare të realizuar në Shqipëri, në trojet shqiptare dhe në Diasporë.
Anëtarët e kësaj akademie marrin përsipër të shërbejnë pro bono me njohuritë dhe talentet e tyre për gjallërimin e jetës kulturore dhe shkencore në Shqipëri dhe për t’i ndihmuar krijimit të një sfere publike, në të cilën shoqëria civile të konsolidohet si një institucion demokratik.
Kjo akademi synon, gjithashtu, të shërbejë si një forum intelektual serioz, duke bashkuar preokupimet e shkencëtarëve dhe të artistëve shqiptarë për dijen teorike dhe rekomandimet praktike në të mirë të zgjidhjeve racionale të problemeve të shumta e të rëndësishme me të cilat ballafaqohet shoqëria e sotme shqiptare, për të shërbyer si një katalizator për ngritjen e vazhdueshme të standarteve akademike dhe artistike në çdo fushë të krijimtarisë intelektuale, si edhe për të popullarizuar edhe më mirë në tregun global të vlerave dhe ideve arritjet më të mira të artit, të letërsisë, të kulturës dhe të shkencës shqiptare.
Anëtarët themelues të Akademisë Shqiptare të Arteve dhe Shkencave janë 33, prej të cilëve 26 janë shqiptarë ndërsa pjesa tjetër të huaj dhe anëtar nderi.

Bota Sot

[Nosh]

Ministria e Diasporës lanson projektin ”Gjuha ime”http://www.botasot.info/mesme/gjuhaime.jpg

Ministria e Diasporës ka lansuar sot portalin gjuhaime.com, ku mund të gjendet abetarja digjitale e gjuhës shqipe, himni i Kosovës, historiku i saj, dhe shumë gjëra të tjera rreth vendit.
Fëmijët dhe të rinjtë që jetojnë në diasporë, gjuhën shqipe tani e tutje mund ta mësojnë në mënyrë elektronike. Ministri i diasporës, Ibrahim Makolli tha se portali është pjesë e synimit të përhershëm për vetëdijesimin e vazhdueshëm të brezave të rinj për gjuhën dhe kulturën e origjinës. ”Gjuha Ime” ofron mundësinë edhe të argëtimit nëpërmjet lojërave dhe kuizeve, të cilat janë sajuar enkas për ngritjen e njohurive të fëmijëve. Diaspora do të mësojë edhe për traditat shqiptare, përmes përrallave, vjershave, ninullave e anekdotave.

Bota Sot

[Nosh]

Borëbardha dhe TETË xhuxhathttp://www.botasot.info/mesme/kirsten-borebardha.jpg

Gjatë këtij viti do të shfaqet në ekranet e kinemasë versioni luftarak i Borëbardhës, e interpretuar nga protagonistja e sagës Twilight, Kristen Stewart.
Filmi frymëzohet nga përralla, por ka shumë variacion dhe i lë hapësira të mëdha fantazisë. Për shembull xhuxhat nuk janë shtatë, por tetë. Nëse e shikoni me vëmendje foton që është shpërndarë nga profili zyrtar i filmit në Facebook do të zbuloni se kokat e xhuxhave janë tetë.
Gjahtari interpretohet nga aktori muskuloz Chris Hemsworth.
Në film, Borëbardha nuk do të jetë ajo vajza e brishtë e përrallës, por një luftëtare që do të stërvitet nga gjahtari për të mposhtur njerkën e saj.

Bota Sot

[Nosh]

Valëvitjet e fjalës së një poeti shqiptar





Nga Baki Ymeri



Valëvitjet e fjalës së një poeti shqiptar

(Ramiz Dërmaku, Valëvitjet e fjalës, Amanda Edit, Bukuresht, 2012)



MORAL, DINJITET DHE IDENTITET

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Valevitjet_fjales-209x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Valevitjet_fjales.jpg)

Poezia ka në origjinë një përjetim shpirtëror, më shumë apo më pak kompleks, më shumë apo më pak të organizuar: një emocion, një ndjenjë, një pasion, një imagjinatë, një aspiratë. Poeti autentik, sipas një eseisti të huaj, për dallim nga jopoeti, e josh lexuesin me një shprehje lirike ku zotërojnë vibracionet e pastra psikologjike. Para nesh kemi një ëndërrimtar dhe një gazetar. Sipas mendimeve kritike, autori i kësaj vepre e ka konsoliduar personalitetin e tij si publicist. Poezia dhe gazetaria kanë qenë dhe janë hobi i tij artistik. Në krijimet e Ramiz Dërmakut zotërojnë temat historike, përkatësisht personazhet që kanë hyrë në historinë tonë më të re. Në kuadrin e medalionit “Pendë e artë e përjetësisë”, një mendimtar tjetër thekson se Ramiz Dërmaku i qëndis fjalët e kombit në mënyrë artistike, duke na i përkujtuar dëshmorët e lirisë, aktivistët e gazetarisë së mirëfilltë, dhe atë me një shije të veçantë për natyrën dhe trojet e bekuara të Dardanisë, pa i harruar edhe ato të Arbërisë së cunguar që një ditë do të bëhet e plotë dhe e rrumbullaktë. Autori shkruan me një sinqeritet të rrallë dhe me një dhimbje të thellë shpirtërore për heronjtë e kombit, për yjet e Kosovës dhe Kosovën kreshnike.

Kosova e Ramiz Dërmakut ta përkujton Kosovën e Bilall Xhaferit: “Kosova e legjendave legjendare të Gjergj Elez Alisë./ Kosova/ legjendë e mbetur në udhëkryq të historisë./ Kosova/ Gjitnnjë, ashtu si gjithnjë,/ Me dhëmbë shtrënguar e me shpirt në dhëmbë.” Ramiz Dërmaku ka moral ideal, identitet, dinjitet dhe personalitet. Kosova sipas autorit është një vatër burrërie me Besë shqiptare. Dardania e tij është një “shkëmb i pamposhtur i gjallërisë së kombit tim”, një skaj Parajse ku dëgjohet “zëri i martirëve”. Fryen e shfryen ky shekull i ri/ Kurrë më Kosova nën Serbi, thekson autori në kuadrin e poezisë kushtuar Komandant Colit! Përmes Valëvitjeve të fjalës, autori i këtij libri i jep prioritet gjuhës shqipe, zërit të atdhedashurisë, lashtësisë sonë dhe martirëve të kombit. Tejet impresionusese janë vargjet kushtuar komandantit legjendar, Adem Jashari apo martirëve të Untergrundbachut: “Tre ranë/ Me mijëra u gritën/ Fjala me peshë mali/ Besa e Kulla dhe shpresa/ Akademi shekullore.”. Të një vlere specifike janë edhe vargjet kushtuar kolonel Tahir Zemës, Fazli Greiçevcit etj. Përmes vargjeve që defilojnë në këtë vepër, kuptojmë se Ramiz Dërmaku ka patur fat të njohë një plejadë bij shqipesh që i kanë dëshmuar botës se shqiptarizmi është një kod moral, një metaforë jetike dhe një ndjenjë e shenjtë që nuk shuhet kurrë.

Kështusoj, kemi para nesh vargje që dëshmojnë shpërthimin e një ndjenje të hatashme të patriotizmit dhe shqiptarizmit. Miradije Gashi thekson se Ramiz Dërmaku është patriot i lirisë së atdheut dhe lirisë së njeriut, dhe se kemi të bëjmë me një krijues të mirëfilltë të diasporës shqiptare. “Fjala e tij e ushqen shpirtërisht lexuesin. Dëshira për lirinë është ndjenja më e fuqishme që buron nga mosha e brishtë e fëmijërisë e tij, kur babai i fliste për historinë e bujshme të popullit shqiptar.” Diaspora letrare e shqiptarëve të diasporës ka vlera të mirëfillta dhe vlera diskutabile. Ramiz Dërmaku është një poet i mirë që digjet për komb e atdhe, që shkruan vargje me rimë dhe që e ka djegur rininë dhe jetën e tij për një ideal të shenjtë. Ai është njëri nga krijuesit e diasporës shqiptare që shkruan më shumë artikuj publicistikë se sa poezi. Duke shfletuar poezinë e tij të parë kushtuar kushtrimit studentor të vitit 1981 (në kohën e Pranverës shqiptare), mendja na shkon te një rapsod yni që thekson: “Kur në zemër të Kosovës digjen lisa e shtëpia,/ Ti ia more këngës e poezia kullonte lot.” Autori shkruan për Kosovën e ngjyer në gjak, për tokën e saj të shenjtë ku “çelin vetëm yje”, për zjarrin e zemrës dhe prushin e qiellit të saj, për trimat që luftuan siç u ka hije dhe jehonën që la kjo ngjarje e shquar historike. Pasojnë disa poema të shkruara në burgun e Pejës (1982), pas të cilave vjen “Krenaria e Dardanisë” me luginën e “lotëve të pafajësisë.” Mund të thuash se nuk ka metafora në këtë kontekst?

Autori shquhet parasëgjithash për mjeshtrinë dhe përkushtimin e tij si publicist, autor portretesh, intervistash, analizash kritike, etj. Çdo poet që tenton të mbetet i pavdekshëm ka nevojë për njohjen e stilistikës letrare, për kultivimin e figurave të stilit dhe të një imagjinatë të bujshme që të hedh nga toka në qiell dhe anasjelltas. Me këtë rast kemi të bëjmë me inspirime të rëndomta lirike ku zotërojnë dashuria ndaj atdheut dhe vargut klasik. Frymëzimet e tij më të freskëta vijnë nga Weingarteni dhe disa lokalitete tjera të Gjermanisë. Ramiz Dërmaku vjen për herë të parë para opinionit shqiptar me një vëllim modest vargjesh, duke dëshmuar se nuk i mungojnë as talenti dhe as ndjeshmëria. Disa vargje të tij u kushtohen fëmijëve, ndërsa disa poezi tjera shëmbëllejnë me një prozë të bukur poetike, siç është ajo kushtuar Bardhyl Ajetit (Shqiponja e Pashtrikut), një tjetër kushtuar Xhemal Mustafës, apo poezia “Për atdhe s’më dhimbset jeta”, kushtuar Agim Çelës.

Vëllimi respektiv përmban një numër simbolik poezishë (1981-2012), disa të rradhitura kronologjikisht, disa tjera sipas motiveve atdhetare. Konform mendimeve kritike prezente në luginë të kësaj vepre, fjala është për vargje që na nxisin të mendojmë për të mos e harruar kurrë të kaluarën tonë të lavdishme. Ky njeri i një sinqeriteti të jashtëzakonshëm, në krijimet e tij ka për model njerëz të cilët kanë lënë shembuj të panumërt për punën, artin dhe kulturën, pa e harruar edhe më të shenjtën: jetën për lirinë e Atdheut. Në spektrin e tij lirik defilojnë edhe disa vargje të gjata kushtuar atyre që luftuan, që lanë pas prindër pa fëmijë dhe fëmijë pa prindër. Me një ndjeshmëri shpirtërore të veçantë, me një shpirt të florinjtë dhe me një zemër të madhe, Ramiz Dërmaku na jep një gamë perlash lirike dhe publicistike që me kënaqësi lexohen nga dashamirët e fjalës së shkruar.





BOX



Një krijues i mirëfilltë i diasporës shqiptare



http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/valvitja-300x212.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/valvitja.jpg)

Nga viti ne vit rritet numri i revistave, romaneve, veprave letrare, por edhe i krijuesve që i përkushtohen krijimtarisë letrare dhe mendimit kritik për letërsinë shqipe. Intelektualët tanë të cilët emigruan në diasporë aktivitetin atdhetar e patriotik ndaj çështjes kombëtare kurrë nuk e ndërprenë, Ata me guximin, vendosmërinë, e dashurinë e madhe që kanë ndaj çështjes kombëtare, rëndësinë e shkrimit, vazhduan edhe në kohën kur njeriu, për një fjalë goje dënohej me vite. Këto vargje flasin qartë për nivelin intelektual e poetik të zotëri Ramiz Dërmakut, i cili i takon grupit të krijuesve të mirëfilltë, duke qenë inkurajues i vazhdueshem i formave të reja të shprehjes emancipuese dhe kulturës, jetës në të gjitha segmentet e saj. Poeti shkruan atë që duhet shkruar, për ta informuar opinionin shqiptar dhe ndërkombëtar me realitetin në të cilin kalonte Kosova.

Fjala e tij e ushqen shpirtërisht lexuesin, dëshira për lirinë është ndjenja më e fuqishme që rrjedh nga fëmijëria e tij kur babai i spjegonte për historinë e popullit shqiptar. Kjo dëshirë hyri në kokën e Ramizit, siç kishte hyrë edhe vetë jeta e tij. Nga këto vargje të shkrura nga dora e zemra e poetit Ramiz Dërmaku, tregojnë qartë se poeti shpirtërishtë e ka përjetuar luftën dhe së bashku me popullin ka ndarë dhembjen. Poeti e kuptoi herët se situata për çdo ditë vinte duke u keqësuar në Kosovë dhe ky vendosi t’i bëjë një rezistencë pushtuesit serb. Ky motiv i Ramizit në vargjet e tij tingëllon fuqishëm edhe atëherë kur në mënyra realiste dhe tronditëse e përjeton shpirtërisht robërinë dhe nga tërë kjo mund të konkludojmë se “Pa lirinë njeriu s’rron.”

Ramiz Dërmaku është patriot i lirisë së atdheut dhe lirisë së njeriut. Pra me plotë të drejtë themi se Ramiz Dërmaku, është ndër penat shumë të zgjuara në, Kosovë, e në Diasporë. Autori tashmë e ka konsoliduar personalitetin e tij si krijues dhe publicist. Poezia dhe gazetaria ka qenë dhe mbetet hobi i tij artistik. Në krijimet e poetit zotërojnë temat historike, përkatësisht personazhet që kanë hyrë në historinë tonë më të re, po çka nuk shkroi! Shkroi edhe për kriminelët, bajraktaristët, karrieristët, tradhtarët, gënjeshtarët, kuislingët. Shkroi edhe për krimin, dhunën, korrupcionin, helmimet, vrasjet. Por nuk harroi të shkruajë edhe për anët pozitive dhe sukseset të cilat na shpien drejt çlirimit e ndërtmit dhe konsolidimit të shtetit të pavarur dhe sovran të Kosovës. (Miradije Gashi)

[Nosh]

Pendë e artë e përjetësisë



Vargjet e poetit dhe veprimtarit, por edhe të publicistit Ramiz Dërmaku, të mbushin me frymë atdhedashurie. Duke startuar me ngjyrën e kaltërt për qiellin, të gjelbërt për natyrën, transparente për familjen dhe dashamirët, por edhe të kuqe për dëshmorët dhe veprimtarët të ndryshëm, ky shqiptar i lindur për atdhedashuri, na bën më dije se jo vetëm gazetaria është punë shkrimi. Jo së koti e titulluam këtë medallion “Pendë e artë e përjetësisë”! Përveç aktualiteteve, analizave speciale për art dhe kulturë, autori është prind dhe një njeri sinqertë i cili i trajton me mjeshtri profesionale edhe vargjet e poezisë për nostalgjikët e artit. “Fjala e kombit është fjala e Zotit”, thoshte dikurë ky njeri i mirë. Ramiz Dërmaku, fjalën e kombit e qëndis në mënyrë artistike, duke i përkujtuar dëshmorët e lirisë, aktivistët e gazetarisë së mirëfilltë, dhe atë me një shije të veçantë për natyrën dhe trojet e bekuara të Dardanisë, pa i harruar edhe ato të Arbërisë së cunguar që një ditë do të bëhet e plotë dhe e rrumbullaktë. Me stilin e tij të veçantë, ky burrë i shquar nga trojet e Karadakut, ndjek rrugën e rilindësëve tanë që i këndon me përzemërsi dhembjes më të madhe, Atdheut dhe trimave të kombit.

Rreshtat që burojnë sipas stilit të tij artistik, janë dëshmi të rralla, kryesisht me konotacione patriotike. Janë vargje që na nxisin të mendojmë për mos të e harruar të kaluarën tonë të lavdishme. Me një ndjeshmëri shpirtërore të veçantë, me shpirt të florinjtë dhe zemër të madhe, Ramiz Dërmaku shkruan për Gjergj Kastriotin dhe Nënën Tereze, për komandantin legjendar, Adem Jashari, për Tahir Zemën, Ahmet Krasniqin dhe Ibrahim Rugovën, për gazetarin dhe trimin e fjalës së lirë, Bardhyl Ajeti, duke na dhënë edhe poezi të tjera që me kënaqësi do të lexohen nga dashamirët e fjalës së shkruar. Paralelisht me vargjet poetike të Ramiz Dermakut, ne rrugëtojmë me dekada edhe në të shkuarën tonë fisnike që na bën krenarë pse kemi lindur shqiptarë.

Ramiz Dermaku nuk i kushton rëndësi partive politike, fetare etj., por ky njeri i një sinqeriteti të jashtëzakonshëm, në vështrimet e tij ka për model njerëz të cilët kanë lënë shembuj të panumërt për punën, artin dhe kulturën, pa e harruar edhe më të shenjtën – jetën për lirinë e Atdheut. Në spektrin e tij lirik defilojnë edhe vargje të gjata kushtuar atyre që luftuan, atyre që lane pas prindër pa fëmijë e fëmijë pa prindër. Për punën dhe veprimtarinë e Ramiz Dermakut, kërkohen vite e vite për të shkruar, siç e ka bërë ai vetë, gjatë më shumë se tri dekadave: artikuj, analiza, reportazhe, intervista, portrete dhe poezi. I urojmë dhe dëshirojmë me këtë rast, suksese te reja, duke shpresuar se penda e tij nuk do të harxhohet kurrë! (Muhamet Hoxhaj)

Përndryshe, libri i parë i Ramiz Dërmakut del në bashkëpunim me Bashkësinë Kulturore të Shqiptarëve të Rumanisë, në një vëllim prej 60 faqesh, me 25 fotografi në kolor, me këtë përmbajtje: Moral, dinjitet dhe identitet, Kosovë moj Kosovë, Gjallëria e kombit tim, Pranvera Shqiptare, Kosovës Republikë, Martirëve të Lirisë, Komandantit legjendar Adem Jashari, Komandant Coli, Krenaria e Dardanisë, Dëshmorëve të kombit, Intelektualit atdhetar, Vepra jote na jep dritë, Bardhyl Ajetit, Për atdhe s’më dhimbset jeta, Shqiponja e Pashtrikut, Nënës sime, Pranverës, Gyrbeti, KosovariMedia, Nusërimi i fjalëve, Mendime kritike, Një krijues i mirëfilltë i diasporës shqiptare (Miradije Gashi), Pendë e artë e përjetësisë (Muhamet Hoxhaj) dhe Shënime për autorin.





SHËNIME PËR AUTORIN



Ramiz Dërmaku vjen nga një familje fisnike me rrënjë të lashta të atdhetarizmit shqiptar. U lind më 10 nëntor 1956, në fshatin Shipashnicë e Epërme, komuna e Dardanës (ish Kamenicë). Gjashtë klasët e para të shkollimit fillestar i kreu në vendlindje, ndërsa dy vitet e fundit në shkollën fillore “Skënderbeu” në Hogoshtë. Tre klasët e gjimnazit (drejtimi gjuhësor), i kreu në Hogoshtë, ndërsa vitin e fundit në Dardanë. Me shkrime filloi të merret që nga shkolla e mesme. Pas kryerjes së gjimnazit regjistrohet në Univerzitetin e Prishtinës, Fakulteti i Shkencave Matematiko-Natyrore (dega e Biologjisë), në Prishtinë. Gjatë vitit 1981 ishte student i vitit të dytë. Sipas shtypit, “Ky aktivist i dalluar i diasporës sonë, e fillon bisedën me fjalë të qeta, i rradhit ngjarjet, aksionet, mbledhjet, tubimet, protestat, demonstratat, porsi fletët e një romani.” Ngjarjet e 11 dhe 26 marsit, si dhe ato të 1 e 2 prillit, jo vetëm që i ka përkrahur, por edhe ishte pjesëmarrës i drejtëpërdrejtë në to, si pasojë e së cilës e larguan nga Fakulteti i Shkencave Matematiko-Natyrore, duke e përjashtuar për shkak të pjesëmarrjes së tij në demostrata. Falë sjelljeve dhe angazhimit të tij, Dr. Dervish Rozhaja do t’ia bëjë të mundur të regjistrohet në Shkollën e Lartë Pedagogjike “Bajram Curri” në Gjakovë (grupi Biologji-Kimi). Ramiz Dërmaku është autor i një biografie të bujshme e të dhimbshme. Vargjet e para i ka botuar në disa gazeta që delnin në Perendim (Liria dhe Zëri i Kosovës).

Gjatë kohës së studimeve në Gjakovë, së bashku me disa shokë, ishte duke i bërë pregatitjet e fundit për ta kremtuar njëvjetorin e ngjarjeve të vitit 1981. Më 9 mars të vitit 1982, do t’a arrestojë në banesën e tij policia dhe organet e sigurimit të Gjakovës. Pas torturave të shumta që pat pësuar në burg, me procedurë urgjente iu shqiptua masa e dënimit me dy muaj burg të rëndë, me pretekst për fletoren e Anatomisë ku i kishin gjetur dy vjersha që ua kishte kushtuar ngjarjeve të vitit 1981. Katër vjet punoi në arsim. Pas daljes nga burgu, ndjekjet dhe interesimet informative shpeshtoheshin. Duke e parë se jeta për çdo ditë bëhej më e vështirë, gjendja politike acarohej, për t’i shpëtuar më të keqes, detyrohet të emigrojë në Zvicër, ku pat fat të stabilizohet. Gjatë qëndrimit të tij në Luzernë, merr pjesë aktive në protesta dhe demostrata, ndihmon shkollën plotsuese shqipe në diasporë, bën orvatje për ta unifikuar mërgatën tonë. Pasojnë provokimet dhe persekutimet psikologjike kundër bashkëshortes së tij nga ana e klyshëve të sigurimit komunsit, që kërkonin që sa më parë të kthehet burri i saj në Kosovë, duke e gënjyer se pastaj do t’ia japim pasaportën.

Me kalimin e kohës gjendja shëndetësore e saj u keqësua, kurse Ramizi vendosi të kthehet në Kosovë. Posa arriti ilegalisht në shtëpi, forca të mëdha policore dhe njësia speciale e arrestuan, ia demoluan shtëpinë dhe e dërguan të lidhur tek kryeshefi i Policisë në Dardanë. Pas një bisede informative, kur e pa po e ndiqnin dhe tentonin t’ia marrin pasaportën, largohet për në Zvicër. Të nesërmen, organet policore serbe ia rrethuan shtëpinë dhe pas demolimit të saj ia marrin veturën duke u thënë familjes se kur të vijë Ramizi, ne do t’ua japim veturën. Pas disa muajsh, organet e SUP-it, në krye me spiunin Moma, shkojnë në shtëpi dhe ia marrin edhe veturën tjetër me tabela të Zvicrrës. Veturën e parë e morri pas 9 muajsh babai i tij, ndërsa tjetrën kurrë më nuk e pat parë. Merr pjesë si organizator, së bashku me familjarët e tij, në ngjarjet e vititeve 1990-91. Katër vjet punoi pranë Shkollës fillore “Skënderbeu” në Shipashnicë të Epërme, si arsimtar i Biologjisë. Në gusht të vitit 1986 ia ndalojnë të drejtën për të punuar në arsim. Në shtator të vitit 1992, kalon në ilegalitet, dhe në mungesë të tij, gjykata serbe kishte vendosur që të ndiqet penalisht. Në protesta, asokohe morri pjesë aktive Ramiz Dërmaku me dhejtra shqiptarë të tjerë që përbëjnë lëndën e një portreti për intervistë. Ditën e fundit të protestave, të gjithë protestuesit, nga të gjitha fshatrat, pasi ishin tubuar në Roganë, vendosën që ta thejnë kordonin e policisë e të marshojnë në drejtim të Dardanës, mirëpo nuk arritën. Prandaj, të gjithë protestuesit shkuan në këmbë nga Rogana, duke e kaluar lumin e Roganës drejt fshatit Bllatë, Topanicë, Koretin.

Por, ndërmjet Koretinit dhe Berivojcës ishin stacionuar forca të mëdha policore, të pregatitura edhe me mjete transporti (pizgauer dhe tanksa). Demostruesit e thyem kordonin e parë të policisë, i cili ndodhej mbi Koretin tek Lapidari i dëshmorëve të rënë në luftë për çlirimin e Kosovës nga fallanga serbe. Mirëpo, policia për t’i penguar demostruesit që mos të hyjnë në Dardanë, filloi ndaj protestuesve të përdorë gazin lotësjellës, i cili u pengonte. Në anën tjetër nga shtëpit e shqiptarëve në Koretinë, demostruesit furnizonin me djathë, qepë dhe bukë. Pasë një lufte ballëpërballë me forcat policore, që zgjati mbi një orë, të lodhur e të rraskapitur nga shiu, kthehen për në shtëpi. Me 17 shtator të vitit 1992, për t’i shpëtuar ndonji dënimi apo izolimi, Ramizi emigron në Ravensburg të Gjermanisë. Bëri kërkesën për strehim politik, dhe organet kompetente gjermane brenda një kohe të shkurtë do t’ia njohin të drejtën e qëndrimit në atë vend. Që nga ditët e para ra në kontaktet me disa aktivistë të LDK-ës, pranë filiales së kësaj dege në Ravensburg. Gjatë zgjedhjeve të vitit 1993, do të zgjidhet anëtar i kryesisë së aktivit të LDK-ës në Ravensburg. Mirëpo, gjatë kohës sa ishte veprimtar aktiv i kryesisë së kësaj dege, së bashku me shokë tubuan ndihma të mëdha materiale, humanitare, veshëmbathje, duke e ndihmuar shkollën shqipe në Kosovë, Univerzitetin e Prishtinës e të Tetovës, organizuan protesta e demostrata për internacionalizimin e çështjes së Kosovës. Në vjeshtën e vitit 1994 mbaheshin zgjedhjet në LDK-ës, pra edhe në aktivin e Ravensburgut.

Në kuvendin themelues të BISHM-im, zgjidhet anëtar i kryesisë së BISHM-it, dhe zëdhënës i mjeteve të informimit. Që nga 15 janari i vitit 1995, e deri më 7 Mars të vitit 1996, do të pranohet bashkëpuntor i gazetës “Zëri i Kosovës”, që botohej në Zvicërr. Nga data 12 maj 1997, do të fillojë punën si gazetar tek gazeta kombëtare “Bota sot”, bashkëpunëtor i së cilës është sot e kësaj dite. Kryesia e Bashkimit të Intelektualëve Shqiptarë në Gjermani, organizuan tubime të panumërta me mërgimtarë (madje edhe me gjermanë), të cilët i njoftonin me gjendjen e rëndë ne të cilën kalonte Kosova, si pasojë e kolonializmit dhe barbarizmit serb. Mbajtën edhe tryeza te rrumbullakta, siç ishte ajo në Singen, ku nikoqir ishte Klubi Shqiptar Kosova, në krye me atdhetarin, strategun e artit luftarak dhe themeluesin e bërthamave të para të UÇK-ës, Agim Çelaj.

Në atë tryezë arritën që për herë të parë t’i ulin së bashku të gjitha subjektet shqiptare që vepronin në diasporë. BISHM-i organizonte tubime me mërgimtarë nepër klube, shoqata, dhe orvatej ta unifikonte diasporën shqiptare në Gjermani e më gjërë. Anëtarët e kryesisë së BISHM, duke e patur Ramiz Dërmakun anëtar i kryesisë dhe zëdhënës i mjeteve të informimit, së bashku me gazetarë tjerë, pos që mbanin tubime me mërgimtarë, mbajtën shumë takime me deputetë të Parlamentit gjerman dhe të atij europian, me kryeredaktorë të gazetave gjermane, me rektorë shkollash e univerzitetesh, me gazetarë të mediave të shkruara dhe atyre elektronike. Kryesia e Bashkimit të Intelektualëve Shqiptarë në Mërgim (BISHM), falë punës së pa lodhur të Ramiz Dërmakut, arriti të depërtojë dhe të intervistojë edhe deputetët e Parlamentit gjerman dhe të atij europian, falë edhe prof. Azem Ajvazit, i cili gjatë takimeve tona me deputetët e parlamentit gjermanë luante rolin e përkthyesit. Organizata e tyre ishte kyçur edhe në aksionin humanitar “Ndihmë për Kosovën”, nga i cili aksion tubuan mbi 30 tonë veshmbathje, medikamente, vaj etj.

Kohën më të madhe, Ramiz Dërmaku me aktivistët e tjerë ia ka kushtuar mbrojtjes së fëmijëve nga asimilimi, duke bërë orvatje që të hapin sa më tepër shkolla shqipe. Kontributin më të madh e ka dhënë duke shkruar shkrime të cilat kishin për qellim unitetin dhe bashkimin e mërgatës sonë. Gazetat apo revistat ku unë ka shkruar gjatë asaj kohe janë: “Rilindja”, “Bujku”, “Bota sot”, “Jehona”, “Mërgimtari”, “Zëri”, “Koha”, “Kosova press”, “Zëri i Kosovës”, “Zëri Ditor”, “Dardania”, “Gazeta Java”, “Republika” etj. Është prezent edhe në web-faqet Zemra Shqiptare, Albania Press, Pashtriku.org (http://pashtriku.org/), KosovariMedia, Revista Drini, etj. Ramiz Dërmaku ka qenë pjesëmarrës aktiv dhe shpeshherë edhe organizator i protestave, demostratave, peticioneve, ekspozitave, tubimeve informative, jo vetëm me shqiptarë, por edhe me gjermanë. Ai është shqiptari që e ka ndihmuar vazhdimisht e me besnikëri, fondin e 3%-shit si dhe ate të UÇK-së. Valëvitjet e fjalës është vëllimi i parë i tij poetik, pas të cilit pason botimi i një serë veprash të reja me vlera publicistike.

[Nosh]

Ndërron jetë “Mocarti i poezisë” (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=153756) http://www.botasot.info/mesme/vislava-simborska.jpg
Poetja polake, Visllava Simborska, fituese e Çmimit Nobel në vitin 1996, ka ndërruar jetë nga kanceri në mushkëri, në moshën 88-vjeçare.
Komiteti i Nobelit e ka quajtur atë “Mocart të poezisë”, një person që ka përzier elegancën e gjuhës me “furinë e Bethovenit”.
Puna e saj vlerësohej e thjeshtë në sipërfaqe, por mendimet e thella thuhet të kenë zbuluar të vërteta të mëdha.
Simborska ka kaluar pjesën më të madhe të jetës në Krakov, ku edhe ka vdekur.

Bota Sot

[Nosh]

Ndërroi jetë shkrimtarja Hida Halimi (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=153760) http://www.botasot.info/mesme/hida.jpg
Në moshën 63-vjeçare ka ndërruar jetë shkrimtarja Hida Halimi. E ndjera ishte autore e një përmbledhjeje me poezi, dy dramave dhe katër romaneve, laureate e disa çmimeve kombëtare dhe ndërkombëtare për letërsi. Pjesë nga vepra e saj ishin të përkthyera në disa gjuhë të huaja.
Hida Halimi ishte me profesion juriste dhe për shumë vjet punoi në jurisprudencën e botës së jashtme.
Varrimi i së ndjerës bëhet nesër në orën 13, në varrezat e qytetit në Prishtinë.

Bota Sot

[Nosh]

Skender Sallaku, ky 99-tshi i humorit…



Nga Zenepe Luka Publikuar në gazetën Telegraf
INTERVISTA – Në 77-vjetorin e humoristit, “Artistit të Popullit” Skënder Sallaku
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/skender_sallaku.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/skender_sallaku.jpg)Skënder Sallaku

Desha ta kaloj në heshtje 77- vjetorin e lindjes, por ma kujtuan gratë, ka thënë për “Telegraf”, “Artisti i Popullit” Skënder Sallaku, vetëm pak orë pasi ka hyrë në vitin e 78 të jetës së tij. Ai shprehet se nuk ka ndonjë ndryshim nga një vit më parë, as nga 5 vite të shkuara, përveç paaftësisë fizike, për dashuri të zjarrtë. Është kjo arsyeja, që unë jam pjesë e një Fondacioni grash, pasi ato e dinë se nuk kanë rrezik prej meje. Në vijim bëmë këtë bisedë të shkurtër me Artistin, që e mban gjallë humori. Ai mbetet një ndër humoristët më të shquar të vendit tonë, me atë freski e energji që ka patur dikur në zenitin e tij krijues dhe interpretues. Dhe pse mosha ikën, ndoshta ai s’do ta ndjejë peshën e saj, pasi është gjithmonë i qeshur, gjithmonë në lëvizje i ftuar në shumë vende të botës ku ka emigrantë për të përcjellë humor. Rrugëve të Tiranës atë e gjen me bashkëshorten ku në çdo hap ndjen buzëqeshjet dhe përshëndetjet e njerëzve. Por ai ndoshta mbetet aktori më i spikatur, pasi në jetën e tij ka qenë mundës, pjesëtar i cirkut, humorist, pantonimist, etj.. Por pjesën më të bukur të jetës ai ja ka dhuruar skenës, humorit, estradës së Tiranës. Ai loton kur thotë se “Tani që në demokraci jemi shkëputur nga ideologjizmat”, ku partia nuk ndërhynë në krijimtari, Estrada e Tiranës nuk funksionon. Ai e ka filluar me cirk karrierën si artist, për të kaluar pastaj në estradë me një galeri të tërë personazhesh. Veç kësaj ai ka lozur në disa filma humoristikë, Ka marrë këta çmime, “Artist i Merituar”, “Artist i Popullit”, “Mirënjohja e qytetit”, “Urdhri i Punës i Klasit të Dytë”etj.. Skënder Sallaku ka një pjesë organike që nuk e ndan dot nga vetja, që është bashkëshortja e tij, Vitore Sallaku, artiste si dhe ai dhe që veç jetës familjare kanë bërë bashkë edhe jetën jashtë, atë të punës. Të kujtohet kur ke lindur, Skënder? Mos përfito nga konfidenca, më thuaj shoku apo zoti Skënder. Unë nuk mbaj mënd se si dhe kur kam lindur, atë e di nëna ime e ndjerë, por kam kartën në gjendje civile që shënon: Skënder Sallaku ka lindur më 25 janar të vitit 1935. Si ka nisur dhe përfunduar karriera jote? Kush tha që ka përfunduar. Bëj humor çdo ditë me gruan, miqtë dhe kjo më mban gjallë. Jam bërë bozë duke thënë për veten: Kam qenë kështu e ashtu…mjafton të them që kam nisur si kampion në mundjen klasike dhe vazhdoj të jem aktor i humorit. Jam specializuar në Kinë dhe kam punuar tërë jetën në Estradën e Shtetit, që tashmë është shndërruar në brengë. Mos harroj të them se jam “Artist i Popullit” me kartë dhe me dashurinë që më falin artdashësit. Pse e keni brengë Estradën e Shtetit? Po, është pengu im i vetëm që u prish Estrada e Shtetit në kryeqytet, ndërsa funksionojnë në shumë qytete të tjera. Ishte shtëpia jonë, ku kemi kaluar jetën dhe më besoni, nëse do të dëgjoni që Skënder Sallaku ka derdhur lot, kjo ndodh vetëm njëherë: Kur kaloj pranë ish-estradës. Si e festove 77-vjetorin, çfarë dhuratash të sollën? Në të vërtetë kanë qenë shumë telefonata, duke nisur nga Top- Channel, mëngjesin e 25 janarit dhe lumë urimesh, veçanërisht nga gra. Më besoni as me rastin e 75- vjetorit, që ishte jubilare, nuk kam marrë kaq urime. Dhurata? Më sollën fëmijët një laptop, por ma mori Vitorja. Më tha se i duhej për të shkruar librat dhe unë ia dhashë. Çfarë ka ndryshuar tek Skënder Sallaku një vit më pas? Asnjë ndryshim, jo një vit, por as 5 vjet më pas. Ndjehem njësoj, me shëndet, humor. Kaloj ditën me një plan që e miratoj që në mëngjes tek Vitorja dhe vetëm kur vjen ora për të shkuar në krevat, ku është pika e dobët. Çfarë do të thuash me këtë? Ahaaaa, vetëm këtu më ka ngecur sharra në gozhdë. Nuk mundem më fizikisht, megjithë përpjekjet, që të bëj dashuri si dikur..Sikurse të isha mirë edhe në këtë pikë, unë do ta quaja veten 60 vjeç. Nga një anë kjo më bën edhe të qetë, pasi ndryshe do të bëhej xheloze Vitorja. Nuk më ka lënë të qetë tërë jetën. Po ti ke qenë xheloz? Po, kam dashur ta kem gjithmonë në krah gruan time, ndërsa për domethënien e pyetjes tënde dua të them se, nuk ma ka hedhur dot as kush. Jam gjarpër.. -Jemi në vitin e 100 vjetorit të Pavarësisë, cila do të ishte një këshillë e Skënder Sallakut për politikanët, duke e thënë seriozisht? Unë gjithmonë flas seriozisht, pavarësisht se qesh. Politikanëve do t’ju thosha të ishin më seriozë, se sherri mes tyre ka depërtuar deri në shtëpitë e shqiptarëve, madje na kanë bërë të flasim me vete. Unë do t’ju thosha në këtë vit të veçantë për Kombin, të na lënë rehat, ti ngjajnë Ismail Qemalit që bashkoi trojet, shqiptarët, kurse këta janë bërë copë-copë. Mos të zemërohet dikush me këtë koment tuajin? Do t’i them që bëra qyfyr dhe kaloj lumin. Sa vjet do të dëshiroje të jetoje? Deri më 99 vjet, nuk dëshiroj të mbush 100. Dua të mbetem 99-tsh. Kuptohet i humorit
Ta mbyllim bisedën: Gëzuar ditëlindjen Skënder Sallaku, u bëfsh 99-tsh!
Faleminderit!

[Nosh]

Promovohen dy libra të albanologut Robert Elsiehttp://www.botasot.info/mesme/elsie-haxhinasto.jpg

Nën kujdesin e zv. Kryeministrit dhe Ministrit të Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Edmond Haxhinasto, Akademia Diplomatike e MPJ-së organizoi sot, më 3 shkurt, ceremoninë e përurimit të dy librave të albanologut, përkthyesit dhe studiuesit të njohur kanadez Robert Elsie.
Konkretisht dy librat që vijnë në gjuhën shqipe janë: Fjalori historik i Shqipërisë (Botimet UEGEN) dhe Fjalori historik i Kosovës (Skanderbeg Books).
Të pranishëm në këtë ceremoni ishin vetë autori Robert Elsie, por edhe diplomatë, studiues, shkrimtarë, gazetarë dhe personalitete të tjera. Në fjalën e tij përshëndetëse, zv. Kryeministri dhe Ministri i Punëve të Jashtme të Shqipërisë, Edmond Haxhinasto vlerësoi se librat e Elsies janë dy vlera që do të vendosen në piedestalin e rëndësishëm të veprave për historinë dhe për kulturën shqiptare. Ai shtoi se vepra e Profesor Elsie është një gur themeli në afirmimin e kulturën shqipe, si një nga kontributorët e rëndësishëm të civilizimit botëror.
Një fjalë më të zgjeruar rreth këtyre dy botimeve me vlerë te albanologut Robert Elsie, mbajti dhe deputeti Mark Marku. Ndërsa në fund, fjalën e mori vetë autori, Elsie, i cili theksoi se librat e tij janë enciklopedi me fakte dhe dokumente të vërteta, që duhet të dinë të huajt për shqiptarët.
http://www.botasot.info/reklama/r-elsie-e-haxhinasto.jpg
“Në kuadër edhe të festimeve të 100 vjetorit të pavarësisë, sot zhvillojmë një aktivitet tjetër. Kemi promovimin e dy librave të rëndësishëm, kontributorë të drejtpërdrejtë në kulturën shqiptare siç është: Fjalori Historik i Shqipërisë dhe Fjalori Historik i Kosovës. Janë dy vlera që jam i bindur që do të vendosen në piedestalin e rëndësishëm të veprave për historinë dhe për kulturën shqiptare. Këto dy vepra i bashkon një emër i ndritur, një emër i cili ka nderuar prej vitesh me kontributin e tij të jashtëzakonshëm fondin e kulturës shqiptare. Ky emër është emri i Profesor Robert Elsie. Profesori pa asnjë ekzagjerim mund të konsiderohet si një enciklopedi e kulturës shqiptare, me kontributin e tij poliedrik dhe shumë profilik, ka lëvruar të gjitha aspektet e kulturës tonë, ka lëvruar përkthimin, kërkimin shkencor, ka studiuar mitet, ligjet shqiptare, ka sjellë vepra të jashtëzakonshme të kulturës botërore në fondin e asaj shqiptare dhe këtë e ka bërë me një dashuri të veçantë, me një përkushtim për t`u marrë shembull. Pra e ka dashuruar shumë kulturën dhe trashëgiminë shqiptare dhe për këtë ne i jemi shumë mirënjohës. Unë dëshiroj që ky eveniment të shënojë dhe një herë një tipar shumë të rëndësishëm që vëmë re për kulturën dhe trashëgiminë tonë, atë që ka tërhequr vëmendjen e studiuesve nga më të shquarit kontemporanë, dhe sigurisht ky kontribut i Profesor Elsie është i tillë, një gur themeli për ta vazhduar këtë rrugë, këtë traditë që tashmë është krijuar, duke afirmuar kulturën shqipe si një nga kontributorët e rëndësishme të civilizimit botëror. Thashë i huaj ndonëse, Profesor Elsie mban një pasaportë shqiptare, por është i lindur është në Kanada. Pavarësisht kësaj, unë mendoj se ai është një shqiptar i mirë, një kontributor i kulturës dhe i trashëgimisë tonë”, tha Haxhinasto.
Ndërsa, albanologu, përkthyesi dhe studiuesi i njohur kanadez Robert Elsie ka falënderuar Ministrinë e Punëve të Jashtme të Shqipërisë për organizimin e promovimit të këtyre dy librave.
“Falënderoj Ministrinë e Punëve të Jashtme edhe z. ministër për fjalët e mira. Gjithashtu falënderoj profesorin Mark Marku për fjalët tepër të ngrohta që ‘nuk i meritoj’, edhe një falënderim të veçantë mikut tim Visar Zhiti, i cili më ka nxitur të vij dhe të promovohem, nëse mund të themi kështu. U jam mirënjohës gjithashtu botuesve të mi dhe kam nderin të kem 2 botuesit këtu, z. Xhevahir Lleshi për vëllimin e Shqipërisë, ‘Fjalor historik i Shqipërisë” edhe Flutura Haska për vëllimin e Kosovës “Fjalori Historik i Kosovës’. Të mos harroj edhe përkthyesit, sepse unë jam vetë përkthyes dhe përkthyesit shpesh harrohen, kështu që përmend me emër: Eva Bani që ka përkthyer vëllimin e Shqipërisë dhe Majlinda Nishku që ka përkthyer vëllimin e Kosovës. Kur mora përsipër vëllimin e Shqipërisë më sugjeruan 150 faqe dhe më dhanë një kufizim prej 250 faqe. Kur mbarova punë me kishin dalë 500 faqe. Redaktori i shtëpisë botuese u ankua se vëllimi i Shqipërisë do të dilte kështu më i madh se vëllimi i Rusisë, por përsëri me këmbënguljen time libri u botua pa shumë kufizime. Botuesi amerikan u tregua gjithashtu shumë dashamirës për fjalorin e Kosovës, botimi i parë i të cilit anglisht doli në vitin 2004, përpara njohjes ndërkombëtare të pavarësisë, ku na mungoi vetëm një flamur për kopertinën”, tha në fjalën e tij Elsie.
Çfarë janë këto libra?
“Quhen fjalorët historikë, por në fakt janë më shumë enciklopedi të përgjithshme të shteteve të botës. Për vëllimet Shqipëri dhe Kosovë jam përpjekur të përfshijë zërat për të cilat një studiues i huaj, një student i huaj mund të kërkoj informacion për figura dhe dukuri për të cilat ai mund të ketë lexuar apo dëgjuar, dhe për të cilët ai dëshiron të dijë pak më shumë. Këto vëllime do të shfrytëzohen si doracakë të standardeve të bibliotekave publike dhe universitare në botën anglisht-folëse dhe do të shërbejnë kështu për të përhapur të dhëna të sakta për Shqipërinë dhe për Kosovën, vende të cilat janë ende relativisht të panjohura dhe të pa kuptuara. Për përkthimin në shqip të këtyre vëllimeve, dikush mund të thotë: - Anglisht? Mirë, dakord, por përse në shqip? Unë e kuptoj mirë vërejtjen por do të dëshiroja të nënvizoja diçka. Në botën shqiptare ka një mori librash me mendime, me interpretime, me qëllime, me dëshira, me kritika, me frymëzime artistike, por ka shumë pak libra me të dhëna të sakta, pra me informacion bazë objektiv. Kjo është një mungesë kolosale, e cila pengon ecurinë e botës shqiptare, mungesa e një informacioni të saktë. Marrim për shembull figurat historike. Në librat shqip shkruhet shpesh se filani ishte atdhetar i flaktë, i cili luftoi me shpatë në dorë, për të mbrojtur çështjen kombëtare, por pavarësisht nga atdhetarizmi i tij i flaktë, kush ishte kjo figurë konkretisht? Kjo nuk dihet dhe shpesh herë as nuk i intereson lexuesit. Mjafton që ishte patriot. Synimi im në këto libra për Shqipërinë dhe për Kosovën, anglisht dhe tani edhe shqip, është për t'i ofruar lexuesit të huaj të dhëna të sakta dhe informacion, ndër të tjera, për të korrigjuar shumë gabime dhe keqinterpretime që përsëriten në shtypin e huaj për shqiptarët. Nëse lexuesi shqiptar mëson diçka më shumë për vendin e tij, atëherë akoma më mirë”, u shpreh Elsie.

Bota Sot

[Nosh]

Elbasan, aktivitet për 100 vjetorin e Pavarësisëhttp://www.botasot.info/mesme/FLAMURI-ELBASAN.jpeg

Propozohet rivlerësimi i figurave dhe dhënia e titullit të merituar
Kremtimi i 100 vjetorit të shpalljes së Pavarësisë është duke u pritur dhe vlerësuar me ndjenjë të veçantë patriotike në Elbasan. Ky qytet ka një hstori ekskluzive në lidhje me Pavarësinë e vendit. Më 25 nëntor, patriotë dhe atdhetarë elbasanas, të udhehequr nga Aqif Pashë Biçakçiu dhe frymëzuar nga Ismail Qemali, ngritën Flamurin e indipendencës. Ky akt i çeli rrugë shpalljes së pavarësisë në mbarë vendin për tu finalizuar më 28 nëntor 1912 në Vlorë. Lidhur me me shpalljes së Pavarësisë së Elbasanit Ismail Qemali e ka vlerësuar Aqif Pashë Biçakçiun me këto fjalë: Se cili do të jetë vlerësimi im në histori, kjo nuk dihet, por e sigurtë është se historia do të shkruajë emrin tënd me gërma të arta.
Shpallja e Pavarësisë së Elbasanit dhe mbarë Shqipërisë është e lidhur ngushtë me disa dokumenta historikë. Kopja e aktit të shpalljes së pavarësisë së Elbasanit ndodhet në arkivat e Shkupit dhe me kërkesë të prefektit i është kërkuar historianit që e ka gjetur që ta sjellë në Elbasan.
Dy objekte të rralla të cilat, sipas shumë autorëve mendohet se kanë lidhje me pavarësinë e këtij qyteti, janë një flamur me moshë 100 vjeçare i qëndisur nga Marije Buda në lagjen Kala. Para se të shpallje pavarësia në këtë lagje u qëndisën dhjetra flamuj njëri prej të cilëve u ngrit më 25 nëntor. Ky Flamur ndodhet aktualisht në zyrën e kryetarit të bashkisë së Elbasanit Qazim Sejdini. Ai është i qëndisur me mëndafsh të artë dhe me gjymyz, një lloj qëndisje që sot uk mund të praktikohet më. Flamuri 100 vjeçar shkruan në pjesën lart: 25 nëntuer 1912 dhe poshtë Marije Buda lagja Kala.
Po kështu në duart e koleksionistëve elbasanas ndodhet edhe trompa, një lloj borije e prodhuar në vitin 1884 në Mantova të Italisë e që ka shoqëruar ngritjen e Flamurit të Pavarësisë në Elbasan.
Pushteti lokal në Elbasan, bashkia, qarku, prefektura kanë programuar një sërë aktivitetesh me rastin e 100 vjetorit të shpalljes së pavarësisë. Këshilli Bashkiak ka miratuar edhe një fond të posaçëm. Sipas kryetarit të bashkisë, Qazim Sejdini në këtë qytet janë programuar një sërë simpoziumesh shkencore, seminare e takime duke bashkëpunuar ngushtë me universitetin e Elbasanit si dhe qarqet akademike e historike.
Veç kësaj për herë të parë do të prezantohen dokumenta e të dhëna për figura të shquara të asaj kohe duke i dhënë vendin e merituar në histori.
Propozime me mjaft vlerë vijnë nga prefektura dhe qarku Elbasan. Prefekti, Shefqet Deliallisi propozon rivlerësim të figurave, dhënien e titullit të merituar dhe vendosjen e emrave në sheshet dhe rrugët kryesore të qytetit. Ndërsa qarku Elbasan po punon për ta festuar me dinjitet e madhështi këtë festë në të gjitha qytetet e prefekturës.
Kështu 100 vjetori i Pavarësisë po pritet dhe do të festohet si rrallëherë në qytetin e kulturës dijes e arsimit, në vendin e patriotizmit dhe atdhedashurisë, në Elbasan.

Bota Sot

[Nosh]

PERSHENDETJE!

http://tribunashqiptare.net/?p=4588
Dy miq dhe dy kolegë të pandarë (http://du109w.dub109.mail.live.com/mail/#1353d890e8988cbc_5)

2012/2/1 imi egriu <imi.egriu@hotmail.com (http://us.mc1255.mail.yahoo.com/mc/compose?to=imi.egriu%40hotmail.com)>






DIBRA, DJEPI I ARSIMIMIT SHQIPTAR NË TREVËN E POLLOGUT E MË GJËRË.

Të gjithë e njohën heroin, atdhetarin e gazetarin, poetin e pedagogun, këshilltarin e arsimit dhe ish sekretarin e komunës së Gostivarit - Sefer Selimin. Për të janë shkruaar elegji, janë kënduar këngë dhe gjithmonë në çdo odë a ndeje me respekt flitet e do flitet për këtë veprimtar të dalluar të kësaj treve. Meqë, që nga viti 1962, së bashku me ish kolegun tim poashtu të ndjerë, z. Abdyrrahman Beqiri dhe dëshmorin Sefer, ishim tre miqë të pandarë, andaj, ua kam borxh që të shkruaj ca fjalë për të dy pishtarët e arsimit, por kësaj radhe e përkujtoj 42– vjetorin e vrasjes së heroit-Sefer Selimi.
Ditën e martë, një ditë gazepi,
në Gostivar na u bë kiameti”-Kengetari popullor.
Pra, diten e martë,në fillim te shkurit të vitit 1968, disa metra para portes se shtepisë së vet,në prani të vajzës 12 vjeçare, Sefer Selimi goditet për vdekje me disa plumba pas shpine. U D B -eja nuk pret, ” zbulon ”dhe përhap lajmin e trilluar se Sefer Selimi kish qenë”Agjent i Shqipërisë, në shtëpinë e të cilit qenkësh gjetur radiostacionin ilegal ”. Gënjeshtër e kulluar,”pa autor zyrtar” që të kuptohej se ja përse e vramë, atdhetarin e intelektualin-Sefer Selimi. Dorasi u mbajt dy muaj në paraburgim dhe lirohet që të mbrohet në liri,me asryetim se paskësh shtënë në vetëmbrojtje. Nuk vonoi shumë, një mbrëmje likuidohet edhe dorasi i Sefer Selimit në rrethana misterioze. Skenari është i vetëkuptueshëm, pra, U D B –ja ish jugosllave, permes veglave qorre organizoi atentat mbi të. Me këtë rast, prof. dr. Fehim Reçani ia dedikoi këtë elegji:
”Hijeshi e shend oxhakut i ke dhanë, të vranë qorrat që s’të panë“-F.Reçani Këto vargje kurrë s’më fashiten nga mendja, sepse, me pavetëdie, në bashkëpunim me agjentët e U D B-së, e vranë qorrat që s’e panë dhe që s’e njohën intelektualin, i cili i jepte hijeshi e shend oxhakut - kombit të vet, pra, u vra një pishtar i arsimit në Trevën e Pollogut, një pedagog i shquar, i cili, tërë jetën e shkriu për hapjen e shkollave, duke udhëtuar në këmbë, nga fshati në fshat, i grumbullonte djemtë e vashat shqiptare që të vijojnë mësimin në gjuhën shqipe; një gazetar dhe keshilltar pedagogjik, që rregullisht raportonte rreth arsimit dhe për arsimin në Trevën e Pollogut, një krijues letrar që vazhdimisht merrej dhe me shkrime si në prozë e në poezi dhe, një atdhetar i shquar që më tepër e deshte kombin e atdheun se vetveten, që do të thotë se: Njerëzit që digjen, shkrihen dhe bien fli për atdhe quhen dëshmorë, e dëshmorët s’ vdesin kurrë !


PSE E VRANE SEFER SELIMIN ? Ai ishte një nga aktualizuesit e dikutimeve nëpër formumet politike për dhe rreth pozitës nënshtruese kombëtare e shoqërore - ekonomike të shqiptarëve,i cili kërkoi që gjuha shqipe të ketë statusin e gjuhës zyrtare në të ashtuquajturën Maqedoni. Për aktualizimin dhe insistimin e publiki mit të shkaqeve që detyruan qindramijëra shqiptarë të shpërngulen në Turqi.Për ndriçimin statistikor të mospunësimit skandaloz të shqiptarëve në ndërmarrjet dhe institucionet shtetërore. Skenaristët e këtij atentati poltik llogarisnin se, kjo vrasje do të kuptohej si paralajmërim nga ana e bllokut të politikanëve lokalë shqiptarë se dhe ata mund të pësonin si Sefer Selimi, kurse në popullatën e gjërë shqipta re do të kuptohej si mesazh që të mos perkrahen idetë e tij. E mira e kësaj të keqeje ishte se u shtua neveria ndaj bashkëpunëtorëve të U D B. Filluan konfrontimet verbale dhe fizike në mes popullatës shqiptare dhe asaj sllave. Shqiptarët kërcnoheshin nga ana e sllavëve se”po të duan tëkërkojnë të drejta, le të shkojnë në Shqipëri ” dhe se ” këtu nuk është Shqipëri, as Kosovë”.Si kundërpërgjigje ndaj provokimeve të tyre, në vigjilje të festës së Një majit 1972, një grup intelektualësh shkruanin parulla me kërkesa politike dhe me përmbajtje protestuese për vrasjen e Sefer Selmit. Protagonistët e shkrimit të këtyre parullave u burgosën dhe në vjeshtë të vitit 1972, u organizua Seancë gjyqësore me dyer të mbyllura për shkak të drojës se të akuzuarit do mbronin me fakte se organet e sigurimit shtetëror ishin regjisorët e atentatit mbi Sefer Selimin. Të akuzuarit u shpallën ”fajtor” dhe morën dënime drakonike.


NGA TAKIMET E MIA ME SEFER SELIMIN Përvojën e parë e fitova prej Tij dhe prej prof. të ndjerë, Abdyrrahman Beqiri. Shpesh herë nga fshati Tërnovë udhëtoja për Gostivar dhe asistoja në orët e mësimit tek të dy. Me kërshëri përcjellja organizimin e orëve, sepse që të dy ishin pedagogë të spikatur. Kjo pra më ndihmoi që pas dy vjet shërbimi, së bashku me arsimtarin Azis Kërluku, të vlerësohemi nga ana e Komisionit pedagogjik me notën: -veçanërisht të dalluar.Dispunonte me tiparet më të larat njerëzore. Nga natyra ish i dashur, i qetë dhetepër i matur e i logjikshëm. S’pinte as cigare as alkohol. Nga bisedat që i zhvilloja me të, ai gjithmonë, me plot impenjim fliste për arsimin dhe rreth arsimit. S’më harrohet kurrë data 12 qershori i vitit ’67, kur të dy së bashku rreth 6 orë ecnim rrugëve të Shkupit. Amaneti i tij i fundit që ma lë ishte: - Ibrahim, të lutem t’i vazhdosh studimet univerzitare, mos i ndërpre dhe të mos jesh i kënaqur vetëm me kryerjen e Akademisë Pedagogjike, por të vazhdosh dhe më tej.-Ia dij për nder të madh dëshmorit Sefer, sepse unë kurrë s’ do t’i vazhdoja studimet universitare po të mos ndikonte ai.


I AFERT ME TE GJITHE
Kishte dëshirë të madhe të takohej me shqiptarë të të gjitha shtresave, veçanërisht me sharraxhinj. - Shiko sa sharxhinj ka nëpër rrugët e Shkupit?! -Mandej vazhdoi:-Sllavët duan që ne shqiptarët të punojmë punët më të rënda dhe çdo mëngjes t’u themi: Mirëmëngjesi “zotërinj”! E përmendi dhe poezinë e Migjenit të dytë të Kosovës, të Esat Mekulit: ”O vëlla me sharrë në krah”dhe, secilin sharraxhi që e takonim në rrugë ndaleshim dhe bisedojshim rreth halleve të tyre. Në ora 4 pas dite, me autobus vazhduam rrugëtimin së bashku Gostivar - Dibër. Mbresat dhe këshillat e tij nga ai takim, s’do t’i harroj kurrë. Tre muaj pas atij takimi, me të lexuar në gazetën ” Flaka ” artikullin e publicistit Sefer Selimi, me titull:-Tërnovasit i kërkojnë mësuesit e vjetër .S’u hamenda fare, por për hir të ish mikut tim të ndjerë, z.Sefer dhe të fshatarëve malësor, trima e besnik të Tërnovës, vendosa që të lë detyrën në një fshat të Dibrës dhe me Shkollë të Lartë Pedagogjike, së bashku me motrën time-Nezveren, e cila e pat kryer Shkollën Normale, shkuam në Tërnovë e i hapëm klasët e larta. Gëzimi i fashtarëve, i nxënësve e i të ndjerit Sefer Selimi, qe i papërshruar….







Tërnovasit i kërkojnë mësuesit e vjetër !

(-Faksimil nga gazeta”Flaka” e datës 12 shtator 1967, artikull i shkruar nga heroi-Sefer Selimi.)
Dosja e djalit të vogël të Sefer Selimi, Gezim Selimit (10 mars 1982- nr.25325) është dëshmi ku UDB-a pranon se familja Selimi është nacionaliste. Në dosje shkruan: “Gëzim Selimi buron nga një familje e njohur nacionaliste”. Gjatë gjithë jetës tonë ne djemtë e Sefer Selimit kemi qenë posaçërisht të respektuar…Çdo veprim i yni është ndjekur me vemendje dhe kujdes si për të mirë ashtu edhe për të keq. Derisa njëra palë i gëzoheshin sukseseve tona, pala tjetër mezi priste të zhgënjejmë”. Pastaj vazhdon: “Një pjesë të madhe të meritës për suksesin e arritur tonë kanë mësuesit ..dhe nëna jonë, që padyshim sakrifikoi më shumë se të gjithë për edukimin tonë. Ajo me përpjekjet mbi njerëzore, (shumë net të tëra e mjera kaloi pa futur gjumë në sy duke punuar me gjilpërë në dorë), arriti që të na rritën dhe përmbushën kërkesat dhe dëshirat e katër fëmijëve.” Çdo herë kur ndodhte ndonjë vepër nacionaliste në Gostivar, polica e kontrollonte familjen e tij edhe pas vdekjes. Maltretimet, keqtrajtimet fizike dhe psikologjike ndaj anëtarëve të familjes së Sefer Selimit gjithmonë ishin prezentë në mënyra të ndryshme. Sefer Selimi gjithmonë ishte i bindur se populli shqiptar nuk e donë robërinë, përkundër gjithë atyre përpjekjeve të sllavëve, dhe nuk e ndalon luftën për liri, pavarësi dhe bashkim kombëtar. Për këtë gjithmonë mendonte para se ta fillonte apo mbaronte ndonjë projekt kombëtar: “Unë e filloj të tjerët le të vazhdojnë me qëllim që virtytet e larta të popullit shqiptar të përcillen brez mbas brezi dhe kurrë të mos harrohen”. Me pietet e respekt për të flasin dhe ish nxënësit e tij të Gjimnazit të Gostivarit Prof. i gjuhës frenge, dibrani- Nuri Koleci, më pat thënë:-” Prof. Sefer Selimin e kam pasë kujdestar klase, ai, jo vetëm që na brumosi me dije, por edhe me atdhedashuri”! -Me siguri dhe z.Rufi Osmani, Prefekti i Gostivarit, ka qenë ish nxënësi i tij dhe pritet që të shkruajë diç për të. -Për të, fjalët më të mira i flasin e do t’i flasin, jo vetëm nxënësit e kolegët e tij, por edhe të tjerë :qytetarë e fshatarë, punëtorë, bujqi e zejtarë anë e kand trojeve shqiptare. Shembëlltyra e tij është e do të jetë udhërëfim për çdo gjeneratë brez pas brezi! Malme-Suedi, shkurt 2012 v. Me nderime e respekt të përjetshëm, miku e kolegu i tij-Ibrahim Egriu.
Sefer Selimi

I nderuari z. Ibrahim,
Ju falemenderit per paraqitjen Tuaj dhe nje herit shreh respekt dhe konsiderata te medha ndaj Jush si shok dhe mik i babait tim dhe te ndjerit Abdyraman.
Tani do tua dergoj dhe fotografin e babait.
Pershendetje te perzemerta, Gezim Selimi. gezimselimi@hotmail.com (http://us.mc1255.mail.yahoo.com/mc/compose?to=gezimselimi%40hotmail.com)

[Nosh]

Shoqata e SHASH në Suedi, ngushëllime për poeten Hida Halimihttp://www.botasot.info/mesme/hida-halimi.jpg

Lajmin për ndërrimin jetë në moshë aq të re 65 vjeçare të shkrimtares Hida Halimi, e morëm me hidhërim të thellë, dhe ishte fare i papritur.
Shkrimtarja jonë ishte në kohën më të mirë për të krijuar, e cila ishte edhe laurat i disa çmimeve kombëtare dhe ndërkombëtare. Veprat e saj të përkthyera i bën nderë asaj personalisht dhe në veçanti krijimtarisë sonë kombëtare. Ajo, me krijimtarinë e saj, la gjurmë të pa pashlyera, që shënoi fazën e konsolidimit si krijuese në rrugën e thellimit të vazhdueshëm prej poesizë në opoezi, prej romanit në roman.
Prandaj, Kryesia e Shoqatës së Shkrimtarve dhe Artistëve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani” në Suedi me në krye kryetarin e saj z. Hysen Ibrahimin, shprehë sinqerisht ngushëllimet më të sinqerta familjes Halimi, kolegëve të saj dhe mbarë farefisit, për ndarjen nga jeta të shkrimtares tonë të njohur Hida Halimi.
I qoftë i lehtë dheu i Republikës së Kosovës.
Në emër të Kryesisë: Hysen Ibrahimi Kryetar.

Bota Sot

[Nosh]

Amshimi i poetit por jo edhe i vargjeve poetikehttp://www.botasot.info/mesme/per-ibishin.jpg

Shkruan:Shaban Cakolli
Përkujtojmë mësuesin, poetine prozatorin Ibrahim Ibishi

Vjeshta letrare e Gjilanit, e Këtij viti , në organizim të klubit letrar “Beqir Musliu” kësaj here iu kushtua shkrimtarit Ibrahim Ibishi, i cili vdiq më 24.11.2010. Duke folur për krijimtarinë e tij, Sabit Rrustemi pat thënë se Ibishi ishte poet që rrëmbeu përjet shëm stinën e tij të jetës. Ishte në majat e shpërthimeve krijuese, në moshën e tij më të mirë. Me afërsinë njerëzore e shpirtërore, krijuese, me butësinë e njeriut të mirë të kësaj toke, me ndjeshmërinë e përhershme dhe ndërrimet e papritura të gjendjes shpirtërore, njësoj si vet stina e lindjes dhe jetës së tij – vjeshta. Sa shumë kishte shkruar për vjeshtën, sa shumë ishte identifikuar e mishruar me këtë stinë. Mes kësaj edhe kishte lindur. Lajtmotiv i muzës së tij ishte bërë vjeshta. Edhe shumëçka kishte për të shkruar për vjeshtën, të dashurën, jetën. Sapo kishte filluar për ta shpalosur këtë stinë që rrëmben aq furishëm. I dashuruari çmendurisht në vjeshtën, po udhëtonte që moti drejt saj, për ta nxënë përjetshëm si stinë të prehjes së tij.
Eh vëlla Ibro,sa vështirë qenka për ta thënë këtë lamtumirë,po u deshka meodomos!!!Ah sa kisha dashur të jem larg diku ku nuk ndiej dhimbjen! Do të doja të isha diku larg mediave së paku edhe një kohë mos të dija për këtë kumt. U ndjeva si i mpirë,thellë brenda vetës shpresova se është vetëm një ëndërr e keqe,se kur kjo ëndërr të më zgjoi
dhe pastaj do të kthehet gjithçka si më parë. Nuk po mundem të pranoj se një e keqe të ka ndodhur,po ajo çka më mundon ti sonte më nuk je me ne. Qenka e vështirë të pranohet e vërteta e hidhur ,po nuk po u varka asgjë nga ne,po e kuptoj se më nuk do të jesh në mesin tonë,se nuk do të na shkruash fjalë të ëmbla sikur na shkruaje më parë,megjithatë ato shkrime që na i ke lënë do ti ruajmë më të ëmbla se saharoza.
Një ditë do të vij nga mërgimi,do të kaloj para portës tënde , por si të pranoi se nuk do
shoh hijen tënde dhe nuk do të dëgjoi zërin tëndë. Do të na mungoi fjala jote e ëmbël, dashuria dhe ngrohtësia mbi të gjitha prania jote. Ishe shumë i dashur dhe i buzëqeshur, po ja buzëqeshja nuk zgjati,të mori kohën kur na u dashte më së shumti.
Vdekja është proces i pa ndalshëm, por ka kohë që protestoi kundër saj. Kam fituar një bindje se këto kohët e fundit vdekjet po i ngatërrojnë rendet,po sulmojnë në mosha të njoma,në njerëz që na duhen më së tepërmi.
Kur na e mori të madhin Azem Shkrelin na e dridhi tokën nën këmbë,me pamundësi të pranoja këtë kumt,protestova me vargje kështu:
NDARJE QË DHEMB
Në këtë kohë të pa kohë
për ne plot shtërngatë
duket edhe vdekjet
punojnë me inatë
Vijnë kohë e pa kohë
kërcejnë,ngatërrojnë rendet
sulmojnë atdhetarët
dhe njerëzit e penës.!!!
Po për ju vëlla Ibro,si të nisë protestën?Personalitetin tënd e stolisnin virtyte të larta, modestia, çiltëria, afërsia me njerëz,guximi për të u bërë ballë sfidave të kohës që nuk ishin pak, përgaditja me njohuri dhe aftësi të gjëra nga fusha e arsimit,kulturës,traditës dhe historisë kombëtare.
Ishe shpirtkërkues si në shkrimin e poezisë,si dhe në edukimin e brezave të ri. Ti pishtar i
Arsimit edukove shumë e shumë gjenerata,kreve misionin tënd duke sjellur shumë dritë e dituri,u shpalle shpesh mësuesi më i ndritshëm i Kosovës,e nesër do të ndjejnë mungesën tënde shkolla dhe nxënësit,fëmijët dhe familjarët tu,po do të ruajnë krenarinë
që ty të kishin fisnikun,bujarin dhe të sinqertin që shkëlqeve në çdo mes të pranisë suaj.

Bota Sot

[Nosh]

250 mln dollarë për një pikturëhttp://www.botasot.info/mesme/piktura-meeshtrenjte.jpeg

Një vepër e vitit 1893 e piktorit francez Paol Cezanne u shndërrua në pikturën më të shtrenjtë në botë, pasi u shit për plot 250 milion dollarë, duke lënë pas pikturën No 5-1948 të Jackson Pollock, e shitur në 2006 për 140 milion dollarë.
Sic shkruan “Vanity Fair” piktura është blerë që në muajin prill të 2011 nga familja mbretërore e Katarit, por vetëm tani janë bërë të ditura detajet e blerjes.
Bëhet fjalë për veprën “Lojtarët e letrave” të Cezanne. Piktura tregon dy persona të cilët luajnë letra, një moment i jetës së përditëshme në Francë në fund të shekullit të 19.
“Vanity Fair” shkruan se për të bërë të sajën pikturën, familja mbretërore e Katarit mori pjesë në një ankand ku ofroi më shumë se dy tregtarët më të zëshëm në botën e artit, Larry Gagosian dhe William Acquavella.
Piktura, tashmë pronë e Katarit, është ekspozuar në muzeun e arteve pamore në Doha.

Bota Sot

[Nosh]

Bisedë me artistin e njohur Kazim Carman që luan rolin kryesor në filmin „PLUMBI I FUNDIT 2“http://www.botasot.info/mesme/intervista-kazimi.jpg
http://www.botasot.info/reklama/kazimi.jpg (http://www.botasot.info/reklama/kazimi.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/kazimi1.jpg (http://www.botasot.info/reklama/kazimi1.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/kazimi2.jpg (http://www.botasot.info/reklama/kazimi2.jpg)



Intervistoi: Bekir Bekiri
Të nderuar lexues, sot do të keni mundësi të dimë më shumë për angazhimet e fundit të artistit të njohur KAZIM CARMAN.

Zotëri Kazim, na tregoni pak për jetën tuaj dhe për sukseset që i keni arritur në karrierën tuaj?
Kam lindur më 10 shkurt 1973, në Turqi. Kur i isha 5 vjeç pata ardhur me familjen time në Zvicër. Vitet e detyrueshme të shkollës i kam kryer në Schönenwerd SO dhe Aarburg AG. Jam duke jetuar në qytetin Aarburg të Zvicrës.
Pas arsimimit tim të detyrueshme jam marrë me sporte të ndryshme, si: Shaolin Kung Fu, Jet Kundo, Karate, Kickbox dhe në shumë turne kam fituar çmime të larta.
Në vitet 1995 dhe 1998 kam përfunduar shkollimin për mbrojtje të “VIP”-ve dhe të personave të rëndësishëm, si politikanë e aktorë të ndryshëm. Kam punuar po ashtu në sigurimin e NATO-s .
Kur ka filluar karriera juaj në film?
Karriera ime në film ka filluar në vitin 2006 në filmin "The Winner", i cili u xhirua në Lihtenshtajn dhe në Festivalin e Filmit në Cyrih u shpall filmi më i mirë i shkurtër. Pastaj kam luajtur njërin ndër rolet kryesore, si agjent rus, në filmin "Pas gjurmëve".
Nga viti 2007 e deri në vitin 2010 kam luajtur në Turqi, në serinë “Kurtlar Vadisi”, e cila është pritur me entuziazëm në Turqi, në shtetet arabe dhe në Ballkan. Kam luajtur edhe në "Kazim", si anëtar i veçantë. Në këtë seri kam qenë po ashtu përgjegjës për koreografinë. Skenat e veprimit i kam drejtuar vetë.
Në vitin 2011 në filmin "Ben de Yar" (“Dashuria ime është me mua”) kam luajtur një agjent amerikan, në rolin kryesor. Ky film u shfaq në Zvicër dhe në vendet e tjera evropiane.
Në vitin 2011 po ashtu kam luajtur rolin kryesor në filmin "Plumbi i fundit 2". Premiera e filmit do të shfaqet të dielën, më 29.1.2012 në “Cinewil”, ndërsa për publik në kinematë e Zvicrës do të shfaqet prej datës 9 shkurt 2012.
Filmi është origjinal, në gjuhën shqipe, me përkthim në gjuhën gjermane. Është xhiruar në Maqedoni dhe në Zvicër (për më shumë informacione rreth filmit shikoni: http://www.cinewil.ch)
Nga reklamat që i pashë e lexova se edhe fëmijët tuaj kanë talent për artistë dhe kanë luajtur në filmin “Plumbi i fundit” me emrat e tyre Elin Carman dhe Elena Carman.
Po, është e vërtetë edhe ata kanë luajtur në këtë film dhe kanë treguar talent të veçantë.
Si po duket jo vetëm që jeni bërë yll në Turqi, por edhe në Ballkan jeni bërë yll, prandaj a keni marrë ndonjë ofertë për bashkëpunim në Ballkan?
Po e kemi një film serik në Kosovë, që e kam pranuar ofertën dhe marrëveshjet janë bërë. Po ashtu një film artistik në Maqedoni po ashtu e kemi bërë marrëveshjen dhe do të realizohet së shpeti.
E falënderojmë z.KAZIM CARMAN-in për intervistat që na i ka dhënë për gazetën “Bota sot”. Me dy filmat e fundit ai ka tërhequr vëmendjen e të gjitha medieve zvicerane, po ashtu edhe shqiptare e turke.
I urojmë suksese të shumta në karrierën e tij artistike e sportive, duke i dëshiruar që t’i arrijë qëllimet e tij e të shkoj edhe në Hollywood...
Premiera do të shfaqet më 29.1.2012 në „CINEWIL“

Bota Sot

[Nosh]

Kinema, shuhet Ben Gazzarahttp://www.botasot.info/mesme/Ben-Gazzara-bs_.jpeg

Ka ndërruar jetë natën e së premtes në Nju Jork aktori i njohur italo-amerikan Biagio Anthony Gazzara, i njohur nga të gjithë si Ben.
Ben ishte 81 vjec dhe ishte i biri i një cifti sicilianësh nga Kanikati, që emigruan në Tokën e Premtuar shumë dekada më parë.
Aktori do të mbahet mend për interpretimin e bosit Raffaele Cutolo në filmin “Kamorristi” i regjisorit Giuseppe Tornatore, si dhe për rolet e të fortit në një seri filmash të tipit “noir” të xhiruar në vitet ’70.
Pavarësisht përgatitjes në studiot kinematografike amerikane, ai nuk i shkëputi kurrë lidhjet me vendin e origjinës së prindërve.
Kështu, në Itali ai ka performuar edhe në filmin “Britma Gëzimi” (1960) të regjisorit Mario Monicelli, përkrah aktorit të mirënjohur komik Toto dhe aktores Anna Magnani.
Edhe karrierën ai e mbylli duke bashkëpunuar me rrjetin televiziv mediaset, duke interpretuar rolin e bosit mafioz Fred Di Venanzio në serialin “Nder dhe Respekt”, i transmetuar edhe nga Top Channel.

Bota Sot

[Nosh]

Kadare dhe Çajld Haroldi. Magjia e një poezie
Nga Dorian Koçi

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/dorian_koci.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/dorian_koci.jpg) Dorian Koçi

Çlidhje mund të ketë midis përjetimeve dhe poezisë? A është eksperienca , të prekurit dhe e të përjetuarit e realitetit një kusht themelor për shkrimin e një poezie? Këto janë pyetje universale që rëndojnë ndërgjegjen e të gjithë atyre që pëlqejnë poezinë, të paktën që nga momenti që njeriu i hershëm aty në shpellën e lagësht vizatimin që kish bërë kërkoi që ta shprehte dhe me fjalë. Po ç’fjalë se? Fjalë të zakonshme? Sigurisht që jo. Në poezi përdoren fjalë që të prekin thellë në shpirt dhe të bëjnë të “arratisesh” me mendje në realitete të tjera. Si fjalët p.sh të Iliadës së Homerit që na dëftejnë vetëm 51 ditët e fundit të Luftës së Trojës dhe që na shtyn të mendojmë se ndoshta dhe ai ishte një nga luftëtarët akeas që ndihte dhe perceptonte gjithçka në atë luftë heroike. Nëse mundohemi ta marrim për të vërtetë dilemën e parë , atë që eksperienca , të prekurit e të përjetuarit e realitetit është një kusht themelor për shkrimin e një poezie, për fat të keq këtë detaj ne nuk e dimë për Homerin pasi të dhënat që kemi për të nuk na e lejojnë këtë gjë, kurse për poetë që janë më afër viteve tona mund të flasim me siguri.Lord Bajroni ishte vetëm 21 vjec kur do vizitonte Pashallëkun e Janinës dhe të takonte në Tepelenë , Pashain karizmatik të quajtur Ali. Eksperiencat dhe përshtypjet e tij nga udhëtimi në Lindjen e Afërt , ai do ti përshkruante në dy Kantot e para të poemës “Child Harold” që e bëri atë të famshëm menjëherë në gjithë Evropën. Kjo poemë do të citohej dhe vlerësohej vazhdimisht nga çdo shqiptar që do të binte në kontakt me kulturën e përbotshme dhe veçanërisht atë anglo-saksone, derisa do ta sillte në shqip të tërën në mënyrë mjeshtërore, mjeshtri i fjalës Skënder Luarasi më 1955. Se çfarë impakti ka pasur ky botim në botën shqiptare, kjo gjë dallohet qartë nga vargjet e mëposhtme të Ismail Kadaresë që përshtypjet e udhëtimit të tij drejt Tiranës nga Gjirokastra , me ndalesën e pashmangshme të autobusit në Tepelenë për të dorëzuar postën dhe për të marrë pasagjerë të tjerë, rikrijon sërish një skemë kozmopolite të historisë së qytetit të vogël. Janë të gjithë personazhet e mundshëm aty, Ali Pasha dhe Bajroni i fshehur në mantelin e poezisë të botuar në libër me emrin “Child Harold” dhe një fëmi që pafajësisht hyn në botën e poezisë së madhe duke blerë një libër që sapo ka dalë në qarkullim. Kjo paraqitje e Bajronit nën mantelin e një emri tjetër, duket se i përngjan një rizbulimi të vjetër ballkanas me legjendën e vëllait të vdekur që vjen e troket në portë për të sjellë motrën dhe pastaj ikën sërish në zbrazëtirën që ka lënë në varrin e vet pas stërmundimit të madh për tu rikthyer njëherë në jetë. Po Bajroni ç’mund të ketë dashur kur ka marrë rrugën e vet sërish për në Tepelenë përmes fjalëve dhe gjuhës së një njeriu që është mjeshtër i përkthimit? Kë ka sjellë nga humbëtira e varrit të vet diku larg në Britani?Për vite me radhë shqiptarët u ushqyen mendërisht dhe estetikisht me veprat e letërsisë klasike që sillnin një aromë tjetër në bregun e ashpër të Adriatikut që nuk kish njohur në masën e duhur ose aspak as Rilindje Evropiane, as Iluminizëm as Revolucion Industrial. Në përpjekjen e tyre për tu përshtatur me një botë që kish ndryshuar dhe vazhdonte të ndryshonte me shpejtësi marramendëse që nga momenti që ata kishin dashur ti bashkëngjiteshin, kishte çoroditje se kujtonin se kishin gjetur rrugën (koha më vonë e tregoi se s’qe ajo e duhura), kishte utopi se do ndërtonin diçka të re( bota kish vite që ndërtonte gjëra të tilla), kishte iluzion se do viheshin në ballë të botës( botës i ishin dashur shumë vjet për të qenë aty ku ishte) por kishte dhe etje për kulturë dhe këtu bota mund t’i ndihmonte. Ndoshta Bajroni i veshur me mantelin e Child Haroldit rikthehej në Tepelenë pikërisht për këtë arsye, ndaj dhe Ismail Kadaresë as 20 vjecar në atë kohë nuk i bënte përshtypje për të gjetur me imagjinatë “shtiza e llambadha” as “kuaj as zjarre sipër kullash” por libraria e hapur rishtazi në qytet dhe fëmija që pafajësisht i ndërpriste ndoshta rrugën autobusit që po e çonte poetin e ri drejt Tiranës. “Child Haroldi” kish filluar shtegtimin e tij sërish në viset shqiptare ndoshta me vetëdije që kësaj radhe të mos i gjente më të rreptë por dhe më shumë të kënduar. Sfidë e madhe për një poet si Bajroni, për një vepër si “Child Harold” dhe për një letërsi klasike e përkthyer në shqip! Shumë vite më vonë , tashmë rreth 57 vjet më vonë shikojmë se udhëtimi nuk ka qenë i kot. Poeti riosh Ismail Kadare është bërë shkrimtar i madh dhe i lexuar në tërë botën në veprën e tij të shkruar në shqip e të përkthyer në gjuhë të huaja. Për më tepër ai ka udhëtuar në vendin e “Child Haroldit” për të marrë një çmim prestigjioz për letërsinë çka i bën krenar gjithë bashkëkombësit e tij. Në Tepelenë është vënë një pllakat për Bajronin dhe njerëzit e përshëndesin gjithë ditën sa herë kalojnë nga qendra e qytetit, fëmija i pafajshëm mund të jetë bërë një nga bardët që qyteti ka nxjerr kohë pas kohe dhe qyteti nuk i përngjan më një fushëbeteje si e përshkruan Bajroni tek “Child Haroldi”. “Koha ndryshon realitetet, njerëzit dhe ngjarjet” thotë një postulat i vjetër i perceptimit të saj. Sigurisht që është kështu. Nuk ka dyshim për këtë gjë, por në këto ndryshime në qytetin e vogël dhe simpatik jugor ka luajtur rol dhe Bajroni i ardhur me mantelin e “Child Haroldit” i përkthyer në shqip nga një njeri me kulturë të madhe i quajtur Skënder Luarasi. Një kontribut i trefishtë si në përralla, i Bajronit, Child Haroldit dhe Skënder Luarasit dhe njësoj si dhe në përralla ai që ka përfituar ka qenë fëmija që duke lexuar vargjet e famshme “Shqipëri o nënë e burrave të rreptë” ka hyrë në botën magjike të poezisë botërore.Çajld Harold
Kalanë e Tepelenës unë e pashë;E shkretë ish, bedenat pa njeri,As roje, as shtiza, as Ali Pashë,Më nuk kumbon. Por heshtje . Qetësi.
Nuk pashë un’ as zjarre sipër kullash,As kuaj, as llambadha mbi xhami,Por pashë tek libraria anës udhësSi blinte “Çajld Haroldin” një fëmiIsmail Kadare “Ëndërrime” 1957Suplementi Rilindasi 05.02.2012

[Nosh]

Romani”Manaar” i Simon Xaninës ,një vlerë letrare prej të cilit mëson

Nga Vilhelme Vranari Haxhiraj
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg) Vilhelme Vranari Haxhiraj

Këtë vit që sapo ka nisur të ecë, u përurua libri më i ri të z. Simon Xanina. Romani i titulluar “Manaar” i sapo botuar, edhe pse është vepra e katërt e autorit, për mua është libri i parë i tij që më ra në dorë dhe vetëm 23 orë para përurimit. Edhe pse me vonesë, unë lexova diçka me dëshirën e mirë, për ta njohur autorin dhe për të thënë dy fjalë të thjeshta inkurajuese, por fjalë zemre, fjalë të ngrohta nëne, fjalë krijueseje. Është bukur kur krijimtaria fillon në moshën e duhur, akoma më bukur dhe më e gëzueshme kur shkruhet në rrethana disi të veçanta, si të Simonit dhe është mrekulli kur shtohet një emër i ri në sofrën e letërsisë shqipe. Mirëseardhe Simon në botën e bukur, por të vështirë të artit. Ti e meriton të jesh anëtar i kësaj familjeje të madhe krijuesish. Natyrishtpër takimin kisha lexuar vetëm një të katërtën e librit. Kurse tani, natyrisht e kam lexuar të gjithë romanin. Lexuesi qysh në faqet e para vë re stilin e të shkruarit, gjuhën, artin e fjalës, tematikën dhe mesazhin apo mesazhet që përciell autori tek ai. Atëherë vendos se do ta lexojë deri në fund, apo do ta lë aty, të pluhuroset në një raft të bibliotekës, vetëm për të treguar se ka një pasuri librash e me demek na qenka një lexues dhe admirues i madh i librit artistik, ashtu siç ndodh rëndomë tek ne. I premtova Simonit, se do ta lexoja të gjithë librin.Veçse sot po jap mendim in tim rreth librit.Sa më ra në dorë romani” Manaar”,së pari shijova ballinën e parë, Feniksin në flutrurim, zogun mitik që personifikon zanafillën e Arabisë, i cili çdo pesëqind vjet digjej nga dielli në folenë e tij dhe pastaj rilindëte nga hiri i tij. Si dielli që lind dhe perëndon, dhe përsëri rilind, autorja e ballinës, piktorja Valentina, njëkohësisht e fejuara e autorit, ka personifikuar me feniksin të dashurin e saj, i cili pas një kome të gjatë prej katër vitesh, rilindi. Simoni u rilind fizikisht por u rilind edhe shpirtërisht, ndërgjegjësisht dhe për çudi me dëshirën e mirë për të bërë diçka sublime, gjë për të cilën e them me bindje se e arriti. Duke ekthyer librin nga ana tjetër, më ra në sy një shprehje e vendosur në ballinën e pasme ,e cila m’u duk tejet e spikatur. Kjo shprehje filozofike:”Aty ku duket fundi, nuk është veçse fillimi”, është mjaft domethënëse. Pa e lexuar mua m’u duk si të ishte e gjithë sentenca e librit, sepse kur të duket se gjithçka ka marrë fund, papritur rilind diçka tjetër më sublime, më premtuese , rifillimi i një jete të re që të mbush me gjallëri dhe të bënë të harrosh të shkuarën, të dhembshmen.Në këtë roman, përmes një psikoanalize letrare, autori shpalos një jetë, jetën e një vajze të re, që për analogji mendoj se personifikon autorin . Qysh në faqet e para të bije në sy se jeta për këdo nuk është e thjeshtë, nuk është fushë me lule dhe askush nuk mund të flejë mbi dafina. Sepse koha dhe hapësira të rezervojnë ditë të bukura ,të zymta, të trishta gjatë të cilave njeriu mëson të ambientohet. Jeta është një rrugë e gjatë, e vështirë, me zikzake, me të përpjeta dhe të tatpjeta dhe shpesh të pakapërcyeshme. I lumtur është ai që i kapërcen pengesat Por ndodh që gjatë përshkimit të tyre ndodh që njeriu rrëzohet. I ndërgjegjshëm për çka ndodh dhe përjeton, qenia e dytë e tij, vetëdija, vë në lëvizje arsyen , që të gjykojë për të gjetur rrugët dhe mënyrat se si të ringrihet.Sfidat janë për njeriun, i cili i pranon pa kushte. Në rastet e një jete normale, ai e pranon sfidën si etalon për të ballafaquar inteligjencën dhe aftësitë e veta, që varen nga prirjet, dhuntitë e virtyti, me të cilat është pajisur individi. Për ta arritur këtë duhet kurajo, punë, vullnet dhe besim në vetvete. Këto janë kërkesa të çdo njeriu. Kurse në raste të veçanta siç ndodh me njerëz në kushte specifike, apo në rastin e një shpirti të vrarë , ose zemre të lënduar si personazhi kryesor, Mia, atëherë vepron Mbiuni. Pikërisht kjo forcë mbinjerëzore, është lufta për të rifituar atë që ta kanë mohuar, që ta kanë zhvatur padrejtësish që ti të ndihesh i barabartë. Kjo e bën atë të besojë në vetvete. Nëse rrëzohesh njëherë, mos ia lerë fatin tënd mëshirës, por mëso të ringrihesh. Mjaft bukur na e sqaron autori forcën, dëshirën , vullnetin dhe vitalitetin e njeriut: “Me forcën e lapsit që mbizotëron mbi duart, jetën time përsëri në krahët e fatit e kisha dërguar…”. Përmes kësaj metafore autori na mëson se, të kesh besim në veten tënde, te forcat e tua, se dhembja do të kthehet në forcë, do të thotë të gjesh të vërtetën. Sipas meje, drejtësia dhe e vërteta gjenden tek I arsyeshmei dhe zbatohen vetëm nga i virtytshmi. Perosnazhi i romanit “Manaar” ,Mia, një vajzë e re, dashuroi si çdo adoleshente dhe përjetoi një ndjenjë zhgënjimi që lë vragë në këtë moshë. Mia, si kushdo, ndodhet në një hapësirë bosh, mes katër pikave të horizontit pa e ditur se ç’drejtim do të ndjekë.. E tulatur, në një dilemë për të mos rënë në kthetrat e gabimeve të së shkuarës, pyet veten: “Kë të zgjedh vallë…cilin drejtim?!” Qysh në faqet e para autori sqaron : “se gjithçka shkruaj buron nga thellësia e dhembjes…” Natyrisht nga dhembja lind e bukura në artet figurative dhe letërsi, përmes dhembjes buron lumturia. Si pasojë e kalimit të një periudhe të dhimbshme kanë dalë vepra me famë botërore.Në roman çdo ngjarje shoqërohet nga autori me një analizë psikologjike e detajuar që shkon deri në qelizë. Përmes kësaj analize dhe me çfarë rrobe karakteri autori ka veshur personazhet, të bën t’i duash e admirosh apo t’i urresh dhe përbuzësh ata.Përsa i përket stilit të të shkruarit, romani është narrativ, shkruajtur në formën e tregimit të thjeshtë, me një rrjedhshmëri që të rrëmben, e cila të bënë të kalosh nga paragrafi në paragraf e nga faqja në faqe. Deri diku, autori beson dhe përcjell si mesazh, se krahas reales, të qenësishmes,jetës së përditshme ekziston misteri, jeton një botë e panjohur prej së vcilës mund të presësh të ndodhin mrekulli. Për këtë mjafton të kesh besim në vetvete dhe në atë çka ndodh rreth teje. Kjo është një rrugë , që na e tregon autori, nëpër të cilën edukohet vullneti për të arritur të mundshmen.Nga pikpamja e ndërtimit struktural, romani është i pajisur me frazologji të rrjedhshme, ku fjalë pas fjale, rresht pas rreshti, frazë pas fraze dhe pas çdo faqeje e kapitulli, shtjellohet një botë. Dhe ti kërkon veten diku të strukur në ndonjë rresht a paragraf. Nëse lexuesi e gjen diku veten në një libër, atëherë besojmë se vepra është e arrirë. Kemi në duar një roman një dimensional, me vlera artistike dhe me mesazhe të vyera për jetën… jetën e një vajze që ka humbur shpresat për një jetë të bukur, për një jetë plot dashuri. Për një çast ndihet e vetmuar, e braktisur nga çdo lloj ndjenje mirësie. Por është pikërisht jeta, ajo që i provon të kundërtën.Nga pikpamja gjuhësore romani është i pasur në fjalor, plot me metafora dhe paralelizma, që rrjedhin natyrshëm si gurrat tona, të cilat e bëjnë atë më tërheqës. Si gjithë romanet bashkëkohor dhe postmodern, romani është shkruar në vetën e parë, që e bën më intrigues, më joshës, si dhe më interpretativ.Po përmend këtu disa metafora që kapa gjatë leximit: * “Treni i dashurisë tani sapo u nis nga stacioni…”; ose * Buron nga thellësia e dhembjes…”apo *dhembja më kishte bërë shoqëri….” Ose një tjetër :*”zemra filloi të më krijonte dhembje të bardha dhe të padukshme , të cilat i ngjanin qiellit që i lëshon përpara, se një shi i tërbuar të jetë duke ardhur… ;ose *”Rruga kishte ngritur veshët e gjatë për të dëgjuar atë çka mendoja…” etje.Me thënien filozofike tejet të goditur:” Të gjesh vetveten , është çmimi i dorëheqjes për të paguar një jetë, e cila nuk të përket më”, autori na nxit, të mos kthehemi më tek e shkuara që është një vdekje e ngadaltë dhe që na mban peng. Por duke lexuar romanin autori Xanina na mëson se duhet t’i përkushtohemi të sotmes që na përket me të mirat dhe të këqijat e saj dhe ne duhet të jemi arkitektët e së nesërmes që po troket.Ndodhitë në roman i përkasin kohës që jetojmë, ngjarje që mund t’i kenë ndodhur kujtdo, pasi nuk ka njeri në botë që të mos jetë zhgënjyer, së paku një herë. Por prej këtij romani mëson se si ta përballësh të keqen dhe ta sfidosh atë.Urime Simon! Të uroj me gjithë shpirt që t’i ngjitësh shkallët një e nga një. Mundësitë i ke. Ndaj vazhdo rrugën e bukur, por të vështirë e me sakrifica të artit letrar…

[Nosh]

Romani”Manaar” i Simon Xaninës ,një vlerë letrare prej të cilit mëson

Nga Vilhelme Vranari Haxhiraj


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/vilhelme-Vranari-Haxhiraj.jpg) Vilhelme Vranari Haxhiraj

Këtë vit që sapo ka nisur të ecë, u përurua libri më i ri të z. Simon Xanina. Romani i titulluar “Manaar” i sapo botuar, edhe pse është vepra e katërt e autorit, për mua është libri i parë i tij që më ra në dorë dhe vetëm 23 orë para përurimit. Edhe pse me vonesë, unë lexova diçka me dëshirën e mirë, për ta njohur autorin dhe për të thënë dy fjalë të thjeshta inkurajuese, por fjalë zemre, fjalë të ngrohta nëne, fjalë krijueseje. Është bukur kur krijimtaria fillon në moshën e duhur, akoma më bukur dhe më e gëzueshme kur shkruhet në rrethana disi të veçanta, si të Simonit dhe është mrekulli kur shtohet një emër i ri në sofrën e letërsisë shqipe. Mirëseardhe Simon në botën e bukur, por të vështirë të artit. Ti e meriton të jesh anëtar i kësaj familjeje të madhe krijuesish. Natyrishtpër takimin kisha lexuar vetëm një të katërtën e librit. Kurse tani, natyrisht e kam lexuar të gjithë romanin. Lexuesi qysh në faqet e para vë re stilin e të shkruarit, gjuhën, artin e fjalës, tematikën dhe mesazhin apo mesazhet që përciell autori tek ai. Atëherë vendos se do ta lexojë deri në fund, apo do ta lë aty, të pluhuroset në një raft të bibliotekës, vetëm për të treguar se ka një pasuri librash e me demek na qenka një lexues dhe admirues i madh i librit artistik, ashtu siç ndodh rëndomë tek ne. I premtova Simonit, se do ta lexoja të gjithë librin.Veçse sot po jap mendim in tim rreth librit.Sa më ra në dorë romani” Manaar”,së pari shijova ballinën e parë, Feniksin në flutrurim, zogun mitik që personifikon zanafillën e Arabisë, i cili çdo pesëqind vjet digjej nga dielli në folenë e tij dhe pastaj rilindëte nga hiri i tij. Si dielli që lind dhe perëndon, dhe përsëri rilind, autorja e ballinës, piktorja Valentina, njëkohësisht e fejuara e autorit, ka personifikuar me feniksin të dashurin e saj, i cili pas një kome të gjatë prej katër vitesh, rilindi. Simoni u rilind fizikisht por u rilind edhe shpirtërisht, ndërgjegjësisht dhe për çudi me dëshirën e mirë për të bërë diçka sublime, gjë për të cilën e them me bindje se e arriti. Duke ekthyer librin nga ana tjetër, më ra në sy një shprehje e vendosur në ballinën e pasme ,e cila m’u duk tejet e spikatur. Kjo shprehje filozofike:”Aty ku duket fundi, nuk është veçse fillimi”, është mjaft domethënëse. Pa e lexuar mua m’u duk si të ishte e gjithë sentenca e librit, sepse kur të duket se gjithçka ka marrë fund, papritur rilind diçka tjetër më sublime, më premtuese , rifillimi i një jete të re që të mbush me gjallëri dhe të bënë të harrosh të shkuarën, të dhembshmen.Në këtë roman, përmes një psikoanalize letrare, autori shpalos një jetë, jetën e një vajze të re, që për analogji mendoj se personifikon autorin . Qysh në faqet e para të bije në sy se jeta për këdo nuk është e thjeshtë, nuk është fushë me lule dhe askush nuk mund të flejë mbi dafina. Sepse koha dhe hapësira të rezervojnë ditë të bukura ,të zymta, të trishta gjatë të cilave njeriu mëson të ambientohet. Jeta është një rrugë e gjatë, e vështirë, me zikzake, me të përpjeta dhe të tatpjeta dhe shpesh të pakapërcyeshme. I lumtur është ai që i kapërcen pengesat Por ndodh që gjatë përshkimit të tyre ndodh që njeriu rrëzohet. I ndërgjegjshëm për çka ndodh dhe përjeton, qenia e dytë e tij, vetëdija, vë në lëvizje arsyen , që të gjykojë për të gjetur rrugët dhe mënyrat se si të ringrihet.Sfidat janë për njeriun, i cili i pranon pa kushte. Në rastet e një jete normale, ai e pranon sfidën si etalon për të ballafaquar inteligjencën dhe aftësitë e veta, që varen nga prirjet, dhuntitë e virtyti, me të cilat është pajisur individi. Për ta arritur këtë duhet kurajo, punë, vullnet dhe besim në vetvete. Këto janë kërkesa të çdo njeriu. Kurse në raste të veçanta siç ndodh me njerëz në kushte specifike, apo në rastin e një shpirti të vrarë , ose zemre të lënduar si personazhi kryesor, Mia, atëherë vepron Mbiuni. Pikërisht kjo forcë mbinjerëzore, është lufta për të rifituar atë që ta kanë mohuar, që ta kanë zhvatur padrejtësish që ti të ndihesh i barabartë. Kjo e bën atë të besojë në vetvete. Nëse rrëzohesh njëherë, mos ia lerë fatin tënd mëshirës, por mëso të ringrihesh. Mjaft bukur na e sqaron autori forcën, dëshirën , vullnetin dhe vitalitetin e njeriut: “Me forcën e lapsit që mbizotëron mbi duart, jetën time përsëri në krahët e fatit e kisha dërguar…”. Përmes kësaj metafore autori na mëson se, të kesh besim në veten tënde, te forcat e tua, se dhembja do të kthehet në forcë, do të thotë të gjesh të vërtetën. Sipas meje, drejtësia dhe e vërteta gjenden tek I arsyeshmei dhe zbatohen vetëm nga i virtytshmi. Perosnazhi i romanit “Manaar” ,Mia, një vajzë e re, dashuroi si çdo adoleshente dhe përjetoi një ndjenjë zhgënjimi që lë vragë në këtë moshë. Mia, si kushdo, ndodhet në një hapësirë bosh, mes katër pikave të horizontit pa e ditur se ç’drejtim do të ndjekë.. E tulatur, në një dilemë për të mos rënë në kthetrat e gabimeve të së shkuarës, pyet veten: “Kë të zgjedh vallë…cilin drejtim?!” Qysh në faqet e para autori sqaron : “se gjithçka shkruaj buron nga thellësia e dhembjes…” Natyrisht nga dhembja lind e bukura në artet figurative dhe letërsi, përmes dhembjes buron lumturia. Si pasojë e kalimit të një periudhe të dhimbshme kanë dalë vepra me famë botërore.Në roman çdo ngjarje shoqërohet nga autori me një analizë psikologjike e detajuar që shkon deri në qelizë. Përmes kësaj analize dhe me çfarë rrobe karakteri autori ka veshur personazhet, të bën t’i duash e admirosh apo t’i urresh dhe përbuzësh ata.Përsa i përket stilit të të shkruarit, romani është narrativ, shkruajtur në formën e tregimit të thjeshtë, me një rrjedhshmëri që të rrëmben, e cila të bënë të kalosh nga paragrafi në paragraf e nga faqja në faqe. Deri diku, autori beson dhe përcjell si mesazh, se krahas reales, të qenësishmes,jetës së përditshme ekziston misteri, jeton një botë e panjohur prej së vcilës mund të presësh të ndodhin mrekulli. Për këtë mjafton të kesh besim në vetvete dhe në atë çka ndodh rreth teje. Kjo është një rrugë , që na e tregon autori, nëpër të cilën edukohet vullneti për të arritur të mundshmen.Nga pikpamja e ndërtimit struktural, romani është i pajisur me frazologji të rrjedhshme, ku fjalë pas fjale, rresht pas rreshti, frazë pas fraze dhe pas çdo faqeje e kapitulli, shtjellohet një botë. Dhe ti kërkon veten diku të strukur në ndonjë rresht a paragraf. Nëse lexuesi e gjen diku veten në një libër, atëherë besojmë se vepra është e arrirë. Kemi në duar një roman një dimensional, me vlera artistike dhe me mesazhe të vyera për jetën… jetën e një vajze që ka humbur shpresat për një jetë të bukur, për një jetë plot dashuri. Për një çast ndihet e vetmuar, e braktisur nga çdo lloj ndjenje mirësie. Por është pikërisht jeta, ajo që i provon të kundërtën.Nga pikpamja gjuhësore romani është i pasur në fjalor, plot me metafora dhe paralelizma, që rrjedhin natyrshëm si gurrat tona, të cilat e bëjnë atë më tërheqës. Si gjithë romanet bashkëkohor dhe postmodern, romani është shkruar në vetën e parë, që e bën më intrigues, më joshës, si dhe më interpretativ.Po përmend këtu disa metafora që kapa gjatë leximit: * “Treni i dashurisë tani sapo u nis nga stacioni…”; ose * Buron nga thellësia e dhembjes…”apo *dhembja më kishte bërë shoqëri….” Ose një tjetër :*”zemra filloi të më krijonte dhembje të bardha dhe të padukshme , të cilat i ngjanin qiellit që i lëshon përpara, se një shi i tërbuar të jetë duke ardhur… ;ose *”Rruga kishte ngritur veshët e gjatë për të dëgjuar atë çka mendoja…” etje.Me thënien filozofike tejet të goditur:” Të gjesh vetveten , është çmimi i dorëheqjes për të paguar një jetë, e cila nuk të përket më”, autori na nxit, të mos kthehemi më tek e shkuara që është një vdekje e ngadaltë dhe që na mban peng. Por duke lexuar romanin autori Xanina na mëson se duhet t’i përkushtohemi të sotmes që na përket me të mirat dhe të këqijat e saj dhe ne duhet të jemi arkitektët e së nesërmes që po troket.Ndodhitë në roman i përkasin kohës që jetojmë, ngjarje që mund t’i kenë ndodhur kujtdo, pasi nuk ka njeri në botë që të mos jetë zhgënjyer, së paku një herë. Por prej këtij romani mëson se si ta përballësh të keqen dhe ta sfidosh atë.Urime Simon! Të uroj me gjithë shpirt që t’i ngjitësh shkallët një e nga një. Mundësitë i ke. Ndaj vazhdo rrugën e bukur, por të vështirë e me sakrifica të artit letrar…

[Nosh]

Dibra, djepi i arsimimit shqiptar në trevën e Pollogut e më gjërë http://www.botasot.info/img/sefer-ibrahim.jpgIbrahim Egriu
Në 44-vjetorin e vrasjes së heroit Sefer Selimi, pishtarit të arsimit
Të gjithë e njohën heroin, atdhetarin e gazetarin, poetin e pedagogun, këshilltarin e arsimit dhe ish sekretarin e komunës së Gostivarit - Sefer Selimin. Për të janë shkruaar elegji, janë kënduar këngë dhe gjithmonë në çdo odë a ndeje me respekt flitet e do flitet për këtë veprimtar të dalluar të kësaj treve. Meqë, që nga viti 1962, së bashku me ish kolegun tim poashtu të ndjerë, z. Abdyrrahman Beqiri dhe dëshmorin Sefer, ishim tre miqë të pandarë, andaj, ua kam borxh që të shkruaj ca fjalë për të dy pishtarët e arsimit, por kësaj radhe e përkujtoj 42– vjetorin e vrasjes së heroit-Sefer Selimi.
Ditën e martë, një ditë gazepi,
në Gostivar na u bë kiameti”-Kengetari popullor.
Pra, diten e martë,në fillim te shkurit të vitit 1968, disa metra para portes se shtepisë së vet,në prani të vajzës 12 vjeçare, Sefer Selimi goditet për vdekje me disa plumba pas shpine. U D B -eja nuk pret, ” zbulon ”dhe përhap lajmin e trilluar se Sefer Selimi kish qenë”Agjent i Shqipërisë, në shtëpinë e të cilit qenkësh gjetur radiostacionin ilegal ”. Gënjeshtër e kulluar,”pa autor zyrtar” që të kuptohej se ja përse e vramë, atdhetarin e intelektualin-Sefer Selimi. Dorasi u mbajt dy muaj në paraburgim dhe lirohet që të mbrohet në liri,me asryetim se paskësh shtënë në vetëmbrojtje. Nuk vonoi shumë, një mbrëmje likuidohet edhe dorasi i Sefer Selimit në rrethana misterioze. Skenari është i vetëkuptueshëm, pra, U D B –ja ish jugosllave, permes veglave qorre organizoi atentat mbi të. Me këtë rast, prof. dr. Fehim Reçani ia dedikoi këtë elegji:
”Hijeshi e shend oxhakut i ke dhanë,
të vranë qorrat që s’të panë“-F.Reçani
Këto vargje kurrë s’më fashiten nga mendja, sepse, me pavetëdie,
në bashkëpunim me agjentët e U D B-së, e vranë qorrat që s’e panë dhe që s’e njohën intelektualin, i cili i jepte hijeshi e shend oxhakut - kombit të vet, pra, u vra një pishtar i arsimit në Trevën e Pollogut, një pedagog i shquar, i cili, tërë jetën e shkriu për hapjen e shkollave, duke udhëtuar në këmbë, nga fshati në fshat, i grumbullonte djemtë e vashat shqiptare që të vijojnë mësimin në gjuhën shqipe; një gazetar dhe keshilltar pedagogjik, që rregullisht raportonte rreth arsimit dhe për arsimin në Trevën e Pollogut, një krijues letrar që vazhdimisht merrej dhe me shkrime si në prozë e në poezi dhe, një atdhetar i shquar që më tepër e deshte kombin e atdheun se vetveten, që do të thotë se:
Njerëzit që digjen, shkrihen dhe bien fli për atdhe quhen dëshmorë, e dëshmorët s’ vdesin kurrë !
PSE E VRANE SEFER SELIMIN ?
Ai ishte një nga aktualizuesit e dikutimeve nëpër formumet politike për
dhe rreth pozitës nënshtruese kombëtare e shoqërore - ekonomike të shqiptarëve,i cili kërkoi që gjuha shqipe të ketë statusin e gjuhës zyrtare në të ashtuquajturën Maqedoni. Për aktualizimin dhe insistimin e publiki mit të shkaqeve që detyruan qindramijëra shqiptarë të shpërngulen në Turqi.Për ndriçimin statistikor të mospunësimit skandaloz të shqiptarëve në ndërmarrjet dhe institucionet shtetërore.
Skenaristët e këtij atentati poltik llogarisnin se, kjo vrasje do të kuptohej si paralajmërim nga ana e bllokut të politikanëve lokalë shqiptarë se dhe ata mund të pësonin si Sefer Selimi, kurse në popullatën e gjërë shqipta re do të kuptohej si mesazh që të mos perkrahen idetë e tij. E mira e kësaj të keqeje ishte se u shtua neveria ndaj bashkëpunëtorëve të U D B.
Filluan konfrontimet verbale dhe fizike në mes popullatës shqiptare dhe asaj sllave. Shqiptarët kërcnoheshin nga ana e sllavëve se”po të duan tëkërkojnë të drejta, le të shkojnë në Shqipëri ” dhe se ” këtu nuk është Shqipëri, as Kosovë”.Si kundërpërgjigje ndaj provokimeve të tyre, në vigjilje të festës së Një majit 1972, një grup intelektualësh shkruanin parulla me kërkesa politike dhe me përmbajtje protestuese për vrasjen e Sefer Selmit. Protagonistët e shkrimit të këtyre parullave u burgosën dhe në vjeshtë të vitit 1972, u organizua Seancë gjyqësore me dyer të mbyllura për shkak të drojës se të akuzuarit do mbronin me fakte se organet e sigurimit shtetëror ishin regjisorët e atentatit mbi Sefer Selimin. Të akuzuarit u shpallën ”fajtor” dhe morën dënime drakonike.
NGA TAKIMET E MIA ME SEFER SELIMIN
Përvojën e parë e fitova prej Tij dhe prej prof. të ndjerë, Abdyrrahman Beqiri. Shpesh herë nga fshati Tërnovë udhëtoja për Gostivar dhe asistoja në orët e mësimit tek të dy. Me kërshëri përcjellja organizimin e orëve, sepse që të dy ishin pedagogë të spikatur. Kjo pra më ndihmoi që pas dy vjet shërbimi, së bashku me arsimtarin Azis Kërluku, të vlerësohemi nga ana e Komisionit pedagogjik me notën: -veçanërisht të dalluar.Dispunonte me tiparet më të larat njerëzore. Nga natyra ish i dashur, i qetë dhetepër i matur e i logjikshëm. S’pinte as cigare as alkohol. Nga bisedat që i zhvilloja me të, ai gjithmonë, me plot impenjim fliste për arsimin dhe rreth arsimit. S’më harrohet kurrë data 12 qershori i vitit ’67, kur të dy së bashku rreth 6 orë ecnim rrugëve të Shkupit. Amaneti i tij i fundit që ma lë ishte: - Ibrahim, të lutem t’i vazhdosh studimet univerzitare, mos i ndërpre dhe të mos jesh i kënaqur vetëm me kryerjen e Akademisë Pedagogjike, por të vazhdosh dhe më tej.-Ia dij për nder të madh dëshmorit Sefer, sepse unë kurrë s’ do t’i vazhdoja studimet universitare po të mos ndikonte ai.
I AFERT ME TE GJITHE
Kishte dëshirë të madhe të takohej me shqiptarë të të gjitha shtresave, veçanërisht me sharraxhinj. - Shiko sa sharxhinj ka nëpër rrugët e Shkupit?! -Mandej vazhdoi:-Sllavët duan që ne shqiptarët të punojmë punët më të rënda dhe çdo mëngjes t’u themi: Mirëmëngjesi “zotërinj”! E përmendi dhe poezinë e Migjenit të dytë të Kosovës, të Esat Mekulit:
”O vëlla me sharrë në krah”dhe, secilin sharraxhi që e takonim në rrugë ndaleshim dhe bisedojshim rreth halleve të tyre. Në ora 4 pas dite, me autobus vazhduam rrugëtimin së bashku Gostivar - Dibër. Mbresat dhe këshillat e tij nga ai takim, s’do t’i harroj kurrë.
Tre muaj pas atij takimi, me të lexuar në gazetën ” Flaka ” artikullin e publicistit Sefer Selimi, me titull:-Tërnovasit i kërkojnë mësuesit e vjetër .S’u hamenda fare, por për hir të ish mikut tim të ndjerë, z.Sefer dhe të fshatarëve malësor, trima e besnik të Tërnovës, vendosa që të lë detyrën në një fshat të Dibrës dhe me Shkollë të Lartë Pedagogjike, së bashku me motrën time-Nezveren, e cila e pat kryer Shkollën Normale, shkuam në Tërnovë e i hapëm klasët e larta. Gëzimi i fashtarëve, i nxënësve e i të ndjerit Sefer Selimi, qe i papërshruar….
Dosja e djalit të vogël të Sefer Selimi, Gezim Selimit (10 mars 1982- nr.25325) është dëshmi ku UDB-a pranon se familja Selimi është nacionaliste. Në dosje shkruan: “Gëzim Selimi buron nga një familje e njohur nacionaliste”. Gjatë gjithë jetës tonë ne djemtë e Sefer Selimit kemi qenë posaçërisht të respektuar…Çdo veprim i yni është ndjekur me vemendje dhe kujdes si për të mirë ashtu edhe për të keq. Derisa njëra palë i gëzoheshin sukseseve tona, pala tjetër mezi priste të zhgënjejmë”. Pastaj vazhdon: “Një pjesë të madhe të meritës për suksesin e arritur tonë kanë mësuesit ..dhe nëna jonë, që padyshim sakrifikoi më shumë se të gjithë për edukimin tonë. Ajo me përpjekjet mbi njerëzore, (shumë net të tëra e mjera kaloi pa futur gjumë në sy duke punuar me gjilpërë në dorë), arriti që të na rritën dhe përmbushën kërkesat dhe dëshirat e katër fëmijëve.”
Çdo herë kur ndodhte ndonjë vepër nacionaliste në Gostivar, polica e kontrollonte familjen e tij edhe pas vdekjes. Maltretimet, keqtrajtimet fizike dhe psikologjike ndaj anëtarëve të familjes së Sefer Selimit gjithmonë ishin prezentë në mënyra të ndryshme.
Sefer Selimi gjithmonë ishte i bindur se populli shqiptar nuk e donë robërinë, përkundër gjithë atyre përpjekjeve të sllavëve, dhe nuk e ndalon luftën për liri, pavarësi dhe bashkim kombëtar. Për këtë gjithmonë mendonte para se ta fillonte apo mbaronte ndonjë projekt kombëtar: “Unë e filloj të tjerët le të vazhdojnë me qëllim që virtytet e larta të popullit shqiptar të përcillen brez mbas brezi dhe kurrë të mos harrohen”.



Bota Sot

[Nosh]

Elegji për Pjetër Budin

Namik Selmani





Kam kaq kohë që shtigjesh eci
herë në Drin e herë në Mat
Ku ta gjej një trup poeti
që ta vë në piedestal?
Kam kaq kohë që e pyes bjeshkën

Mos është bërë diku shqiponjë?”
Paska marrë një libër vjershash
Shtrëngon duart te një shkronjë.


Mos e panë karvanarët?
Mos e panë tek shkon në fshatra?
Gur i Bardhë* si jastëk malesh
I shkon pranë si nënë te vatra.
Bredh në tela çiftelie
Thinjërosh si askush tjetër .
Kush ma mbyti Plak’n e Shqipes
në atë Drin me valë kërleshur?



Hapur-o ka mbetur kulla
ëmbëlsuar rri çdo prag.
Sytë mbeten larg nga udha
se mos vjen poeti prapë.
Se mos vjen një ditë nga Drini
dhe do ulet në oxhak.
me kapuç të bardhë të dimrit
do ribëhet flamurtar.


Gur më gur kjo Udhë e Arbrit *
ia zgjon hapat, fjalën prush.
Gurgullin ky Lumë i Matit
Urë e Vashës* hapat puth.
T’u rinoftë piskamë e ëndrrës
n’Dardani e Çamëri!
Bëj një meshë për të rënët
me lavdi e dashuri!


T’u luloftë lutj’e ëmbël
e ushqyer nga besimi!
Dhe syzgjuar , dhe në ëndërr
Për ty malli s’ndjen lëngimin.
T’u lisoftë shtati, Pjetër!
T’u bëftë vëlla, një bust me shkronja!
Fjongo Mati rreth kujtesës
vulë e fortë që s’e fshin koha.

*Guri i Bardhë- fshat i rrethit të Matit që ka qenë edhe vendlindja e patriotit, poetit të parë të gjuhës shqipe dhe klerikut Pjetër Budi që u mbyt në Drin në dhjetor 1622 nga armiqtë e kombit shqiptar

*Udha e Arbrit- Udhë e vjetër në rrethin e Matit që shkon në trasenë e udhës së vjetër të Arbrit

*Ura e Vashës – toponim i një ure në krahinën e Matit



Namik Selmani

[Nosh]

Nga Kosova në atdheun e rembrandtit, e prej aty, në galeritë më me nam të botës
http://www.botasot.info/img/shefqet-emini-pikture.JPG




Intervistën e bëri: Faruk Tasholli
Intervistë me piktorin Shefqet Avdush Amini
Ateletë e Akademisë së Arteve të Universitetit të Prishtinës në ato ndërtesa përdhese që ruanin vjetërsinë e kryeqytetit hapësirave universitare ku po lëshomnte shtat Biblioteka, ngadalë por sigurt po i kultivonin artistët e rinj, sa në fushën e pikturës, të grafikës, të skulpturës, ndërsa në anën tjetër kumbonin zërat basë, tenorë, baritonë e sopranë,përkrah instrumenteve elite muzikore. Nga ato atelie, me blokun e mbushur me piktura e vizatime që mezi e mbërthente nën sqetull, hynte e dilte studenti i pikturës Shefqet Avdush Emini, nga më të mirët në klasën e Profesor Nysret Salihamixhiqit, për t’u bërë shumë vite më vonë, me pikturat e tij, pjesë e galerive dhe muzeve më me renome të metropoleve artistike botërore. I lindur dhe i rritur në Davidovc të rrafshit të Kosovës, pos peizazheve të fushës dhe maleve të Sharrit përballë, Shefqet Avdush Emini, në fëmijëri, nuk do të takohet me pikturën e mjeshtërve të ndryshëm, por në vete do të mbrujë talentin si dhuratë e natyrës. Ai pas gjimnazit në Shtime dhe në Ferizaj, bëhet student i Akademisë së Arteve në Prishtinë, ku pjesën më të madhe të kohës e kalon në atele duke pikturuar dhe duke studiuar veprat e mjeshtërve të mëdhenj. Si student, idol do ta ketë Rembrandtin, ku një ditë, papritur do të jetë pjesë e atdheut të tij. Diku në fillim të viteve tetëdhjetë, derisa po pinim kafe në byfenë e Akademisë me profesor Anton Gllasniqin, aty hyri Shefqeti. Ulu me ne Gjeni, i tha profesori, derisa studenti i tij mezi gjente vend ku ta vendoste bllokun e madh. Fjalët e Antonit i kuptova si kurajo për studentin e tij, ndërsa më vonë, ato sikur ishin një parathënie reale.
Pas Akademisë dhe pas punës në Kosovë, ai një ditë do të gjendet në Holandë, i përndjekur nga pushteti serb dhe tash, vazhdon të jetojë dhe të punojë në këtë vend, i rrethuar nga familja e tij dhe nga veprat pikturale që i bëjnë nder atij dhe artit shqiptar. Me artistin Shefqet Avdush Eminin, keto ditë u ndalëm për pak çaste dhe bëmë këtë intervistë për lexuesit shqiptarë.
- Cilat ishin rrethanat që një piktor i ri të realizohej në Kosovë?
-Nuk ka qenë lehtë: në një anë ishte situata e rëndë politike nën okupimin e Serbisë, ndërsa bashkë me të edhe gjendja e rëndë ekonomike dhe ndërprerja e perspektivës për arsimim dhe krijimtari të të gjitha fushave. .Kushtet e punës kanë qenë tejet të vështira. Në ato kushte të rënda të punës edhe atmosfera krijuese ishte depresive, e cila lente pak hapësirë të mendohej e te punohej për të bukurën.
- A ju shtrëngoi situata politike në Kosovë t'ia mësyni Perëndimit.
- Personalish po, sepse në atë kohë isha i ndjekur prej politikës serbe. Arsyeja e fundit ishte se unë pikturova në një restoran të vogël në Shtime turturat serbe ndaj popullit shqiptar: qizmet e përgjakura të ushtrisë kriminele të asaj kohe.Të nesërmen policia serbe ia mbyllën lokalin pronarit duke i torturuar mysafirët që ishin prezentë dhe ato piktura i prishën njëkohësisht. Në të njëjtën ditë e dhanë në televizion se çka punojnë seperatistët shqiptarë. Fati deshi që mua më takuan dhe m’u ka dashtur të fshihesha për një kohë derisa kam gjetur shteg të dal nga Kosova.M’u dasht ta braktis vendin e punës ku isha duke punuar si mësimdhënës i artit, bashkë me vendlindjen time shumë të çmuar.
- A e zgjodhe Holandën apo fati të qiti këndej. Si u bë që të vendosesh këtu?
- E kam zgjedhur për hir të idolit tim e mjeshtrit të madh botëror Rembrandtit, me shpersën që të bëhem edhe unë një artist i madh në botë!
- Cilat ishin vështirësitë që u ballafaqove në vendin e ri, në Holandë?
- Fillimi ka qenë shumë i veshtirë, por hap pas hapi, këtu kam gjetur shumëçka të mirë dhe çka është më e rëndësishme, këtu njerëzit e duan artin dhe dinë ta vlerësojnë atë.
- Si ju priu fati që të afirmoheshi në një hapësirë të vështirë konkurrente në botën perëndimore të artit.
- Këtu puna çmohet dhe vlerësohet. Kuptohet se nga ne të huajt kërkohet të punojmë shumë më shumë se artistët vendas, mirëpo aftësia dhe puna nuk mohohet nuk ka kritere të dyfishta. Mjerisht tek ne në Kosovë ndodh e kunërta: jo vetëm puna, por edhe shumë aspekte të tjera merren parasysh, si pozita në shoqrëi, gjendja materiale etj. Në Holandë je artisti i mirë nëse vërtet e arrin këtë epitet, kurse aspektet tjera nuk luajnë rol të veçantë. Për fat të mirë kjo praktikisht ka ndodhur me mua se përndryshe nuk kisha mbërri ku jam. Shumë herët kam filluar të shes piktura. Kudo që isha në Holandë kisha mjaft porosi, së pari për portrete dhe pastaj për pikturat te tematikave të ndryshme. Në qytetin e parë ku isha në fillim, për kinemanë e qytetit, e kam bërë, një pikturë që qëndron në holin hyrës. Ofertat kanë qenë të shumta, së pari në Holandë e pastaj edhe jashtë saj.
- Cilat ishin ekspozitat e tua kolektive dhe personale dhe sa keni tërheq vëmendjen e kritikëve dhe të blerësve të pikturave?
- Numri i ekspozitave të mia është shumë i madh. Kam ekspozuar në shumë vende tëbotës. Nëse duhet veçuar ndonjë, atëherë e veçoj atë në Louvre në Paris, Bienale Cianciano në Itali, Gagrilaldi në Britani të Madhe, museu MAC në Brazil dhe një ekspozitë tjetër që më ka lënë përshtypje të mira, e që ka qenë e papritur, është ajo në Catroceni Museum në Bukuresht. Në pallatin e bukur të ish presidentit Çaushesku. Pos ekspozitave tradicionale, kam marrë pjesë në sympoziume, festivale dhe workshop-e të vendeve të ndryshme.
- Si u bë që t'i thyeni kufijtë , madje të bëheni një piktor i njohur interkontinental?
- Mbas një numri të respektuar të ekspozitave në Holandë, fillova të marr thirrje nga vende të tjera të Evropës. Po jo vetëm thirrje. Madje, më kujtohet dhe ishte nje befasi, kur më mbërrini një letër që dikush nga Franca kërkonte autogramin tim ta ruajë në koleksionin e muzeut të saj. Pastaj ka pasur këso lloj kerkesash edhe më vonë, por kjo e para më ka lënë përshtypje dhe më ka kurajuar për punë.
- Në cilat vende më shumë jeni bërë i njohur në qarqet artistike?
- Jam munduar që jo vetëm nga një herë të ekspozoj në një vend, por te jem artist i përhershëm. Më duket se kur ekspozoj vetëm një herë, ai moment është fare kalimtar. Kështuqë unë vazhdoj të jem në kontakt me botën e artit të atij vendi.
- Sa komunikoni me botën artistike shqiptare.
- Shumë pak, megjithatë, i kam disa kolegë të nderuar shqiptarë me të cilët komunikoj.
- Sa keni mundësi ta përcillni pikturën që sot krijohet në hapësirat shqiptare, por edhe të piktorëve shqiptarë që janë të shpërndarë nëpër botë. Cila është perspektiva e kësaj pikture.
- Mendoj se gjenerate e re e artisëtve të Kosovës ka mundësi të zhvillohet në fushën e artit. Jashtë Kosovës është një numër i vogël i artistëve që artin e kanë primar. Kuptohet që një artist duhet të jetë i angazhuar vetëm me art nëse mendon të mbërrijë rezultin e duhur. Kuptohet se në këso nivele të artistëve është një numër i vogël.
- Cilat ekspozita kanë ndikuar që suksesi të shënohet bindshëm.
- Çdo ekspozitë ka ndikuar pozitivisht dhe ka zgjuar intersim të madh dhe ka kontribuar në përgjithësi. Galeritë jo vetëm që ma kanë afruar një ekspozitë, por edhe anëtarësinë e përhershme, të jem arsisti i regullt. Në Holandë jam anëtar i artistëve në nivelin shtretror, jashtë Holandës jam anëtar i regullt i galerive dhe muzeve në shumë vende si për shembull: Danimarkë, Turqi, Brazil, Rumuni, Bullgari, Egjipt, etj.
- A keni në plan hapjen e ndonjë ekspozitë në Kosovë?
- Planet i bëj simbas thirrjeve. Në cilin vend marr thirrje aty ekspozoj. Në Kosovë nuk kam qenë i thirrur asnjëherë.
- Cilin lloj të pikturës kultivoni, cilën teknikë e aplikoni më së shumti?
- Shprehjen figurative abstrakt expresionizëm, kurse e perdor teknikën vaj në pëlhurë dhe acryl në pëlhurë.
- A e preferoni ende vizatimin?
- Po, e perdor dhe është mjaft i sukseshëshm. Në vitin e kaluar kam marrë ftesë ku dhe kam ekspozuar në Rumuni, Bullgari, në biennale të vizatimit Tuzla dhe në dhjetor në Washington. Kurse në Kosovë kam qenë i refuzuar në Bienale të vizatimit më 2008. Menjëherë pas refuzimit nga Kosova kam marrë ftesë në biennale Cianciano në Itali, ku puna ime ka zgjuar interesim te madh. Prej 260 artistëve sa kemi marrë pjesë, nga ky nienal jemi zgjedhur n 30 prej tyre të expozojmë në Londër në galerinë e mirënjohur Gagrialdi. Më 2010 kam marrë thirrje për të ekspozuar në Louvre në Paris, dhe kam pasur jashtëzakonisht kritika pozitive rreth punës sime si dhe një komision me propozoi që prej ekspozitës së Parisit të marr pjesë me një ekspozitë shumë të madhe në World trade centrum në Bejin, Kinë.
- Unë ende e ruaj një portret timin që ma keni bërë më 11 mars të vitit 1981, me laps. A e punoni ende portretin?
- Po më kujtohet ai portret dhe më vjen shumë mirë që e ruani me kujdes shoku im, Faruk. Portretet i punoj ende por me një shprehje tjetër, më lirike dhe më bashkëkohore.
- Në shtypin e kohës si student, keni botuar mjaft vizatime dhe piktura. Sot a i botoni punimet tuaja?
- Po, i botoj dhe një numër të publikimeve përpiqem t’i ruaj në arkivin tim. Fatbardhësisht që mediat elektronike na mundesojnë të publikojmë dhe t’i ruajmë më lehtë se mediat tradicionale. Publikime dhe kritika të ndryshme kam jo vetëm nga Holanda por edhe nga vende të ndryshme të botës. Kritika apo publikimi i fundit ka qenë në dhjetor të vitit të kaluar nga një kritike dhe historiante profesionale nga Holanda lidhur me dy ekspozita vetjake të fundit në Amsterdam dhe Den Haag. Për çudi që suksesi im nuk i tërheq mediat shqiptare dhe mbsein næn hijen e injorancës. As ekspozita në Luvër , Kinë dhe Washington nuk u la përshtypje gazetarëve të Kosovës, kur dihet që keto jan muzetë më të mëdha të botës. Gazetarët kosovarë janë më shumë të angazhuar me fillestarë që depërtojnë në ndonjë vende të Europës.
- Si jeton në Holandë. Si jeton familja e juaj. Ku janë të angazhuar fëmijët?
- Në Holandë jetoj qe dy decenie. Jetoj me gruan dhe katë femijët e mi në qytetin Arnhem. Gruja punon ne Universiteitn Radboud në Nijmegen si këshilltare e ambientit. I kam 3 vajza e një djalë, të gjithë studiojnë, dy vajzat juridikun , djali ICT kusrse vajza më e vogël është në shkollën e mesme. Unë, si dihet, merrem me krijimtari aristike, jap master klasë në një akademi private dhe jap workshops. Po nga ana tjetër udhëtoj shumë, si përmendë më parë në symposiume, workshop-e dhe seminare.
- Cka ju pret në të ardhmen. A mund t'ju përgjigjeni me punë kërkesave krijuese që ju shfaqen si artist?
- Ne vitet te fundit nuk mund t’u përgjigjem kërkesave që më ofrohen. Por e bëj seleksionimin simbas kushteve që ofrojnë vendet ku ekspozohet. Do të vazhdoj të punoj deri sa të jam në gjendje të regullt shëndetësore. Më tërheqin vende më të panjohura që ende nuk i kam vizituar.
Më në fund jam shumë i lumtur që m’u dha mundësia të lë një testament të kulturës shqiptare në hisotrinë e artit botëror, që brezat e ardhshëm të kenë çka të mësojnë dhe ta ndjejnë krenarinë që i takojmë një kombi që i ka dhënë diçka kulturës botërore.

Bota Sot

[Nosh]

Topi në ekspozitën “Njerëz që i bëjnë nder Tiranës”http://www.botasot.info/img/topi.jpg

Presidenti i Republikës së Shqipërisë, Bamir Topi mori pjesë sot pasdite në ceremoninë e çeljes së ekspozitës fotografike “Njerëz që i bëjnë nder Tiranës”, të realizuar nga “Foto Studio Rreli”, në prani të mjaft intelektualëve dhe qytetarëve të shquar tiranas në Muzeun Historik Kombëtar.
Ekspozita fotografike u çel me fjalën përuruese të mbajtur zoti Bujar Kapexhiu, i cili duke folur për qëllimin e realizimit të kësaj nisme që është shpalosja dhe evidentimi i vlerave intelektuale e njerëzore të rreth 195 personaliteteve, vuri në dukje se aktivitete të tjera të këtij lloji do të vijojnë të bëhen edhe në të ardhmen për të nxjerrë në pah kontributin e vyer që edhe qytetarë të tjerë kanë dhënë e japin për kryeqytetin e Shqipërisë.
Më pas e mori fjalën Presidenti i Republikës, i cili, duke përshëndetur të pranishmit, u shpreh: “Mirëmbrëma zonja e zotërinj! Padyshim që kam një emocion të veçantë. Unë nuk do t’i referohem shumë Profesor Kapexhiut, i cili në rolin që ka, patjetër që e ka parë ekspozitën. Madje ka qenë pjesë integrale e përgatitjes së kësaj ekspozite. Do të preferoja që emocionet e kësaj ekspozite t’i shprehja pas vizitës, por unë jam këtu për të falenderuar zotin Rreli, me të cilin na lidh jo vetëm një miqësi e vjetër, por një pasion për qytetin e përbashkët. Vazhdimisht ne kemi parë nëpër ekspozita njerëz pasionantë që ekspozojnë pjesën urbanistike të qytetit: ato ndërtesa me shumë vlerë për zhvillimin urban të kohës, por edhe për zhvillimin kulturor të kohës, pjesa më e madhe e të cilave, për hir të së vërtetës na mungon. Kjo ka qenë një dëshmi e qartë e zhvillimit gradual dhe shumë evropian të kryeqytetit tonë të përbashkët. Por për fat të keq, kohë pas kohe, në vendimmarrjet emocionale të politikave të papërgjegjshme do të thoja, të të gjitha kohërave, janë zhdukur vlera arkitekturore, urbanistike, kulturore, një trashëgimi e vyer dhe e papërsëritshme e Tiranës. Dhe unë do të falenderoja të gjithë ata që me pasionin e tyre, me kujdesin e tyre kanë grumbulluar dhe i kanë pasqyruar të gjitha këto bukuri, këto vlera të Tiranës sonë dhe i kanë bërë këto pjesë të edukimit të brezave që vijnë prapa. Për fat të keq, brezi i ri, brezi i sotëm nuk e ka në kujtesë Tiranën përveç se nëpërmjet fotografive.
Ekspozita e sotme ka një tjetër këndvështrim për të treguar se në këtë kryeqytet, në qytetin tonë të dashur e të bukur kanë shërbyer figura, një pjesë e vogël e të cilave sot kujtohet. Pjesa tjetër ka kaluar në errësirë. Kjo edhe për shkak të mosrisjelljes në vëmendje. Edhe kjo për shkak të emocioneve dhe të kontradiktave të thella politike që e kanë shoqëruar në dekada qytetin tonë.
Kështu që ky është një mision shumë qytetar i një intelektuali të Tiranës, i cili pa asnjë lloj dallimi ka ditur të sjellë pikërisht ata që i shërbyen me shumë zemër, me shumë dashuri jo vetëm qytetit, pro edhe banorëve të tij.
Kështu që unë do ta shikoj me shumë dëshirë këtë ekspozitë, por jam i bindur për diçka: duke ditur pasionin, zellin, dashurinë e zotit Rreli për Tiranën, për banorët e saj, për banorët, të cilët sot nuk janë më njëzet mijë vetë apo dyzet mijë vetë. Jo! Është një metropol me një milion banorë. Për t’i sjellë në vëmendje që Tirana nuk është thjesht qyteti ku ne jetojmë e ku i krijojmë komoditet vetes, por është qyteti të cilit duhet t’i dimë edhe historinë. Të dimë se si është zhvilluar. Të mos i gëzohemi thjesht momentit, por të dimë të vlerësojmë historinë. E ardhmja nuk ndërtohet duke humbur në labirinthet e historisë shpeshherë të paragjykuar. E ardhmja e këtij qyteti që është simbolikë shumë e rëndësishme e historisë së vendit, është duke i kujtuar jo thjesht zhvillimin e kohës, por duke i kujtuar të gjithë personazhet. Secili ka pasur vlerën e vet. Jam i bindur se secili ka kontribuar. Historia bën të vetën, dikë e gjykon pozitivisht, diku me nota negative, pra jam i bindur që të gjithë kanë qenë aktorë dhe protagonistë të administrimit të këtij qyteti. Unë edhe njëherë ju falendroj për ftesën dhe jam i bindur që kjo do të shërbejë për të evidentuar në një etapë të caktuar këtë zhvillim, por jam i bindur gjithashtu se në atë bagazh të madh fotografik që ka zoti Rreli, do të hapë eskpozita të tjera dhe patjetër do të jenë një kontribut i madh për ata që e kanë jetuar, për ta rikujtuar, por mbi të gjitha për brezin e ri për të parë se si është zhvilluar qyteti jonë. Ju falemnderit!”

Bota Sot

[Nosh]

Ekspozitë e tre artistëve nga Kosovahttp://www.botasot.info/img/EKSPOZITA.jpg


Në Galerinë Kombëtare të Arteve të Shqipërisë në Tiranë ka çelur siparin për këtë vit ekspozita e tre artistëve nga Kosova me titull “Bogujevci”.
Kjo ekspozitë është homazh për të gjitha viktimat e luftës në Kosovë. Fatosi, Jehona dhe Saranda janë tre artistët e kësaj ekspozite të cilët në mënyrë origjinale rikrijojnë dramën e ngjarjes që përjetuan, shërimin dhe kërkimin e drejtësisë pas tragjedisë familjare.
Ekspozita përbëhet nga katër instilacione (“Dhoma e ndjenjës”, “Trungu familjar”, “Dhoma e spitalit” dhe “Dhoma e gjykimit”) ku shfaqen filmime krejtësisht origjinale, intervista, fotografi dhe sende personale.
Kjo ekspozitë, përveç karakterit të saj dokumentues, mund të shihet edhe si një përgjigje artistike kundër dhunës, ndërsa në rrafsh universal edhe si një eksplorim i shpirtit të njeriut që i kundërvihet krimit.
Fatos, Jehona dhe Saranda Bogujevci janë tre nga anëtarët e familjes Bogujevci të cilët i mbijetuan masakrës në mars të vitit 1999, në Podujevë. Që nga ajo ditë ata kanë qenë në një rrugëtim të gjatë për shërim, rimëkëmbje dhe në kërkim të drejtësisë.
Ekspozita do të qëndrojë e hapur deri me datë 2 mars 2012.

Bota Sot

[Nosh]

Rreth librit të Bujar Leskaj “Muzat e qëndresës”, Tiranë 2011

Nga Enver Lepenica


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Muza1-227x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Muza1.jpg) Muzat e qëndresës të Bujar Leskajt

Me librin e tij të fundit “Muzat e qëndresës”, Bujar Leskaj na sjell tabllot jetësore, të plagëve të pa shëruara të shqiptarëve, duke synuar të ndriçojë kujtesën tonë të përbashkët.
Falë intuitës, inteligjencës dhe largpamësisë, Bujar Leskaj, u fut vrullshëm në jetën shoqërore shqiptare në pranverën e përgjakur të vitit 1997, duke u rreshtuar në atë krah kur shumë njerëz i kishin humbur shpresat, se mund të ishte fitorja. Bujari nuk pa fitoren por interesin e shoqërisë, pa frontin nga duhej të pozicionohej për interesat e vendit të tij dhe atje u rreshtua duke vënë në interes të shoqërisë energjitë e tij, dhe jo pa sukses.
Koha i dha të drejtë atij dhe njëkohësisht provoi potencialin intelektual: mbështetës i Partisë Demokratike dhe Sali Berishës në momente të vështira, optimist për të ardhmen, deputet i Partisë Demokratikë në vitin 2005, ministër i kulturës, anëtar i këshillit kombëtar të PD-së, një karierë në gjitje.
Por jo vetm kaq, doktor i shkencave ekonomike dhe ligjërues në Universitetin e Tiranës, shfaqet edhe si studjues i historisë me veprën “Përfaqësuesit e Vlorës në Kuvendin e Shqipërisë 1912-2009”, botuar në vitin 2009, një studim me vlera për historinë politike të Vlorës, nëpërmjet personazheve që e bënë atë.
Pra, ideja për t`i shërbyer shoqërisë shfaqet së fundmi në vepra të shkruara dhe botuara, kështu po këtë vit ai botoi veprën e tij të dytë “Brenda dhe jashtë… Parlamentit”, që pasqyron aktivitetin si politikan, dhe idetë e shtruara në parlamentin shqiptar.
Dy vjet më vonë në vitin 2011, vjen vepra e tij e tretë “Muzat e qëndresës”, një studim për letërsinë dhe hisoriografinë e persekucionit komunist. Akt intiutiv që lindi së brendëshmi dhe që gjeti pasqyrimin e tij në veprën e botuar.
Personaliteti një njeriu të elitës kulture shqiptare si Bujar Leskaj, nuk mund të jetë i plotë pa përmëndur edhe botimet në fushën e ekonomisë: “Senjorazhi dhe ndikimi tij në financat shqiptare”, punim doktorature, “Paraja dhe banka”, cikël leksionesh, “Leksione në financë”, përshatje nga autorë nobelistë etj.
Kjo është përgjithësisht krijimtaria e dr. Bujar Leskajt, veprimtari dhe krijimtari që jep të plotë figurën e një personaliteti të elitës kulturore shqiptare.

* * *Vepra studimore me titullin shprehës “Muzat e qëndresës”, hapet me një hyrje të autorit
ku nëpërmjet hulumtimeve bëhen përgjithësime dhe jepen konkluzione për veprat letrare me temën e dhimbjeve dhe vuajtjeve në diktaturë.
“Ndryshe nga përshkrimi kronik, i autorëve të tjerë, unë jam bazuar pas letrares, botës së ndieshme që në një mënyrë tjetër i shërben sërish dokumentimit në formë sinteze ideore të asaj që është ndjerë dhe shkruar prej autorëve që kanë provuar mbi shpatullat e tyre diktaturën komuniste”, thotë autori.
Libri ndahet në dy pjesë:
Pjesa e parë përmbledh kritikë dhe analiza të veprave letrare të 12 autorëve të pushkatuar apo të dënuar nga diktatura komuniste, që autori e quan “Shënime për vepra letrare”
Pjesa e dytë përmbledh hisoriografi në formë kujtimesh rrëfenjash dhe analizash të 13 personaliteteve, qëndrestarë ndaj diktaturës, që autori e quan këtë pjesë “Ditarë dhe kujtime historike”.

Duke analizuar veprat e këtyre autorëve që arritën të shkruajnë dhe botojnë në liri, vetvetiu të shkon mëndja tek të gjithë ata të persekutuar politik që u ekzekutuan, burgosën apo u internuan dhe nuk mundën të shkruajnë për plagët e tyre.
Pra ky libër vlen jo vetëm për të gjallët por edhe për të vdekurit që mbetën të gjallë në kujtesën e popullit tonë falë qëndresës, vuajtjeve dhe persekucioneve sepse qenë të dashuruar me lirinë.
Mënyra e përzgjedhjesh së veprave dhe autorëve nuk është rastësore. Autori është kujdesur që vepra të jetë gjithë përfshirëse, si në shtrirje gjeografike, me autorët më përfaqësues, në llojin e veprës letrara apo historike, me qëllim që të japi sa më mirë dhe më bindshëm idenë për atë shteresë të popullsisë që kundështuan dhe i qëndruan diktaturës duke u bërë shembul frymëzimi për liri.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Muza2-86x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Muza2.jpg)Për Bujar Leskajn nuk është e rëndësishme të merret me komunistët, por e rëndësishme për të, është të paraqes para botës shqiptare “muzat e qëndresës”, ata që qëndruan, ata që ju kundërvunë diktaturës, ata që bënë detyrën ndaj atdheut si:
Vilson Blloshmi, Astrit Delvina, Pjetër Arbënori, Bedri Çoku, Visar Zhiti, Koço Kosta, Petraq Kolevica, Amik Kasaruho, Henrik S.G. (Gjoka), Makensen Bungo, Halil Laze, Gëzim hajdari, Musine Kokalari, Havzi Nela, Ejëll Çoba, Uran Kalakula, Fatos Lubonja, Drita Çomo, Leka Toto, Beqir Ajazi, Lekë Tasi, Luan Myftiu, Bardha Mulleti, Ahmet Bushati, Gëzim Çela.
Nëpërmjet veprave të këtyre autorëve autori synon të na tregojë diktaturën si një fatkeqësi njerzore, që frenoi zhvillimin dhe mohoi të drejtat elementare njerzore. Kjo ndodhte në një kohë kur në Europë triumfonte liria e mendimit dhe veprimit, komunistët shqiptar instaluan mbi tokën tonë erresirëm mesjetare osmane.
Komunistët synuan të kontrollonin mendimin e njeriut dhe këtë e quajtën krijimin e njeriut të ri.
Por ajo që paraqitet në veprat që merr në analizë Bujar Leskaj është urrejta e një grupimi ndaj një grupimi tjetër të popullit ose siç e quanin komunistët lufta e klasave. Kjo luftë barbare çnjerzore ndërtoi në Shqipëri burgje, hapi kampe internimi në kohë paqje, vrau njerëz të pa fajshëm dhe e ktheu Shqipërinë në një burg të madh të rrethuar me tela me gjemba.
Kështu pra Bujar Leskaj synon të tregojë dhe jo vetëm të tregojë por edhe të evidentojë për historinë dhe të dënojë një realitet të dhimbshëm me qëllim që të gjithë ne të bashkohemi me mendimin e tij që të mos harrohet diktatura komuniste.
Të gjithë veprat që autori merr në analizë kanë në themel idenë e përbashkët, vuajtjen terrorin dhe persekucionin që rëndoi mbi shqiptarët gjatë 46 vjetëve të sundimit të diktatorit Enver Hoxha, e parë nëpërmjet veprave letrare, poezisë, kujtimeve, eseve, analizave, përsiatjeve dhe refleksioneve. Autorët pra tregojnë historinë e shqiptarëve nën diktaturë.
Shqiptarëve ju duhet një ide për të ecur drejt Europës dhe Bujar Leskaj e sjell këtë ide nëpërmjet analizës, kritikës dhe evidentimit të veprave të autorëve që vijnë nga ferri komunist.
Veçoria e veprës së z. Leskaj është se në analizat, kritikat dhe definicionet që arrin niset gjithënjë nga fakti për të bërë analiza, kështu ai i drejtohet fakteve tronditëse që përshkruan Fatos Lubonja, Ejëll Çoba, Uran Kalakula, Leka Totos, Beqir Ajazit, Fatbardha Mulleti etj.
Nëpërmjet analizës së ideve dhe mendimeve te vepra të 25 autorëve të ndryshëm të gjithë të persekutuar dhe burgosur politik ne shohim edhe shpirtin dhe zemrën e autorit të librit sepse gjithnjë ne marrim në analizë dhe vlerësojmë idetë që jetojnë brenda nesh.
Një vend të gjërë autori i ka dhënë me të drejtë Visar Zhitit dhe veprës së tij, pasi Zhiti është prodhimtari më i madh i ditëve tona në atë lloj letërsie që ai e vetë e quan burgollogji. Kritika letrare është hartuar për dy vepra të Zhitit romanin “Në kohën e britmës”, që Leskaj e cilëson si “një zë të kthjellët në kohën e britmës”, dhe romanin tjetër “Rrugët e ferrit” që Bujari “zbret nën tokë me Visarin”, duke parë atje vuajtjet dhe brengat që hoqën djemtë shqiptarë të dashuruar me lirinë si Visar Zhiti.
Jashtë vëmëndjes së autorit nuk ka mbetur edhe “Memoriali i munguar për gratë martire” që duhet të dalë nga vepra e Fatbardha Mulletit “Dhimbje”. Kjo grua “përshkruan vuajtjet e popullit shqiptar nëpërmjet “dhimbjes” së nënave… një mënyrë origjinale e këndvështrimit historik…” thotë autori.
Në këtë mënyrë autori ka plotësuar gjithë mozaikun e zi të vuajtjeve dhe ndalimeve nën diktaturë.
Petraq Kolevica në romanin “Varri i fshahtë” trajton fatin e zi të vajzave të huaja të martuara në Shqipëri. Ishin ato vajzat e bukura dhe të hapura ruse, që me shpirtin e gjërë rus u dashuruan me studentët shqiptarë, u falën atyre zemrën, lanë atdheun e tyre dhe erdhën në vendin e pa njohur dhe të pa dëgjur që quhej Shqipëri. Dhe cili qe shpërblimi që ato morën për dashurinë e tyre?
“Persekutimi, përçmimi si përfaqësuese të “botës borgjezo revizionoste”… vetmia dhe izolimi… poshtërimi që u është bërë sa vite jetuan në tokën shqiptare…”, thotë autori.
Natyrisht që kjo temë kaq delikate, kjo sjellje çnjerzore e komunistëve s`kish se si të mbetej jashtë vëmëndjes së z. Leskaj, sepse siç thotë shpirti tij qytetar:”Na ngarkon ne, dhe të gjithë shoqërinë shqiptare me një ndjenjë faji”.
“Gjuetia e pullumbave” të henerik Gjokës, duket se me të drejtë ka lënë mbresa të thella në shpirtin e autorit. Roman që kishte tërhequr edhe vëmëndjen time dhe për të cilin pata folur në një emision televiziv së bashku me të pa harruarin Pjetër Arbënori dhe Agim Mustën.
“Muzat e qëndresës” që analizojmë, është e ilustruar me dokumenta historike, fotografi dhe ballina të librave të autorëve që merr në analizë, faksimile e dorëshkrime të autorëve të burgosur, si dhe vendimeve gjyqësore të tyre, piktura që i përshtaten idesë së veprës që autori merr në analizë, karikatura që stigmatizon regjimin në shqipëri, pamje të burgjeve komunist të Burrelit, Spaçit ku kanë vuajtur Bedri Çoku me dy vëllezërit, Pjetër Arbënori, Visar Zhiti, Henerik Gjoka, Halil Laze etj.
Po kështu ka pamje të vendeve të tmerrit me foto të atyre që u pushkatuan apo varën në litar si Kujtim Beqiri, Abdyl Sharra etj
Analizës dhe kritikës duke i bashkangjitur edhe këto pamje e shndërrojnë librin në një enciklopedi të krimit komunist.
Vihet re lehtë dashuria dhe respekti që pushton autorin gjatë leximit dhe analizës së veprës , gjë që e kthen veprën në objekt inspirimi , sidomos për brezin e ri.
Në librin e tij të tretë, apo të pestë po të numurojmë edhe librat e fushës ekonomike duket qartë se Bujar Leskaj e ka kaluar udhën e mundimshme të krijuesit kritikuesit dhe analizuesit dhe tani ai mund të eci i sigurtë në udhën e një studjuesi me vlera
Vlera është përtej asaj që shohin të gjithë dhe kjo e ngre autorin e librit Bujar Leskaj mbi njerzit e zakonshëm.
E parë me vëmëndje e gjithë vepra arrijmë në përfundimin se kemi një stil tregimtari dhe kritike që dallon dhe që ndikon fuqishëm në sistemin ndiesor të lexuesit, s`ka se si lexuesi të mos ndiej dhe të mos preket nga tregimi, analiza dhe përfundimet që nxjerr z. Leskaj.
Stili dhe gjuha është aq e thjeshtë dhe e bukur sa gjatë analizës që bën autori të duket sikur lexon “Globi në rrjetë”, romanin e Astrit Delvinës që thotë:”… Kemi dy rrugë, ose të lëvizim në jetë dhe të bëjmë diçka që na ndëshkon për këtë shkelje, ose të rrimë pa lëvizur, të mos jetojmë që të jemi në rregull me shoqërinë njerzore…”, apo tregimet plot dhimbje të Fatbardha Mulletit në librin me të njëjtin titull: “Shume gra të reja u dërguan në internim bashkë me foshnjat e tyre, … Foshnjat mbetën atje, o në dheun e Tepelenës apo në lumen e Vjosës, ku i hidhnin policët, foshnjat e sapo vdekura…”
Është e nevojëshmë të ëmë re burimet e shumta dhe literaturën që shfrytëzon autori, gjë që e bën bindëse shkrimin dhe idenë e tij dhe që flët për kulturën e tij të gjërë.
Kështu psh, gjatë analizës që ai i bën veprës së Vilson Blloshmit, autori u drejtohet disa autoriteteve të kulturës që kanë shkruar për veprën e Blloshmit si Ismail Kadaresë, Sadik Bejkos, Bardhyl Londos, Emil Lafes, Sabri Hamitit, etj. duke bërë krahasime të poezisë së Blloshmit, edhe me autorë të traditës, si me Asdrenin. Po ashtu autori shfrytëzon arkivin e Ministrisë së Brëndshme, deklarimet e poetit në gjyq, aktekspertizat kundër tij që Leskaj i quan si plumbat e parë që ranë mbi poetin e pushkatuar Vilson Blloshmi.
Kështu pra autori na jep një analizë të plotë e të dokuemtuar të veprës së poetit të pushkatuar.

Në këtë libër krahas autorëve që vuajtën burgjeve dhe kënetave të vdekjes, Bujar Leskaj nuk kishte se si të mos kujtonte me nderim dhe inspirim edhe gjyshin e tij Halit Leskaj që vuajti në kënetën e Vloçisht në Maliq, për të vetmin faj se ishte nacionalist dhe që babait të Bujarit, Farudinit i mbetën në vesh tërë jetën klithmat e të atit: “Vloçisht, Orman Pojan, aman shpirt, oh xhan!”

Rëndësia e veprës.
Me këtë vepër Bujar Leskaj bëhet përfaqësuesi i brezit të ri që u formua në liri i cili hap udhën për studime të tjera të letërsisë së burgut ose burgologjisë siç thotë Visar Zhiti, dhe të historiografisë të shkruar nëpërmjet kujtimeve, përsiatjeve, analizave, artikujve të atyre që vujtën nëpër burgjet dhe kampet e përqëndrimit të ngritura në Shqipëri, në kohë paqje.
Autori pra na paraqet atë që dëshëron dhe ka pritur shoqëria shqiptare: krijimtarinë e të burgosurve dhe të persekutuarve politikë, një shfqje që nuk na vjen për herë të parë, pasi edhe më parë ka pasur, analiza apo artikuj kritikë për atë që sot dëshmohet si letërsia e burgut, apo për kujtimet e “dosjeve të gjalla”, siç i quan Agim Musta të burgosurit politikë, por Bujar Leskaj për herë të parë na sjell një studim gjithë përfshirës , çka do të thotë një evidentim shkencor të asaj rryme letrare që pasqyron jetën nën diktaturën komuniste dhe kjo është vlera dhe rëndësia e këtij libri.
Vepra e Bujar Leskajt është patriotike, sepse s`ka patriotizëm formal me deklarata se e dua Shqipërinë!
Po patriotizmi është bërë dhe ështe me vepra, ashtu si edhe në rastin e Bujar Leskajt, e nga ky shembull çdo njeri për të parë vlerat e vehtes së tij duhet të pyes veten: Ç`kam bërë unë për vendin tim ?
Në këtë mënyrë Bujar Leskaj merr përsipër të promovojë literaturën antikomuniste përpara botës shqiptare dhe kjo duhet vështruar jo vetëm nga ana kulturore që mund ta bëje një personalitet i elitës, por edhe si një detyrë atdhetare, një domozdoshmëri për një komb që kërkon të integrohet në Europë.
Vepra e Bujar Leskaj “Muzat e qëndresës” është libër që të shtin në mendime të thella. Si u prenë këta lisa të elitës shqiptare që nuk mund të lindin në çdo kohë, si u shembën këto shtylla të kombit që mbanin strehën kombëtare dhe pikërisht pse këta lisa u prenë pse këto shtylla u shembën , u shëmb edhe ngrehina çnjerzore komuniste.
Libra të këtij lloji janë të domozdoshëm sepse ende në vendin tonë ka naziskin që djegin librat që analizojnë e denoncojnë krimin komunist, siç e pamë këtë akt mesjetër edhe në djegien e librit të Blendi Fevziut për diktatorin komunist Enver Hoxha, ne disa qytete të Shqipërisë dhe Kosovës.

[Nosh]

HERËN E PARË NË ADOLESHENCË
ShareThishttp://w.sharethis.com/images/check-small.png
Nga Vullnet Matohttp://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/vullnet_mato-210x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/vullnet_mato.jpg) Vullnet Mato


(Për Shën Valentin)

Kur putha së pari,
të paputhurën asnjëherë,
m’u duk sikur buzëve
më flakëroi zjarri.
Por te buzët e saj
fryu stuhishëm një erë,
që e bëri të dridhej
me shkulme tufani.
- Ç’bëre ?! – tha ajo
sikur befas ndodhi hataja.
- S’të vrava, – i thashë,
vetëm tregova sa të dua!…
-Kur nuk di ç’më bën
babai dhe mamaja,
më kishe vrarë më mirë,
të kisha shpëtuar!…
Atëherë e putha sërish,
për herë të dytë,
se ata nuk e vrisnin,
gjersa e quanin “zemër”.
E shumta do e rrihnin,
sa t’i lotonin sytë,
që unë me buzë
t’i fshija lotët e ëmbël…
E pyeta me mjaft guxim
pas puthjes së dytë:
-Në moshën time, babai yt,
nuk e puthi mamanë?…

[Nosh]

KËTO DITË DOLI NGA SHTYPI EDHE NJË FJALOR I DOBISHËM, ZBAVITËS DHE ME NJË PËRDORIM TË THJESHTË ME AUTOR SADULLAH ZENEDELIN-DA


Nga Sokol Demaku
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/fjalori2-210x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/fjalori2.jpg)Autori i fjalorit më të ri me titull “Fjalori im i parë i ilustruar” Sadulah Zendeli – Daja me banim në qytetin Färjestaden të Suedisë emigrant që nga vitet gjashtëdhjeta thotë:
-Erdha në mërgim, po si të flija i qetë!
Çfarë të bëja për kombin tim?
Përveç profesionit bibliotekar u bëra edhe mësues dhe… mësuesi ka detyrë fisnike. Prandaj pa u vonuar bëra çmos që të hap tunele drite dhe të bëja edhe të pamundshmen që fëmijët tanë të mos e harrojnë gjuhën dhe atdheun. Si mësues nga 2 orë në javë i shtova në katër orë në javë. Paga mujore si shef i bibliotekave ish më lartë se paga e arsimtarëve në një diferencë goxha të madhe. Unë zgjodha të ndihmojë nxënësit, të ndihmojë bashkëkombësit e mi hallexhi e jo të pasurohem…! Nga këta nxënës sot kanë dalë 55 intelektual vetëm në Nybro, 30 të punësuar në lami të ndryshme, disa vazhdojnë vitin e pestë, katërt, tretë e me radhë po kështu edhe 30 nxënësit e qytetit Kalmar kanë dalë akademik të shquar disa punojnë në lami të ndryshme dhe disa vazhdojnë universitetin.
Ministria e Arsimit dhe Kulturës e Suedisë kish bërë një marrëveshje me shtetin Jugosllavë. Në këtë marrëveshje thuhej se emigrantët nga Jugosllavia ku bënin pjesë edhe shqiptarët e Kosovës dhe Maqedonisë dhe trojeve tona shqiptare duhej që të kishin domosdoshmërish për fjalor atë serbokroatisht. Kroatët dhe maqedonët bënë fjalorin e vetë Svensk-Kroatisk dhe Svensk -Makedonisk. Nga kjo u dëshpërova pa masë. Patëm një mbledhje me rajonin e arsimtarëve të krahinës Småland në Entin për shkollën të Suedisë në Stokholm. Këtu kish rafte librash dhe emri i shtetit. Unë nuk e njihesha Jugosllavinë si shtetin tim. Shkova tek rafti i librave të shtetit shqiptarë, fatëkeqësisht libra nuk kishte. U mblodhëm me arsimtarët për të diskutuar për zgjidhjen e problemit jo të vogël. Vendosa ti drejtohem ‘Entit për shkollim’ për mungesën e librave në gjuhën shqipe.Unë ju luta të dërgojë libra shqip që të vihen në raftin e librave të shtetit tim Shqipëri. E miratuan dhe u dërgova katër pako me libra shqip natyrisht pa karakter politik. Pas një muaji kërkova të takohem me Drejtoreshën e Entit për botim dhe me përgjegjësin e Fjalorëve Lexin. U takova dhe bisedova për hallet e shqiptarëve që ata nuk e njohin gjuhën serbokroate, burrat shumë pak, ndërsa gratë e fëmijët aspak. Kërkova të ndihmojnë se emigrimi i shqiptarëve nga Kosova e Maqedonia filloi të dyfishohet. Zonja drejtoreshë fluturojë për në Beograd dhe u takua me udhëheqësin e Ministrisë së Kulturës së Jugosllavisë. Ajo më tha: “Shkova deri në Beograd u takova dhe u thashë Fjalori Sudisht-Shqip në grupin e fjalorëve Lexin patjetër ta bëjmë sepse kemi shumë shqiptarë nga Kosova, Maqedonia dhe trojet tjera shqiptare. Ata vetëm më shikuan u zverdhën në fytyrë dhe dolën nga dera duke më lënë vetëm.”U ktheva në Suedi, bisedova me ekspertët e grupit Lexin dhe vendosëm që Fjalori Suedisht-Shqip do të jetë në pjesën e programit të gjuhëve të tjera duke motivuar se ky fjalor është i domosdoshëm për integrimin e mërgatës shqiptare në Suedi”. Pas një konkursi të dhënë me shkrim dhe me gojë e fitova projektin dhe fillova me dashuri të madhe dhe entuziazëm ta përkthej Fjalorin e parë Suedisht-Shqip dhe Fjalorin e dytë po këtë vit edhe fjalorin e tretë. Bëra një punë shumë të madhe që bashkëkombësit dhe nxënësit do të kenë në dorë Fjalorin Suedisht-Shqip dhe shpjegimet rreth këtyre fjalorëve. Pak fjalë për historikun e gjuhës shqipe dhe pengesat që i janë bërë gjuhës shqipe gjatë historisë së sajë të lavdishme. Historiku i fjalorit Suedisht-Shqip më duket shumë i rëndësishëm dhe me vlerë se sa gjithë fjalori që zgjati katër vjet. Tani kemi dy fjalorë Suedisht- shqip dhe një fjalor Shqip-suedisht. Deri tani gjuhët e tjera të këtij lloji Lexin kanë një fjalor ose dy Suedisht – gjuhë e huaj.




Të jesh përkthyes me gojë për mërgimtarët shqiptarë duhet të kesh shpirt të madh, të jesh largpamës. Secili që mërgon i ka hallet e veta shumë të mëdha, braktis vendlindjen, miq e shokë, shkulet nga një vend që i kanë jetuar të parët e tij. Përkthyesi duhet të bashkohet me shpirtin e këtij mërgimtari. Këshilla nuk mund ti japësh pse ka emigruar, përse ke lënë vendin, por në anën tjetër përse ka emigruar edhe përkthyesi. Duhet ti dalësh zot si vëlla, shqiptarë si njeriu yt.
Tre fjalorët Suedisht-shqip dhe Shqip-suedisht. Shkrimet publicistike janë koha kur kam qenë 10 vjeç, kam shkruar atë që e kamë përjetuar si fëmijë. Kam shkruar për dhunën që u bëhej shqiptarëve nga armiku që e okupoi vendin tonë iliro-shqiptar. Sjellja e tyre ka qënë tejet brutale ndajë një populli të tërë që për “faj” kishin vetëm krenarinë shqiptare.
Sadullah Zendeli-Daja në fund të vitit 2011 na vjen me fjalorin e tij më të ri në katër gjuhë të cilinë e ka titulluar “Fjalori im i parë i ilustruar” në katër gjuhë, në shqip-anglisht-italisht –suedisht.
Duhet të themi se ky fjalor ka 176 faqe me rreth 1000 zëra, rreth 1000 ilustrime me ngjyra që tërheqin vëmendjen e lexuesit fillestar të mësimit të gjuhës, i botuar nga shtëpia botuese Botimet Tonea në Tiranë, botues Fatmir Toçin, përkthyes ne italisht e anglisht Meri Toçi ndërsa ne suedisht Sadullah Zendeli-Daja.
Është një fjalor i dobishëm, zbavitës dhe me një përdorim shumë të thjeshtë për prindër dhe mësues, të cilët duan ti drejtojnë fëmijët e tyre në mësimin e një gjuhe të huaj. Këtu janë zgjedhur fjalë të cilat kanë një përdorim mjaft të zakonshëm, të cilat fjalë janë të lidhura me jetën dhe punët e përditshme, me familjen, shkollën, shtëpinë, lojërat e fëmijëve.
Ilustrimet e punuara me shije nga Marco Viale dhe përkujdesja grafike nga Donatela Bergamino dhe disa te tjerë të punuara me mjeshtri dhe shije të ngjyrave të këndshme të cilat ilustrim e shoqërojnë fund e krye fjalorin ata çdo fjalë e bëjnë në konsultim me textin e paraqitur dhe ai text për lexuesin është më i thjeshtë dhe shumë më i kuptueshëm me ilustrimin adekuat. Sipas autorit ky fjalor ka qellim të dyfishtë: në njërën anë tu jap prindërve dhe mësuesve udhëzime të qarta si mbështetje të punës së tyre dhe fëmijëve një instrument të këndshëm loje dhe të kuptuari.

[Nosh]

LETRA DEAS NË NEW YORK


Nga NOVRUZ XH. SHEHU

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/ali_pashe_tepelena-300x295.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/ali_pashe_tepelena.jpg)
(Për vajzën që ndryshoi Ali Pashë Tepelenën)

Shtëpia Botuese “NACIONAL”

Redaktor: Mujë Buçpapaj
Paraqitja grafike: Mirela Mara

Tetor, 2011

DEAS,



Engjellit qe zbriti si pupel e lehte ne universin tim, shkrepi me rinine pegasiane u ndez me flake e ndricim parajsor…
Deushe, ti do ta lexosh mbasi te mesosh shkronjat e nje prej gjuheve me te hershme ne kontinentin Europian.
Zoti, ky perandor i madh i inteligjences supreme me urdheroi te te shkruaj ty, nder miliona femije te ketij planeti. Une kam zbatuar kete urdher sa kam mundur ne emer te te gjithe gjysherve te Shqiperise!
Ne pritje te letres tende ne vitin…
Por dhe ne se do te jem me sherbim ne qiej, do te porosis nipat e mbesat qe te ma ruajne.
Ne vigjilje te njevjetorit tend.

Pac fat!

Tirane , me 5 dhjetor, 2011

PROLOG

Ashtu si udhëtarët që, në herëshmërinë e banorëve të këtij

planeti, preferonin yllin e mëngjezit si pikë referimi për të

mundësuar rrugën e duhur, preferova pikërisht Dean që

disa ditë mbas lindjes. Unë kështu arrita të komunikoj me

një kontinent tjetër me lexuesit e denjë dhe njëkohësisht në

një kohë tjetër. Kur Dea të rritet do të mund të asimilojë e

artikulojë historitë e vendit nga kanë rrënjët mamaja dhe

gjyshët e saj (histori në vargje mbi Tepelenën, Ali

pashën, Vasiliqinë, Bajronin etj).

Ndërsa vogëlushja Dea është në periudhën e rritjes, ju

mund të lexoni histori reale, të shkruara me seriozitetin dhe

korrektesën e studjuesit dhe të veshura me kujdesin e artit.




LETRA E PARE

MIRË SE ERDHE!

Uaaa!

Paske ardhur?!

si maket i hënës ke zbritur në New York !

Ti erdhe befas, kur se prisnim,

me gjithë floririn e botës mbi flokë!1

Uaaa, paske ardhur

me gjithë lumenjtë e Shqipërisë

në një shekull ndryshe?!

E di që ke gjysh një Diell të ngrohtë

dhe Hënën e vërtetë e ke gjyshe?!

Membranën e Valbonës ke tek gusha

Vjosën tek syçkat, natyrisht,

Pa ty, moj Dea, çfarë do të ishim,

Çfar do të ishte ky shekull i brishtë?

Por ti erdhe,

e dije që të donim

që nga Tirana deri në New York!

pra mirë se erdhe,..Eja…Eja!

Alba Life 2

tani do të fillojë

me sot e tutje:

“Ju flet Dea!…”

Tiranë, 14 Janar 2011

KUJTESA

Luftra të mëdha u bënë moj Dea,

tek vendi me emrin Tepelenë,

ku kështjellat ngrihen si malet,

çdo mal shndërrohet në bedenë.

Do të tregoj sa të mundem, jo të tëra,

të t’i shkruaj duhen po aq jetë,

mandej shkronjat shqipe u mësuan

për pak më shumë se 100 vjetë.

Por kujtesa e banorëve i ruajti

kënga i ruajti me kujdes,

ndaj heronjtë nuk u shkrinë,

siç shkrihet e bukura vesë.

MOTIV ME HËNËN

Dea, sot është gjashtë qershor,

erdha në Tepelenë, kisha punë,

në malin e Këndrevicës dëbora

qëndronte ende mbi supe si gunë.

Nuk më dëgjon?! S’qënke zgjuar?!

Zgjohu, do të mësosh ç’është e bukur:

Mbrëmë hëna, tek mali i Golikut,

rrinte si tek lulja një flutur.

Mandej ajo hidhej në Vjosë,

luante si trofta në valë,

çdo yll që binte me të,

shndërrohej i artë, si stërkalë.

Letra e trembëdhjetë

LETËR E XH. G. BAJRONIT

DËRGUAR NGA PREVEZA NËNËS

NË ANGLI,

MË TETOR 1809


http://a4.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash4/409049_265702923498829_100001773705213_583810_2451 6567_n.jpg

Ai porositi, si gjithë shpirti shqiptarëve,

për kuaj, luftëtarë, shërbestarë të zotë,

të mos të paguanim aspak, për shërbimet,

të ndjehesha bir shtëpie në çdo portë.

Shëtita pallatet për rreth në Janinë,

të nipërve dhe stërnipëve të tij,

muret u ndrinin nga skalitja,

brënda u ndrinte mëndafsh e flori.

Mandej, ecëm për nëntë ditë,

nëpër, shira, erëra, stuhi,

në orën 1700, në Tepelenë,

m’u duk se mbrrita në Skoci.

Po largohej mbreti Diell,

që pashain ngjatjetonte rëndë,

shqiptarë, me jelekë prej ari,

tundnin fustanellat si tëndë.

Tundnin jataganë, kobure

me gurë të rrallë në doreza,

s’ngopem së pari Ilirinë,

që kur u nisa nga Preveza.

Burrat në supe mbajnë hedhur

guna të bardha, të zinj sarekë,

kadifja e kuqe me lulet e prillit,

thuajse hedhin valle në jelekë.

Ushtarë etiopias mbajnë 200 kuaj,

të gatshëm për kalërim, ku të duhet,

postjerët hyjnë e dalin me shkresa,

të vëmendshëm, të shkathët sa s’thuhet.

Shqiptarët na pritën gatitu,

shkronjtori pashait erdhi shpejt,

ish burrë inteligjent, na kërkoi

të ndihemi të lumtur, të qetë.

Natyrisht ja vlen të ta shkruaj

se në një katund një kryetar shqiptar

më ndihu të dilja nga një anije e mbytur

dhe ç’të më duhej ma dha që ta marr.

Na dha ushqime të pestëve sa ishim

(Unë Hobhausi dhe tre të tjerë,)

por u mvrejt dhe u trondit i tëri

sapo nisa që paret t’ia nxjerr.

Kundërshtoi të paguaja sadopak,

kërkoi veç ta shkruaja që e prita mirë,

se këtu miku ka vlerën e Zotit,

monedha pothuaj është e pështirë.

Këmbëngula sërish të merrte paret,

ai u rebelua: ”S’dua të më paguash,

por dua të mos të më harrosh,miku im

dhe kudo, që të jesh, të më duash!”

Të nesërmen na priti Ali Pasha

me uniformë gjenerali ish veshur,

në brez të qëndisur prej ari,

shpatën e mbante të ngjeshur,

Odaja me mermer krejt të bardhë

kish në mes një krua- shatrivan,

nga një kënd në tjetrin e rrethonin

poltrona me flori e gajtan.

Sa hymë, pashai vet, u ngrit

në këmbë me nderimin të plotë,

këtu miku pritet, nëna ime,

siç pritet mbreti nëpër botë.

Pashai më shikoi e shfaqi bindjen

se isha aristokrat i vërtetë,

se kisha vesh e gishta të vegjël,

kaçurrela, që tundeshin lehtë.

Shprehu habi, që vija që nga larg

për shëtitje e vetëm për dëfrim.

Mandej m’u lut që ta vlerësoja

njësoj si babain tim.

Dhe tha, butë- butë, se do më donte

njësoj si dhe birin e vet.

Mandej në dhomë më dërgonte

Fruta, arra, shërbim, salltanet.

Ngado shihej pjelloria e dheut

lugina, pjerrina, lumenj.

Nënë, këtu nuk ka bujë qytetërimi,

Por ka miq e njerëz të mëdhenj.

I yti Bajroni

[Nosh]

Kaq të bukura dhe kaq të ëmbla



(Baki Ymeri, Poema të mëndafshta, Tipo Moldova, Jash, 2012)

Nga Skënder Zogaj


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Skender_Zogaj2-272x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/Skender_Zogaj2.jpg)Publicisti Skënder Zogaj

Baki Ymeri, ky “mëkatar” i prekjes së luleve! Bilbil, këngëtar fluturak që paskrupullt hap kurora dhe shfeton petale e pastaj, si një princ magjik, nxjerr nektarin e poleneve shumëngjyrëshe, për të përmbushur gurrat e dashurisë njerëzore me mjaltin që vetëm një ëndrrimtar, zemërndjeshëm si ajri dhe i tejdukshëm si rrezja, din të gatuajë dhe t’i ushqejë psherëtimat përshpëritëse të zemrës së prekur nga magjia e frymave hyjnore, që me shekuj e mëkojnë ëndrrën mëkatare të Adamit dhe Evës! A s’më thua, kush ta solli dridhjen kaq të ëmbël të buzëgazit dhe stërpikjen e lotit të përvëluar për prekje buzësh të flakta? Kush? Pse? Si? Mos më thuaj asgjë, të gjitha i di, sepse të pash në lëndinat e frymëzimit me ishuj plot dritë, tek u zgjove nga ëndërra ndër rafte librash dhe thirre: ”E dashur,/ Eja të bëhemi fqinjët e dritës!/ Eja/ E hapi këto libra të lashta/ Dhe lermë/ Të ta përkëdhel trofenë!” (Fqinjët e dritës).
Poeti Baki Ymeri e meriton xhelozinë e lexuesve ziliqarë, të cilët duke mos e pasur fatin e tij, sado zemërakullt që të jenë, do t’i ngacmojë ndjenjat lakmitare ndaj gurrës së vargjeve të mëndafshta, që të mbërthejnë që në shikim të parë dhe të mbajnë fort shtërnguar deri në fund të librit. Fillim e mbarim ndodhesh në një atmosferë magjepsëse, me: “Dhoma të magjepsura,/ Fjalë magjepsëse,/ Vasha të magjepsura” të cilat poeti edhe kur nuk i ka ende të njohura, i pandeh: “Ma merr mendja se ato janë/ Porsi lulet e magjepsura/ Që i ka kafshuar dashuria/ Apo shija e padurimit/ Për t’u përkëdhelur.” Kjo është vjersha Mendimet, në strofën e fundit të së cilës poeti, me sharm prej xhentëlmeni të vërtetë, magjepsjen apsolute e shijon: “Madje edhe Fontana e oborrit/ Pëshpërit/ Në vargje të dashurisë.” i vetëdijshëm se aventurat dashurore nuk janë të lehta, megjithatë sypatrembur shpreh ambicien e tij: “Ndërsa unë,/ Që nuk e dija aq mire/ Se prej nga / Mund të fillojë disfata,/ Kisha lakmi të mbetem.”
Lakmia për t’iu rrekur magjepsjes është këmbëngulëse, pavarësisht nga disfata, dhe këtu, Baki Ymeri na e kujton Biblilin e gjuhës shqipe, Naim Frashërin e pavdekshëm, i cili në magjepsje, prante që të bëhej baltë e pluhur, për ta shkelur këmba e saj… I paepur – me zemër kristali në dorë e me shpirtin e florinjtë në buzë, porsi Ovidi, edhe heroi lirik i Poemave të mëndafshta, ka vajtur në qytetin e kapitjeve të ëmbla, për ta ndjerë ritmin e brendshëm të shtatit të hijshëm, që i përngjan një fushe të bukur me dredhëza të ëmbla. Kemi këtu një apostrofim aristik jashtëzakonisht përsonifikues, që reflekton përjetim të thellë ndjenjash të sinqerta të një bote të pasur dhe të pastër shpirtërore, e cila bukurisë i gjegjet pa hezitim kur e dëgjon lutjen: “Eja edhe njëherë/ I dashur/ T’i shijosh dredhëzat/ E buzëve të mia/ Porsi në mesverrë”.
Në mjeshtrinë e të shkruarit të Baki Ymerit ndjenja e përgjegjësisë që arti të jetë në funksion të lumturisë së vërtetë, është vazhdimisht e theksuar dhe e shtruar qartë: mirëkuptim reciprok, larg pasionesh të shfrenuara dhe devijimesh morale, që e lëndojnë dashurinë e devotshme. Kur ky kriter nuk zbatohet, acarohen inater, dhe domosdo manifestohet ndjenja e hakmarrjes: “Tani është radha jote/ Të vraposh pas meje/ Dhe s’do t’i gjesh flatrat e mia/ Ngase aq shpirt kam vënë në to.” (Kaltrina). Bredharakut të pandalshëm, dashnorit të madh rebel dhe lozonjarit të ëmbël, në çast i pikon zemra sapo shfaqet engullit dhe gjiuthë afsh pyet: “Kush është ky ëngjël / Që po pret në dritare/ E pyeta hënën/ Dhe ajo m’u përgjegj/ Më mirë është mos ta dish!” (Fryti i ndaluar).
Dëshira për lumturi është jetike dhe gjithënjerëzore, por nuk është mirë që të arrihet me çdo kusht. Autori e sugjeron si mënyrën më të drejtë të arritjes së lumturisë individuale, në kuadër të lumturisë shoqërore, ku duhet të sundojnë rregullat e drejta dhe obligimet e ndërsjella njerëzore. Këtë fenomon Baki Ymeri e elaboron thjeshtë dhe saktë, duke apeluar ndërgjegjësim të njerëzve që ta kuptojnë se: “Asgjë nuk na ndihmon/ Në shqyrtimin e problemeve/ Të ndërgjegjes/ Porsi ndërgjegja”, sepse “Brutaliteti i burrit./ Besnikëria e gruas,/ Lazdrimi i lahurisë// Janë gjithfarë problemesh// Që na bëjnë telashe.“ (Probleme të ndërgjegjes). Kjo është krejtësisht normale, sepse, janë një varg faktorësh që e determinojnë ekzistencën tonë duke i dhënë dimensione magjike qenies njerezore, që nuk mund t’i ketë kurrë dy njerez plotësisht njësoj. Mbase pikërisht kjo veçanti apsolute e shquan dhe e bën jetën njerëzore kaq të ëmëbël dhe të bukur. Prandaj poeti kritikon shkëputjen ekstreme, e cila është e keqe dhe krijon telashe. Qëndrimi ters nuk le vend për dashuri: “Krejt bota flet për dashuri/ Vetëm ti flet/ Për mjaltën e mashtrimit.” (Brishtësi).
Udha e Poemave të mëndafshta shpie tek fontanat shqiptaro-vllahe ku, Gratë e bukura, qepalla mbyllura qëndrojnë përmbi foshnjet e përgjumura dhe luten “Jepma Zot qetësinë!” Poetit gjithë përmallim i kujtohet fëmijëria e tij dimërore, nëna që i flet për dimrin dhe krojet, vëllëzërit që i njeh nga trokitja në portë, babai duke ofsharë sa herë që shprehte një mall në gjuhën shqipe… Në këtë varg vjershash lexuesi e ndjen peshën e një brenge të gjallë, të thellë, të zjarrtë t’ia ngacmojë krahërorin. Mirëpo, poeti nuk e pranon përuljen as ndaj vuajtjes, dhe shpërthen: “Hidhe trishtimin hyjneshë!/ Merre përsëri trajstën, shigjetat/ Dhe nisu gjurmave të gjahut/ Do ta gjuash bukurinë./ Hidhërimin/ Zhyte në burimin e lumtur/ Që shikon kah ti!/ Merri sërish: trajstën, shigjetat/ Dhe nisu gjurmave të gjahut/ Për ta gjuajtur bukurinë/ Që na e turbullon mendjen! »
Poeti çlirohet nga ankthi i rastit dhe vazhdon shpalimin e kujtimeve. I shfaqet vllahinka e bukur: “Porsi zoçkë e vjedhur je/ Nga erërat përmbi dhe.”, ndërkohë që bën një Deklaratë dashurie për dilemën ku qëndron: “Distanca e saktë/ ndërmjet zemrës dhe fjalës”. Pason Finalja e madhe që ia mundëson takimin me Bukurinë e Mrekullisë së gjallë, në gjinjtë e së cilës frymëmarrja i prehet dhe, e thotë Fjalën e fundit dhe hidhet “Në dritën e përjetshme”. Këtu përfundon Zjarri i Shenjtë i vëllimit Poema të mëndafshta, (i botuar këto ditë edhe në gjuhën rumune, me titullin “Poema të pushta”), që pa fije dyshimi në shqip tingëllon më bukur “Poema të mëndafshta”. Përshtypjet që po ia drejtoj lexuesve, lënë shumë për t’u dëshiruar, sepse gjerësia tematike dhe thellësia artistike e krijimeve të këtij libri, janë për një qasje shumë më të mirëfilltë analitike. E meriton kjo vepër dhe autori, që krahas bukurosheve të Bukureshtit, të Konstancës e të Brailës, e kanë frymëzuar edhe zanat e Dardanisë, me zjarrin dhe guximin e të cilave ka realizur krijime të shumta vlerash të çmueshme letrare dhe artistike.

[Nosh]

Bosnjë: Distributori serb nuk e shfaqë filmin e Xholithttp://www.botasot.info/mesme/jolii.jpg

Një distributor serb në pjesën e Bosnjës të kontrolluar nga serbët, ka refuzuar ta shfaqë filmin e ri të regjisores Angjelina Xholi, që trajton situatën gjatë luftës në Bosnjë në vitet e 90-ta.
Distributori Vlladimir Levak tha se nuk mendon se filmi i Angjelina Xholit, “Në Tokën e gjakut dhe mjaltit”, do të jetë interesant për audiencën në Republikën Serbe të Bosnjës, pasi në të portretizohet ushtari serb, që e kishte gjetur ish dashnoren e tij myslimane, në mesin e skllevërve të seksit në një kamp që ai e udhëhiqte.
Parashihet që filmi nesër të shfaqet për të parën herë për publikun në Sarajevë, ndërsa do të jepet edhe në kinematë në pjesën myslimano-kroate të Bosnjës.

Bota Sot

[Nosh]

Ekspozita e masakrështtp://www.botasot.info/mesme/EKSPOZITA-MASAKRA13.jpg

28 marsi vazhdon të krijojë shumë makthe dhe të risjellë kujtime të këqija në Podujevë.
Në vitin 1999, një prej masakrave më të mëdha të Luftës së Kosovës ndodhi pikërisht në këtë qytet, kur njësitë e policisë speciale, të quajtur “Skorpionët”, ekzektuan 14 gra dhe fëmijë.
Në një ekspozitë që të kujton ato të famshmet që organizohen për Holokaustin, tre nga pesë të mbijetuarit, Saranda, Jehona dhe Fatosi vendosën të sjellin në vëmendje ngjarjen e kobshme të ilustruar me foto dhe detaje të tjera nga ajo ditë.
Saranda Bogujevci, e cila humbi atë ditë tetë antarë të familjes së saj, ishte e pranishme në studion e “Pasdites”.
“Lufta nuk duhet të harrohet, kjo është shumë e rëndësishme për historinë dhe të ardhmen e Kosovës. Si familje kemi mposhtur dhembjen për ta bërë këtë dhe çështjen tonë e kemi përcjellë edhe në media të huaja”.
Ajo ishte fare e re kur familja dhe të gjithë njerëzit që kishte dashur ndonjëherë u shuan nga plumbat e paraushtarakëve serbë. “Isha 13 vjeçe… Ishte dita e Bajramit kur ndodhi ngjarja. Policia serbe hyri në banesën tonë, na larguan ga shtëpia dhe na çuan tek oborri i një komshie, ku kanë filluar të qëllojnë në drejtimin tonë. Unë jam plafgosur me 16 plumba, Jehona me 11, nërsa Liria mbeti e plagosur në fyt dhe për tetë muaj me radhë hante nëpërmjet një tubi në stomak. Fatosi e Genci, dy të mbijetuarit e tjerë, u plagosën në këmbë”, thotë Saranda, për ditën që ndryshoi përgjithmonë jetën e sa.
“Unë humba tetë antarë të familjes, Nënën me dy vëllezër, xhaxhain, vajzën e tij, gjyshen, hallën dhe nusen e saj. Familja e Enver Duriçit, fqinjëve tanë, u shua komplet. Atij i vranë, prindërit, gruan dhe katër fëmijë, më i vogli dy dhe më i madhi 14 vjeç”.
Ekspozita që tashmë po shfaqet në Tiranë, është shumë e rrallë në llojin e saj. “Fillimisht, ishte galleria kombëtare në prishtinë, ajo që hapi ekspozitën tonë gjatë vitit të shkuar. E pamë të arsyeshme që prezantimi të behej në Kosovë, sepse atje ka ndodhur kjo masakët dhe sepse atje duhet të kujtohet më shumë. Ndonëse historia jonë ka qenë e njohur në Kosovë, ekspozita ka shërbyer për të treguar detaje të shumta që askush nuk i ka ditur”, rrëfen Saranda.
“Emocionalisht… Është shumë e vështirë, por dhomën e kemi lënë ashtu siç ishte në momentin kur ndodhi masakra. Kemi lënë një video, të vetmen që nuk u shkatërrua, që tregon se si festonim të gjithë Vitin e Ri 1990, kur unë isha vetëm pesë vjeç. Kemi orën e motrës që ngeli kur e vranë, bluzën e Gencit me vrimën ku hyri plumbi dhe njollën e gjakut, trungun e familjes dhe fotografitë e asaj që ndodhi”.
Pas Tiranës, hapi i radhës do të jetë dërgimi i ekspozitës në Beograd. “Nisma jonë është pritur shumë mirë, në kuptimin që e kanë përkrahur dhe janë shprehur mirënjohës që e kemi krijuar. Hapi i radhës, do të ekspozohet në Beograd, sepse ata ende nuk e pranojnë që këto gjëra kanë ndodhur me të vërtetë në Kosovë”.

Bota Sot

[Nosh]

Orë letrare në katër qytete të Zvicrës shkrimtarë nga KosovaCyrih, 13 shkurt
Për nder të katër vjetorit të pavarësisë së Kosovës
Aktivitetet e shënimit të 100 vjetorit të pavarësisë siq kishim njoftuar në Zvicër ka nisur me mbajtjen e katër orëve letrare nga anëtarë të Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës (Shyqri, Galica, Begzad Baliu..) organizuar në Gjenevë, Bernë, Bazel dhe Cyrih Kjo seri orësh letrare është iniciuar nga komuniteti shqiptarë në Zvicër.
Ora e fundit letare, ajo e katëra, njëherit përmbyllëse mbajtur mbrëmë më 12 shkurt (ditën e daljes së numrit të parë të gaztës Rilindja) në Cyrih. Mbrëmjen e hapi krijuesi Muharrem Blakaj në emrin e shoqatës së autorëve shqiptarë në Zvicër, i cili prezantoi mysafirët nga Lidhja e Shkrimtarëve e Kosovës, respektivisht prof.dr. Shyqri Galica, prof.dr. Begzad Baliu dhe Dr. Arben Hoxha por jo edhe veprimtari i shquar Adem Demaci për ishte reklamuar pjemarrja e tij nga disa portale. Kjo nuk është hera e parë që me emra personaliteteve të kulturës dhe politikës abuzohet për biznes, portale këto në
bashkëpunim me lokalet apo restaurantet me qëllim për të tërhequr « klintët ». Kjo u vërjetë edhe në fytyrat e pjesëmarrësve të cilët ishin të dëshpruar për mos prezentimin e z.Demaci, të cilët ishin ndier të mashtuar.
Në fjalën e vetë Shyqri Galica, nënkryetari i LSHK-së, tha se falë 100 vjetorit të pavarësisë sonte jemi të bashkuar këtu në këto orë letrare me anëtarë të LSHK dhe komunitetin shqiptarë në Zvicër. Sipas .Galica, këto vizita lidhen me faktin se në këto vende gravitojnë një numër i madh shqiptarët, pra edhe në Zvicër, aktivitetete të cilat duhet vazhduar edhe me rastin e përvjetorit të katërt të pavarësisë së Kosovës.
Pas fjalimeve, pasuan edhe prezantimi i autorëve, krijuesve shqiptarë me vargjet e tyre si Begzad Baliu, Shyqri Galica, pastaj nga Mehmet Bislimi, Gëzim Ajgeraj, , Fehmi Berisha, Muharrem Blakaj si dhe mysafirët tjerë. Kësaj mbrëmje letar në Cyrih edhe më i shtoi freskinë paraqtija e studiuesi dr. Arben Hoxha me referimin e tij mbi proceset
ç’integruese në letërsinë kombëtare, fjalimi i të cilit u mirëprit nga pjesëmarrësit, ku pastaj edhe pasuan reagime të oratorëve duke u ndërlidhur në debat.
Arben Halimi

Bota Sot

[Nosh]

Streep nderohet në Berlinale
http://www.botasot.info/mesme/streep-berlinale.jpg


Festivali Ndërkombëtar i Filmit që po mbahet në Berlin, mbrëmjen e kësaj së marte ja kushtoi karrierës së një aktoreje të jashtëzakonshme të kinemasë botërore, britanikes Meryl Streep.
Sikundër qe paralajmëruar, Streep ishte e pranishme në këtë festival për të marrë trofeun i cili e çmon për karrierën e saj ndër dekada. Një “Ari i Artë” për arritjet e saj në karrierë, ndërsa u shfaq edhe premiera e filmit të saj më të fundit, “The Iron Lady”.
Gjatë karrierës së saj mëse 30-vjeçare, Streep është shfaqur në rreth 40 filma dhe përgjatë këtyre 3 dekadave, ajo është nominuar 17 herë në çmimet OSCAR dhe 2 herë ka mundur të marrë statujën e artë. Ajo është nominuar gjithashtu edhe 18 herë në Golden Globe, prej të cilave 8 herë ka mundur t’i fitojë trofetë.
Drejtori i Festivalit të Berlinit, Dieter Kosslick ishte ai që e akordoi këtë trofe për Streep pasi aktori Jake Gyllenhaal, pjesë e jurisë në Berlinale mbajti një fjalë tepër prekëse jo vetëm si profesionist, por edhe si një mik familjeje i aktores, në nder të saj.
“Me ndershmëri ju them se jam tepër i nderuar që ajo ka lënë gjurmë në jetën time që kur unë isha fëmijë edhe pse ndonjëherë me mirësi e them që edhe më ka trembur. Sot ndjehem si ai 13-vjeçari i dikurshëm përpara teje Meryl”, ka thënë në fjalën e tij aktori i cili e përfundoi fjalimin e tij të shkurtër duke thënë: “Zonja dhe Zotërinj, jam i nderuar që prezantoj këtë çmim që nderon një aktore ikone, jam i nderuar të them se trofeun “Ariu i Artë” për arritje në karrierë e gëzon sonte Meryl Streep”.
Aktorja Streep ka rrëfyer: “Jam e nderuar nga fjalët tuaja dhe nderimi që më bëhet në një festival elitar filmi siç është ky i Berlinit”.
Festivali i Filmit që po mbahet në Berlin e që ndryshe njihet si Berlinale, do të ketë galanë e ndarjes së çmimeve këtë 18 shkurt.

Bota Sot

[Nosh]

Suksesi i baletit "Zhizel"
http://www.botasot.info/mesme/zhizel.jpg


Marlon Dino është solist kryesor në teatrin e Mynihut. Nxënës i shkollës shqiptare të baletit, në vitin 1998 ai iu bashkua Qendrës të Baletit të Gjenevës.
Tre vjet më vonë hyri në trupën e baletit të Operas shtetërore të Vjenës, kurse një vit më vonë u transferua në Mynih. Në këtë teatër në vitin 2005 u bë solist dhe në sezonin 2009-2010 balerin kryesor. Si i ftuar special në rivënien në skenë të Zhizelit, Marlon Dino do të luajë rolin e Albrehtit, që bie në dashuri me Zhizelën.
Ai është në Shqipëri, pas kërkesës së Greta Hushit për ta pasur partner:
“Doja një partner me eksperiencë që të më ndihmonte dhe të kishte frymë europiane”, thekson Hushi.
“Do doja të vija edhe më parë në Shqipëri dhe sa me dhanë mundësinë erdha menjëherë”, daklaron Dino.
Por, godina e teatrit nuk është edhe aq mikpritëse. Provat zhvillohen në një sallë të ftohtë kallkan.
“Është shumë ftohtë, kushtet nuk janë, por balet është bërë gjithmonë dhe gjithmonë do të bëhet. Salla do të ngrohet dhe publiku do të provojë emocione nga ky artist i madh me famë siç është Marlon Dino”, theksoi koreografi Agron Aliaj.
Kuriozitet apo jo, natën e shfaqes publiku është i pranishëm. “Zhizel” është historia e dashurisë së pamundur mes një fshatareje të re me Albrehtin, një i ri nga një familje e kamur, i fejuar me një vajzë tjetër. Përpara varrit të Zhizelës, Albrehti është i dënuar të kërcejë deri në vdekje. Por Zhizel, që vjen nga bota e përtejme, arrin ta shpëtojë atë nga ky mallkim.
Ndonëse e përgatitur në kushte të vështira, shfaqja ia arriti të ngjallë emocione.
“Mezi e kemi pritur të vijë në Shqipëri. E kemi parë edhe jashtë shtetit, por këtu në Shqipëri na pëlqeu më shumë”, shprehen prindërit e balerinit të shquar.
Tek e fundit, emra të tillë si Eno Peçi, solist në Vjenë, Edi Blloshmi, solist i parë në Montreal, Erion Kruja, balerin në një kompani private në Londër, apo Marlon Dino, solist i parë në Mynih, kanë dalë të tërë, nga shkolla shqiptare e baletit.

Bota Sot

[Nosh]

Tiranë: Koncert për Pavarësinë e Kosovështtp://www.botasot.info/mesme/ansambli_popullor.jpg

Në kuadër të katër vjetorit të Pavarësisë së Kosovës në Tiranë u zhvilluan një sërë aktivitetesh kulturore. Ansambli i Këngëve dhe Valleve Popullore organizoi një koncert të veçantë për publikun kryeqytetas.
Me titull “Kosova e Trimërisë” u shfaq dje koncerti ku valltarët dhe këngëtarët e ansamblit përcollën emocione mbresëlënëse përmes një repertori të zgjedhur,vallesh popullore nga të gjitha trevat e Shqipërisë, ku mbizotëronte tematika patriotike dhe atdhedashuria.
Kjo atmosferë e ngrohtë dhe e veçantë, e shoqëroi publikun për disa orë në këtë ditë feste. Folklori shqiptar ndër vite me gjithë hijeshinë e tij u ngjit në skenën e këtij koncerti me interpretimin e solisteve valltarëve dhe këngëtarëve të Ansamblit Kombëtar të Këngëve dhe Valleve Popullore.

Bota Sot

[Nosh]

Teatrot kombëtare thellojnë bashkëpuniminhttp://www.botasot.info/mesme/nata_e_12.jpg

Tetari Kombëtar i Shqipërisë dhe Teatri Kombëtar i Kosovës këtë vit kanë thelluar bashkëpunimin duke organizuar një agjendë më të ngjeshur mes tyre.
Trupa e Teatrit Kombëtar të Kosovës vazhdon shfaqjet në Tiranë. Pjesa “Nata e 12-të” e Shekspirit këtë fundjavë erdhi në Teatrin Kombëtar nga regjisori nga Kosova, Ilir Bokshi.
Kjo shfaqje vjen si kulmim i aktivitetit një komb një kulturë në ditën e katër vjetorit të pavarësisë së Kosovës dhe do të shfaqet edhe mbrëmjen e së shtunës për publikun shqiptar.

Bota Sot

[Nosh]

dedikuar pas veprës “Autonomia e Kritikës shqiptare”http://www.botasot.info/mesme/behar.jpg

Studiuesi Behar Gjoka prej disa kohësh i është dedikuar veprës së “Autonomia e Kritikës Shqiptare”.
Studiuesi Gjoka ka bërë një përmbledhje të gjerë të 30 autorëve. Që nga Budi, Kadare, Migjeni, Kuteli, e deri te autorët e pas viteve 90-të, duke sjellë pranë lexuesit disa tipe si shqyrtime tekstologjike dhe kulturologjike, ku natyrisht është përzgjedhur pjesa që e ka më të theksuar tehun e analizës kritike, madje edhe kritikën e thekur ndaj realitetit letrar dhe kulturor.
Për studiuesin Gjoka kritika është e domosdoshme për të bërë ndasinë mes vlerave dhe antivlerave. Madje kritika është paraprijëse e studimeve. Vepra do të shohë dritën e botimit në mars të këtij viti.

Bota Sot

[Nosh]

Përurohet libraria më e madhe në Tiranëhttp://www.botasot.info/mesme/BOOK_STORE.jpg

Në një ceremoni të veçantë është përuruar libraria më e madhe në Tiranë, “Book Store”, e cila ndodhet në qendrën tregtare TEG.
Në përurimin e kësaj librarie kanë marrë pjesë personalitete dhe emra të njohur të letrave shqipe, drejtues të shtëpive botuese, si dhe gazetarë, të cilët kanë shprehur vlerësime për këtë librari të munguar deri më sot në Shqipëri.
Të pranishmit e cilësuan si një ditë të shënuar për kryeqytetin e Shqipërisë hapjen e kësaj librarie. Krahas librarisë, një vend të rëndësishëm zë edhe salla e konferencave dhe së shpejti për lexuesit do të hapet një sallë leximi mjaft komode.

Bota Sot

[Nosh]

Bumçi dhe Krasniqi vizitojnë ekspozitën "Histori Pamore"
http://www.botasot.info/mesme/krasniqi-bumci.jpg


Ministri i Kulturës së Shqipërisë, Aldo Bumçi dhe homologu i tij nga Kosova, Memli Krasniqi, me rastin e shpalljes së pavarësisë së Kosovës, vizituan në Tiranë ekspozitën e familjes Bogujevci, e cila i mbijetoi masakrës serbe në Podujevë në vitin 1999. Saranda, Jehona dhe Fatosi, nëpërmjet katër instalacioneve të tyre, sjellin fotografi, filmime, dhe sende personale, ku nëpërmjet tyre ata janë përpjekur të rikujtojnë dramën e përjetuar kur ata ishin fëmijë.
Ministi Memli Krasniqi u shpreh se kjo ekspozitë është homazh për të gjithë viktima e luftës dhe se ekspozita e familjes Bodujevci është më e veçantë nga çka ne jemi mësuar të shohim pasi flet për vuajtjen e gjithë popullit të Kosovës. Ndërsa për sa i përket festimeve të 100 vjetorit të shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë të dy homologët deklaruan se do të organizojnë aktivitet të përbashkëta.
Ekspozita e titulluar ‘Bogujevci- Histori pamore’ përbëhet nga katër instalacione : Dhoma e ndenjës, Trungu familjar, Dhoma e spitalit dhe Dhoma e gjykimit, ku shfaqen filmime krejtësisht origjinale, intervista, fotografi dhe sende personale që tregojnë atë që përjetoi kjo familje. Kjo ekspozitë, përveç karakterit të saj dokumentues, mund të shihet edhe si një përgjigje artistike kundër dhunës, ndërsa në rrafsh universal, edhe si një eksplorim i shpirtit të njeriut që i kundërvihet krimit. Vizitori do të mund të përjetojë dhe vetë gjithçka që përjetoi kjo familje në marsin e vitit 1999 përmes intervistave të vetë familjarëve të tri artistëve, fotografive, pamjeve të shtëpive para dhe pas atyre ngjarjeve, që sjellin rrëfimin përmes artit të një vrasjeje brutale në mars të vitit 1999 në Kosovë. Ekspozita është çelur me 10 shkurt në Galerinë Kombëtare në Tiranë , ku janë prezentë edhe tre anëtarët e familjes Bogujevci, të cilët kanë rrëfyer sesi dramën e tyre familjare arritën ta kthenin në art. Kjo ekspozitë do të qëndrojë e hapur deri më 2 mars në GKA.

Bota Sot

[Nosh]

“Oskar” dhe “Pulitzer”
http://www.botasot.info/mesme/jennifer-egan.jpg
Kur romanët e bukur bëhen filma të mëdhenj
Filmat dhe serialet televizive janë shndërruar në terrenin ideal për përshtatjen e veprave të mëdha letrare. Shkrimtarët gjithmonë shpresojnë se romanët e tyre të suksesshëm një ditë do të bëhen filma të mëdhenj

Një ditë të bukur të prillit të kaluar, Jennifer Egan zbuloi se romani i saj i katërt “A Visit From the Goon Squad”, kishte fituar çmimin “Pulitzer”. Disa ditë më vonë mori një tjetër lajm të mirë: kanali televiziv “HBO” donte të “përshtaste” një serial televiziv nga subjekti i librit. Shkrimtarët gjithmonë shpresojnë se romanët e tyre do të bëhen filma. “Është një fitim shtesë”, shpjegon Egan, ku një tjetër libër i saj është përshtatur për ekranin e madh më parë. Në fakt, ky fenomen duket qartë edhe në atmosferën para “Oskarit”. Katër prej filmave të nominuar për të fituar “Statujën e artë” e kanë marrë subjektin e tyre nga romanët e suksesshëm. Vërtet që lidhja mes librit dhe kinemasë është shumë e fortë. Por ka nga ata që refuzojnë të shohin filmin pa lexuar më parë librin, apo e kundërta, për të mos mbetur të zhgënjyer nga mospërputhjet mes fantazive të regjisorit dhe versionit origjinal të librit. Le ta nisim me radhë. “The Descendants”, është filmi fitues i një sërë “Golden Globe”, dhe kandidat për kategorinë e filmit më të mirë, regjisë dhe aktorit protagonist. Titulli i romanit, nga i cili është përshtatur filmi i shkruar nga Kaui Hart Hemmings, meriton vërtet të lexohet. Pas tij mund të përmendim “Extremely Loud and Incredibly Close”. Filmi përputhet plotësisht me titullin e romanit të Jonathan Safran Foer, të interpretuar nga Tom Hanks dhe Sandra Bullock. Libri nga është marrë subjekti i filmit, një tjetër pretendent për “Oskar”, ka qenë një ndër të parët romanë që ka treguar sulmet terroriste të 11 shtatorit nga pikëpamja e një fëmije. Pas tij vjen “The help”. Nën interpretimin e shkëlqyer të Emma Stone, subjekti është marrë nga libri me të njëjtin titull i Kathryn Stockett. Një histori e gjitha femërore, që tregon, falë një udhëtimi në Amerikë në vitet ’70, racizmin dhe respektin. Ata që e kanë parë thonë se nuk duhet humbur as mundësia për të lexuar librin dhe as për të parë filmin. I fundit në listë, “The Girl with the Dragon Tattoo”, ka lindur nga trilogjia e famshme e Stieg Larsson, me regji të David Fincher. Libri të cilit i referohet po me të njëjtin titull, përbëhet nga 900 faqe dhe duhet pak durim për t’u lexuar pas dy kapitujve të parë shumë të gjatë. Por ia vlen vërtet. Aventurat e çiftit të çuditshëm, Blomkvist-Salander, janë akoma më tërheqëse nëse më parë është lexuar edhe libri.
Serialet
E njëjta gjë mund të thuhet edhe për serialet televizive. Kohët e fundit shkrimtarët janë më të kërkuar nga HBO se sa nga vetë Hollivudi. Kanali kabllor ka seleksionuar një numër të madh veprash letrare të suksesshme, si “Swampilandia” e Karen Russel, “Art of fielding” i Chad Harbach apo “Club of liars” nga Mary Karr. “Në këto kohë televizioni po shfaqet gjithmonë e më afër romanëve, sepse, pasi lexohet një libër dhe pëlqehet shumë, njerëzit e pëlqejnë shumë edhe filmin apo serialin që bazohet tek ai”, tregon Michael London, producenti i “Groundswell Films”. Tani janë të shumtë shkrimtarët që po punojnë për realizimin e një seriali televiziv (Salman Ruzhdie, Sam Lipsyte, Gary Shteyngart, Michael Chabon dhe Ayelet Waldmn) apo po i përshtatin romanët e tyre për në televizion. “Nuk ka lidhje vetëm me faktin se romanët duhet të përshtaten mirë. Shkrimtarët janë skenaristë shumë të mirë”, vazhdon më tej London. Shumë prej këtyre shkrimtarëve e kanë provuar veten edhe si skenaristë, por gara e televizionit është diçka e re. Madje edhe ata që dikur ishin skeptikë, tani shpresojnë të punojnë për ekranin e vogël. Në të vërtetë, për të nxjerrë një film nga një roman duhet gjithmonë të bëhen “shkurtime”, ndërsa për një serial televiziv duhen shtuar elemente shtesë. Kjo është të paktën ideja e Jonathan Franzen me “The corrections”. Ai thotë se seriali i bazuar në novelën e tij do të jetë diçka shumë origjinale. Ai po projekton një serial që do të zgjasë për katër sezone. “Personazhe shumë të vegjël në libër po bëhen figura mjaft të rëndësishme në serial. Është argëtuese. 12 vjet pasi e shkrova po punoj ende me romanin, dhe po plotësoj pjesët që kishin mbetur hapur”. Le të flasim edhe për “The next people”, seriali fantastiko-shkencor për zhdukjen e qenieve njerëzore që shkruan Salman Ruzhdie do të ketë liri të madhe në ekran. Shumë autorë e pranojnë se u pëlqen më shumë ideja të shkruajnë për televizionin se për kinemanë. Por ky nuk është një fenomen i ri. Gjithçka nisi në vitet ’30, kur William Faulkner, Raymond Chandler, Nathanel West dhe F. Scott Fizzgerald shkuan të gjithë në Hollivud.

Bota Sot

[Nosh]

Nishliu do të këndojë shqip në Eurovizionhttp://www.botasot.info/mesme/rona_nishliu.jpg

Këngëtarja nga Kosova, Rona Nishliu do të këndojë shqip në skenën e “Eurovizionit” në Baku të Azerbajxhanit.
“Kënga që do të përfaqësojë Shqipërinë në Eurovizion 2012 do të këndohet në gjuhën shqipe”, shkruhet në faqen zyrtare të Festivalit Europian.
Që prej dy javësh ajo ndodhet në SHBA për të realizuar versionin final të këngës “Suus” që do të jetë tre minuta duke i'u përmbajtur rregullave të “Eurovizionit”. Kënga është regjistruar në studiot e Ocean Way Recording dhe Capitol Records në Los Anxheles, ndërsa përpunimi i saj është bërë në studion muzikore Sterling, në Nju-Jork.
Sapo të jetë gati kënga pritet të bëhet publike. Këngëtarja nga Kosova do të performojë në natën e parë të festivalit, 22 maj, së bashku me shtetet si Rumania, Greqia, Rusia, Belgjika, Hungaria, etj.
Këtë vit në Eurovizion do të konkurojnë 37 këngë në dy netë gjysmë finale, 22 dhe 24 maj, ndërsa finalja e madhe do të jetë mbrëmjen e 26 majit.

Bota Sot

[Nosh]

“Cesar must die” merr Ariun e Artë (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=155956) http://www.botasot.info/mesme/berlin.jpg
Drama italiane “Cesar must die” ka marrë çmimin kryesor në Festivalin e Filmit në Berlin. Filmi i regjisorëve veteranë Paolo dhe Vitorio Taviani është shpërblyer me Ariun e Artë.
Juria ndërkombëtare që zgjodhi fituesin, udhëhiqej nga regjisori britanik, Majk Leih. Berliniada është ndër festivalet më të mëdha evropiane të filmit.

Bota Sot

[Nosh]

Gary Oldman, rikthim në skenën e vjetërhttp://www.botasot.info/mesme/Gary-Oldman-001.jpg

Prej ca kohësh është shkëputur nga emocionet e ekranit të madh dhe i ka bërë kureshtarë të gjithë ata që e kanë admiruar në vite, për rolet e interpretuara. Por, këtë herë, duket se ka vendosur që sërish pas mungesës, siç e ka zakon tashmë, të lërë një gjurmë, që nuk do të harrohet lehtësisht. Filmi me të cilin mund të marrë edhe një çmim “Oskar” titullohet “Tinker Tailor Soldier Spy” dhe është një përshtatje e librit të John Le Carre. Ai ka qenë në Britaninë e Madhe filmi i tretë më i suksesshëm pas “The Kings Speech” dhe “The Inbetweeners”. Është një film që shkon pas në kohë, në vitin 1970, në Londër, në baret dhe lokalet e zonës. Është terreni i përshtatshëm për ngjarjet e Luftës së Ftohtë, i populluar me agjentë të fshehtë, të dyfishtë. Gary thotë se ka qenë një përvojë shumë emocionuese interpretimi i personazhit të veçantë, i cili endet mes një mjedisi të mjegullt, të pakuptimtë dhe shpesh dramatik e të paqartë siç është mjedisi i botës së spiunazhit gjatë viteve të Luftës së Ftohtë. Ai është nga ata aktorë që e merr shumë seriozisht jo vetëm lojën dhe aktrimin e njohjen e personazhit, por mbi të gjitha spektatorin. E trajton atë si shumë të rritur dhe të ditur dhe me shumë respekt. Ai e di se nuk është nevoja që gjatë gjithë kohës të jetë një aktor “me bojëra”. Ai ka kurajën e një aktori me përvojë që gjatë lojës të jep copëza, pjesëza të vetes, fragmente unike të një lidhjeje të fshehtë mes njerëzve, edhe pse të ndryshëm në fate, të ngjashëm në karaktere dhe tipologji.
Në vitet e hershme, Oldman, ndryshe nga ajo që transmeton tani me lojën e tij, ka dhënë karaktere të nxehtë, shpërthyes pra një spektër krejt tjetër. Ai ka lindur në jug të Londrës dhe është djali i një babai që pinte shumë dhe që kishte eksese prej të pirit. Me këtë, ia bëri atij jetën të vështirë që në vitet e parë të jetës.
Shpëtimin, Oldman e gjeti tek arti. Fillimisht u dha pas muzikës, për ta braktisur atë shumë shpejt dhe u përpoq që të aktronte. Provoi skenën dhe më pas edhe përvojën e televizionit në disa seriale, të cilat ishin shumë interesante dhe të ndjekura, por ai nuk është se shkëlqeu shumë. Më pas erdhën edhe debutimet në disa filma, që sot në fakt janë harruar si “Prick up Your Ears”. Në fund të dhjetëvjeçarit të parë të karrierës së aktrimit, kishte përfunduar për aktorin edhe “mbretërimi” i çrregullit” dhe kjo u duk në filmin “Brit Pack”, në të cilin morën pjesë disa interpretues që do të bëheshin të famshëm në llojin e vet dhe në kohën e përshtatshme. Mes tyre, ishte edhe Tim Roth dhe Daniel Day-Lewis. Përgjatë rrugës ai ka interpretuar role të ndryshme që kanë lënë gjurmë kryesisht për pasionin, forcën e gjallërinë. Sipas kritikës, ai ka qenë gjithmonë në aktor me një dinamikë të veçantë, me një prezencë skenike të jashtëzakonshme dhe misterioze herë pas here. Oldman ka qenë që në fillim krejt i ndryshëm nga aktorët e tjerë britanikë të epokës së tij. Më pak i arsimuar, më shumë i natyrshëm, më primitiv dhe i vërtetë. Kur tentoi për herë të parë që të shkonte në audicion, u pëlqeu përzgjedhësve, pikërisht për shkak të prezencës së tij të vërtetë, ndryshe nga ajo e stisur shpesh e të tjerëve. E rëndësishme është fakti se ato cilësi që e bënë të famshëm në fillim, nuk u reduktuan me kalimin e kohës, përkundrazi u fermentuan, si ajo vera e mirë, edhe pse aktori ka dalje të rralla në skenë, që kur vendos të shfaqet, e bën duke lënë gjurmë. Ai ka qenë dhe mbetet një aktor altruist, që përfshihet tërësisht në rol dhe këtë përfshirje e ka një ndër standardet e tij më të larta. Për njëfarë kohe, Oldman u vendos në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, ku kaloi vite të tëra dhe u adoptua me vendin dhe me Hollivudin, studio me të cilën ka interpretuar disa role të rëndësishme të karrierës, edhe pse, po sipas tij, jo gjithnjë më të mirët. Por kjo periudhë ka qenë edhe e vështirë sepse pati drama personale, si përfshirja në alkoolizëm, apo divorci me bashkëshorten e parë. Menjëherë më pas, pati relata me disa nga gratë më të bukura të kinemasë së kohës si Uma Thurman, Isabella Rossellini dhe Donya Fiorentino. Është koha kur realizoi “Dracula” dhe “JFK”, e më pas edhe “Leon”, “True Rmance” etj. Viti 1997 e gjeti me një përvojë tjetër shumë interesante, vetëm se këtë herë, pas kamerës. Ai iu rikthye pasionit të vjetër për të shkruar vitet e fundit “Goldman” e për të drejtuar një film. Këtë herë ishte “Nil”, portreti i një babai alkoolist dhe abuziv në Londër, një portret që Oldman e njihte fatkeqësisht shumë mirë. Vitet e fundit ka marrë pjesë në “Harry Potter” dhe “Batman”, dy filma të famshëm, edhe pse roli i tij ka qenë i vogël.
Oldman thotë se dëshiron që këtë herë të risjellë një film të shkruar dhe drejtuar sërish nga ai vetë. Për çfarë bëhet fjalë? Është një surprizë, që ndoshta do të fitojë edhe një “Oskar”.

Bota Sot

[Nosh]

Videoklipi “Thesaret e fshehura të Evropës”http://www.botasot.info/mesme/eu-flag..jpg

Në një videoklip prej më shumë se një minutë, të titulluar “Thesaret e fshehura te Evropës” dhe i realizuar nga Komisioni Evropian (KE), jepet mesazhi për një inkurajim më të madh të të gjithë shikuesve evropianë dhe ndërkombëtarë për të sfiduar perceptimin e tyre mbi vendet e Evropës Juglindore, të cilat shpresojnë të aderohen sa më shpejt në familjen e madhe evropiane.
Në këtë realizim viziv, shfaqen edhe pamjet e mrekullueshme të historisë dhe arkeologjisë shqiptare. Nën sloganin “Kaq të ngjashëm, kaq të ndryshëm, kaq evropianë”, metrazhi i shkurtër i realizuar nga BE, tregon se sa e bukur dhe surprizuese është kjo pjesë e Evropës.
Po! Rajoni është i ndryshëm dhe kjo e bën edhe më vibrues, emocionues dhe tërheqës.

Bota Sot

[Nosh]

Berisha në panairin e punimeve artizanalehttp://www.botasot.info/mesme/35foto2.JPG

Kryeministri i Shqipërisë, Sali Berisha vizitoi sot në mesditë, panairin e punimeve artizanale të grave të Kukësit, organizuar në mjediset e Muzeut Kombëtar. Në stendat e saj, për dy ditë me radhë do të ekspozohen punime artizanale, tradicionale të 60 grave nga zona e Kukësit.
Ky projekt, i mbështetur nga SOROS, ka si qëllim të kontribuojë në rritjen e të ardhurave ekonomike të grave artizane, npërmjet nxitjes së iniciativave të tyre në biznese private dhe në mbajtjen gjallë të traditës së artizanatit nga brezi në brez.
Këto gra, të përfshira në këtë projekt, janë trajnuar për t’u aftësuar në ngritjen e bizneseve të vogla private dhe për të qenë më afër tregut të shitjes së produkteve të tyre. Përmes mbështetjes së aktivitetit artizanal të këtyre grave, synohet edhe dalja e tyre nga skemat sociale, duke iu dhënë mundësinë të ushtrojnë profesionin e tyre aq të bukur, në iniciativa private.
http://www.botasot.info/reklama/24foto4.JPG (http://www.botasot.info/reklama/24foto4.JPG)
Fondacioni SOROS, në bashkëpunim me bashkinë e Kukësit, kanë mundësuar edhe vënien në dispozicion të një dyqani në këtë qytet, i cili administrohet nga gratë, ku tregtohen punimet e tyre artizanale.
Kryeministri Berisha vizitoi stendat e këtij panairi dhe pa nga afër shumë punimeve artizanale të grave të këtij rrethi, duke i cilësuar “krjime artistike”. Kryeministri vlerësoi përkushtimin e madh të grave shqiptare në krijimtarinë e larmishme artizanale në këtë fushë, “një art që mbart në vetvete sintezën e gjenisë krijuese popullore në këtë drejtim, por edhe si një nxitje e vetëpunësimit për gratë shqiptare”.
Kryeministri Berisha siguroi se qeveria ka bërë disa hapa të rëndësishëm në mbështetje të tyre, por do të ndërmarrë çdo hap tjetër të nevojshëm për të nxitur zhvillimin e artizanatit, në traditën më të mirë të vendit. Ai kërkoi edhe bashkëpunimin e bashkive të vendit, veçanërisht të atyre në zonat turistike, që të krijojnë çdo lehtësi, në mënyrë që këto punime të mrekullueshme t'u ofrohen turistëve në qytetet e tyre.
“Ju garantoj se hapat e ndërmarrë janë vetëm të parat. Ne do të ulemi së bashku me specialistët tanë dhe të mendojmë se si ta gjallërojmë këtë degë jashtëzakonisht të rëndësishme për vetëpunësimin, për gjallërimin e tregtisë dhe për një hap të mëtejshëm të rëndësishëm drejt prosperitetit ekonomik”, u shpreh kryeministri Berisha.
http://www.botasot.info/reklama/24foto15.JPG (http://www.botasot.info/reklama/24foto15.JPG)

Bota Sot

[Nosh]

Foto në arkivol e Whitney Houstonhttp://www.botasot.info/mesme/huston.jpg

Një fotografi që shfaq Whitney Houston në arkivolin e hapur është publikuar në kopertinën e ‘National Enquirer’. Fotoja shokuese tregon këngëtaren të vdekur, me një fustan lejla dhe me një karficë diamanti në flokë.
Revista e përjavshme amerikane shkruan me të mëdha në kopertinë: “Whitney, fotografia e fundit!”
Bëhet e ditur se fotoja është bërë në Whigham Funeral Home, në Nju Xhersi, të premten e kaluar, por nuk publikohet emri i fotoreporterit.
Reagimet në Twitter nuk kanë qenë të mira. Përdoruesit kanë kritikuar revistën që nuk po e lë të qetë këngëtaren as në botën tjetër.
Lamtumira e Whitney Houston
Më shumë sesa nga fama, funerali i Whitney Houston u rrethua nga besimi. Fituesja e 6 cmimeve Grammy, e vetmja artiste që rreshtoi njëri pas tjetrit 7 hite radhazi në vendin e parë të klasifikimeve, është kujtuar në Njuark të Nju Xhersit, pikërisht në kishën ku këndoi fëmijë përpara familjes së vet dhe të gjithe komunitetit.
Pjesëmarrës në ceremoni ishin mes të tjerësh mbretëresha e soul-it, Aretha Franklin, i madhi Stevie Wonder dhe fituesi i Academy Award, Cevin Costner. Varrimi i Whitney Houston mblodhi dhe një grup emrash të famshëm dhe kjo nuk është cudi, në fund të fundit, kishte gati 30 vjet që punonte me më të mirët.
Nga kisha e vogël e Nju Xhersit, ku këndonte muzikë fetare e luante në organo, Whitney me zërin e saj të jashtëzakonshëm do të ngrihej në statusin e një ylli, do të shndërrohej në një prej divave më të shquara të muzikës pop.
Mori 400 cmime karriere, shiti më shumë se 170 million albume në mbarë botën dhe regjistroi këngë për një nga kolonat zanore më të shitura në të gjitha kohërat në filmin, “The Bodyguard”.
Por në ceremoninë e varrimit ku pjesëmarrja ishte me ftesë, më shumë se sa fama dhe arritjet e saj, u kremtua besimi, shpresa dhe dashuria. Ky është edhe mesazhi që 1.500 personat e pranishëm morën në kishën me tulla të kuqe, ndërsa miliona të tjerë ndoqën shërbesën në televizion apo dhe në internet.
Për disa orë sot, historia e rrefyer nuk qe ajo e alkoolit, drogës dhe abuzimeve, e ngritjes në statusin e më të mires dhe shembjes në abisin e vetëshkatërrimit. Ne Njuark u kujtua vajza 11-vjecare “Nippy”, sic e quanin me përkëdheli, e cila ndoqi rrugën e së ëmës dhe këndoi në korin e kishës. U kujtua superylli Whitney, që kthehej gjithmonë për shërbesat e të dielës së pashkëve, pa i harruar kurrë rrënjët e saj, edhe pas suksesit marramendës.
Në mbrëmjen para ceremonisë, Tonny Bennet i dedikoi një këngë e u shpreh: “Kur e dëgjova për herë të parë telefonova Clive Davis dhe i thashë: më në fund ke gjetur këngëtaren më të mirë që kam dëgjuar ndonjëherë në jetën time”

Bota Sot

[Nosh]

Kinema, ringjallet Zorrohttp://www.botasot.info/mesme/zorro.jpg

Studio ‘20th Century Fox’ ka vendosur të ringjallë Zorron dhe për këtë i ka ofruar rolin aktorit Gael Garcia Bernal. Më poshtë shpjegohet pse nuk po përdorim thonjëzat tek fjala RINGJALL.
Pas Antonio Banderasit, Hollivudi ka rekrutuar një tjetër aktor latin për rolin e kalorësit të maskuar, aventurat e të cilit do të zhvillohen në një të ardhme shumë të largët dhe jo në Meksikë apo Kaliforni siç jemi mësuar të shohim.
Aksioni do të zhvillohet në shkretëtirë dhe Zorro do të kërkojë hakmarrje pas ringjalljes (ose rimishërimit) disa shekuj më vonë. Nuk dihet ende se kush do të jetë regjisori i këtij versioni të ri.
Gjëja e vetme e sigurt është që pas aktorëve Douglas Fairbanks, Tyron Power, Alain Delon dhe Antonio Banderas është radha e Gael Garcia Bernal për të interpretuar Zorron.

Bota Sot

[Nosh]

Cohen, një “gjeneral komik” për “Oscar”?http://www.botasot.info/mesme/borat.jpg

Rolet ekstreme të Sasha Baron Cohen, si Ali G apo Borat (si regjizor), janë të njohura për të gjithë.
Megjithatë, aktori britanik ka vendosur të ngrejë nivelin e tij të “aktrimit” në një nivel të ri, duke marrë pjesë në mbrëmjen e “Oscar” i veshur si gjenerali Aladin, të cilin e interpreton në komedinë e ardhshme “Diktatori”.
Megjithatë, ndërsa veshja jokonvencionale e aktorit nuk është konfirmuar ende, burime brenda akademisë që shpërndan çmimet më prestigjioze të kinematografisë nuk i kanë mirëpritur zërat që qarkullojnë.
Një zëdhënës i akademisë u shpreh: “Shpresojmë që çdo studio e manaxher të kuptojë se kjo është një ide e keqe. Qëllimi i tapetit të kuq nuk është që të krijojë polemika”.
Sipas burimeve pranë “Ali G.”, ai do të mbërrijë në mbrëmje i veshur si gjenerali komik, për të pozuar për fotografët, përpara se të ndërrohet dhe të veshë një kostum për pjesën e mbetur të mbrëmjes.

Bota Sot

[Nosh]

Pamjet e vjetra të Tiranës prezantohen për diplomatëthttp://www.botasot.info/mesme/URA_E_TABAKEVE.jpg

Arkivi Qendror Shtetëror të Filmit në bashkëpunim me Klubin Diplomatik “Mirë se vini në Tiranë” organizoi një aktivitet me rastin e 92-vjetorit të shpalljes së Tiranës si kryeqytet i Shqipërisë.
Filmime të vjetra të shoqëruara me muzikë iu janë prezantuar diplomatëve të akredituar në Shqipëri. U shfaqën pamje nga kryeqyteti shqiptar që nga viti 1914 deri në vitin 1980, përfshirë Ura e Tabakëve, Tyrbja, Xhamia, Pazari i Vjetër, Sheshi Skënderbe, Lana, Parku Rinia, Pallati i Kulturës, Sahati, Muzeu Historik, Hotel Tirana, korpusi i Universitetit, ish-Komiteti Qendror, godinat e ministrive.
Të gjitha këto pamje erdhën nëpërmjet planeve të rralla filmike në një kolazh prej 21 minutash në Kinemanë e Arkivit Qendror të Filmit për të njohur zonjat ambasadore me historinë e Tiranës.

Bota Sot

[Nosh]

Komedia “Killing me softly” sonte para publikut
http://www.botasot.info/mesme/konferenca24.jpg
Bashkëpunimi i regjisorëve boshnjakë dhe atyre shqiptarë pritet ta sjellë në skenën teatrore të Kosovës, komedinë boshnjake “Killing me softly”. Kjo shfaqje vjen e përshtatur në rrethanat e jetesës në Kosovë, të cilat nuk dallojnë shumë nga ato të Bosnjës. Premiera e kësaj komedie do të jepet sonte në Teatrin “Dodona” prej orës 20:00.
Ndonëse komedia është zhanri më i vështirë për një regjisor dhe për aktorët që luajnë në të, megjithatë, regjisori boshnjak i kësaj shfaqjeje, Admir Glamoqak, e ka zgjedhur ta punojë këtë shfaqje pikërisht në Prishtinë, pasi sipas tij, Bosnja dhe Kosova jetojnë shumë në ngjashmëri.
Ai thotë se populli në të dyja vendet jeton në aso kushtesh, ku politika e dirigjon jetesën e tyre, prandaj sipas tij, qëllimi i kësaj shfaqjeje është që ta largojë publikun nga kjo ndjejnë e ndikimit të politikës.
Ai beson se pasi publiku ta shohë shfaqjen e kësaj komedie, do të jetë i kënaqur, do të jetë i mbushur me hare dhe do ta harrojnë atë se ku janë duke jetuar. Sipas regjisorit, kjo është shumë më e rëndësishme se sa vënia e ndonjë nënshkrimi të letrat, ose dokumentet e ndonjë qeverie.
Ndërkaq, aktorja që do të luajë në këtë komedi, Egzona Ademaj shprehet e kënaqur me përshtypjet e saj karshi regjisorit, pasi sipas saj, ai është një njeri që ka shumë përvojë dhe atë përvojë dinë ta kalojë edhe tek aktorët e tjerë.
Mirëpo, për aktorin Ilir Tafa, i cili po ashtu do të luajë në këtë komedi, bashkëpunimi në mes regjisorit boshnjak dhe aktorëve kosovarë është shumë i mirë, kur dihet se Bosnja ka një përparim shumë të madh në fushën e kinematografisë.
Ai foli edhe për dallimet që ekzistojnë në mes Kosovës dhe Bosnjës në këtë fushë, duke thënë se atje punohet shumë në këtë aspekt dhe se jo rastësisht Sarajeva fiton pothuajse të gjitha çmimet ndërkombëtare në këtë fushë.
Ai është shprehur skeptik se kjo komedi do të qëndrojë për një kohë të gjatë në skenë, pasi që publiku kosovar nuk i kushton edhe aq shumë rëndësi teatrit. Ai shpreson se nëse nuk do të qëndrojë 20 vjet në skenë sikurse që po qëndron po kjo shfaqje në Sarajevë, bile të qëndrojë sa çereku ose gjysma e kohës së saj.
Ndryshe, komedia “Killing me softly”, do të luajnë aktorët Ilir Tafa, Veton Morina, dhe Egzona Ademaj. Shfaqja është me regji të regjisorit boshnjak, Admir Glamoqak, dhe skenografi të Lejla Hoxhiq, me autor Amir Petrovci. Komedia do të shfaqet sonte në Teatrin “Dodona” prej orës 20:00, ndërsa repriza do të jepet më 27 shkurt në po të njëjtën orë.

Bota Sot

[Nosh]

NUSJA DHE PLUMBI



Nga Vullnet Mato http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/nusja-300x214.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/nusja.jpg)
Në rrokullima mendimesh,
mu kujtua padashur,
fisheku i llahtarshëm
që i vihej nuses në pajë.
Ç’ishte për femrën
ai zakon makabër,
në vend të një kuklle,
simbol i pjellorisë së saj!

Oh, primitivizmi çnjerëzor,
sa koka ka ngrënë,
kur të bukurat e këtij dheu
mendonin për të vdekur,
para se të gëzonin
mrekullinë e të qenit nënë,
për t’i shtuar Arbërisë
jetëgjatësinë në shekuj.

Mehmet Shpendi thirri gratë
tek trimat në shpellë,
të ngjiznin pasardhës,
mos shuheshin luftëtarët.
Por atë liri – zgjatje,
luftëtarë duke pjellë,
e mallkonte Kanuni
për ta pasuar idhtarët.

Martesa që lidhte zemrat
me dashuri njeriu,
duhej lidhur egërsisht
me një krismë plumbi.
Edhe kur ai tjetri
mund të çmendej vetiu,
fisheku të vriste nënën,
ta dëgjonte katundi.

Habitem si të parët
himnizonin lirinë e kombit,
kur lirinë e shenjtë të gruas
përgjaknin me barut!…
Dhe si mund të quhen burra
të kohës moderne të sotmit,
kur ndodh me vajza e nëna,
sillen po aq mizor e harbut?!…

[Nosh]

Meryl Streep sjell portretizimin e Margaret Thatcher
http://www.botasot.info/mesme/Iron_lady_film_poster.jpg


Maryl Streep asnjëherë nuk është druajtur nga rolet kundërthënëse. Edhe në rolin e Margaret Thaçerit, ajo ka konfirmuar edhe një herë aftësitë e saj unike si aktore.
Çdo gjest i saj, intonacioni i zërit, të gjitha sjellin para nesh ish kryeministren britanike.
Suksesi nuk është diçka e re për këtë aktore, ai është në vazhdimësi. Në 12 shkurt, ajo fitoi çmimin Bafta për aktoren më të mirë, çmimi ekuivalent i Oscarit në Amerikë. Në fillim të muajit dhjetor ajo u nderua në qendrën Kenedi për arritjet në jetën artistike.
Meryl Streep ka qenë e suksesshme që në fëmijërinë e saj. Ajo nisi të interpretojë që në shkollë të mesme.
Murray Horwitz është skenarist dhe ish regjisor në Institutin amerikan të Filmit. Ai thotë se Streep lulëzon në skenë. Ai thotë:
“Mendoj se ajo është aktorja më e talentuar që kam parë deri më sot për portretizimin fizik të roleve. Për të arritur në këtë përfundim, duhet t’a shohim atë në skenën e teatrit”.
Por filmi e bëri atë të famshme.
Kandidatura e parë për çmimin Oscar ishte në vitin 1978 në filmin “The Deer Hunter”. Ajo interpreton Lindën, një grua punëtore e cila preket nga lufta në Vietnam.
Një vit më vonë, ajo shkëlqeu në interpretimin e saj përballë Dustin Hoffman në filmin “Kramer kundër Kramer”, i cili flet për një familje të divorcuar. Ajo luan Joanën, një nënë e cila lë burrin dhe fëmijën e saj, për gjetur vetvehten.
Për këtë rol, Streep mori çmimin e aktores më të mirë mbështetëse. Por ajo fitoi edhe respektin e kolegëve mbasi portretizoi me butësi rolin e Joanës, pavarësisht mendimeve të producentit, regjisorit dhe kolegut të saj në film.
Në vitin 1982, ajo fitoi çmimin Oscar për aktoren më të mirë me rolin e Sofisë në filmin “Sophie’s Choice”. Streep na jep një interpretim të fuqishëm të një gruaje tragjike, e mbijetuar e Holokaustit nazist.
Ajo ka interpretuar në shumë filma dhe ka fituar çmime të panumërta.
Murray Horwitz shpjegon suksesin e saj:
“Një producent i Broadway-it më tha dikur se qëllimi është që të bësh të duket roli më i vështirë i lehtë dhe rolit më të lehtë t’i japësh vlerë. Mendoj se Streep e ka arritur shumë, shumë mirë këtë. Ajo nuk kuptohet që aktron”.
Niveli i saj emocional dhe intelektual ka sjellë role si ai i baroneshës tek Out of Africa, apo zonjën ecentrike në filmin për fëmijë Lemony Snicket si dhe kuçedrën e modës Miranda Priestly në komedinë “Djalli vesh Prada”.
Mbas ikonës së modës, ajo u shndërrua në një murgeshë katolike në filmin dramatik Dyshimi, dhe më pas, shefja e famshme e kuzhinës franceze Julia Child në filmin "Julie and Julia."
Murray Horwitz thotë:
“Çdo muskul, çdo dridhje, çdo frymëmarrje është në kohën e duhur. Dhuntia e saj fizike dhe aftësia e saj për t’a përdorur atë, mendoj se është e pakrahasueshme”.
Nuk është befasues që portretizimi i Streep tashmë është mbuluar krejtësisht nga Margaret Thatcheri, një grua e fortë, parimore dhe e palëkundur si vetë aktorja Meryl Streep.

Bota Sot

[Nosh]

Sonte ndahet “Oscar”http://www.botasot.info/mesme/oscar,.jpg

Kur kanë mbetur edhe pak orë që gjithçka të zbulohet (deri sonte në mbrëmje), të gjithë kanë nisur të flasin për favoritët se cili film do të fitojë çmimin e falshëm “Oscar”.
Shumica e kritikëve tashmë kanë vendosur bastet e tyre që i drejtohen filmit me regji të Michel Hazanavicius, “The Artist”. Filmi pa zë është në konkurrencë për “Oscar” në kategorinë e më të mirit së bashku me “The Tree of Life”, “The Descendants”, “Moneyball” “Midnight in Paris”, “War Horse”, “The Help”, “Extremely Loud and Incredibly Close” dhe “Hugo”.
Ky i fundit me regjit të Martin Scorsese prin me 11 nominime këtë vit i ndjekur nga “The Artist” me dhjetë sosh. Regjisorët e këtyre dy filmave janë edhe favorit për çmimin “Oscar” për regjisorin më të mirë, ndërsa George Clooney e Brad Pitt janë favorit për “Oscar’ në kategorinë e aktorit më të mirë. Në kategorinë e aktores më të mirë favoritë janë Glen Close dhe Viola Davis.

Bota Sot

[Nosh]

Shtatë poetë shqiptarë në një antologji me krijues të huaj



Nga Baki Ymeri

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/ymeri_7-300x203.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/ymeri_7.jpg)Antologjia “Shija e shikimit” posedon një ballinë të bukur dhe pamje të bukura në paskopertinë. Egalitet shansesh, transparencë, afirmim dhe integrim në korpusin e vlerave të përbashkëta në peisazhin kulturor të Europës. Shtatë poetë shqiptarë në një vepër vlerash të veçanta edhe me krijues rumunë, antologji poetike që e pa këto ditë dritën e botimit në Bukuresht. Një poezi në vete paraqet edhe mënyra e rradhitjes së 16 autorëve në paskopertinë, ku u jepet prioritet moshës, prestigjit, vlerave, femrave e meshkujve së bashku, siç është e përbashkët edhe shija e shikimit dhe ndjenja e ndjeshmërisë, termi antologji sipas greqishtes duke patur kuptimin e ushqimeve të përziera.
Një antologji, sipas Visar Zhitit, tenton të bashkojë tufën e luleve dhe të emrave, aromën e fjalëve, tryezën me ushqime të shijshme, por dhe me metafora, dehjen me pije dhe me ndjenja, si në një të kremte të përbashkët që thërret edhe të tjerë në heshtje, lexues edhe përtej kufijve, duke i bërë miq. Pra, vazhdon Visari në kuadrin e parathënies, e thënë shkurt, kjo është një antologji miqsh, që merr përsipër ta shpallë miqësinë duke krijuar tensione sentimentale, ku harresat dhe mungesat duhen pranuar dhe falur. Është si një trokitje e beftë në derë, ku pritet esklamacioni i thjeshtë dhe i gëzueshëm: O, mirë se erdhe! Kush je? Një si ti! Nga vjen? Nga vendi i poezisë!
Horia Gârbea u lind më 10 gusht 1962 në Bukuresht. Është inzhenier ndërtimi, doktor në inzhenieri, kuadër didaktik, poet, prozator, eseist, kritik letrar dhe teatror. Pas revolucionit antikomunist të dhjetorit (1989), ka zhvilluar një veprimtari të dendur publicistike. Ka botuar 12 pjesë reprezentative në Rumani, Francë dhe Angli. Ka përkthyer dhe adaptuar për sqenë autorë të shquar botërorë, ka botuar 19 vëllime letrare, është prezent në antologji të panumërta gjuhësh të ndryshme, e ka përfaqësuar Rumaninë në festivale ndërkombëtare për teatër dhe poezi, ka përfituar një serë çmimesh të rëndësishme letrare për poezi, prozë, darmaturgji, ndërsa romani i tij Rënia e Bastilies është dekoruar me tre çmime kombëtare. Është laureat i Urdhërit Merita Kulturore me gradë të Kavalierit dhe sekretar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Bukureshtit, prezent në këtë antologji me një cikël poemash bilingve. Njëra nga to mban titullin “Në vend të Annabelit”, ku defilon bota, “Përballë kësaj paqartësie/ Anija e bukur me lapsa/ Shpërthen dhe ma hedh përpara/ Tërë përmbajtjen e saj/ Me ashkla makinash gdhendëse/ Dhe me një melankoli të prehtë.”. Shquhet poezia Tekst festiv, me “Parfum lemeritës/ Në dhomën e lamtumirës/ Që i stimulon kompetencat/…/ Çfarë peshoresh të ndjeshme/ Çfarë dëshirash për nyjëzimin/ E krahëve të një tubimi të mërzitshëm/…/ Në/ dhomën e nuses/ Ballona të hatshëm / Qiellit të kuqëremtë të muzgut/ Të lëvarur përmbi/ Kështjellën e kujtesës”.

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/ymeri_7_01-300x212.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/02/ymeri_7_01.jpg)Baki Ymeri

Një dritë të veçantë kanë edhe vargjet e poeteshës Florica Bud, me origjinë nga Baia Mare (Banja e Madhe) e zonës së Maramureshit: “E bëj transplantin e dytë/ Atë bordo/ Rekompensimi i rekompensimeve/ I avizuar përmes postës prioritare/ Nga engjëlli që ende më mbron/ Nga faje të përfytyruara dhe të drejtat/ Qenje dualiste/ E mbivënë/ Mbi vdektarin me zinxhirë të zgjidhur./ I nënshtrohem verdiktit Guilty/ E larë në çokolladën që u pëlqen hyjnive/ Bëj harakiri/ Përmes/ Stërzgjatjes së gishtit tregues/ Të konsumuar përmes papërfillshmërisë.”Poeti më i mirë nga Braila e Naum Veqilharxhit është Constantin Gherghinoiu. U lind në komunën Ariçeshti-Zeletin, rrethi i Prahovës (1951). Ndoqi Liceun në Vëlenii de Munte dhe e përfundoi në Plojesht (1971). Studjoi Pedagogjinë dhe Gjuhën Franceze në Fakultetin e Filozofisë, pranë Universitetit të Bukureshtit. Debutoi më 1972, në revistën letrare të Universitetit të Bukureshtit, ndërsa në vitin 1991 iu botua vëllimi poetik “Vjeshta e vuajtjeve sipas Matejit”, duke botuar në ndërkohë edhe vepra tjera letrare, si: “Shantazh”, roman (1995), “Burg për pëllumbat”, pjesë teatrale (1998), “Mitologji të zeza”, poezi (2001), “Vetvetja dhe shkretëtira”, poezi (2004), “Vetvetja dhe shkretëtira/ Le soi et le desert”, poezi, edicion bilingv (2007), “Poezi e humbur dhe poema në prozë” (2008), “Fënushi dhe heronjtë e botës së tij” (2009), «Vina/Faji», edicion bilingv, rumanisht-shqip, Bukuresht, 2011). Që nga viti 1998 është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Rumanisë. Në antologji prezantohet edhe me një cikël poemash që mbajnë një titull të përbashkët «Faji për të mos qenë zot»: «Zoti dhe bujshmëria e fjalëve/ i marin detrat në shpinë dhe shkojnë,/ askush s’e di se në çfarë porti do të ankorojnë/ Zoti dhe hiçi i fjalës », apo: «vjen zogu kohë,/ duke pyetur:/ ku mund të jetë mençuria?/ nuk është në mua,/ thot dhe fluturimi,/ shikoj qiellin,/ qielli bëhet det,/ nuk është në mua!/ vjen zogu kohë,/ ku të fshihem/ ku, o Zot!»
Nga pala rumune shquhen poeteshat Patricia Lidia, Maria Niculecu, Anne Marie Bejliu, Mariana Florea, Laura Rushani (pseudonim letrar me vargje dashurie kushtuar një poeti shqiptar), si dhe Liviu Vişan (poet i shquar, drejtor i Bibliotekës së Qarkut Kombëtar Ushtarak), nga i cili citojmë një Këngë kushtrimi, kur «Kërcëllen porta/ Qeni po leh/ Kazani me raki llokoçit/ Aroma përplaset në bakër/ Porsi një gjuhë/ E trembur/ E kambanës», apo një inspirim tjetër lirik me Apelin e mbrëmjes, kur nuk e dimë saktësisht «Nëse të pranishmit/ Kanë dezertuar në mendimin/ E dashamirëve», apo me Vargje të shkruara zanës me verë të kuqe, kur «Ngjyra e zezë të bie si një arradhë/ Bora e qengjave t’është qepur me qime/ Je një poemë në negativin e bardhë/ Që t’i përfshin kofshët për vetullën time», kur « vërtitesh në teshat e ëndjes/ Në kaosin e krijimit të botës në fillim/ Dëbora djeg nën kordhelet e këmbës/ Dhe bishti i cigares mbi qylim/ Më verbëron mua ngjyra e çuditshme/ Që ta ndan trupin nga ndjenja e shijshme». Poeti shkruan për «dhomat e zemrës sime» me pergamentin që është «Pëlhurë e shpirtit dhe pjatë/ Nga tingulli i heshtur/ Do ta latoja një germë të artë», me Këngë për humbje vere: «Hello, e dashura ime e zeshktë/ Me pulpa të ëmbla si çokolladë/ Të prek stuhia në Bermude/ Duke ndjerë erën e tulit të mjaltë.»

Përfitime shpirtërore dhe afirmime vlerash shqiptare

Mirë e ka kryeredaktori i një reviste elektronike kur thot me fjalë të tjera se kjo punë që po bëjmë për ta mbajtur gjallë, nuk është fitimprurëse por fitimhumbëse. Edhe puna e antologjisë, që krijon miq e kundërshtarë, nuk ka kurrfarë përfitimi material, përveç përfitimit shpirtëror dhe ngazëllimit të autorëve prezentë, edhepse ndonjëri nga to ende nuk ka parashtruar pyetjen sa të kushton koha e humbur dhe botimi i veprës respektive? Tek e fundit, nuk është e domosdoshme të të shpërblejnë autorët, po qe se i inkorporon nga respekti, pa i pyetur fare. Sidoqoftë, për botimin e Shijes, kanë dhënë kontribut nja tre poetë rumunë, një zanë e diasporës shqiptare nga Amerika, nja dy poetë nga Gjermania dhe një tjetër nga Suedia, ndërsa dy prej tyre i kemi prezantuar falas në shenjë respekti për reçensionet e tyre kushtuar veprave tona të përkthyera apo të redaktuara. Jo pretendimet, lakmia, kopracia apo lekët janë me rëndësi (edhepse askush në Europë nuk ta përkthen një poezi pa lekë), por me rëndësi është interesi kombëtar dhe realizimi i disa ideve, projekteve dhe akcioneve për afirmim dhe promovim vlerash letrare, pa marrë parasysh faktin se këto aktivitete mund të realizohen në baza vullnetare, apo përmes sponsorizimit.
Nga poetët shqiptarë starton kosova me poetin Skënder Zogaj.U lind më 1950, në Lladroc të komunës së Malishevës. Deri tash punoi në intervalle të ndryshme kohore si redaktor përgjegjës i gazetës “Bota e re” në Prishtinë, gazetar dhe redaktor në gazetën “Rilindja” Prishtin, përfaqësues i Zyrës së Republikës së Kosovës në Shqipëri, redaktor në gazetën “Rilindja” botimi në Tiranë, redaktor në “Revista ushtarake” në Tiranë, korrespondent i gazetës “Zëri ditor” botimi në Zvicër, redaktor i kulturës në gazetën “Bota Sot” në Prishtinë, Kryetar në dy mandate i Komunës së Fushë Kosovës, Këshilltar i Parë Politik në Ministrinë e Administrimit të Pushtetit Lokal të Kosovës (2008-2010). Në gazetari ka bërë emër me shkrimet për artin dhe kulturën. Sidomos u dallua me shkrimet kritike për letërsinë, teatrin dhe televizionin. Krahas gazetarisë merret edhe me krijimtari letrare, shkruan prozë dhe poezi, për të rritur dhe fëmijë. Bibliografi letrare: “Zogu i ekspozitës” (poezi, 1983), “Merrme vëlla përdore” (vjersha për fëmijë, 1994), “Ora e qoftëlargut” (poezi, 1996), “Adresa e dallëndyshes” (vjersha për fëmijë, 1999), “Jusuf Uka Bregu, luftëtar i Ballit Kombëtar” (monografi, 2004), “Mali i tejdukshëm” (poezi, 2005), “Puthjet e puhisë” (vjersha për fëmijë, 2007), “Loti i dhembjes” (Lacrima durerii, Bukuresht 2010).Është anëtar i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës që nga viti 1981, si dhe anëtar i Shoqatës Mbarëkombëtare të Shkrimtarëve Shqiptarë për Fëmijë dhe të Rinj me seli në Tiranë. Krijimet letrare të Skënder Zogajt janë përkthyer dhe botuar në shumë gjuhë. Është i përfshirë në disa antologji të botuara në gjuhën shqipe, gjermane, turke, frenge dhe italiane. Është i përfshirë me grup autorësh edhe në botime të veçanta ekciklopedike të krijuesve shqiptarë.Jeton dhe krijon në Fushë Kosovë, prezent në antologjinë respektive me një cikël poezishë në gjuhën rumune, shumica sosh me motive atdhetare, kushtuar Manastirit shqiptar të Shën Naumit, Kosovës etj.
Kozeta Zylo, zemërzana e diasporës shqiptare të Amerikës, poashtu prezentohet me një cikël poetik në gjuhën rumune, me bibliografi në të njëjtën gjuhë, si dhe me një medalion eseistik në gjuhën shqipe, prezente me të njëjtin medalion kohë më parë edhe në faqet e Zemrës Shqiptare. Për herë të parë, prezantohet në një antologji të përbashkët në Bukuresht, poeti Sejdi Berisha me origjinë nga Peja, ish korrespondent i Televizionit të Prishtinës, ish gazetar i Rilindjes, themelues i Radio-Pejës dhe drejtor i këtij institucioni me rëndësi të veçantë informative dhe shoqërore, anëtar i Bordit të Teatrit Profesionist “Istref Begolli” të Pejës, anëtar i Këshillit Artistik të Galerisë së Arteve të Qytetit në Pejë dhe ish Kryetar i Bordit të Qendrës për Mirëqenien e Gruas në Pejë. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës dhe i Lidhjes së Gazetarëve të Kosovës, si dhe autor i mbi 20 librave (monografi, poezi, ese, dramë). Sejdi Berisha është prezent në antologji me disa poezi bilingve: Fluturat ikin nga vetvetja, Faqe libri të pashkruar, Mbi lapsin tim, Bekim i nënës, etj.
Pason Arif Molliqi nga Gjermania, me bibliografi në gjuhën e Eminescut, si dhe me poezitë Sagë për poetin Jusuf Gërvalla, Nëpër frëngjitë e kohës, Zoti nuk na harron, Ikona nr. 1999, Kur bien gjethet, S’di pse më dhemb fjala, të gjitha të rikënduara në gjuhën rumune, si dhe me dy poema në gjuhën shqipe : 1. Te Lisi i rinisë, 2. Pastrimi i moteve të rënduara, 3. Dashuri e zgjuar, me vargje si: “Nën lis me ato degë të gjata/ Mbeta pa gjumë kur buzët e saja zura ti puth/ Nga afshi i saj m´u turbullua natyra/ S´di nata erdhi kur dita kishte filluar me zbardhu/ Një fllad i pashuar u shkund mbi qershi një këngë u derdh/ Kur dëgjova fjalët e saj posi bilbil në ligjërim/ E ç´jam unë mos një ujk i tërbuar mbi ty/ Ti e di se jam lindje dielli pranverë jam për ty/…/ Në ketë natë që erdhe mos kurse zemrën ma merr/ Ma lë ballin tënd me diellin lartë ta krahasoj/ Kur të vjen mëngjesi e ty s´do të kem pranë”. Për hertë të parë, në spektrin e vëllimeve tona antologjike, defilon edhe Neki Lulaj, tashmë emër i njohur i letrave shqipe, me një lëndë bibliografike në gjuhën shqipe dhe me poezitë e rikënduara në gjuhën rumune: Në sytë e Mona Lizës, Për Ty, I vetmuar, Le të shndrisë, Në Manastir, dhe Martirëve të Lirisë (kushtuar vëllezërve Gërvalla dhe Kadri Zekës).
Pal Sokoli vjen nga Radoniqi i Gjakovës. Shkollimin fillor e kreu në Radoniq e Cermjan, ndërsa gjimnazin (drejtimi i shkencave natyrore) në Gjakovë. Më 1985 diplomon në Universitetin e Prishtinës (Fakulteti Filozofik) në degën Filozofi-Sociologji. Shkruan poezi që nga mosha e adoleshencës, duke botuar në periodikun letrar që nga vitet e ’80-ta. Shkrimet e tij defilojnë në revistën studentore “Bota e re”, “Zëri i rinisë”, “Etja”, “Fjala”, “Rrezja”, si dhe në revistën letrare “Shtigje” të Klubit letrar “Gjon Nikollë Kazazi” në Gjakovë. Ka shkruar disa recensione librash dhe ka qenë anëtar aktiv në grupin dramatik “Emin Duraku” të Gjakovës. Disa dorëshkrime poetike i qenë sekuestruar nga policia serbe në vitet 1991/92/93, kur u burgos me veprimtarët e grupit të ashtuquajtur “Grupi i priftit”. Prej vitit 1994 jeton dhe krijon në Wuppertal të Gjermanisë. Bibliografi letrare: “Kambanë e pëlcitur dhembja”, poezi, (2005) “Asht e gjak Arbërie”, antologji e 12 shkrimtarëve në mërgim, bashkautor me poetin Martin Çuni-Antoni (2007), “Unazë gjaku” (2008), “Gjaku i dashurisë” (Bukuresht 2010). Për veprimtarinë e tij është shkruar në veprat “Olimpi Shqiptar”, “Shekulli i martirizimit”, “Përkushtime”. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Gjermani (aktualisht sekretar i saj), redaktor dhe recenzent i disa librave si dhe anëtar i disa redaksive te ndryshme kulturore virtuale dhe i revistës letrare “Muza shqiptare”, prezent në antologji me poezitë Gjergjëve, Qyteti XII, Katedrala e Këlnit, Sikur, Metamorfozë, Rrezja ime në varg, Ritual dhe këngë, Xixëllonjat e kopshtit, që të gjitha në gjuhën rumune.
Remzi Basha, prezent me bibliografi në të dy gjuhët, u lind në Sllapuzhan të Therandës (1960). Studimet e larta i kreu në Universitetin e Kosovës (Fakulteti i Historisë dhe Gjeografisë). Duke qenë në ballë të demonstratave për liri dhe pavarësi, do të ndiqet, arrestohet dhe dënohet disa herë. Ishte kreator dhe udhëheqës i grevës së punëtorëve të “Ballkanit” në ish/Suharekë. Si pasojë e përndjekjes, pas shpërthimit të revolucionit antikomunsit do të shpërngulet së bashku me familjen në Suedi, për të vazhduar edhe atje veprimtarinë intenzive në favor të kauzës kulturore dhe kombëtare shqiptare, duke dhënë kontribut të pashoq në fushën e arsimit, si mësimdhënës i mësimit plotësues në shkollat shqiptare të Suedisë. Në ndërkohë ka qenë kryetar i degës së LDK-së për Katrinaholm, duke dhënë kontribut për Qeverinë e Kosovës edhe në rrethin e Malmos. Që nga viti 1995 deri më 2000 punoi në kryesinë e Shoqatës Kosova, duke qenë në ndërkohë revizor i kësaj shoqate, iniciator për themelimin e degës së Lidhjes Shqiptare në Skandinavi, organizator i grevës së urisë që u mbajt në Malmo për të sensibilizuar opinionin suedez lidhur me diskriminimin e shqiptarëve të Kosovës nga pushteti serb. Merret me krijimtari letrare në mënyrë aktive, ka botuar disa vëllime poetike, si dhe një roman që është duke e pregaditur për botim. “Zëri i Kosovës” është libri i parë i autorit që e pa para disa vitesh dritën e botimit në gjuhën shqipe, në Bukuresht. Sipas Namik Selmanit, frymëzimet e tij të marrin ushqim edhe nga ngjarje të mëdha, të shkuara dhe të sotme të kombit shqiptar. Në këto poezi, Remziu e njeh bukur mirë këtë lidhje shpirtërore që krijon shqiptari i Kosovës kudo ku jeton e frymon. Remzi Basha i përmbyll faqet e kësaj antologjie me poezitë Dasma në bjeshkët e Kosovës, Ajo erdhi, Vendlindjes sime, Të dua, Pa fund dhe Ora.

[Nosh]

Çmimi "Ora e Presidentit" - Akademik Mark Krasniqithttp://www.botasot.info/mesme/ibra-rugova.jpg

Muharrem Sfarqa
Dega e LDK-së në Gjermani nderon akademik Mark Krasniqin
Akademik Mark Krasniqi, si një bashkëpunëtor besnik dhe krah i djathtë i Presidentit Rugova, jo vetëm i qëndroi pranë por edhe e mbështeti prijësin historik të shqiptarëve të Kosovës.
Çmimin tradicional "Ora e Presidentit", të cilin e jep për çdo vit në Ditën e Presidentit, nëndega e LDK-së së NRë-së përmes aktivit të Ahenit me rrethinë e në përkujdesje të degës së LDK-së për Gjermani, kësaj radhe do t’i jepet akademik Mark krasniqit
Profesor i Univeristetit të Prishtinës, studiues i spikatur i etnologjisë, veprimtar i palodhur i çështjes shqipare, me vite të tëra udhëheqës i demokristianëve të Kosovës, në tri mandate, deputet në Kuvendin e Republikës së Kosovës, akademik Mark Krasniqi, autor i më se njëzet botimeve letrare – shkencore, është dëshmia më besnike e vizionit për liri, pavarësi dhe demokraci si dhe e rrugës dhe filozofisë rugoviane.
Dega e LDK-së për Gjermani, duke njohur, respektuar dhe nderuar përkushtimin atdhetar e shkencor si dhe human të akademik Mark Krasniqit, si dhe duke përfillur dëshirën e anëtarësisë së LDK-së, po edhe kriteret rreth dhënies së këtij Çmimi, që simbolikisht titullohet „Ora e Presidentit“, pa dilemë ka bërë zgjedhjen e duhur.
Akademik Mark Krasniqi, si një bashkëpunëtor besnik dhe krah i djathtë i Presidentit Rugova, jo vetëm i qëndroi pranë por edhe e mbështeti prijësin historik të shqiptarëve të Kosovës, në momenetet më delikate të historisë dhe lëvisjes për liri, pavarësi e demokraci, nën emeblemën e LDK-së
Çmimi „Ora e Presidentit“, i cili para pak ditësh ju komunikua akademik Mark Krasniqit, nga një delegacion i Degës së LDK të Gjermanisë, që udhëhiqej prej Muharrem Sfarqës, kryetar i nëndegës së NRË (dhe zëdhënës i degës) si dhe sekretari i po kësaj nëndege, Muharrem A. Gashi, do t’i jepet nga kryetari i LDK-se Dr. Isa Mustafa në një ceremoni solemene që do organizohet në selinë e LDK-së në Prishtinë, ndërkaq, mirënjohja e këtij Cmimi, profesorit të nderuar do t`i dorëzohet në manifestimin solemn në kështjellën e Stolbergut në Gjermani, pikërisht më 24 maj 2012-të.
Më parë me këtë Çmim janë nderuar veprimtarët dhe atdhetarët e dëshmuar të çështjes shqiptare, z. Anton Kolaj ( ish nënkryetar i LDK-së) Sabit Rrustemi (shkrimtar dhe veprimtar i shquar i LDK-së) si dhe akademik Idriz Ajeti ( studjues i gjuhësisë shqiptare si dhe kryetar i parë i Kuvendit të Republikës së Kosovës, gjatë viteve 90-ta) .
Biografia e akademik Mark Krasniqit
Lindi më 19 tetor 1920 në fshatin Gllaviçicë (Shëngjon) afër Pejës. Shkollën fillore e kreu në fshatin e lindjes, kurse më 1941 gjimnazin në Prizren. Prej vitit 1941-1943 ka studiuar letërsinë në Universitetin e Padovës (Itali), e prej 1946- l950 ka studiuar gjeografinë e etnografinë në Universitetin e Beogradit. Më 1945-1946 ka qenë gazetar-redaktor i gazetës Rilindja në Prizren, bashkë me Esad Mekulin e Omer Çerkezin, kurse prej vitit 1947-l949 ka punuar në Radio-Beograd (Redaksia e emisioneve në gjuhën shqipe) gazetar-redaktor.Prej 1950-1961 ka punuar në Akademinë Serbe të Shkencave në Beograd asistent, pastaj bashkëpunëtor shkencor. Ka diplomuar më 1950 në Beograd, kurse më 1960 ka doktoruar në Universitetin e Lubjanës. Prej 1961-1981 ka qenë profesor në Universitetin e Prishtinës, kur pushteti antishqiptar serbo-komunist e përjashtoi nga procesi mësimor. Ka qenë disa herë prodekan e dekan i Fakultetit Juridik-Ekonomik. Ka qenë nënkryetar e kryetar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës, kryetar i parë i Shoqatës së Shkrimtarëve të Kosovës (1970) dhe kryetar i Partisë Shqiptare Demokristiane të Kosovës (1993), si dhe në disa mandate, deputet në Kuvendin e Republikës së Kosovës. Është anëtar i Akademisë së Shkencave dhe të Arteve të Kosovës dhe i Akademisë së Shkencave të Shqipërisë. Ka botuar më se 20 libra shkencorë, letrarë, publicistikë e tekste shkollore dhe ka përkthyer disa romane e përmbledhje poezish nga serbishtja e sllovenishtja në gjuhën shqipe.

Bota Sot

[Nosh]

Çelet në New Orlans ekspozita “Fjala”
http://www.botasot.info/mesme/ESPOZITA-1.jpg


Ekspozita konceptuale “Fjala” pas suksesit në Tiranë si pjese e projektit “Qyteti i Arteve” ku morën pjesë me punët e tyre artistike, pedagogë si Ardian Isufi, Fatos Lubonja, Gazmend Leka, Genc Permeti, Najada Hamza dhe Vladimir Myrtezaj u prezantua edhe në galerinë Collins në Neë Orleans. Artistët na bëjnë me dije disa nga fenomenet dhe problematikat e artit bashkëkohor që zhvillohej në vendin e jazit dhe bluzit
Ndërkohë që Fatos Lubonja, i cili ka qenë pjesë e ekspozitës “Fjala” thotë se arti konceptual duhet të aplikohet më gjerë.
I gjithë procesi dhe eksperienca artistike e marrë në Neë Orlans është dokumentuar përmes një ekspozitë fotoreportazh nga artisti Edvin Çelo, e cila u prezantua përmes një ekspozitë në galerinë FAP.
Në ciklin e fotografive të realizuara nga artisti ka portrete, emocione urbane, arkitekturë dhe ritme të jazzit dhe bluzit.

Bota Sot

[Nosh]

Instituti i Monumenteve të Kulturës nis restaurimin e xhamivehttp://www.botasot.info/mesme/Xhamia_e_PazaritKruje.jpg

Së shpejti do të fillojë të implementohet projekti për restaurimin e xhamive që janë monumente kulture. Punimet konservuese të 5 xhamive të para do të realizohen nga Instituti i Monumenteve të Kulturës në bashkëpunim me Agjensinë Ndërkombëtare Turke për Bashkëpunim dhe Zhvillim, TIKA. Drejtori i Monumenteve të Kulturës bëri me dije se për këtë vit shuma e vënë në dispozicion për restaurimin e monumenteve të kulturës është 30 milion dollarë. Ndërkohë që përfaqësuesi i TIKA-s tha se do të ketë një bashkepunim më të gjerë në fushën e restaurimit të monumenteve të kulturës.
Ndërkohë që janë përzgjedhur xhamia në Kalanë e Prezës, xhamia në Pazarin e Krujës, ajo e Nazireshesë në Elbasan, xhamia e Plumbit në Berat dhe xhamia e Iljaz Bej Mihrahorit në Korçë.

Bota Sot

[Nosh]

Shkrimtari Simon Montefiore në “Financial Times”http://www.botasot.info/mesme/montefiore.jpg

Artikull për botimet e librave në shqip dhe takimin me Berishën
Shkrimtari dhe historiani, Simon Montefiore, në rubrikën e vet periodike në të përditshmen prestigjioze “Financial Times”, në numrin e shkurtit, është ndalur tek pesë botimet e librave të tij në gjuhën shqipe nga Shtëpia Botuese “55” si dhe tek takimi që pati me kryeministrin, Sali Berisha gjatë promovimit të tyre. “I adhuroj turnetë për promovimin e librave, sepse më pëlqen të qëndroj në hotele apo vende të mrekullueshme, sepse këto udhëtime janë magjiplotë”, thotë shkrimtari Montefiore.
Madje nw vijim, ai shton se “kurrë nuk e kisha menduar se Shqipëria do të ishte vendi ku do të zhvillohej turneu më fantastik për promovimin e librave të mi”.
Shkrimtari Montefiore e konsideroi si mjaft befasuese që Shtëpia Botuese “55” botoi brenda dy muajsh pesë nga librat e tij në gjuhen shqipe.
“Teksa po zbrisja nga avioni, vijon rrëfimin për vizitën e tij disaditore në Shqipëri, njëri nga historianët më të rëndësishëm të këtij shekulli, ekipe gazetarësh e kameramanësh vërshuan drejt meje. Kryeministri i Shqipërisë, Dr Sali Berisha, një ish-kardiolog i hirshëm, i cili udhëhoqi revolucionin kundër despotit Enver Hoxha, më nderoi me pjesëmarrjen e tij në prezantimin e librave”, shprehet shkrimtari i njohur.
Në shqip janë botuar pesë libra të Montefiores: “Stalini”, “Stalini i ri”, “Sashenka”, “Katerina dhe Potemkini” si dhe botimi i tij më i fundit dhe më i vlerësuari “Jeruzalemi”.

Bota Sot

[Nosh]

Ndërron jetë Lucio Dalla (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=16&id=157260) http://www.botasot.info/mesme/dalla.jpg
Bota e muzikës është shokuar nga lajmi i vdekjes së papritur të Lucio Dalla. Kantautori italian ka pësuar një infarkt në zemër në Zvicër, ku bolonjezi ndodhej për një tur koncertesh.
Dalla do të mbushte 69 vjeç në datën 4 mars. Paraqitja e tij e fundit para publikut ishte në festivalin e Sanremos, ku këngëtari u prezantua në garë së bashku me Pierdavide Carone.
Sipas mediave italiane, Dalla mbrëmjen e së mërkurës kishte rënë për të fjetur i qetë.

Bota Sot

[Nosh]

Vdes këngëtari Devi Xhons (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=16&id=157196) http://www.botasot.info/mesme/devi-jones-qirinj.jpg
Devi Xhons, ish-këngëtari i pop-grupit “The Monkees”, ka ndërruar jetë. Grupi ishte popullor në fund të viteve 1960 në Shtetet e Bashkuara.
Ai ka shitur miliona kopje të albumeve, ndërsa në mesin e hiteve të tij veçohen "Last Train to Clarksville" dhe "I'm a Believer".
I lindur në Mançester të Anglisë, Xhons ka qenë i vetmi anëtar britanik.
Ai ka vdekur nga sulmi në zemër në shtëpinë e tij në Florida. Xhons ishte 66 vjeç.

Bota Sot

[Nosh]

“Kalorësi i Vetmuar” mbërrin në kinemahttp://www.botasot.info/mesme/theloneranger.jpg

Kalorësi i Vetmuar, heroi i maskuar që bëri bujë në televizion në fund të viteve ’60, do të mbërrijë më në fund në ekranin e madh të kinemasë.
Shtëpia e produksionit “Disney”, pas problemeve të shumta me buxhetin, ka dhënë dritën jeshile për “The Lone Ranger”, duke njoftuar zyrtarisht kastin.
Prapa maskës së heroit, pak si Zorro dhe pak si Robin Hood, do të jetë Armie Hammer, indiani besnik Tonto do të jetë ish-pirati Johnny Depp, ndërsa regjisor Gore Verbinski, fitues i çmimit Oscar me “Rango”.

Bota Sot

[Nosh]

Megan Fox: Kurrë nuk isha vajzë e bukur!

Ajo në vijimësi është cilësuar si një ndër femrat më të bukura në botën e hollivudit por Megan Fox thotë se i pëlqen të pohojë se jo gjithnjë duket këndshëm. Ndërsa ka pozuar për kopertinën e revistës “Miami”, Fox thotë se në kohën e fëmijërisë kur rritej në Teksas nuk ka qenë vajza e bukur asnjëherë. 25 vjeçarja me këtë fotografi patjetër që do të ndikojë pozitivisht në rritjet e kopjove të revistës. Megan e cila është e martuar me aktorin Brian Austin Green do të shfaqet në një film të ri komedi të quajtur “Friend With Kids” ku do të luajë pranë Kristen Wiig, Jon Hamm, Maya Rudolph, Chris O’Dowd, Jennifer Westfeldt, Adam Scott dhe Ed Burns.

http://www.botasot.info/reklama/megan-fox8.jpg (http://www.botasot.info/reklama/megan-fox8.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/megan-fox6.jpg (http://www.botasot.info/reklama/megan-fox6.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/megan-fox2.jpg (http://www.botasot.info/reklama/megan-fox2.jpg)

Bota Sot

[Nosh]

Kate shpërthyese në “Another man” (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=16&id=157225) http://www.botasot.info/mesme/katemoss-topless.jpg
Kate Moss, super modelja nuk nguron për asnjë moment të zhvishet e të reklamojë format trupore. Ajo është shfaqur së fundi në revistën “Another man” duke treguar plotësisht gjoksin dhe në forme të shkëlqyer fizike pavarësisht 38 viteve që mban mbi supe. Kate shfaqet kështu shpërthyese në nisje të javës së modës në Paris.

Bota Sot

[Nosh]

Konferencë shkencore "Shkollat e para shqipe në trojet shqiptare"
Lidhja e Arsimtarëve Shqiptarë në Maqedoni sot e filloi konferencën shkencore "Shkollat e para shqipe në trojet shqiptare", ku përveç pjesëmarrësve shkencor, të pranishëm ishin edhe zëvendëskryeministri i Republikës së Maqedonisë dhe njëherit edhe kryetar i Këshillit për organizimin e manifestimeve të 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë dhe flamurit shqiptar, Musa Xhaferi, zëvendësministri i Arsimit dhe Shkencës, Safet Neziri, kryetari i Komunës së Çairit, Izet Mexhiti dhe personalitete të tjera.
Në fjalimin e tij, Xhaferi theksoi se këto ditë të gjithë së bashku përkujtojmë mësuesin tonë të parë që mësuam shkronjat shqipe, na mësuan se si të duam dhe të respektojmë gjuhën dhe kombin tonë.
"Vlera e kësaj konference është edhe më e madhe duke marrë parasysh faktin se ajo organizohet pikërisht nga ju të cilët vazhdoni misionin e filluar 125 vite më parë, mision i cili kishte dhe ka për qëllim arsimimin dhe edukimin e brezave të rinj, bartjen e dijes dhe formimin e personaliteteve tek fëmijët dhe nxënësit, ky mision është i shenjtë dhe gjithmonë ka qenë ngushtë i lidhur me emrin e mësuesit", tha Xhaferi.
Ndërsa në fjalimin e rastit, zëvendësministri Safet Neziri potencoi se kjo konferencë shkencore është tepër e rëndësishme dhe do të nxjerrë punime të vlefshme shkencore.
"Besoj se Konferenca shkencore për shkollën e parë në gjuhën shqipen do të dijë t'i vlerësojë traditat më të mira të shkollave kombëtare, si dhe figurën e nderuar të mësuesit dhe të gjithë atë plejadë që dha kontribut të pamohueshëm për edukimin e brezave të rinj", theksoi Neziri.
Kjo Konferencë organizohet me rastin e 125–vjetorit të hapjes së shkollës së parë shqipe dhe 100-vjetorit të Ditës së Flamurit dhe të Pavarësisë së Shqipërisë.


Bota Sot

[Nosh]

Dy vëllime për historinë e Shqipërisë
http://www.botasot.info/img/BEQIR-META.jpg

Rishikimi dhe rishkrimi i historisë për këtë 100 vjetor të shtetit shqiptar është një ndër detyrat kryesore të historianëve, e cila ka qenë në fokus të qeverisë shqiptare dhe veçanërisht kryministrit të Shqipërisë, Sali Berishës që t’i japim mundësinë shqiptarëve të njohin të vërtetat historike me objektivitet dhe vërtetësi.
Beqir Meta, drejtor i Institutit të Historisë së Shqipërisë bën me dije se në fokus të studiuesve është historia e shekullit XX. Prej vitit 2009, një grup kërkimor i përbërë prej 37 autorësh, pjesë të institutit, por jo vetëm, i janë vënë punës për të mbledhur materialet që i takojnë periudhës historike mes viteve 1912-1991.
Sipas Metës, do të bëhet i mundur botimi me dy vëllime për historinë e Shqipërisë me metoda të reja dhe burime të arkivave vendase dhe të huaja. Dy botimet e para parashikohet të përfundojë në vitin 2012, në 100-vjetorin e shpalljes së pavarësisë, por puna per rishkrimin e historisë do jetë në vazhdimësi.


Bota Sot

[Nosh]

Rishkrimi i historisë
http://www.botasot.info/img/m-v.jpg

Në korpusin e botimeve që do vijnë në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë me qëllim rishkrimin e historisë me objektivitet dhe realizëm kryesisht ngjarjeve historike të shekullit 20.
Studiuesi i njohur, Maringlen Verli është i ngarkuar me pjesën e historisë shqiptare jashtë kufijve shqiptare. Studiuesi i njohur i kësaj periudhe na thotë se materilet e reja marrë nga arkivat e huja do na japin një panoramë më të qartë të politikës zyrtare mes dy luftrave.
Verli e vë theksin te pasqyrimi me ralizëm të figurave të shquara si Hasan Prishtina në periudha të ndryshme.
Gjithashtu historiani thotë se shumë element nga Komiteti i Kosovës dhe grupimi e tij patën detyra të rëndësishme në vitin 1925 në Shqipëri.Ndërkohë që sipas Verlit luhatjet e politikës së Beogradit duhen shikuar me shumë vëmendje.
Shkrimi dhe rishikimi i historisë për periudha të caktuara ka angazhuar plot 37 studiues nga gjithë hapësira mbarë shqiptare.

Bota Sot

[Nosh]

Po dëmtohet Ura e Gurit në Shkup

http://www.botasot.info/img/ura.jpg
Punimet që po realizohen si pjesë e projektit "Shkupi 2014" po dëmtojnë Urën e Gurit, si një monument historik i qytetit të Shkupit.
Në disa pjesë sipërfaqësore të urës janë evidentuar të çara të urës dhe dëmtime të pamjes së saj të jashtme, informon INA.
Qendra Nacionale për Konservim e Ministrisë së Kulturës nuk ka reaguar akoma lidhur me dëmet që po i shkaktohen këtij monumenti që është pjesë e trashëgimisë kulturore dhe simbol i qytetit të Shkupit.
Qytetarët që kalojnë urën kanë shprehur shqetësimet lidhur me dëmtimin e këtij monumenti që lidh dy pjesët kryesore të kryeqendrës.
Ura e gurit është një nder monumentet historike te Shkupit, e ndërtuar ne shekullin XV lidh brigjet e lumit Vardar, gjatë periudhës së Perandorisë Osmane. Ajo gjatë dy dekadave të fundit ka pësuar disa ndryshime dhe ndërhyrje, duke i humbur pamjen e saj të vjetër.

Bota Sot

[Nosh]

Gjuha shqipe së shpejti në shkollat italiane
http://www.botasot.info/img/nxenesit.jpg

Jo vetëm gjuha angleze, franceze dhe gjermane. Në shkollat italiane së shpejti do të jetë e mundur të mësohet edhe gjuha shqipe mes 12 gjuhëve të tjera si greke, kroate dhe dialekteve të tjera.
Ky vendim erdhi pasi Këshilli i Ministrave të Italisë ratifikoi Kartën Evropiane për gjuhët rajonale me propozim të Ministrave të çështjeve të jashtme dhe rajonale.
Përveç mësimit në kurse e shkolla, mbrojtja e gjuhëve lokale ofron mundësi për t’u përdorur në gjyqësi dhe programe kulturore dhe stacione prestigjioze mediatike.
Komuniteti shqiptar në Itali është më i madhi në shoqërinë italiane. Numërohen rreth 420 mijë shqiptarë të regjistruar.
Sipas të dhënave të fundit 216 mijë prej tyre janë të punësuar, 15 mijë punojnë në mënyrë të pavarur, 101 mijë janë minorenë, ndërsa 88 mijë qëndrojnë në Itali për arsye familjare ose në pritje për t’u bërë shtetas italian.


Bota Sot

[Nosh]

Lapidari për Jupiterin e shekullit të II të epokës së re qëndron në VllahiMitrovicë, (Kosovapress) 12 Mars 2012 08:20 1 (http://www.forumikatolik.net/#)2 (http://www.forumikatolik.net/#)3 (http://www.forumikatolik.net/#)4 (http://www.forumikatolik.net/#)5 (http://www.forumikatolik.net/#)
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte4_749624.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/lapidari5_917599.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/zeusi1_723394.JPG
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/lapidari5_917599.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/zeusi1_723394.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte2_696400.JPG
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/zeusi1_723394.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte2_696400.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte3_682804.JPG
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte2_696400.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte3_682804.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte4_749624.JPG
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte3_682804.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte4_749624.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/lapidari5_917599.JPG
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte4_749624.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/lapidari5_917599.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/zeusi1_723394.JPG
http://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_left_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/lapidari5_917599.JPGhttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/zeusi1_723394.JPGhttp://www.forumikatolik.net/inc/images/gallery_right_hover.pnghttp://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/relikte2_696400.JPG



Mbledhja, grumbullimi, ruajta dhe koleksionimi i artifakteve të trashëgimisë kulturore në trevën e Shalës së Bajgorës është bërë pasion për banorin e fshatit Vllahi, Shashivar Begu. Në një shtëpi të vjetër në lagjen ‘Begu’ të Vllahisë ndodhen mbi 400 eksponate të trashëgimisë kulturore, që kanë një vlerë shumë të madhe për Shalën e Bajgorës, por edhe më gjerë.
Në dy dhomat e këtij ‘muzeu’, janë të vendosura eksponate që datojnë nga shekulli i II-të i epokës së re, e deri në ditët e sotme.
Begu, një ekonomist dhe ish punëtor në minierën e Stantërgut, nis rrëfimin e tij për Kosovapress, duke theksuar dëshirën e madhe që ka për mbledhjen dhe ruajtjen e këtyre eksponateve, me qëllim të vëtëm, ndërtimin e një muzeu në fshatin e tij të lindjes në Vllahi.
“Me mbledhjen e eksponateve dhe gjësendeve të vejtra kam filluar qysh i vogël, atëherë kur isha nxënës në shkollën fillore të fshtait, ku në afësri të shkollës ndodhej një tunel që ne e quanim ‘bira e jazbacit-vjedulles’. Tuneli ka qenë i gdhendur në formën e kupolës dhe është shfrytëzuar në kohërat e lashta për nxjerrjen e mineraleve të plumbit dhe zingut. Dhe nga këtu më ka lindur ideja për të mbledhuar gjësendet e vjetra. Në fillim kam mbledhur mbetje nga xehet e shkrira tek tuneli dhe kam qenë shumë kurioz të dij nëse kanë ndonjë vlerë, duke më interesuar puna e xehëtarëve të vjetër”, ka thënë Begu.
Sipas tij, për 50 vite që është duke tubuar eksponate të vjetra, deri më tani ai ka arritur të mbledhë mbi 400 eksponate, të cilat datojnë nga kohëra të ndryshme.
“Më ka interesuar trashëgimia kulturore dhe materiale e vendit, pra trashëgimia autoktone e trevës së Shalës së Bajgorës”, u shpreh ai.
Ai po ashtu tregoi edhe për interesimin që ka pasur në mbledhjen e folklorit, si nga lojrat e fëmijëve dhe burrave, këngët e dasmave dhe kanagjeqeve, këngët e kulaqit, fjalët e urta, si dhe fjalët e rralla.
“Nga të gjitha eksponatet, më së shumti e kam për zemër gurin-lapidarin për Jupiterin që daton nga shekulli i II-të i epokës së re dhe llampën e minatorit që e ka përdorur babai im, e që është e vjetër rreth 80 vjet”, tha Begu.
Ai nuk mohon dashurinë edhe për instrumentin muzikor që banorët e këtushëm e quajnë ‘ndrrojcë’, e cila është e vjetër rreth 100 vjet dhe me dy kanale, njëri prej tyre me vrima që shërben për t’ia ndërruar zërin.
Ai pranon se në muzeun e improvizuar eksponatet janë të vendosura në tokë dhe nuk janë të seleksionuara siç duhet.
“Vendi ku i mbaj eksponatet është i pa përshtatëshëm dhe jo adekuat. Jam munduar ta adaptoj shtëpinë, por mundësitë nuk më kanë lejuar më shumë, ndërsa idea ime ka qenë gjithmonë që në të ardhmen të bëj një shtëpi muze në vendlindje”, theksoi Begu.
Sipas tij, dy kullat e vjetra të fshatit, ajo e Malë Ibrahimit dhe tjetra e Halim Miftarit, nuk janë shumë në gjendje të keqe, andaj kjo e ka shtyrë të mendojë shpeshë që njërën nga këto dy kulla ta shndërrojë në shtëpi muze dhe eksponatet t’i dergojë aty, në mënyrë që pastaj ato të merren nën mbrojtjen e institucioneve shtetërore të Republikës së Kosovës.
“Kam kërkuar nga institucionet komuanle që njëra nga këto dy kulla të restaurohen dhe të kthehen në shtëpi muze, por fatkeqësisht nuk ka mjete, edhe pse zyrtarët komunalë së paku më kanë përkrahur moralisht. Ndihmë financiare apo ndonjë kompensim për punën time nuk dua, por vetëm që këto eksponate të trajtohen mirë dhe të mbesin këtu në Vllahi ku edhe janë gjetur”, ka thënë Begu.
Ai bëri të ditur se ka vizitorë të shumtë, të cilët dëshirojnë t’i shohin këto eksponate, dhe përmendi rastet edhe kur në mënyrë të organizuar vizitohen ato nga nxënës të shkollave të ndryshme të Mitrovicës, por edhe të Shalës së Bajgorës.
“Eksponatet kanë një vlerë të madhe të trashëgimisë kulturore të vendit. Nga eksponatet e gjetura kemi edhe një guri ose lapidar me një mbishkrim kushtuar ‘Jupiterit’. Ky lapidar është iliro-dardan dhe prej të rrallëve në Kosovë, që daton nga shekulli II-të i epokës së re”, thotë Begu, për të shtuar se këtë e ka thënë edhe Bektesh Vidishiqi, historian dhe ish drejtor i Muzeut në Mitrovicë.
Ai përmendi se në mesin e këtyre eksponateve ka edhe disa para të perandorisë raomake, si dhe armë të vjetra që janë të zbukuruara me argjend.
“Unë kërkoj që këto eksponate të merren dhe studjohen nga ekspertë, por një gjë e tillë duhet të bëhet vetëm këtu në Vllahi. Kam kontakte dhe bashkëpunim edhe me muzeun e qytetit të Mitrovicës. Drejtori i këtij muzeu ka qenë dhe i ka vizituar eksponatet. Ai është ndarë shumë i kënaqur me punën time, dhe më ka parkrahur së paku moralisht”, tha Begu.
Ai tregon se për këto eksponate i janë ofruar edhe para, por nuk i ka pranuar.
“Ka rast që ndonjë eksponat e kam blerë vetë me paratë e mia, me të vetmin qëllim ta ruaj këtu eksponatin në Shalë”, ka thënë ai, duke veçuar si të tillë një enë në të cilën shkruan viti 1236, që simbolizon kohën kur është punuar.
Në anën tjetër, Hajrullah Mustafa, drejtor i muzeut në qytetin e Mitrovicës, ka theksuar se rasti i grumbullimit dhe ruajtjes së artifakteve nga Shashivar Begu është rast shumë i veçantë. Ai shprehu respektin më të madh ndaj punës dhe veprimtarisë së tij, që është unik në tërë Kosovën.
“Ne si institucion kulturor disa herë kemi vizituar këtë muze në Vllahi, në formë individuale, por edhe me delegacione të ndryshme, dhe mund të them se eksponatet në atë muze, nëse mund ta quaj kështu, nuk janë të ruajtura mirë për shkak të mungësës adekuate të vendit”, thotë Mustafa.
Sipas tij, eksponatet duhet të kenë trajtim profesional dhe duhet të bëhet një zgjidhje sa më e shpejtë e këtyre eksponateve që ndodhen në Vllahi.
Ai shprehet ngjajshëm me pronarin e eksponateve për idenë e një shtëpie muze në atë vend, ku eksponatet do të trajtoheshin nga ekspertët.
“Këto eksponate që kanë një vlerë të lartë të trashëgimisë kulturore, më pas do të ishin të hapura për opinionin e gjerë”, ka thënë Mustafa, duke shtuar se vlera e tyre është shumë e madhe, dhe me këtë duhet të merren ekspertë të lëmive të caktuara./Kosovapress/

0

[Nosh]

Visar Zhiti: Sjellja e Kadaresë dhe Agollit kur më arrestuan dhe pas lirimit nga burgu
http://www.botasot.info/img/kadare-dhe-zhiti.jpg

“OMSCA-1” boton librin e Visar Zhitit “Ferri i çarë” Nëna e shkrimtarit trokiti në dyert e Agollit, Kadaresë dhe Shehut, pa marrë dot ndihmë
Duket sikur ferri është çarë e ka dalë mbi tokë e kudo ka shpërndarë llavë ndëshkimi dhe frike. Visar Zhiti është një nga ata që doli i gjallë nga ky ferr, por pati edhe nga ata që nuk mundën. E ai mbijetoi për të treguar edhe për këta të fundit. Pas botimit të romanit “Rrugët e ferrit” ose burgologji për Spaçin, shtëpia botuese “OMSCA-1” sapo ka hedhur në treg librin tjetër të Visar Zhitit, “Ferri i çarë”. Pas Spaçit vijon burgologjia për Qafë-Barin, një rrëfim tronditës, që nxjerr nga humbellat e minierave ngjarje të dhimbshme, personazhe të njohura e të panjohura, si Valer Tarasov Dyrzi, Gjon Shllaku, Sokol Ngjela, Sherif Merdani e shumë e shumë të tjerë, me të cilët ka ndarë ato vite tragjike. Gjithçka është e vërtetë, gjithçka ka ndodhur, por autori ngrihet mbi rrëfimin dokumentar, duke e qëndisur atë me ndjesitë e njeriut që kthen kryet pas për të kujtuar, ndonëse me shumë dhimbje. Kjo e bën që libri, ndonëse i ngjeshur me emra e ngjarje, të tingëllojë si një roman. “Ferri i çarë” luan me retrospektivën. Autori na çon sa në qelitë e Qafë-Barit, tek kampet e punës në Lushnjë, tek zyrat e Ambasadës në Romë. Na tregon për Kadarenë, Agollin, Bashkim Shehun, se si nëna e tij ka trokitur në dyert e tyre që t’ia nxirrnin djalin nga burgu…, për letrat që ata i dërguan vite më vonë, si një lloj ndjese që nuk mundën ta shpëtonin… Por edhe për njohjen me Edi Ramën, hakërrimën e këtij të fundit ndaj një operativi të Sigurimit në Lushnjë.
NËNA KAP TË NJOHURIT: DRITËROI, KADAREJA, DJALI I KRYEMINISTRIT…
(nga rrëfimet e saj)
Me të marrë haberin e keq se ma arrestuan djalin e vogël, thashë se luajta nga mendtë. E kisha andej larg, në Kukës, mësues maleve. Ç’heq tani, korba unë, o Zot, mos i lër të ma torturojnë, mbajua dorën! (I dridheshin buzët dhe zëri). Thashë të hidhesha nga dritarja a te rrotat e makinave. Po i duhesha shtëpisë, fëmijëve, djalit në burg. Nuk na i ndanë burgjet, që u shofshin! As e dinim pse e arrestuan dhe as na rrëfenin. Nga t’ia mbanim? Lushnja bënte sikur s’dinte gjë, beqim s’dinin vërtet, veç erdhën dhe na kontrolluan ca civilë, i dija të komunales. I morën djalit 39 fletore e blloqe me vjersha e me “kudiunë” se ç’shkruante, e zeza! Qysh jam gjallë! Prandaj do të ma kenë zënë, thashë. Të iknim në Kukës, po ku? Në Degën e Punëve të Përbrendshme, kalli flamën si i thonë, po ata s’bëjnë pa urdhrin e Tiranës. Dridhesha si purtekë. Qaja…. Tani më morën djalin. Pse? Pse? Korba unë! Vjersha bënte, s’bënte gjëra të liga. Dhe ika me një frymë në Tiranë… Po ai pse lajmëroi që t’ia hiqnin vjershat nga revista? Dhe mik, pse kështu është miku? Se, po t’i dilnin, mbase ia lehtësonin dënimin. A ia bënin më të rëndë, e ku i dihet?… Eh, desha t’u thosha shkrimtarëve që donte djali im, që kishin emër, që ai… E ç’t’u thosha, xhanëm? Ndritëronë e kam dhe kushëri, kryetar i shkrimtarëve është, i Partisë, me autoritet, i çqonjtur.
I vete drejt e në shtëpi. Tek ai pallati në qendër, kubist a ç’i thonë, me arkitektin në burg. Trokëlliva në derë herët në mëngjes. Sikur ndjeva hapat e Hatixhesë, s’ëmës së Ndritëroit. Më pritën mirë, me pije e kafe. “Rri”, më thanë. U qava hallë. Ndritëroi mezi fliste, s’e di a e dinte, po u trondit. “Nuk të futin kot në burg, më tha, marrin informata. Shokët t’i zgjidhte. Vjershat ia kam lexuar, më kanë pëlqyer, po ashtu janë vjershat, si të duash, të mira, të këqija. Do të shkoj dhe te prokurori i Përgjithshëm, do t’ia them…”. “Dritëroi përpiqet, por s’ka ç’bën, tha Sadija, e shoqja, kur mbetëm vetëm. Ja, unë kam një njeriun tim në burg dhe ordiner, por s’e nxjerr dot… Ne ia dhamë dorën, por ai…”. Cili? Ika e hutuar. Ma bëni hallall shqetësimin, u thashë. Të na vish, sa herë té duash, më thanë, ne ju duam.
Mora urbanin për në Kinostudio. Kisha Ilirianin me vete, se ku i gjeja dot unë. Tirana është bërë e madhe. Kërkova Bashkim Shehun, të birin e kryeministrit, shkrimtar në vërsën e djalit tim është, e donte im bir, pavarësisht se Mehmeti na kallte datën, na shoi me partinë. “Ai është”, më thanë. Sa zbriti nga autobusi, e ndala. Ia thashë. I erdhi keq dhe u zbardh në fytyrë. “Atje ku ka hyrë tani ai, vazhdoi, unë s’bëj dot gjë. E kam të ndaluar, të pamundur. Po më pyetën, do të flas mirë, ashtu siç e kam njohur.” Dhe u ligështua në fytyrë. Më përqafoi. U vra i ati, vetë a e vranë, dhe e futën në burg, s’e di a është takuar me tim bir, i shkreti.
Shkova prapë në Tiranë, kërkoja Ismail Kadarenë. Më thanë kur vinte në atë kafenenë e shkrimtarëve, jo klub a lidhje, se s’ia angllandis dot emrin, ku mblidhen e llafosin, dhe pinë kafe. E dija atë pallat, është martuar Mbreti aty.
Prita ca më lart, tek sheshi. U ngjita më lart. “Po vjen”, më tha Iliriani, që e kisha në krah. E ndala vetë, ia thashë hallin. U ndie ngushtë. Më vuri dorën në sup. “Mbahu”, më tha. “Ç’të mbahem, i thashë, dhe ku?” U kthye nga e shoqja. I tregoi për mua. Se si më vështroi ajo, me dëshpërim, si ca ikona. “S’jam në gjendje ta ndihmoj dot, besomë, jam vetë keq e s’e di kush mund të bëjë tani, po më thoshte ai. E takove kryetarin e Lidhjes së Shkrimtarëve? Unë s’mundem, se… – ah, ia mbaj mend fjalët,- kurajë,- dhe bëri duart kështu, bëftë Zoti”, – më tha, më përqafoi edhe ai dhe u ndamë… Sa e donte djali im!
LETRAT E TYRE DHE TAKIMET…
Ç’bëhej kështu? Muri i Berlinit kishte rënë, perandoria komuniste po binte e gjitha, në Rumani kishin shpërthyer protestat, kishin vrarë dhe Çausheskun me të shoqen, aq sa na dukej se dhe te ne dëgjoheshin britmat e atjeshme dhe bataretë e plumbave.
Frikë e terror dhe gati të shpërthente, kur pllakosi një lajm, sa tronditës dhe i pabesueshëm: Ismail Kadareja iku.
Kishte kërkuar azil politik në Paris. I zhgënjyer se proceset demokratike nuk po ecnin, – kishte deklaruar – , por televizori shtetëror e dha lajmin sikur ai kishte dezertuar.
Ndërkaq ne dëgjonim “Zërin e Amerikës”, jo vetëm fshehurazi nëpër shtëpi, por edhe rrugëve në grupe tani. Megjithëse u trembeshin grupeve kur dilnin nga kinematë, stadiumi, por sidomos funeraleve, në varrimin e ndonjë të riu të vrarë në kufi, edhe pse arratisja nuk po dënohej më si tradhti, por shkelje pa leje e kufirit. Gjithçka mund të shndërrohej në protestë, rebelim, kryengritje.
Shpërthyen dhe te ne protestat. Studentët në Tiranë po bëjnë namin, thoshin… Trokitën në mesnatë në shtëpinë time… u mblodhëm te shtëpia e B.Xh.-së… Do bënim mitingun e parë edhe në Lushnjë, erdhën drejtuesit e partisë së parë opozitare, tani kishte dhe parti të tjera, brohoritje, emocione të forta, shpresë.
Lashë punën në fabrikën e tullave dhe u bëra gazetar i opozitës.
Revoltat po shtoheshin. Në sheshet e kryeqytetit mbanin dhe portretet e mëdha të Ismail Kadaresë dhe të Rexhep Qoses. Kur të dalim me portretet e të pushkatuarve tanë… më thoshin shokët e burgut… atëherë po. Po nuk u rrëzua shtatorja e diktatorit… Piramida në qendër vazhdonte të ishte muzeu i Enver Hoxhës, zbardhëllente si varr djalli.
Ej, ku je ti? Po të kërkojmë në redaksi. Ke një letër. Unë? Po, po. Nga? Nga Parisi. Nga Parisi, pse? Nga Kadareja. Vërtet? – u habita. Dhe ndjeva një afsh ngazëllimi. Të ta lexoj unë, se e kuptoj shkrimin e tij, më tha zoti Shahin. Kështu po i drejtoheshim njëri-tjetrit tani, jo më me “shoku”, por me “zoti”. Ishte vëllai i Kadaresë, doktor në spitalin onkologjik, i bashkuar me opozitën.
Ti s’ke shtëpi në Tiranë? – më pyeti një ditë. Jo. Mund të shkosh në një apartament timin, të vogël, ma dhanë për zgjerim, por e kam larg nga ku banoj. S’më zgjidh gjë kështu. Rri sa të duash, urdhëro çelësin, se ma ruan dhe nga banditët. Faleminderit shumë, i thashë. Dhe po dëgjoja zërin e tij, teksa më lexonte letrën e beftë.
I dashur Visar!
Unë nuk të njoh, por kam njohur një ditë nënën tënde. E mbaj mend atë ditë të hidhur, kur ajo, e veshur me të zeza e plot pikëllim, më ndaloi në sheshin “Skënderbej” për të më kërkuar ndihmë për ty, që ishe në burg. Nuk e di në qoftë se ta ka treguar. Rrallë e kam ndier veten aq ngushtë sa atë ditë. Unë isha vetë në mjerim dhe nga dita në ditë prisja të rrënohesha, kështu që s’isha në gjendje të ndihmoja asnjeri (më duket se ishte viti 1982 ose 1983). S’më kujtohet a ia shpjegova disi këtë gjë…
Qysh nga ajo ditë për mua sheshi “Skënderbej”, përmes të cilit kaloja çdo ditë, kishte dhe një pamje tjetër, një pamje të pashlyeshme: figurën e një nëne që rreh të ndryshojë fatin e të birit. Të lutem, t’i bësh të fala nga unë!
Lexova në gazetën “RD” një artikull tëndin. U gëzova për mençurinë tënde fisnike, u gëzova edhe më shumë për faktin se njeriu shqiptar është i aftë për një mençuri të tillë! Kjo është një shenjë e mirë për të gjithë. Shumë zymti vjen nga Shqipëria, shumë dëshpërim, disa herë shumë egërsi. Ndaj për oguret e mira kemi të drejtë të gëzohemi.
Të uroj gjithë të mirat ty dhe të dashurve të tu, e në radhë të parë nënës sate. Miqve të tu, gjithashtu,
Të përqafoj,
Ismail Kadare
Paris…
…Kisha pasur dhe një letër nga Dritëroi, para se të më burgosnin, por nuk po e gjeja dot, ndoshta ma kishin marrë gjatë kontrollit në shtëpi, por shpresoja të mos më kishte humbur.
Më vinte çudi që më ishte përgjigjur, se i kisha shkruar si kryetar i Shkrimtarëve për dëshpërimin tim në lidhje me poezitë. E lexoja shpesh atëherë, shkruar me dorë, me stilograf të trashë. Më jepte kurajë dhe më thoshte se vlerat nuk humbin, pavarësisht nga vështirësitë, që i kalon kushdo. Çdo libër i ri më emocionon si i pari, i kuptoj ndjenjat e tua, më shkruante, por bëj durim.
Emri, firma e tij, që më jepnin një si ngrohtësi. Por rashë më keq, fare në ferr dhe i humba të gjitha.
Fshehurazi prisja që porosia e tij në letër të ishte e vërtetë, më e vërtetë se ai si kryetar, porosi poeti. Po, unë jam komunist, thotë ai tani i zhgënjyer dhe i dëshpëruar. Pikërisht zhgënjimi i tij, ai dëshpërim, janë më të çmuarat për poezinë. Përballë hipokrizive të tjera përreth, mashtrimeve dhe pabesive, ai, si i tërhequr disi, mbetej më njerëzor. Me mllefin e kundërshtarit. Por ai është poeti, i përsërita vetes, shiko ato që ka shkruar, në të pëlqefshin, kjo ka rëndësi, paçka se ndonjëherë i vërsulet edhe ai letërsisë që po del nga burgjet, e mo, i futën në burg ja ashtu…
- Si? – e pyeta, kur ai ishte deputet dhe unë punoja në Parlament, po pinim nga një gotë atje ku ka qenë selia e Fan Nolit. Edhe ai kishte bërë një revolucion allabolshevik, u pendua, iku, u vesh prift dhe më rëndësi i jepte të qenët përkthyes i Shekspirit, sesa “kryeministërllëkut”. Kjo prapashtesa turke “-llëk” është e pazëvendësueshme në ca raste, – i thashë Dritëroit.
- Do të doja të kisha qenë në burg, – m’u përgjigj ai i dëshpëruar. – Nuk më futnin.
- Jo të gjithë e meritojnë, – bëra shaka unë.
Kisha ikur në Itali, jo refugjat, me një shërbim, që unë e zgjatja herë pas here dhe një muaj tjetër.
Më thanë se do të vinte Kadareja në Torino, se ç’do të merrte një çmim për një nga romanet e tij. Do të doja ta takoja. Po prisja në hollin e grand hotel “Sitea”. Pas xhamave të mëdhenj, mesdita e Veriut të Italisë fërgëllonte me dritë të bollshme, pa e braktisur grinë e vet solemne të muajit maj.
Iu afrova duke i thënë se cili isha. Më shtrëngoi dorën përzemërsisht, ndërsa bëra një si përkulje të lehtë nderimi. E pashë se më pa për një grimë të tërin, nga koka te këmbët dhe sikur buzëqeshi. Zonja e tij, Helena, ndërhyri gëzueshëm duke ndihmuar që ta kaloja druajtjen time: “Po ti qenke edhe i ri, si është e mundur të kesh qenë në burg?!”
Në ditët e mëpastajme nuk u ndava prej tyre. Bisedat ndodhte të ndërpriteshin për shkak të intervistave që duhej të jepte ai, takimeve, ndërsa blicet vetëtinin si ide të befta. Shikoja fotografinë e tij në gazetat e ditës, balli i gjerë me rrudhat e mençurisë, të ndërprera dramatikisht nga një si përvijim ndryshe dhe i pazakontë, hija mbi fytyrë, përqendrimi i saj te mollëzat dhe në mjekër, pastaj te buza e poshtme, sytë e tij pas qelqeve, vëmendjen e të cilëve s’e përballoja dot, kaq pranë me shkrimtarin që e doja aq shumë, kudo, edhe nën dhé, (“Meqenëse je armik, – më thoshte hetuesi, – ti e kupton më mirë se ne dhe na e shpjego se ç’ka dashur të thotë Ismail Kadareja në këtë pjesë të pakuptueshme, të dyshimtë në romanin e tij kundër”… Ia tregova Kadaresë, u bë serioz, pastaj buzëqeshi me absurdin. “Si, si, meqenëse je armik, e kupton më mirë përmbajtjen armiqësore…” – dhe qeshte), më pëlqeu e qeshura e tij, ishte e qashtër dhe unë u besoj shumë të qeshurave, mënyrave se si qeshin njerëzit, po, po, ndonjëherë kuptoj prej tyre më tepër sesa nga fjalët që thonë. Megjithatë, Kadareja qeshte pak dhe rrallë. Serioziteti i tij gati bëhej prapsës, herë-herë dalloja nervozizëm dhe përçmim për mjedisin. Se ç’kishte një si mister. Ndërkohë dinte të bënte dhe biseda të zakonshme, ku çliroheshe fare, të rëndomta madje, që të mos e kuptoje se është shkrimtar dhe çfarë shkrimtari, që i shtoi atdheut një vargmal të dytë, – do të shkruaja në gazetë – duke u bërë kështu ndër më të njohurit në botë. Kostumi i tij i atyre ditëve kishte një si çelje gri, me një kravatë blu e pikëzime të bardha si këmisha. Shkonin me qytetin. Flokët pak gështenjë merrnin tallazitje të pishtarta prej erës që frynte gjatë shëtitjeve tona në kështjellën “Cavour”, ku u bë dhe ceremonia.
Goditi sërish diktaturën në fjalën që mbajti, deshi më mirëkuptim nga Europa për vendin e tij të shumëvuajtur, ku dhe ish-të burgosurit politikë janë të rinj, jo si në diktaturat e tjera të Lindjes, dhe kërkoi nga Italia të bëjë më shumë.
- Po sikur ta marrësh ti këtë, – më tha Kadareja, – ç’e dua? – dhe më zgjati pergamenën e çmimit.
- Pse jo, faleminderit, kujtim… – thashë.
I thashë Kadaresë të shkonim në Katedrale për të parë “sindone”-n me të cilin kishin mbështjellë Krishtin. Ishim përsëri në Torino, po i njëjti çmim, por me një roman tjetër dhe unë punoja në ambasadë në Romë tani. Dita e fundit e ekspozimit të qefinit të Krishtit dhe radhët e vizitorëve nga bota s’kishin të sosur. Njollat e gjakut të përtharë mbi çarçaf nxinin edhe në faqet e gazetave, që bënin dhe hamendësime nga më të ndryshmet.
Në mes të rrugës, te kthesa e parë, Kadareja kërkoi të ndaleshim për një kafe në barin pranë. Meqenëse kishte diell, mund të rrinim dhe tek tryezat jashtë, nën portikë.
- Ti duhet të shkruash për burgjet, – po thoshte. – Të dëshmoni. Hapur, qartë. Kanë ca veçanti burgjet shqiptare, ndryshe nga gjithë Lindja. Shkruaji!
Më besonte kaq? Askush s’më kishte porositur kështu. Kisha kohë që mendoja për një libër me fraktura, me thyerje kockash.
Të vijë në burg Kadareja, – ngrinin zërin ndonjëherë të burgosurit në bisedat tona për librat. – Ta shohë ç’është këtu dhe pastaj të shkruajë. Lëre, lëre, tani iku fare…
Ja, po shkruajnë dhe për dënimet, internimet, – thosha unë.
…po i kemi vetë… më kundërshtonin.
* * *
E dija të humbur atë librin tim për adoleshentë. Ma kishin kthyer dikur si të pabotueshëm, konsideroje si prelud, më kishte thënë shefi i redaksisë, Fatos Kongoli. Me ekuivoke. Kaq dhe e mbylli. Recesionet kishin ardhur të këqija, “me gabime ideore”, shkruanin, ashtu si për poezitë. E rrezikshme kjo për mua. Ndërkaq kisha kërkuar si redaktor Bashkim Shehun, shkrimtar, por dhe biri i kryeministrit, e nuk ia dhanë. Eh, s’janë mirë punët, u trishtova.
“…libri nuk u botua, ngaqë Visarin ndërkaq e futën në burg. Mbaj mend një mëngjes, tek shkoja në punë, nëna e Visarit kishte dalë e më priste, duke shpresuar se mund ta ndihmoja në fatkeqësi shokun tim, ngaqë babai im kishte pozitë të lartë në pushtetin e atëhershëm. Por unë s’kisha gjë në dorë, çdo orvatje do të ishte e kotë dhe vetëm iu përgjigja asaj nëne të gjorë se, po të pyeste Sigurimin për Visarin, do të thosha se e kisha njohur për njeri të mirë, siç e kisha njohur vërtet. Natyrisht fjalët e mia as mund ta qetësonin, as mund ta ngushëllonin dhembjen e asaj nëne që sapo ia kishin burgosur djalin. Dhe unë u ndjeva keq përpara saj, sepse isha i pafuqishëm, e nga kjo më vinte turp. Turp nga vetja, siç më vjen madje edhe sot. Me dhembjen për shokun përzihej frika për veten dhe një ndjenjë poshtërimi. Sidoqoftë, një nga kopjet e dorëshkrimit të këtij libri me përralla mbeti tek unë. Vazhdova ta ruaja duke e mbajtur të fshehur diku. E ruajta deri në ditën kur babai im, ndonëse me pozitë të lartë në pushtetin e asaj kohe, u shpall ujk, d.m.th. armik. Meqenëse prisja kontroll nga Sigurimi, dorëshkrimin e Visarit e dogja, duke menduar se ruajtja e tij tash e mbrapa do të kishte qenë e rrezikshme për të dy. Pastaj erdhi koha që edhe unë të shikohesha si ujk dhe, ashtu si ujkun, të më mbyllnin prapa hekurave e të më mbanin në burg. Erdhi koha të dëgjoja dhe një pyetje nga Sigurimi për Visarin dhe u përgjigja siç i kisha thënë nënës së tij, sado që kjo përgjigje nuk e lehtësonte aspak gjendjen e Visarit. Por ashtu si çdo përrallë, edhe kjo mbaron mirë, për Visarin dhe për mua, që jetojmë të lirë, dhe gjithashtu për këtë libër, i cili, sidoqoftë, nuk humbi.”
Shkruan Bashkim Shehu kështu. Më preku. E kishte lënë te botuesi, në vend të parathënies dhe kishte ikur për në Spanjë. Përgjithmonë.
Se nuk e dija, për fat, kopja e parë fare e librit, e shkruar me dorë, me korrigjime, paskësh qenë nën dhé, futur në shtëpinë e motrës në atë arkën prej hekuri që kishte bërë Thomai.
Kur u nxor, dukej i palexueshëm, por më ndihmuan dhe më nxitën ta botoja. M’u duk sikur ma dhuruan. E mori nëna ndër duar. U gëzua si fëmijë.
“Përplasja e Edi Ramës me sigurimsin që më ndiqte”
Visar Zhiti tregon vitet në fabrikën e tullave dhe personazhet që ndeshi atje
Vizita në shtëpinë e tij në Lushnjë dhe libri i ndaluar i Kafkës
…Isha bërë qull, më kishte lagur shiu dhe shkova drejt e te reparti i allçisë, atje ku derdhen format, se ka dhe linjën e veprave artistike fabrika. Doja të takoja dy shokët e mi të rinj, Arianin me Altinin, skulptorë. Më hahet muhabeti me ta, shajmë regjimin, por më shumë flasim për artin. Shpejt të të bëj një portret, ulu këtu, më tha Bafa. Jo, jo, kundërshtova. Kthehu më nga drita, ç’ke ti, vazhdo fol, e di unë se ç’bëj. Jashtë vazhdonte shiu. Rrëketë në dritare, si leshrat e mia mbi ballë. Pikonin. Ariani kapi një tjetër ngjyrë. Ç’Senekë kryevepër, tha. Mbarova. S’më duhesh më, mjaftoi kjo seancë. Mos lëviz, edhe pak. Tani je i lirë të stivosësh tulla.
Portretin ia hoqën nga ekspozita.
- Këtë zgjodhe ti? – i thanë ata të komisionit.
- Po.
- Ka qenë në burg!
(- …miku juaj… dikur. Tani është imi.)
- S’keni punëtorë të tjerë në fabrikë ju? – i kërcëllitën dhëmbët artistikisht. – Nuk e shikon si shikon?
- S’e ka fajin ai, – mbrojti Ariani shikimin tim, që akuzohej pa praninë time.
- Ngjyrat janë pesimiste.
- Merre ti këtë portret, ta kam falur, – më tha Ariani dhe qeshte.
Qeshnin dhe shokët e tjerë në tryezën në anë, te bar “Blerimi” mes ullinjve. Freskia e paradites ndihej më shumë në kodër.
- Ç’ke, pse u zymtove?
- Asgjë, – thashë.
- Merr dhe diçka tjetër. Pse vetëm kafe?
- Jo, jo, faleminderit.
- Hidhi sheqer, – më zgjati kupën prej porcelani Mond Doko, ishte bërë i njohur tani si kompozitor, po unë e shikoja si atëherë, kur ishim fëmijë tek ai pallati me mina.
- Jo, jo, më pëlqen kështu, – mërmërita. B.Xh.-ja po tregonte se ç’kishte thënë drejtori, kur kishte ndërhyrë për mua, që të më çonin në një punë jo aq të vështirë, mjaft mbarti tulla, dreqi e mori!
- Ç’ke? – më pyeti egërshan Edi Rama, miku i Bujarit, i cili kishte ardhur nga kryeqyteti për të përfunduar si bashkautor një afresk në muze, të madh sa gjithë ana e murit. Është ca ala-Pikasso, përflisnin, por pa e ditur pse.
- Ç’ka nga tryeza tjetër që shqetësohesh? – këmbënguli Edi duke u kthyer për andej.
- Asgjë, – thashë i acaruar. Në fakt, përballë po pinte kafe operativi, ai i intelektualëve, që… dhe shikonte nga unë, sikur donte të më thoshte: po ti ç’do me ta, ke harruar se kush je? Zhduku, në qoftë se nuk do të zhdukesh… – Ika, – thashë rrëmbimthi, – u bëra vonë, jam ndërresa e dytë në punë.
Pse iku? – kishte pyetur Edi. Prej atij. Ç’është ai? Operativi, e njohim… Edi u ngrit duke shtyrë karrigen me zhurmë. Ashtu i gjatë, sa mund të thyente abazhurët me kokë. Po ti, i bërtiti operativit, ç’je, monstër që tremb njerëzit nëpër lokale, a? Nuk të vjen turp nga vetja? Zhduku!… Më falni, s’po kuptoj gjë, bëri të paditurin ai, po pi dhe unë një kafe.
“Do të përmbyset diktatura, dëgjomë mua, është e sigurt”, – më tha Edi, që, edhe kur donte ta ulte zërin, s’e ulte dot. Kishte ardhur për vizitë një mbrëmje vetëm në shtëpinë time. Më kishte sjellë tregimet e Franc Kafkës italisht, ende i ndaluar. Po më dridheshin duart nga gëzimi. “Do të përmbyset…” Vetë… Pra nuk do ta përmbysim. Ndryshimi është i madh, thashë me vete.
VISAR ZHITI (Panorama)

Bota Sot

[Nosh]

'Mein Kampf' i Hitlerit në Shqipërihttp://www.botasot.info/img/0,,15802165_401,00.jpg
Botimi në shqip i “Mein Kampf”-it (“Lufta ime”) të Hitlerit po përcillet me debate në Shqipëri. Për një pjesë të kritikës duhet respektuar liria e shprehjes dhe e ideve, të tjerë kërkojnë të ndalohet kjo literaturë.
Botimi në gjuhën shqipe i “Mein Kampf”-it (“Lufta ime”) të Adolf Hitlerit po përcillet me debate të shumta në Shqipëri. Për një pjesë të kritikës dhe të studiuesve dalja në qarkullim është në sinkron me lirinë e shprehjes dhe të ideve, ndërkohë që të tjerë po tregohen kritikë për botimin, madje dhe deri në favor të opsionit për ta ndaluar një literaturë e tillë, ashtu siç është vepruar dhe në vende të tjera të botës. Në një kohë që studiot radiotelevizive ziejnë nga debatet pro dhe kundër, kur një frymë e tillë polemizuese përcillet me shumicë dhe në rubrikat kulturore të medias së shkruar, botuesit, deri para pak javësh thuajse të panjohur në tregun shqiptar të librit, vijojnë në qetësi plotësimin e kërkesave të përsëritura për distribucionin e “Mein Kampf”-it.
Libër që shihet më shumë si një kuriozitet
Shefi i Departamentit të Sociologjisë në Universitetin e Tiranës, prof. dr. Zyhdi Dervishi, e shikon si të natyrshme atmsferën debatuese, që ka shkaktuar publikimi së fundi në shqip i “Mein Kampf”-it. Ai e lidh këtë me plagën e hershme të përiudhës komuniste në Shqipëri, kur për publikun ishin të ndaluara kontaktet me një pjesë të mirë të literaturës botërore, e cila ndalohej për shkaqe ideologjike, politike, sociale etj. Kjo plagë nuk duhet të ekzistojë akoma në shoqërinë shqiptare, thotë prof. dr. Dervishi për DW-në.
“Ky libër mendoj se është një botim, që nuk ka ndonjë efekt të dëmshëm për shoqërinë shqiptare. Përkundrazi është një plotësim i kulturës, që të mos bësh gabime. Që të korigjosh gabimet është e nevojshme t'i njohësh ato. Për më tepër unë kam bindjen se ‘Mein Kampf'-i, si një doktrinë me një frymë etnocentrike të theksuar, që mbivlerëson kulturën, nacionalitetin gjerman, si kundërpeshë ndaj popujve të tjerë – sidomos ndaj izraelitëve dhe sllavëve- për mendimin tim populli shqiptar nuk është ndikuar dhe nuk do të ndikohet nga këto psikoza.”
Prof. dr. Zyhdi Dervishi sjell si shembull qëndrimin që kanë mbajtur shqiptarët në mbështetje dhe në mbrojtje të familjeve hebreje me sakrifica të mëdha.
“Aktualisht ky botim ka më shumë vlerën e një kurioziteti akademik, kurioziteti teorik, kurioziteti psikologjik, se sa mund të ndikojë drejtëpërdrejtë në modelet e sjelljes së shqiptarëve”.
Efekti i kësaj litërature tek gjeneratat e reja
Prirjen më shumë si një kuriozitet për ta shfletuar “Main Kampf”-in e pranon dhe menaxheri i shitjeve të librit në Tiranë, Dalan Tola. Por duke iu referuar konkretisht kategorive moshore, që tregojnë interes për këtë libër, Tola shikon me shqetësim afrimin e të rinjve, adoleshentëve, ndaj një literature të tillë. “Ata janë krejt të papërgatitur dhe të papërpunuar për të marrë në dorë një vepër të tillë dhe kjo mund të ndikojë negativisht në qëndrimet e tyre të mëpasme. Këtu më duket se duhet treguar kujdes, për të mos patur pasoja më vonë me brezin e ri”, thotë Tola për DW-në.
Edhe shefi i Departmentit të Sociologjisë në Universitetin e Tiranës e shikon si më të ekspozuar moshën e re ndaj kësaj literature, por ai këmbëngul për DW se nuk bëhet fjalë për ndikime negative. Prof. dr Zyhdi Dervishi merr si shembull një studim sociologjik që ka realizuar kohët e fundit mbi kahjen dhe masën e ndikimit të filmave me akte dhune që jepen vazhdimisht në televizionet e Shqipërisë.
“Mua më rezulton se të rinjtë shqiptarë, veçanërisht adoleshentët duke parë filma të tillë, bëhen më humanë në marrëdhëniet me të tjerët, nuk bëhen agresivë. Pra, kur filmat kanë fuqi më të madhe tek kjo grupmoshë, atëherë besoj se doktrina e ‘Mein Kampf'-it do të ndikojë më pak se filma të tillë. Ndaj dhe unë nuk e kam këtë shqetësim.”
Prof. dr Dervishi e përforcon idenë e tij dhe nga vetë përmbajtja e librit, duke e përshkruar si të shkruar me “një gjuhë, që nuk shquhet për ndonjë letrarizim ndikues, por me një gjuhë të rëndomtë, që si e tillë duke mos patur shumë argumente, por në pjesën më të madhe është mbushur me të përçartura të autorit – do të ketë ndikim shumë të vogël ose më saktë të papërfillshëm tek të rinjtë shqiptarë ”
Gjobë për mosrespektim të së drejtës së autorit
Kujdestarët e botimit në gjuhën shqipe të “Lufta ime” kanë bërë kujdes për të amortizuar çdo keqkuptim apo sulm që vjen nga kritikët e librit. Me gërma të dukshme ata nuk kanë harruar që të vendosin në kopertinë shënimin: “Ky libër duhet lexuar për të kuptuar më mirë Holokaustin dhe totalitarizmin e çdo ngjyre. Është një paralajmërim për brezat e rinj që çmenduri të tilla të mos përsëriten më kurrë.”
Deri më tani nuk ka ndonjë sinjal për betejë ligjore në pallatin e drejtësisë. Ndërkohë që nga pikëpamja administrative agjentët e të drejtës së autorit kanë prerë një fletë gjobe prej afër 715 Eurosh për “Mein Kampf”-in në shqip. Kaq janë të ardhurat nga shitja e më pak se 100 kopjeve, duke e bërë këtë detyrim për botuesit krejt të papërfillshëm, kur ata kanë planifikuar që të hedhin në tregun shqipfolës një tirazh në mijëra ekzemplarë. (dw)


Bota Sot

[Nosh]

Faleminderit – Shënime nëpër vite

Nga Pierre-Pandeli Simsia
Rreth librit “FALEMINDERIT”

(Publicistikë, reportazhe, esse, mbresa, bashkëbisedime, reçensione librash…)

Ia kushtoj bashkëshortes sime Joanna dhe dy djemve të mi Panajoti dhe Odisea Simsia

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/03/KOPERT2-300x195.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/03/KOPERT2.jpg) Kopertina e librit "Faleminderit" të publicistit Pierre-Pandeli Simsia

… Që në fëmijërinë time të hershme kam qenë i dashuruar me muzikën shqiptare, veçanërisht me muzikën e lehtë.
Isha 12 vjeç atëhere në dhjetorin e vitit 1972 kur pash për herë të parë në televizor Festivalin e 11-të të Këngës në RTV. Që nga ai vit e deri në Festivalin e 29-të, dhjetor 1990 do t’i ndiqja regullisht të gjitha aktivitetet muzikore kombëtare dhe, pothuajse të gjitha këngët e asaj periudhe 20 vjeçare i di përmendësh; shumicën e tyre i di edhe autorët e këngëve.
Kënga e lehtë shqiptare si një bashkudhëtare e fëmijërisë dhe rinisë sime më nxiti që në ato vite të kisha dëshirë të madhe të shkruaja vargje, vjersha për t’u bërë këngë.
Dalëngadalë po kuptoja se në shpirtin tim, përveç muzikës kishte hyrë edhe letërsia. Thonë se talenti është i lindur. Edhe unë e pranoj këtë, por më duket se, mua më ndihmoi edhe fati, sepse në shkollën 8 vjeçare kisha dy mësuese shumë të përgatitura në lëndët gjuhë-lexim, Parashqevi Sahatçiu dhe Elpiniqi Papa. Pikërisht, në atë kohë, unë nxënësi, u aktivizova në grupin e letrarëve të rinj të shkollës 8 vjeçare.
Vitet e shkollës së mesme ishin disi më ndryshe për vetë faktin sepse… e quanim veten më të rritur.
Edhe ato vite gjimnazi i kujtoj me nostalgji dhe them se, përsëri kam qenë me fat, sepse në lëndën e letërsisë do kisha dy mësuese të tjera të përgatitura, Liri Zaka dhe Zyma Berisha nga Kosova.
Në ato vitet e shkollës së mesme, përveç se mësuese ato do ishin edhe “redaktoret” e mija letrare.
Disa nga vjershat e mija në atë kohë u kompozuan nga kompozitorët Teki Luari, Asqeri Kadëna, Fatmir Agalliu, u bënë këngë.
Hartimet e shkollës në atë kohë, kanë qenë edhe një shans për mua që unë të shkruaja edhe prozë. Pra, kisha filluar të meresha me letërsi pa u shkëputur nga kënga.
Me dhimbje e kujtoj edhe sot, kur një poezia ime për gjyshen dhe nje reportazh në Kalanë e Beratit në fillimvitet 80-të nuk m’i pranuan për botim në gazetën e përjavshme DRITA.
Dhimbjen më të thellë e ndjeva, kur pas disa javësh i pash të botuara në gazetë me pak ndërhyrje, me autor tjetër…
Muzika dhe letërsia ishin bërë dy miqtë e mi më të ngushtë, ishin bërë dy bashkudhëtare të jetës sime.
Në ato vite kreva edhe një kurs muzikor në Tiranë për instrumentin e trombës, që më dha mundësi, muzikën t’a njihja më mirë, jo vetëm t’a dëgjoja, por edhe t’a lexoja dhe ta interpretoja.
Në fillimvitet 90-të emigrova në Athinë, Greqi.
Në emigracion, në tokë të huaj, u shkëputa përkohësisht nga muzika shqiptare, por jo nga letërsia.
Njohja me bashkatdhetarin në Athinë, Albert Zholi, që në atë kohë ka luajtur një rol të rendësishëm në gazetën EGNATIA që botohej në Athinë, bëri që të më mundësohej edhe mua botimi i disa shkrimeve të mija në atë gazetë.
Ardhja familjarisht në SH:B:A në vitin 1997 është një periudhë tjetër. Me gjithë vështirësitë e fillimit të një jete të re të panjohur nuk mund të isha i shkëputur nga letërsia edhe pse shkrimet dhe krijimtaria ime letrare e shkruar nëpër vite kishte mbetur në sirtare. U njoha dhe bashkëpunova me të vetmen gazetë shqiptaro-amerikane që botohet në Nju Jork “ILLYRIA”, bashkpunim që vazhdon ende.
Me ndihmën e kompjuterit m’u dha mundësia të njihem me jetën në Shqipëri për ç’do gjë ndodh atje.
Edhe pse larg atdheut edhe pse shumë vite i larguar, nuk mund të rija indiferent… Mendimet, shkrimet e mija të ndryshme ia dërgoja shtypit të pavarur në Shqipëri ku edhe u mirëpritën për t’u botuar. Kam patur bashkpunim me gazetat: KOHA JONË, SHEKULLI, Gazeta SOT, Gazeta TEMA, DITA INFORMACION, TIRANA OBSERVER…
Po me ndihmën e kompjuterit m’u dha mundësia të njihem virtualisht me bashkatdhetarë të shumtë anembanë botës kudo janë nëpërmjet gruplistave të ndryshme në Internet; një pjesë e mirë e kësaj njohje është kthyer në miqësi.
Duke qenë anëtarë i gruplistave internetike, mendova që një pjesë të shkrimeve të mija botuar në ato gruplista si edhe në gazetat e ndryshme nëpër vite, t’i përmbledh në këtë libër, duke falenderuar gjithë ata lexues që më kanë ndjekur gjatë gjithë kësaj kohe dhe lexuesit e tjerë që do kenë mundësi të lexojnë këto përmbledhje letrare në këtë libër.
Falenderim dhe vlerësim të veçantë meritojnë bashkëshortja ime, Joanna dhe dy djemtë e mi, Panajoti dhe Odisea, të cilët nuk kanë qenë vetëm mbështetësit e mi, por më kanë dhënë një ndihmë të madhe, duke më krijuar të gjitha mundësitë për të më lënë të qetë të punoja kur mua më vinte frymëzimi për të shkruar…
Ju faleminderit.


Autori
Pierre-Pandeli Simsia

[Nosh]

Mos t’u thaftë peneli, Mjeshtër! Një homazh për Piktorin e Merituar beratas Sotir Capo që u nda këto ditë nga jeta në Filadelfia të SHBA

Nga Namik Selmani Kështu ndodhi. Papritur dhe pabesueshëm. Ashtu si po ndodh rëndom në këo vite të mërgimit masiv të shqiptarëve drejt botës së madhe, matanë gardhit të Shqipërisë, dikur i mbushur me telagjemba e sot me vula pasaportash. Në jo pak raste dëgjojmë se fëmijët e të afërmit nuk vijnë dot që të varrosin prindërit ose nuk shkojnë dot atje ku ka ndodhur vdekja. Që nga Greqia e afërt, Italia deri në SHBA, Kanada, Australi …Kur morëm e lajmin vdekjes së Piktorit të Merituar Sotir Capo që kishte gati 20 vjet i emigruar në Amerikë, nuk e besuam. Në rastin më të mirë e mëse të zakonshëm, do ta dëgjonim ose do ta lexonim në një fletë lajmërimi vdekjeje aty, pranë Sheshit “Agjencia” në qendër të qytetit të Beratit ku ende ka është një shtëpi në pronësi të familjes Capo. Ndoshta edhe varrin do te ishte mirë që ai ta kishte këtu…Një foto e vënë nga miqtë do të ngacmonte kujtesën e ayre që e kanë njohur dhe kureshtinë e më të rinjve. Edhe sot e kësaj dite asnjë instutucion që lidhet me emrin e veprën e tij nuk ka bërë ndonjë aktivitet homazh për të. Ndoshta mund ta bënte që në ditën e dytë të lajmit këtë gjë Shkolla e Mesme Artistike “Ajet Xhindole” ku ka një degë të pikturës e ku ai punoi për shumë vite. Mund ta bënte Galeria e Artit “Eduard Lear” si risitar i ekspozitave profesioniste. Ndoshta Qendra Kulturore ku ai ka punar si skenograf disa vite. Nuk bëri një aktivitet simbolik përkujtimor as Bashkia. Iku nga jeta një piktor që i dha jo vetëm dritën e penelit dhe dritën e shpirtit të tij artistik, por edhe një pjesë e frymës së vetë qytetit që asnjëherë nuk mund të jetojë pasjetën e tij pa frymën e poetëve, piktorëve, këngëtarëve, ndërtuesve, klerikëve, etj.. pa folur edhe për një fis të tërë të Capojve që janë objekt më vete i fisnikërisë beratase. Nuk bëhet fjalë për Shoqata arti që ende janë flenë në ëndrrën e këtij qyteti me vlera botërore. Edhe ato nuk bënë diçka për të kujtuar humbjen e tij!!!Të paktën për të informuar.. U gjet vetëm mënyra e internetit dhe Kodi qytetar që asnjëherë nuk është zhdukur për të bërë disa ngushullime në internet që i bënin njëri-tjetrit si qytetarë e si intelektualë. E kishim marrë vesh nga njerëz të ndryshëm që shkonin e vinin në Amerikë edhe e takonin atë, se në kohët e fundit ishte sëmurë.. Madje sëmundja kishte filluar që të shkonte thellë në vite. Ishte sëmundja e parkinsonit që po e lodhte e po e drobiste trupin e Profesor Sotirit. Jo, e donim sërish Mjeshtrin Capo që të bënte sërish për këtë qytet, por edhe për kombin . … Para disa viteve hyja i drojtur në atë shtëpi ku ai kishte banuar para se të shkonte në Amerikë. Dihet se malli testohet me mungesën. Miku im Lorenc Buda, djali i Skulptorit të Merituar Vangjel Buda që kishte miqësi familjare me të më sugjeroi që të shihnim bashkë shtëpinë . Po edhe një shkrim për të kujtuar e për ta ngritur atje larg nuk do të ishte keq. Madje do të ishte më e pakta për atë punë që ai bëri për telajon e pikturës. Shkuam. Në shtëpinë e vjetër na priti Baçi që kishte çelësat dhe porosinë e piktorit për të ruajtur shtëpinë. U futëm në një shtëpi që pa dorë njeriu, dukej e trishtë, memece. Çdo gjë kishte mbetur e heshtur. Penelat kishin mbetur të thara pranë një telajoje që s’dihet se në cilën prej rreth 120 pikturave të mbaruara e të pambaruara që ndodheshin aty mund të ishin hedhur pikat e fundit të ngjyrës. E nga dritarja e shtëpisë së vjetër dykatëshe nga ato tipike beratase në një lagje karakteristike me një emër disi të çuditshëm “Lagja e Përroit” shihje, ashtu si piktori dikur, një fragment nga mali i Goricës, një pishnajë të rralluar përherë e me shumë ashtu si të mençurit po i largohen edhe më shumë këtij qyteti. Shihte në rrugën që të çon në lagjen “Kala” dhe një pjesë të Mangalemit. Një fqinjë i tyre kujton se që në rini ai shpesh ngrinte këmbalecin dhe niste të pikturonte Mangalemin në mbrëmje e në agim, në ditët e zhurmshme e në ato të qeta. Ishte bërë pjesa e panadarë e jetes së rrugicave për shumë vite. Të gjithë e njihnin dhe të gjithë e thërrisnin “Profesor”. Dhomat e pabanuara të ngjallnin trishtim ashtu si dhe shumë shtëpi beratase, banorët e të cilave i ka marrë kurbeti në botë, por edhe në Shqipëri. E kur mendon se në këtë listë të gjatë e të pambaruar, por asnjëherë të saktë nga demografëve e pushtetarëve, nga staticienet e sociologët, janë futur edhe artistët që lidhen me biografinë kulturore të vetvetes të qytetit e të mbarë kombit, atëherë trishtimi merr ngjyrën e revoltës Në secilën prej shtëpive, prej këtyre dhomave që po shikonim, nisëm të preknim objekte të vjetëruara, pranë të cilave ndjehej fryma e Piktorit të Merituar Sotir Capo. Kishte gati 20 vjet që nuk ishin prekur. Fqinji i shtëpisë së tij duke ruajtur “besën” nuk kishte prekur asgjë e natyrisht nuk mund të gjykohej. Ca lule të thara. Një televizor “Iliria”, (nuk e dimë a punonte apo jo) një qebab i vjetër kafeje dhe një gotë rakie që priste të mbushej për të uruar rikthimin e piktorit që nuk ka për të ndodhur më kurrë. Një numër të madh albumesh të pikturave shqiptare dhe botërore, të flisnin për formimin e tij kulturor. Skica. Skica. Më tej, në katin e parë, një dollap me libra italiane, franceze, shënime të shkruar për probleme të ndryshme, shumë shkrime të babait të tij, jurist që kishin një shkrim të jashtëzakonshëm për pastërtinë e tij në vitet 30 të jepnin një notë tjetër të portretit të Piktorit Sotir Capo. Ato të kujtojnë se Berati kishte dhe ka akoma një prapavijë kulturore me libra të të gjithë gjuhëve e një vërshim të kulturës evropiane. Mjafton që ta njohësh e të gërmosh në këto arkiva të paçmueshme dhe na bën që nuk njihet sa duhet nga ata që flasin me plot pasion në tribunat e shumta. 2. Djaloshi Sotir Capo vonë, shumë vonë, mësoi historinë e familjes së tij me origjinë nga Mecova e Greqisë së Veriut. Gjyshi i tij ka qenë një nga kapedanët më të shquar të Ali Pashë Tepelenës, ndërsa stërgjyshi, Diligjeni, ka qenë një nga heronjtë shqiptarë që kanë luftuar për Çlrimin e Greqisë. Edhe sot e kësaj dite ka një emër rruge në Athinë me emrin e tij. Sotiri kishte pasion për pikturën që kur ishte i vogël. Bashkëmoshatarja e tij, mësuesja Margarita Buda e njëkohosisht edhe bashkëshortja e Skulptorit të Merituar Dhimtër Buda tregonte se ai vizatonte kudo dhe dallohej nga të gjithë të tjerët. Pakkush mund të mbajë mend një vogëlush 8-9 vjeçar si Sotiri që vraponte rrugicave të Beratit me dy penela për të fshirë portetet e Duçes e për të vizatuar më tej mbi këto mure skica me kazma e lopata shenjë e rindërtimit të vendit. Në vitin 1949 kur ende Berati kishte gërmadhat e luftës e në sallat e tij gjëmonin altroparlantët e gjyqeve antikomuniste, ai do të vihej përballë mjeshtrave më të njohur të pikturës dhe të skulpturës shqiptare. Kishte vetëm disa vite që shtëpia e prindërve të tij. Baba Thomai pasi ishte djegur shtëpia e kisjhte vendosur famijen në një shtëpi dujatëshe në Lagjëen e Përroit. Familja ishte e madhe. Ishin dy vëllezër e katër motra. Mjeshtër më të mëdhenj si Odise Paskali, Nexhmedin Zajmi, Sadik Kaceli, Abdurrahim Buza, në Liceun Artistik “Jordan Misja ishin udhërrëfyesit e tij të parë të artit ku ai iishte futur me shumë dinjitet mes 50 konkurrentëve të tjerë në të gjithë vendin. Pas mbi 50 vitesh ai do të hynte vetë në radhën e Mjeshtrave. Mbaroi edhe Institutin e Lartë të Arteve duke qenë një nga të parët që e mbaroi atë si brez. Përherë Sotiri ka thënë me krenari se ka qenë bashkëpunëtori dhe nxënësi i skulptorit Dhimitër Çani, i cili ka bërë edhe bustin e Babë Dudë Karbunarës, Mësues i Popullit. Mjeshtri Sotir Capo u bë dhe ka mbetur si një nga portretistët më të mirë të viteve 70-80 të shekullit të kaluar, po edhe sot i njohur shumë. Duke respektuar parimin e pashkruar të artit të të gjithë kohërave atë të pafajësisë së artit, ai ka bërë që fondi i pikturave të tij të këtë pranë njëra-tjetrës piktura të shumëllojshme. Portreti i Margarita Tutulanit, i Leninit, i Stalinit, i Hasan Tahsinit, i Onufrit, i Tonin Harapit, Babë Dudë Karbunara, Kostandin Kristoforidhi, Kristaq Capos, i Skënderbeut, i një ciganeje, i mjekut Dhimitër Kajana, i një nafëtari, i një nxënësi, i një mjelseje, i Onufrit, janë shenjat e talentit të tij. Ai kujtonte me nostalgji Vlorën, Korçën, Tendën e Qypit, Krahinën e Tomorit, Lunxherinë, Skraparin Pogradecin ku kishte shkuar për të bërë pikturat e tij. Në galerinë e kompozimeve të tij të panumërta në një periudhë 40-vjeçare kur ai ishte në Shqipëri gjen Tomorin, Osumin, Kishat e xhamitë e Beratit, mjelëset, Puset e naftës, partizanë duke mësuar të shkruajnë, vullnetarë, të dashuruar, etj. Edhe sot e mbaj mend me shumë respekt Sotirin në vitet 1983, 1984 kur vinte në krye të një grupi piktorësh për të bërë dy piktura murale të mëdha në Muzeun e Sinjës, në zonën e Shpiragut, ku unë kisha dy vjet që kisha shkuar si mësues letërsise në shkollën e mesme të zonës. Ai bëri një pikturë murale me përmasa shumë të madhë për Betejën e Rrapo Hekalit dhe të Betejës së Urës së Velabishtit që mbahen mend për egërsinë e pasojat shumë të rënda që pati kjo luftë për zonën e Shpiragut. Në Muze ai kishte përjetësuar edhe memornadumin e Sinjës që është shumë i rëndësishëm në historinë e kombit tonë për kërkesat shumë të larta patriotike dhe iluministe për kohën. Pasi mbaronte një punë shumë të lodhshme fizike pa folur për cilësinë artistike të veprës së tij ai ushqehej me një pjatë supë që vinte nga një mencë–kasolle e kooperativës bujqësore të kohës. Pak vite më vonë ai do të bëhej autori i një pikture murale në ish Pikën Turistike të Kalasë së Beratit ku vinin shumë të huaj për vizitë, shumë intelektualë nga rrethet e tjera dhe udhëheqës. Aso kohë Pika ishte një lokal shërbimi me dy kate dhe piktura murale e tij përjetësonte një dasëm beratase. Kishte shumë lirizëm në të. Më 1997 një nga dëmtimet më të mëdha që iu shkaktua qytetit ishte edhe dëmtimi i kësaj pikture murale. Në arkivin e ish nxënësit të tij piktorit të njohur restaurator Agron Dingo, gjen një fragment të saj të goditur nga plumbat e kohës po që edhe ashtu jep forcën e artit të tij. Atij i duhej që për nevoja të ditës të merrej me disa profesione përnjëherë si ai mësuesit në shkollën pedagogjike, në atë artistike. Kur ishte ushtar në Shkodër, ndonëse në moshë shumë të re e ngarkuan që të punonte si skenograf në Shtëpinë e Ushtarakëve të Shkodrës, duke patur në krah një mjeshtër të pikturës së Kohës Lec Fishtën që ishte ndër më të talentuarit e skenografisë së Teatrit “Migjeni” në Shkodër bashkë me regjisorin e asaj kohe Andrea Skanjeti. Pak më vonë punon si skenograf në Filarmoninë e Shtetit, në Teatrin e Baletit, si restaurator në Institutin e Monumenteve të Kulturës. Ishte ndër më të mirët e degës së pikturës. Që në vitet 50 ai do të ishte pjesëmarrës i ekspeditave studimore për etnografinë popullore në zonën e Beratit si në Lybeshë ku bëri skicat e nevojshme që do të përdoreshin edhe për kostumet e filmit artistik “Skënderbeu”. Me këtë film atë e lidhte edhe miqësia me regjisorin e aktorin Viktor Stratoberdha që u arrestua në lagjen ku banonte ai. Që prej asaj kohe ai e jetonte edhe me një lloj frike se mos një ditë do të merrnin dhe atë dhe do ta përlasnin në një burg të ftohtë Kur punonte, rrëmbehej kaq shumë sa, si thotë skulptori Vangjel Peço, i digjte dorën cigarja e ndezur që i kishte mbetur si mik i përhershëm. Kishte një komunikim të ngrohtë me të gjithë Në kohëra të tilla kur edhe borjat dhe penelat ishin aq të pakta Sotiri kishte zhgënjimet e veta. Kërkonte që gjithmonë të ishte njeriu u garës në konkurset kombëtare po ata në Tiranë i detyronin tematikën. Ai donte natyrën dhe arkitekturën e Beratit. A ka profesionistë më të mirë se ata që pikturojnë të tilla vlera, të tilla peisazhe?? Gdhihej e ngrysej në lëndina male, në ditë dëbore e në buzë të Osumit Në Tiranë e kthenin se nuk e trajtonte si duhet temen e socializmit. Pas fitores së një konkursi i doli një bursë specializmi në Bashkimin Sovjetik, po biografia e keqe ia mbylli rrugën . Me dhjetra e dhjetra piktura të tij të përmasave të ndryshme sot i gjen në sallat e kryeministrisë, të Presidencës, të Galerisë së Arteve, të Muzeve historike të rretheve. Ekspozitat e shumta që ai hapte në Vlorë, Berat, Tiranë, Durrës kishin një numër të madh shikuesish. Janë çmime kombëtare që e dërguan në vlerësimin e lartë Artist i Merituar më 28 maj 1979, gati 35 vjet më pare. Pensioni që ai mori më 1989 ishte shumë simbolik e ai vazhdonte të punonte, edhe pse në një moshe mbi 70-vjeçare. 3. Kur Piktori i Merituar para shumë viteve Sotir Capo kalonte oqeanet për të shkuar në SHBA, në Filadelfia, doganierët e aeroporteve evropiane edhe amerikane do të jenë befasuar paksa me ato arkëza ku ai kishte marrë pikturat më të mira për t’i patur atje, në kontinentin e ëndrrës sa romantike aq edhe zhgënjyese. Në to kishte disa piktura që i sillnin nostalgjinë e viteve, pasionin, këmbënguljen, por edhe një lloj pasaporte, atje, mes shqiptarëve dhe amerikanëve që do ta njihnin atë. Por edhe për të marrë me vete një Berat që do t’i mungonte, një shami Tomori, një fjongo Osumi, një histori që do ta tregonte pa u turpëruar secilit që do ta pyeste për qytetin e vendin e tij.. Prej shumë vitesh të qëndrimit në SHBA atë e merr malli shumë për miqtë e tij. E kishte provuar këtë mall që në vitet e para të demokracisë kur ai shkoi për disa vjet në Greqi. Atje, për të fituar bukën e gojës, por edhe për të mbajtur gjallë pasionin, i duhej që të punonte edhe me modelet. Duket se arti i portretizimit i vinte fare lehtë në ndihmë. Atje e merrrte shpesh malli për mikun e tij Dhimitër Budën e Yzedin Shelelgun që nuk jetonin më prej vitesh. Me ta, në vitet 60 do të hapnin eskpozitën e parë të pikturës në Berat. Djali i tij i vetëm, Toni mundohej që t’ia bënte edhe më të lehtë jetën. Zonja Dhimtrulla i jepte kurajo. Atje, në Filadelfia i duhej që të punonte të punonte, që të tregonte ligjin e pashkruar të çdo artisti se, kur thahet peneli i ngjyrës, kur mbetet e heshtur dalta e gdhendies, kur mbetet e bardhë letra e shkrimit mbi tavolinë, aherë mbaron edhe arti Në vitit e fundit i kishin ardhur në tavolinë disa miq të padëshirueshëm si ishin ilaçet e shumta. Ballafaqimi i shkollës klasike shqiptare me atë amerikane nuk e trembte aspak. Kishte hapur disa ekspozita në Filadelfia, në Florida bashkë me piktorë shqiptaro amerikanë si Kristi Saro. Kishte shumë kerkesa, po nuk i ndiqte dot. Kishte hapur një kurs pikture për fëmjët e talentuar të shqiptarëve. Ndërkohë që edhe në Japoni kishin marrë pikturat e tij për t’i vendosur në pullat postare si kishte ndodhur me pullën “Mësimi në mal”. “Është shumë sakrificë të lësh shtëpinë, Beratin e të emigrosh” thoshte shpesh ai në letrat që i dërgonte miqve. E shqetësonte shtëpia e tij që priste dorën që ta hapte të sistemonte pikturat, librat objektet. E shqetësonte fati i pikturave të mbetura që mund të dëmtoheshin e të shpërdoroheshin. Madje edhe të vidheshin si ndodhi me njërën prej tyre që ishte e vendosur një institucion të qytetit. Pse jo edhe për të hapur Shtëpi Arti në Mangalem. A nuk mund të bëhet e të bëjë edhe Bashkia e Beratit pjesën e vet në këtë përtëritje të vlerave të krijuara në vite e që mbajnë edhe vulën e kuturës qyetare, për të cilët flitet shumë në tribuna e që pak bëhen realitet? Miku i tij Baçi, bashkë me dhimbjen që ka, përpiqet që brenda mundësive të shmangë rrënimin që vitet e bëjnë më të afërt. Nuk kërkon të hedhë asgjë. As librat që gjithmonë e fisnikërojnë shtëpinë, lagjen e qytetin. Dhe vijmë te pengjet e mëdha që kishte Mjeshtri Sotir Capo. Nga ato pengje që asnjëherë nuk mungojnë në jetën e pasjetën e mjeshtërve. Ai kishte nisur që të bënte në muret e Filadelfias një pikturë të madhe murale me legjendën e kombit tonë. Për të kishte marrë leje në bashki. Një pamje të vendosur në një nga pallatet më të lartë të kryeqytetit të Filadelfias që është kryeqyteti i shtetit të Pensivalnisë. Në pikturë kishte ide që të bënte një tablo shumë të madhe për Ali Pashë Tepelenën, për Vasiliqinë, për kokën e prerë të Ali Pashës në një tepsi. Mos po rizgjohej kujtimi i gjyshit të tij kapedan??? Pengjet e piktorëve të mëdhenj ku radhitet edhe Sotir Capo që u nda nga jeta para disa ditësh në Amerikë na e bëjnë më të dhimbshme kujtesën tonë për të. Më krenarë se kemi patur mes nesh një piktor kaq të talentuar e me kaq frymë kombëtare, për të cilin duhet të bëjmë sa më parë edhe një monografi të veçantë ….Pasi mbyllnim derën e vjetër të shtëpisë së Sotir Capos, mes shumë objekteve që tashmë janë kthyer në relike të pazëvendësueshme për një Muze Arti në një qytet si Berati por edhe për mbarë kombin, të mbeteshin sytë në një masë penelash të vendosura në një vazo të pikturuar me lule. Ishin tharë e askush nuk i kishte prekur prej rreth gati 20 vitesh. Trishtimi për artistin e mërguar që nuk do të kthehet më në këtë shtëpi, në këtë lagje e në këtë qytet, të bën që të klithësh fort, dhimbshëm “Mos t’u thaftë kurrë peneli, Mjeshtër!” Mars, 2012

[Nosh]

Gërmimet arkeologjike kanë nxjerrë potenciale me vlerahttp://www.botasot.info/img/GJONGECAJ.jpg
20 projekte gërmimesh e studimesh në bashkëpunim me 15 shkolla ndërkombëtare
Gërmimet arkeologjike të një viti më parë kanë nxjerrë në pah potenciale me vlerë të veçanta në qytete të ndryshme të Shqipërisë në Shkodër një mbishkrim në gjuhën latine, në Antigone kanë dalë në dritë gjurmët e teatrit antik, si dhe në Apoloni fletë prej plumbi. Instituti i Arkeologjisë ka realizuar për vitin 2011, 20 projekte gërmimesh dhe studimesh në bashkëpunim me 15 shkolla të ndryshme ndërkombëtare na bën me dije drejtoresha e Institutit të Arkeologjisë Shpresa Gjongecaj.
Ndërkohë që edhe për vitin 2012 do të vazhdojnë gërmimet në gjithë territorin e Shqipërisë , Gjongecaj thotë se në kuadër të 100 vjetorit të pavarësisë do të ketë një gërmim të mirëfilltë në sheshin e Pavaresisë, ku mund të jepet një panoramë e qartë e qytetërimit tëAulonës.
Ndërkohë që gërmimet e 5 viteve të fundit janë pasqyruar edhe në një korpus botimesh të kryera nga studiuesit e periudhave të caktuar. Gërmimet shkencore do të startojnë në maj të këtij viti.


Bota Sot

[Nosh]

Amik Kasoruho sjell në shqip “Damka e Turpit”http://www.botasot.info/img/AMIK_KASARUHO_.jpg

Shqipëruesi dhe studiuesi i njohur rradhit vlerat e librit
Libri "Damka e Turpit", e shkrimtarit amerikan Nathaniel Hawthorne, ka ardhur në shqip nga mjeshtri i përkthimit, Amik Kasoruho. Historia e këtij roman i ka fillesat 160 vjet më parë, kur shkrimtari amerikan me “Damkën e turpit” ndihmoi shoqërinë amerikane të shpërfillte dhe të rindërtonte konceptet etike që lidhen me gruan, rolin e saj dhe portretin që ajo rrezaton në shumësinë e ndjenjave, emocioneve, asaj që ka dhe di të japë me dinjitet, qoftë edhe duke humbur. Ndaj Kasoruho e cilëson një vepër mjaft interesante dhe mbi të gjitha aktuale.Vepra është shkruar në vitin 1850, është një histori dashurie e vendosur në një situatë historike të vërtet. Kjo konsiderohet si kryevepra e autoriteve Hawthorne. Kjo vepër u promovua në ambientet e Ministrisë së Kulturës.


Bota Sot

[Nosh]

“Nata pekinase” në TOBhttp://www.botasot.info/img/nata_pekinase.jpg
Mbrëmjen e së dielës në Teatrin e Operas dhe Baletit (TOB) në Tiranë do të vijë për publikun kryeqytetas “Nata pekinase”.
Mbrëmja do të startojë me pjesën “Kënga e shqiponjave”, ku do të interpretojnë një grup valltarësh, të veshur me kostume tradicionale shqiptare, kjo performancë është dhe një dhuratë për popullin tonë, pasi përmes muzikës artistët pekinez do të shpërfaqin shpirtin e ngrohtë dhe festiv të popullit shqiptar.
Por nuk do të mungojnë edhe pjesë klasike si opera “Lamtumirë konkubina ime”, “Kapja e pesë dragonjve”. Gjithashtu një vend të veçantë do të zënë edhe vallet klasike, të cilat shquhen për ndërthurjen e përsosur mes kërcimit me sportin. Ku pasqyrohet loja me çuju e vajzave ne oborrin perandorak të Kinës së lashtë.
Mbrëmja magjike do të pasqyrojë shpirtin dhe kulturën e popullit tradicional të Pekinit. Kjo performancë e teatrit të Pekinit është e para që zhvillohet në Shqipëri.

Bota Sot

[Nosh]

Në garë 61 artistë për monumentin e Pavaresisëhttp://www.botasot.info/img/ALDO_-SHIMA.jpg
Ka përfunduar afati i konkurimeve për monumentin e 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.
Ministri i Kulturës së Shqipërisë, Aldo Bumçi dhe drejtori i Galerisë Kombëtare të Arteve, Rubens Shima në një konferencë për shtyp dhanë detajet e konkurimit dhe bocetet e paraqitura.
Ministri Bumçi tha se ftesës së ministrisë së Kulturës dhe Galerisë së Arteve, i janë përgjigjur 61 artistë me rreth 80 bocete, ndër të cilët 26 artistë janë nga Shqipëria, 13 artistë nga diaspora, 8 nga Maqedonia dhe Kosova si dhe 14 artistë ndërkombëtarë.
Juria e konkursit është e përbërë nga emra të njohur ndërkombëtarë dhe vendas. Ajo fillon punën që nesër dhe me datë 21 mars do të vlerësohen 5 bocetet më të mira, të cilat do t’i paraqiten Komisionit Shtetëror të Festimeve pranë Kryeministrit.
Ndërsa nga data 22 deri në 25 mars në GKA të gjitha bocetet pjesëmarrëse do të mund të vizitohen falas nga publiku.
Ministri Bumçi tha se MTKRS në bashkëpunim më GKA brenda këtij viti do të shpallë gjithashtu edhe konkurse publike për realizimin e 4 monumenteve të tjera të cilat janë: shtatore kushtuar Ismail Qemalit, mbretit Ahmet Zog, Hasan Prishtinës si dhe monumenti kushtuar Kongresit të Lushnjes.


Bota Sot

[Nosh]

Në Shkodër, zbulohet Xhamia 300-vjeçarehttp://www.botasot.info/img/Xhamia.JPG
Gjatë punimeve që po kryhen për rikonstuksionin e ambientit rrethues në Xhaminë e plumbit në qytetin e Shkodrës në Shqipëri, janë zbuluar rrënojat e një tjetër Xhamie të vjetër, që sipas drejtuesve të komunitet musliman, ky objekt ka vlera të rralla arkitekturore dhe kulturore pasi i përket një ndërtimi rreth 300 vite më parë.
Rrënojat e zbuluara i përkasin Xhamisë që njihej me emrin “Xhamia e Qafës”, një lagje kjo në hyrje të qytetit të Shkodrës rrëzë Kalasë Rozafa, buzë lumit Drin.
Sipas Myftiut të Shkodrës, Muhamet Syrtari objekti i zbuluar është një monument me mjaft vlerë që flet shumë për qytetin dhe si i tillë duhet që Insituti i Monumeteve të Kulturës ta klasifikojë si trashëgimi kulturore.
Themelet e kësaj Xhamie shekullore janë dëmtuar dhe nga vëndosja e tubacionit të ujësjellësit që furnizon gjithë lagjen me ujë të pijshëm, dëmtim i cili është kryer me qëllim nga regjimi i asaj kohe.
Në ekspedita të ndryshme arkeoligjike në këtë zonë janë nxjerrë në sipërfaqe herë pas here zbulime që e klasifikojnë qytetin e Shkodrës si nje nga zonat me një vlerë të rrallë historike dhe kulturore.

Bota Sot

[Nosh]

Ne Lushnje: Shkolla 9 vjeçare “Lek Pervizi”Nga Vilhelme Vranari Haxhirajhttp://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/03/Lek-Pervizi-Bruksel-2010.jpg (http://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/03/Lek-Pervizi-Bruksel-2010.jpg)

Këtë emër të nderuar mban sot shkolla 9 vjeçare e Plugut në rrethin e Lushnjes.
Lek Pervizi u lind në Skuraj të Kurbinit më 1929, në një familje artdhetare. Kreu shkollën fillore e të mesme në Itali, Romë, me drejtim artistik-letrar dhe vazhdoi Liceun Artistik në Tirané për pikturë. U dallua për talentin e tij artistik e letrar, dhe që në moshë fare të re merret me krijimtari poetike duke shkruar disa poezi e dy poema me tematikë legjendare që mjerisht kanë humbur (1949-50). Diktatura komuniste nuk i vlerësonte njerëzit e vlerave intelektuale, dhe e persekutoi atë familjarisht, e dënoi në burgje e kampe internirni gjatë gjithë periudhës 40-vjeçare, për arsye të babait të tij Gjeneral Prenk Pervizit, i arratisur politik jashtë shtetit.
I dënuar dhe i ndaluar të merrej me krijimtari të lirë, e kaloi jetën në rrathët e ferrit komunist, bashkë me mijëra viktima të tjera të pafajshme. Në ato kushte aq të vështira e të rrezikshme, me vullnet e vendosmëri të pamposhtur, mundi të krijojë e të ruajë në kujtesë, poezitë, Shembja e komunizmit i jep mundësi të fitojë liriné në Belgjikë, ku menjëherë nis të shkruajé mbresat e tij poetike, të cilat i ka botuar në tri gjuhë : shqip, frëngjisht dhe italisht, që përveç vlerës letrare, kanë edhe vlerën e një dokumenti denoncues ndaj sistemit kriminal të totalitarizmit komunist që në Shqipéri u zbatua me metodat më barbare e mizore. Edhe si piktor, mbeti pa mundësi krijimtarie, ndonëse i nivelit të larté. Mundi të shpëtojë disa vizatime e portrete të familjarëve e të disa bashkëvuajtësve të burgjeve e kampeve. Tani, përveç poezisë ai vazhdon të merret me shkrime në prozën si tregime, kujtime, biografi, histori, artikuj, publicistiké e tjera. Boton e drejton në Bruksel të Belgjikës që prej 15 vjet revistën kulturtore “Kuq e Zi” dhe angazhohet me veprimtari patriotike, duke përkrahur nismat që i përkushtohen çështjes sonë kombëtare. Gjatë kohës së kolerës komuniste, Lek Pervizi nuk reshti por atje në internim në Lushnje, i ndihmonte vocrrakët në fushën e arsimit, duke ushqyer tek ata dashurinë për arsimin dhe kulturën kombëtare.
Sot në këtë 7 mars 2012, një emër që koha e harroi, emrin e një të burgosuri dhe një të internuari nga diktaura hoxhiane, mer përmasat reale.Ky është Lek Pervizi. Komuna Golem (Lushnjë) e vlerësoi këtë personalitet, duke i dhënë emrin e tij: SHKOLLA 9 VJEÇARE ” LEK PERVIZI”shkollës së fshatit Plug, e cila nga sot mban një emër të nderuar , të mësuesit të letërsisë dhe arteve . Uroj që nxënësit e kësaj shkolle ndër brezat që do të vijnë, ta nderojnë këtë emër të ndritur. Me këtë rast përgëzoj pushtetin vendor të Komunës Golem për këtë vendim sa të rëndësishëm dhe shumë domethënës. Ky emërim ka një rëndësi të madhe që brezat që do të kalojnë pragun e asaj shkolle, do të ndjekin shembullin e njeriut të vlerave.
I nderuar Z. Lek Pervizi, ju uroj me gjithë shpirt. Edhe pse nuk ju njoh nga afër, ky lajm më gëzoi, pasi i përkasim botës së mundimshme të mohimit. Me konsideratë të veçantë! Vilhelme Vranari Haxhiraj -Vlorë.
Marre nga http://tribunashqiptare.net/?p=5457
Ripublikue ne http://kosova.albemigrant.com/?p=6004

[Nosh]

Nga: Dragua Shehu

Z. Albert. Zholi, “Kush e vrau dashurinë?!” Roman

Mbresa mbi personazhet e romanit

Kanë kaluar disa muaj, që ka dalë nga shtypi dhe është në qarkullim romani i bukur i shkrimtarit dhe publicistit, të njohur për lexuesin, Albert Zholi “Kush e vrau dashurinë”, dhe përshtypja e jehona për të është e madhe.
Në dukje të parë nga titulli dhe nga kopertina, lexuesi krijon përshtypjen se është një roman për moshat e reja dhe që trajton çështje aktuale të kohës.
Dhe unë mendova e thashë me vete:
- Ndofta s’më takon mua, as për vetë moshën e madhe ta lexoj, pale dhe të jap impresionet për të.
Në të gjitha veprimtaritë krijuese, artistike dhe publicistike të Albert Zholit, spikat nga fillimi në fund të çdo vepre, ku del në pah faktori njeri në tërë kompleksitetin etj. Ajo që bashkon e lidh tërë krijimtarinë, jo vetëm këtu, por në tërë shkrimet dhe librat e tjerë është dashuria për Shqipërinë, për Atdheun, e këtë dashuri e paraqit me forma dhe në kohë të ndryshme, portretin e shqiptarit në shekuj, trimëritë dhe bëmat e tij në Shqipëri dhe kudo në mërgim. Por nuk ndalet këtu, në këto shkrime evidenton plagët kanceroze të shoqërisë sonë, që lindin tani dhe dikur kanë ekzistuar, të kultivuara dhe nga izolimi, lufta e klasave, depersonalizimi i njeriut, niveli ekonomik, prapambetja e jetesës në disa fshatra të thella etj., por dhe shkaqet e reja të lindura e të kultivuara tek ne si korrupsioni, prostitucioni, droga, gjakmarrja, vetëgjyqësia, disniveli i jetesës dhe polarizimi i tejskajshëm i shoqërisë e shumë e shumë të tjera, futën në masë, në vendin tonë dukuri që nuk i kishim problem më parë.
Pra, autori evidenton por njëkohësisht jep rrugët për të dalën nga këto probleme dhe për t’u integruar plotësisht me të gjitha parametrat njerëzore Evropiane në BE.
Romani ka në qendër të tij Sinan Drinin, bashkëshorten Florikën, tre djemtë, motrën, nuset, mbesat etj. Autori ka ditur të gërshetoi dhe të ndërtoi, harmonin mes brezave në familje dhe në shoqëri Sinani, që përbën dhe boshtin e romanit me ndershmërinë dhe edukatën e tij, krijoi një familje normale dhe të qetë, deri në dalje në jetë të fëmijëve.
Jeta e gjatë e çiftit Drini, përballimi me sukses i sfidave të Luftës Nacionalçlirimtare dhe peripecitë në jetë, tregohen bukur nga autori. Ka “qëndisur”, me mjeshtëri dy letrat prekëse, po me kuptim të kundërt, që nëna e tij ia dërgonte Sinanit kur ky ishte partizan, në njërën i thoshte: “Se Florika nuk jeton më” dhe në tjetrën po aq prekëse por të gëzuar që thotë se: “Florika tënde e dashur, o bir jeton...”
Por jeta ndonëse është e shkurtër, në të mund të ndodhin shumë gjëra, disa dhe të papërballueshme për moshën e tyre. I ndershmi është i ndershëm në çdo sistem. Të mos harrojmë se, e tregoi veten si komunistë në çdo kohë. Bukur e ndërton autori dialogun e Sinanit me Skënderin, njeri i korruptuar që mendon se ryshfeti mund të korruptoj çdo njeri... Sinani jo se s’kish nevojë për para, por s’mund të shkelte mbi idealet dhe ndershmërinë e tij.
Dhe pse në demokraci nuk duhet të ketë “Luftë partiake”, shoqëria jonë u nda në të djathtë dhe të majtë, me demokratë dhe ish-komunistë, që në disa raste bëhet e padurueshme. Kur Sinani takoi një ish-komshiun e vet, i përndjekur politik e që kish bërë 20-vjet burg i tha: Ti Sinan ke qenë komunist i ndershëm, ashtu si dhe Florika, po dhe të tjerë ka pasur si ju... “Hajde tha Ramazan Gjashta, të pimë kafe, ne nuk ngatërrohemi bashkë në politikë, unë kam vuajtur në burgje të diktaturës, por tani disa punë nuk po bëhen mirë dhe unë po zhgënjehem nga kjo demokraci...”
Autori është i vërtetë na jep personazhe të sakta siç dhe kanë qenë. I tipizuar është “shoku Astrit” pehlivan ishte në vitet e diktaturës dhe ashtu mbeti dhe tani... thuhet se “shumë herë në socializëm fiton servili”. Po dhe vajza e tij Elsa, i ngjante babait, meqë ishte goca e zëvendësministrit “kishte vjedhur vota” jo dije, se dija s’mund të shitej. Edhe në jetë në shkollë, në punë dhe në Itali emigrantë, ky botëkuptim për jetën do ta ndiqte pas. Prindërit ja kishin sjellë “çdo gjë në gojë”. Jam qytetare italiane – thoshte Elsa! – edhe për vajzën e vet do të thoshte: S’ka ç’i duhet gjuha shqipe – le të mësoi gjuhët konteporane...! Ndryshe është Adi, i rritur dhe i edukuar në një familje të ndershme e të thjeshtë, që çmonte dhe nderonte shumë babanë e tij.
Personazhi që pati një fund tragjik ishte Alketi, ndonëse dhe ky ishte si dy vëllezërit e tjerë. Po që në jetë bëri një zgjidhe të gabuar në dashuri, ra preh e intrigës dhe ambientit. Është ky personazhi që e pagoi këtë konflikt me jetën e tij. Autori paraqet dhe jetën e bashkëshortes së Alketit, Fatbardha plot probleme negative në jetën e saj, në Shqipëri por edhe në SHBA, në Miniapolis ku shkuan për emigrim. I ndihmuar dhe nga xhaxhai i saj Abdyli në SHBA, që i urrente komunistët shqiptar “Ata e kanë vendin në litar”. Kurdisi intriga dhe bëri plane për të zhdukur Alketin, “Këtë kulishë komunisti!...” Sa e egër hakmarrja...!
Ishte e shkruar që Florika dhe Sinani, të merrnin nga fundi i jetës një dënim, të përjetonin humbjen e Alketit. Dialog interesant para martesës së Alketit me Bardhën nga një anë dhe Sinanit me Florikën nga ana tjetër. Nuk mund të kalojë lehtë lexuesi, kur Florika mori vesh vdekjen e djalit dhe në çfarë rrethanash! Nuk mund ta besonte se ai kishte vdekur. Bënte analogji me jetën e saj... “ndofta është bërë ndonjë gabim, a është ndonjë sajesë!”
Në kontrast me Bardhën, autori na prezanton Rinën një vajzë e thjesht e ndershme shqiptare që e dashuronte pa interes Alketin dhe që e përjetoi me dhimbje humbjen e tij. Kur shkoi në varreza për t’i dhënë lamtumirën Alketit, sytë i shkuan në një pllakë mermeri, ku qëndronte fotografia e një 17 vjeçare të bukur Ina, e cila sipas mbishkrimit kishte flijuar veten për hir të dashurisë së saj të pamundur. Rina e shikonte me shumë zili veprimin e Inës... “Unë nuk isha aq e zonja sa ty, të mbroja dashurinë time”. Jetova për të njohur një dhimbje shumë të madhe, atë të vdekjes së dashurisë sime...!
Një personazh tjetër i spikatur është dhe djali i vogël i Sinanit dhe i Florikës, Arjani i edukuar si dhe vëllezërit e tjerë që së bashku me bashkëshorten Mirjetën krijuan një familje model, ndonëse në emigrim në Greqi, u bënë mjeshtër të pikturës dhe restaurimit.
Lexuesi lexon e nxiton, se libri s’të hiqet nga dora, derisa t’i shkosh në faqen 211. E kërkon të qeshë: Kush e vrau dashurinë?! E pyetje të tjera: Sa dashuri u vranë? Pse u vranë? Etj., etj.
Është një zgjidhje e bukur e autorit, vdekja e Alketit, labirintet në jetë, ku u zhyt ai. Po nuk është vrarë vetëm Alketi – po u “vranë” dhe Rina u vra dhe Ina “nga kjo sëmundje!” Po nga jeta u “vra” dhe çifti Drini qysh në rininë e tyre dhe më vonë. Sepse vdekja nuk vjen vetëm nga plumbi a nga faktorë të tjerë fizikë. Ka dhe një vdekje tjetër duke qenë i gjallë:
- Vdekja shpirtërore njëlloj janë... E këto personazhe i ka dhënë Alberti, në mënyrë të përsosur. Dritëro Agolli thotë se:
“Albert Zholi... hyn në shpirtin e personazhit dhe e zbërthen atë, duke na e prurë pranë të gjallë dhe të freskët”. Nuk mund t’u bëhet koment fjalëve të Dritëroit. Por vetëm t’i uroj shkrimtarit të ri në moshë Albertit, jetë të gjatë dhe shkrime sa më shumë.

[Nosh]

Transparencë lirike me xhama të tejdukshëmhttp://www.botasot.info/img/libri-adnan-mehmetit.jpg

Shkrim nga Baki Ymeri

Adnan Mehmeti është njëri nga personalitetet më të jashtëzakonshëm të komunitetit shqiptar në Amerikë. Ai është poashtu një poet i shkëlqyer. Vargu i tij ka peshë, forcë, ide, maturi, dhe një shprehje të brishtë e të fuqishme, në të njëjtën kohë. Duke apeluar te mjetet letrare, siç janë epiteti, krahasimi, metafora, duke i njohur çështjet e stilistikës letrare, poeti din të krijojë përfytyrime të vlefshme estetike, poezitë e tij duke dhënë përshtypjen e tabllove të pikturës në fjalë, me ngjyra të gjalla, duke peshkuar detaje të rëndësishme dhe një aspekt të realitetit. Biografia e kofshëve të mia, sipas poeteshës rumune Mirela Lungu, dhe Historia lakuriqe, sipas vokacionit burrëror të këtij poeti shqiptar: “Më mori për dore,/ Më shtriu në krevat,/ Lakuriq/ Mësuam historinë e njëri-tjetrit”. Duke kaluar nëpër Londër, i fanitet harresa dhe symbyllur dashuroi, kur dafinat ishin tharë në kurorë, kur e kuptoi se kishte harruar, sytë për t’i hapur (2006). Në vargun e tij, të mbrujtur me konotacionet e lirikës patriotike, meditative dhe erotike, nuk ekziston monotoni, ambiguitet, apo mungesë perspektive në spektrin e opusit të tij letrar. Duke e përshkruar refugjatin shqiptar, vragë la fjala, kur trimi e dha besën, se te e dashura e tij do të kthehet.
Adnan Mehmeti dëshmon një fantazi inteligjente, duke zgjedhur kategori të qarta në fushën e shpirtit, duke patur një platformë të gjerë frymëzimesh, si dhe një shije të veçantë për shprehje koncize. Fakti që arrin të krijojë koncepte, domethënë filozofi, edhepse e anashkalon sqenarin e vargut me rimë, poeti krijon një strukturë moderne të shprehjes së lirë, përmes një stili të zgjedhur, të kontrolluar, elegant dhe hijerëndë, pa u bërë pre e klisheve klasike dhe retorikës monotone. Edhe algoritmi i poemave, ciklet ku janë përfshirë, titujt e tyre, si dhe motive tjera metaforike, të stilit e të tekstit, i japin veprës respektive koloritin e një sinqeriteti të jashtëzakonshëm që rilind në mënyrë sublime nevojën për të vërtetën që e duam dhe që e imagjinojmë, për momentin duke shfletuar vetëm disa tituj: Ecje vertikale, Lojë magjike, Dëshirat e dështuara, Anijet ilire, Në pritje të Skënderbeut, Dëshira dashnorësh, Nëna e poetit, Me Nolin në Boston, Rikthehem në histori, etj. Apo strofa të shkëputura si “Në shtëpinë me xhama të tejdukshëm/Varroset turpi i tyre;/ Ata nuk vlejnë më shumë/ Se historia e një morri.” (162).
Poeti është një qenje e brishtë që ka të drejtë, porsi ushtari i lirisë, ta konsiderojë veten si një gur kulle. Atdheu sipas tij është “Vend Perëndie”, ndërsa Skënderbeu: “Mburojë e Arbërisë”. Gjeografia sipas poetit është “një shtojzavalle e pakapshme”, kur “hartat barten me trenin e fundit të ditës,/ me pasagjerë që nuk flasin gjuhën e ikjes.” (107). Duke u karakterizuar përmes koherencës dhe ekspresivitetit, përfytyrimet dhe analizat e tij janë të matura, të pjekura, ledhatuese dhe me një logjikë joshëse. Lekturimi i Ndajfoljeve të vendit na zbulon një autor me një shpirt të lirë, të hapur, të ekuilibruar, me një qëndrim relaksant, i zhveshur nga çfarëdoqoftë paragjykimi. Vargjet e tij flasin për rëndësinë e gjallërimit në një univers unik, real dhe estetik. Adnan Mehmeti është një poet i implikuar në përditshmërinë tonë, që përshkruan çdo gjë që sheh, madje edhe ate që e dëgjon, duke e kthyer shikimin mbi përmbajtjen e shpirtit të tij, duke u shndërruar kështusoj në një poet autentik, me personalitet, origjinalitet, dinjitet dhe identitet.


Bota Sot

[Nosh]

Ispolifonia me një database profesionalhttp://www.botasot.info/img/isopolifonia_labe.jpg
Tashmë, Isopolifonia ka një database profesional çka tregon hartën e plotë të shtrirjes së kësaj pasurie. Ky arkiv është konceptuar në një këndvështrim të gjerë të Isopolifonisë, duke përfshirë shumë fusha që lidhen me të duke filluar nga arkeologjia apo veglat tradicionale, grupet, vallet, legjislacionet, mjeshtrat si dhe shumë element të tjerë.
Në këtë arkiv brenda skedave përfshihen këngë video të aktiviteteve apo koncerteve dhe debutimeve të këngëtareve të ndryshëm të kësaj trashëgimie.
Prezantimi i database-s së Isopolifonisë u bë në Ministrinë e Kulturës së Shqipërisë ku ishte i pranishëm ministri i Kulturës së Shqipërisë, Aldo Bumçi dhe specialistë të ndryshëm. Projekti i katalogimit digjital të Isopolifonisë ka filluar që në janar 2008 me iniciativën e Prof. Vaso Tole.
Qëllimi kryesor është ruajtja, regjistrimi dhe katalogimi i Isopolifonisë e cila që prej vitit 2005 është bërë pjesë e Trashëgimisë Botërore dhe mbrohet nga UNESCO.

Bota Sot

[Nosh]

100 mijë libra për për biblotekat shqiptarehttp://www.botasot.info/img/100mije-libra.jpg
Shtëpia Botuese “Logos-A” nga Shkupi, ka vendosur që për 100 vjetorin e shtetit Shqiptar të shpërndrajë 100 mijë libra për institucionet shkencore, arsimore dhe për biblotekat shqiptare të Maqedonisë, Kosovës dhe Shqipërisë. Kjo shtëpi në mënyrë sistematike dhe kronologjike ka ndarë numrin e librave në tre (3) shtetet ku buron shqipja.
Në Maqedoni do të shpërndahen 30.000 kopje, në Shqipëri 30.000, në Kosovë 40.000 kopje. Për menaxhimin e shpërndarjeve të librave, janë kontaktuar biblotekat kombëtare të këtyre vendeve, ndërsa nesër, në mënyrë solmene fillon ky aktivitet nga shkolla fillore Rajko Zhinzifov, që se shpejti do te mbaje emrin e Ismail Qemalit, formuesit te shteti shqiptar.
Pjesëmarrës dhe mbështetës të këtij aktiviteti janë: Komuna Çair, SHQK “Vizioni M”- Shkup si dhe revista mbarëkombëtare “Shenja”.

Bota Sot

[Nosh]

Në mbrojtje të Eposit të Kreshnikëvehttp://www.botasot.info/img/eposi_i_kreshnikeve.jpg
Ministri i Kulturës së Shqipërisë, Aldo Bumçi deklaroi se aplikimi i Shqipërisë dhe Kosovës për mbrojtjen e Eposit te Kreshnikëve në UNESCO do të jetë i përbashkët. Pasi studiuesit e të dy vendeve kanë bërë një punë përgatitore të mirëfilltë për pranimin e kësaj dukurie shpirtërore në UNESCO.
“Kjo dukuri është më e përhapur në Kosovë, por me ritmin e njohjeve të Kosovës si shtet do të arrihet shumë shpejt që të aplikojmë së bashku”, tha ministri Bumçi.
Ndërkohë që kryetari grupit të punës Vaso Tole bëri me dije se puna studimore ka përfunduar. Një gjë është e qartë që Kosova dhe Shqipëria do të aplikojnë së bashku për në UNESCO mbase vitin që vjen.
Eposi legjendar i Kreshnikëve, është i përbërë nga këngë të ndryshme epike, ku këngët kryesisht shoqërohen me lahutë, është një nga kryeveprat e trashëgimisë shpirtërore.


Bota Sot

[Nosh]

Vërtetohet autenticiteti i veprës së Van Goghuthttp://www.botasot.info/mesme/Van-Gog-1.jpg

Me vite të tëra, ekspertët e artit kanë pasur dyshime nëse kjo vepër ishte realizuar nga Van Gogh për shkak të formës së pazakonshme të kanavacës dhe detajeve të tjera.
Një muze holandez ka njoftuar të martën se më në fund ka arritur ta vërtetojë se impresionisti i shekullit të 19-të, Vincent Van Gogh, është autor i një pikture anonime të koleksionit të vet. Muzeu “Kroller – Muller” ka njoftuar se hulumtimet e reja që janë bërë duke përdorur teknologjinë e rrezeve “X”, ka çuar në konkludimin se “Still Life ëith Meadoë Floëers and Roses” ishte pikturuar nga Van Gogh në vitin 1886. Piktura, në të cilën pasqyrohet një vazo me disa lloje lulesh shumëngjyrëshe, ka qenë pronë e muzeut “Kroller – Muller” tash më shumë se katërdhjetë vjet. Me vite të tëra, ekspertët e artit kanë pasur dyshime nëse kjo vepër ishte realizuar nga Van Gogh për shkak të formës së pazakonshme të kanavacës dhe detajeve të tjera.
Hulumtimi i ri teknik për të cilën është përdorur mënyra e makroskanimit “X-Ray Fluorescene Spectrometry” ka vënë në pah pigmentet e paletës të cilën e ka përdorur Van Gogh gjatë kohës që ka qëndruar në Paris, edhe pse rezultati i përgjithshëm kishte qenë paksa më i zbehtë, është shkruar në një komunikatë të muzeut.
“Piktura ishte realizuar së paku në tri faza me ndërprerje në mes por kufijtë midis fazave nuk mund të përcaktohen ende”, vazhdon deklarata e lëshuar nga muzeu holandez. “Pjesa e sipërme ishte pikturuar dhe sipas ngjyrave e luleve lë të kuptohet se është realizuar në fillim të qershorit të vitit 1886”.
Imazhet e kësaj pikture pasqyrojnë copëza lulesh që ndërtojnë gjithë veprën dhe besohet se ai e kishte realizuar veprën në kohën sa ishte në shkollën e artit në Antwerp.
Në fillim të vitit 1886, Van Gogh i kishte shkruar vëllait të tij Tehos: “E kam pikturuar një gjë të madhe”.
Piktura me titull “Still Life with Meadow Flowers and Roses” ka qenë në duar të koleksionistëve privatë deri në vitin 1974 kur muzeu“Kroller -Muller” e bleu në një ankand.

Bota Sot

[Nosh]

Librazhd, plagjiaturë memorialit të poetëve të vrarë nga diktatura
http://www.botasot.info/mesme/plagjiat.jpg


Memoriali i dy poetëve të pushkatuar nga diktatura komuniste, që ka autor Sadik Spahinë, është bastarduar nga forma fillestare. Ai u ngrit më 30 qershor 2006. Memoriali në origjinal ka pasur një rrjedhje të zhurmshme uji poshtë basenit të tij që imitonte vetë rrjedhjen e Shkumbimit.
Ky është edhe koncepti artistik e kompozicional i autorit Sadik Spahija, brenda të cilit mbarten mesazhet që lidhen me jetën dhe fatin e autorëve. Megjithatë drejtuesit dhe nëpunësit e në bashkinë e Librazhdit, shfaqin një injorancë të thellë në konceptim e veprave dhe arteve bashkëkohore, duke i bërë një plagjiaturë të pahijshme, në mes të basenit të ujit ngrenë një shatërvan dhe për këtë nuk kanë marrë as mendimin e autorit, as mendimin e specialistëve të artit.
“Në konceptin tim artistik unë poetët i kam vendosur në tokë pranë lumit të Shkumbinit që të ngjajnë si dy gurë të fortë të Shkumbinit, të cilët nuk treten kurrë nga ky lumë. I kam gdhendur portretet e tyre si dy gurë që kujtesa njerëzore duhet t’i zgjojë, ashtu siç zgjon jetën zhaurima e lumit Shkumbin”, tha për Shqiptarja.com, autori i memorialit Spahija. “Shatërvani është pa lidhje”, thotë skulptori, duke shtuar se nuk është pyetur për këtë ndërhyrje.
Përjetësimi i dy figurave të nderuara të Librazhdit me anë të një memoriali është bërë përgjatë Bulevardit të Librazhdit në një sipërfaqe dhjetë metra të gjatë dhe pesë metra të gjerë, në mes të një baseni uji që është konceptuar nga autori si rrjedha ujit të lumit në anën e poshtme të basenit, aty janë vendosur dy buste që tregojnë dhimbjen e krenarinë e poetëve. Ky memorial ka kushtuar 7 milion lekë.

Bota Sot

[Nosh]

Seksion shkencor për Mit’hat Frashërinhttp://www.botasot.info/mesme/shkencor.jpg

Në Akademinë e Shkencave është mbajtur në seksion shkencor në kuadër të 132 vjetorit të Mit’hat Frashërit ose siç njihet ndryshe me emrin Lumo Skëndo. Organizatori i këtij eventi Aleko Gergo vlerësoi figurën e spikatur të politikës shqiptare në gjysmës se parë të shekullit XX.
Ministri i Kultures Aldo Bumçi theksoi faktin se në këtë 100 vjetor të shtetit shqiptar do të vendosen në piedestal figurat që u anatemuan nga sistemi komunist. Ndërkohë që edhe historianë vlerësuan kontriburin e tij shumëdimensional
E pranishme në këtë përvjetor të Mit’hat Frashërit ishte edhe Ana Këlcyra, e cila rrëfen detaje rreth emigrimit të tij.
Mithat Frashëri ka lindur ne mars te vitit 1980 në Janinë; vdiq më 3 tetor 1949 në Neë York, SHBA. Ishte i biri i Abdyl Frashërit dhe nipi i Sami Frashërit dhe Naim Frashërit, nga Familja Frashëri. Ai e njohu shumë pak babain e tij dhe u rrit nën kujdesin e Samiut dhe Naimit. Edukimin akademik e mbaroi në Stamboll. Pas mbarimit të shkollës, deri në vitin 1905, punoi në administratën turke dhe më pas kaloi në Selanik, në administratën shtetërore.
Në 4 prill 1929 Mit'hat Frasheri në testamentin e tij i lë shtetit shqiptar pasurinë e tij, të tundshme dhe të patundshme me qëllim krijimin e një instituti albanologjik në Tiranë, i cili do të merrej me studime në fushën e historisë së Shqipërisë.

Bota Sot

[Nosh]

Festivali Botëror i Shekspirithttp://www.botasot.info/mesme/globe460.jpg

Shqipëria do të përfaqësohet me “Henri i IV”
Sapo kanë përfunduar provat e tavolinës për premierën “Henri i IV”, e cila do të përfaqësojë Teatrin Kombëtar shqiptar në Festivalin Botëror të Shekspirit, i cili do të mbledhë trupa teatrore nga 37 vende të botës. Aktorët shqiptarë do të interpretojnë në gjuhën kombëtare “Henrin e VI”, nën regjinë e Adonis Filipit, në një shfaqje, që më pas do të ngjitet në skenën e “‘Globus Theatre”’. Drejtori i këtij teatri, Tom Burns shprehu vleresime për trupën shqiptare.
“Ky proces tavoline që pashë ishte jashtezakonisht i gjallë. Jam kureshtar t’i shoh aktorët në skenë. Por them me bindje se trupa shqiptare me befasoi dhe se do të jetë ndër veprat më të mira që do përfaqësohen në këtë festival. Procesi i tanishëm është shumë premtues, çdo aktor është brenda botës së personazhit. Megjithëse kjo vepër do të jetë në forme triptiku mes teatrit të Serbisë, Maqedonisë dhe Shqipërisë, secili do të sjellë pjesën e tij unike. Ky festival ka si qëllim evidentimin e çdo teatri”, vlerësoi ai.
Ndërkohë që regjisori, Adonis Filipi na zbuloi detaje interesante rreth konceptit regjisorial, i cili do të jetë në frymën e kohës së Shekspirit.
Në përfaqësimin më të rëndësishëm të Teatrit Kombëtar rolet i janë besuar aktorëve të njohur të skenës, si Ndriçim Xhepa, Yllka Mujo, Ahmet Pasha, Kristaq Skrami dhe roli i Henrit, Indrit Çobanit. Vihet re një ndërthurje brezash. Plot 23 aktorë janë pjesë e këtij projekti të rëndësishëm, i cili deri tani mendohet se do të kushtojë 74 milion lekë.

Bota Sot

[Nosh]

Budapesti flet edhe në Gjuhën Shqipehttp://www.botasot.info/mesme/berisha-budapest.jpg

Dr. Musa Ahmeti
Themelohet katedra e albaologjisë në Budapest
Themelohet katedra e albaologjisë në Budapest me drejtuese porf. dr. Etleva Lala. Aktivitete te shumta me rastin e vizites se kryeministrist shqiptar dr. Berisha ne Budapest

Një ndër metropolet më të bukur, më atraktive dhe më hierënde europiane, Budapesti, kryeqyteti i Hungarisë, me Danubin blu mes për mes që ndan Budën dhe Pestin, por që me urat e shumta ka gjetur mënyrën të bashkojë tradicionalen e bashkëkohoren, foli e frymoi shqip për tri ditë më radhë: në sheshe shpesh dëgjohej shqip, radiot transmetonin muzikë shqipe, nëpër rrugë të zinte syri flamuj shqiptarë, e mediat jepnin vazhdimisht lajme për delegacionin shqiptar në Hungari e për vizitat e shumta që kryheshin në nivelet më të larta të mundshme institucionale.
Është e hëna e parë pas disa ditë pushimi e celebrimi të festës kombëtare të 15 marsit, festë kjo që përkujton revolucionin dhe luftën e hungarezëve për pavarësi nga perandoria Austro-hungareze që filloi në vitin 1848. Delegacioni shqiptar i kryesuar nga kryeministri i Shqipërisë, z. Sali Berisha, që erdhi në Budapest jo vetëm për të përkujtuar 90-vjetorin e vendosjeve të marrëdhënieve diplomatike midis Hungarisë dhe Shqipërisë, por edhe për të thelluar marrëdhëniet miqësore midis këtyre dy vendeve, që kanë eksperienca mjaft të ngjashme në historinë e ekzistencës së tyre si shtete, u prit në mënyrë të jashtëzakonshme në Hungari, gjë që u reflektua në të gjithë atmosferën e këtyre ditëve.
Sheshi Koshut Lajos (Kosuth Lajos ter) përpara ndërtesës së famshme të parlamentit hungarez, ku kryeministri hungarez Orban priti homologun e tij shqiptar Berishën ishte shndërruar në një vend-parade të mrekullueshme, pasi prezenca e gardës së nderit ka krijuar me uniformat ceremoniale me kolorit të fortë një atmosferë shumë madhështore. Është pranverë dhe turistët e shumtë që vizitojnë në këtë kohë Budapestin, për të shijuar mrekullitë arkitekturore ku ndërthuret lashtësia me modernen, sigurisht që gjenden edhe në sheshin Koshut Lajos në kohën e parakalimit të kryministrave dhe shtërngimit të duarve. Për një çast të gjithë ndalen të çuditur e të çoroditur për të parë kolonën e gjatë të makinave të shoqëruara me dhjetra motorrë me flamuj shqiptarë e hungarezë. Janë mbi njëmijë vetë në momentin e kësaj ceremonie. Kamerat e tyre përpiqen të fiksojnë sa më shumë nga këto pamje jo të zakonshme, dhe dashje pa dashje ceremonia shndërrohet në një spektakël drithërues për zemrat e shqiptarëve, që ndihen në qendër të vëmendjes.
Sheshi i Heronjve (Hösök tér), një nga sheshet më të bukura të Budapestit, shesh simbol i Hungarise, gjallëron gjithashtu nga turma njerëzish, ku më shumë bien në sy të rinjtë shqiptarë që jetojnë e studiojnë në Hungari, sepse ata mbajnë në duar flamuj shqiptarë. Kryeministri Berisha, vendos kurorë te Monumenti i Lirisë në shenjë respekti e nderimi. Flamujt shqiptarë valëviten jo vetëm në duart e njerëzve, por edhe në lartësi në Sheshin e Heronjve, te sheshi Koshut Lajos para ndërtesës së parlamentit, te Ura e Luanëve, Bazilika, te Deak ter, etj.
Për të plotësuar kuadrin e 90-vjetorit të marrëdhënieve diplomatike shqiptaro-hungareze, kompozitori shqiptar Aleksander Peçi, bëhet protagonisti kryesor i radiove hungareze gjatë këtyre ditëve, sidomos i radios Klasik dhe Bartok. Muzika e filmit ‘Skënderbeu’ sikur do t’u kujtojë hungarezëve historinë e largët të luftërave të përbashkëta kundër turqve, ku Skënderbeu dhe Janos Huniadi e konsideronin njëri-tjetrin më shumë se aleatë. Komentet e vazhdueshme që e ndërpresin këtë muzikë herë pas here, sikur duan t’u kujtojnë hungarezëve të përbashkëtat që këto dy kombe kanë pasur gjatë historisë së tyre. Si në mesjetë, në kohën e Skendërbeut, apo më vonë me Gazulin, Bastën, e duke ardhur deri te Ismail Qemali, Nëna Mbretëreshë, ndryshe e quajtur edhe si “Trëndafili i Bardhë Hungarez”, komunizmi, gjuha dhe kultura unike që kanë këta dy popuj e që shpesh i bën të jenë automatikisht të ndryshëm nga të tjerët, të gjitha këto eksperienca pozitive e negative i bëjnë hungarezët të ndihen afër shqiptarëve emocionalisht.
Rizbulimi i Shqipërisë nëpërmjet delegacionit shqiptar ishte një ndër arritjet më të mëdha të tij. Nuk mbahet mend kur mediat hungareze kanë folur kaq mirë për Shqipërinë. Lajmet që vinin nga Shqipëria në mediat hungareze ishin vetëm me rastin e katastrofave dhe ksenofobia kishte filluar të zinte vendin e kulturës. Marrëveshjet e bashkëpunimit dhe e bashkërenditjes të punëve të nënshkruara gjatë këtyre ditëve nga delegacioni shqiptar frymëzuan shumë institucione për t’u bërë bartës të hulumtimit dhe pasqyrimit të kulturës së popullit shqiptar në Hungari. Dokumente arkivore që prej nëntëdhjetë vjetësh e deri në ditët e sotme, që rendisnin ngjarjet diplomatike dhe shtetërore, u nxorrën nga pluhurat e Arkivave të dy Ministrive të Punëve të Jashtme, për t’u kujtuar përfaqësuesve të këtyre institucioneve se kjo që po bënin, d.m.th, marrëdhëniet e bashkëpunimit, kishin tashmë një traditë të gjatë.
Nuk ka rastisur që në Budapest të ketë shpesh ekspozita me dokumente origjinale nga Shqipëria. Ambasada e Republikes se Shqiperise ne Budapest ishte kujdesur që me dokumente burimore, të rralla dhe tepër të veçanta te pasqyronte vazhdimësinë nëntëdhjetë-vjeçare të marrëdhënieve diplomatike të vendosura në marsin e largët të vitit 1922. Stendat që janë të vendosura në ambientet e MPJ hungareze prezantojnë kredencialet e para nga viti 1922, që mbajnë firma origjinale të zverdhura nga koha. Pastaj të renditura sipas viteve janë emrat e përfaqësuesve zyrtarë, diplomatëve të këtyre viteve. Secili emër në vete përbën një histori, një copë jetë të këtyre marrëdhënieve ndërshtetërore të pandërprera asnjëherë deri me sot. Duket edhe më hijerëndë kjo ekspozitë, kur shikon tërë trupin diplomatik të akredituar në Budapest, që me kureshtje ndjek vargimin e ngjarjeve të diplomacisë shqiptare dhe hungareze, jo për pak kohë, por për nëntëdhjetë vite të plota. Të pranishëm gjenden ish ambasadorë e staf ambasadash, albanologë të moshuar e të rinj hungarezë të cilët debatojnë e rikujtojnë momente e ngjarje të viteve të shkuara, kush me seriozitet e kush me një ton të lehtë humori. Sa shumë që kemi nevojë për gjëra të tilla Në mënyrë të veçantë ndihmuan për hapjen e kësaj ekspozite Arkivat e Ministrisë së Punëve të Jashtme të Shqipërisë dhe Hungarisë, Arkivi i Shtetit Shqiptar, Biblioteka Kombëtare e Tiranës, Arkivi i Familjes Mbretërore, Qendra Mbarëkombëtare e Koleksionistëve Shqiptarë, që drejtohet nga zoti Shpëtim Sala, ish-ambasadorë dhe diplomatë të Republikës së Shqipërisë në Budapest e të Hungarisë në Tirane etj. Të gjithë këto institucione e individë kontribuan me dokumenta arkivore, artikuj, botime letrare, revista, fotografi, objekte të posaçme etj.

Bota Sot

[Nosh]

Cila është e vërteta e jetës dhe e veprës së Enver Hadrit?http://www.botasot.info/mesme/enver-hadri.jpg Heroi Enver Hadri,Zeri i Kosovës solidarizohët më Demostratat e vitit 1981




Shkruan Halit Elshani

Me shpifje nuk shkruhet historia
Dua të besoj se ka përfunduar koha e shtrembërimeve të historisë dhe e propagandës slavo-komuniste! Tani ne duhet të marrim guxim dhe të kontribuojmë për të vërtetën dhe vetëm për të vërtetën pa marrë prasyesh sa është edhe e idhët.
Kush e përvetëson pa skrupullt veprimtarinë e “Rrezistencës kombëtare Shqiptare të Kosovës” në krye të së cilës ishte veprimtari i paepur, heroi Enver Islam Hadri është shpërfillës i historisë se mërgatës?!Përveç telivizionit publik janë formuar edhe ato private dhe kjo është mirë, kur ato luejnë rolin e vërtët të emisionit të tyre.
Para dy vitësh, me një prill, u përserit emisioni në TVP: ”Ngjyra jete”. Ishte kjo koincidencë në ditën ndërkombetare të njohur apo dëshmi e të pavërtetave! Mërgata shqiptare, e sidomos ”Rrezistenca Kombëtare e Shqiptarëve të Kosovës” me seli në Bruksel, e sheh të arësyeshme nëpërmes pyetjeve dhe përgjegjejeve të sqaroj me sa vijon:
Çka të thonin bashkëbiseduesit e Sylejman Shaqirit,kur nuk i mbeti gjë vetem t’i përcjellë se si gënjenin, si ia japin fjalën njëri-tjetrit! Këso epizodash në mënyrë prefide veproj tv Klan Kosova. Fundvitin e kaluar dhe në fillim të këtij viti bëri një intervistë me Reshat Sahitajn dhe se fundi më tre te tjerë përkiatazi më librin e Ibrahim Kelmendi. Përseri ky Baton Haxhiu bënë sehire, avokati të pa shembullt.
Gjerat me të cilat merret prokuroria nuk duhët dhunue e shpërdor.
Riza Budakova: Kjo është e vërtete sepse ata nuk kanë pasë bashkëpunim të sinqertë me Enver Hadrin ngase nuk ka asnjë gjurmë të shkruar, asnjë shkronjë, kur dihet se Enveri ka pasë Programin e vet, përkatësisht “RKSHK-ëja” e ka pasë organin e vet Zërin e Kosovës, gazetë kjo periodike ku ka pasë vend për çdo shqiptar që ia ka dashtë të mirën popullit të vet, pra për çdo kënd që ka dijtë të shkruajë, qoftë shqip apo frëngjisht. Gazeta është botuar në të dy gjuhët. Reshati më pas pas bashkëveprimtar Enverin, kishte ndihmue dhe shkrue ndoj artikull në këtë gazetë,e cila pas asaj Albania të Faik Konicës,është “Zeri i Kosovës”.Bile kjo e fundit ka dal 16 vjet ,ndersa ajo e Faikut 14 vjet!Siq shifët nga kjo kopëertinë e “Zerit të Kosovës”,terë gazeta është soladirazuze më Demostrat një javore qe janë mbajtë në Bruksel. Ku është djeg flamuri jugosllav,është thye fotografia e Tituas dhe është bërë tentim i djegjës se pashaportit jugosllav ,të cilin nuk e ka lejue Senatori Vili Kujpersi,miku i shqiptarëve. Kjo demostratë ka berë jehonë të madhe,të cilën fatkeqesisht as kush nuk po gjenë arsye më përmend. Besoj se kontributi i këtij burri duhët të senzibilizohët krahas këtyre ditëve të shenuara. Mbahën Akademi, fjalime dhe mënyra tjera nënë patronatin e Qeverisë, ndersa për Enver Hadrin, heshtët! Pse ndodhë kjo? Është koha e veprimtarëve institucional apo...
Gazetat: Përveç Zërit të Kosovës Enveri ka pasë edhe gazeta periodike, pra një mozaik të veprimtarisë atdhetare ku ka pasë vend edhe për këta”shokë” që shkruajnë e rrahin gjoks!. Me këtë gazetë Enveri e ka informuar mërgatën me kohë dhe shumë profesionalisht, e këto kanë qenë gazetat Therra, Spektri dhe La voix du Kosovë pra Zësri i Kosovës në gjuhën frënge.
Riza Budakova Në asnjërën prej këtyre gazetave nuk ka asnjë gjurmë të bashkëpunimit të këtyre qe po trumpetojnë se kanë qenë bashkëveprimtar.Besoj se nëpërmes këtyre gazetave shifet më së miri se a kanë qenê apo jo bashkëpuntorë të tij!... Enver Hadri ka lënë gjurmë. Me te nuk mund të manipulojë askush! Tjetër është dëshira e dikuj e tjetër është rrealiteti!
Gazeta: Po në Komitetin Nacional për Evropë a ka pasë hise në ndonjë mënyrë Sahitaj?!
Riza Budakova: Jo vtëm në këtë Komitët, por në asnjë formacion nuk ka qenë as anëtar as bashkëpuntor. Bie fjala në këtë Komitët kryetar ka qenë Ramadan Gashi, sekretar Gani Azemi, arkatar Sokol Trelaku. Bile Vehbi Ibrahim na pat thënë se ”asgjë nuk betë që këta nuk angazhohen, nuk e kanë përnjëmend. Doli konstatimi sepse ata duke ia futë nërskamzën njeri-tjetrit për qëllime meskine dhe për tjerë padronë, aqë sa kanë mundë t’i rrasin hundët. Vetë kanë kërkuar angazhime. Enveri e formoi ”Komitetin për Evropë”, i organizoi dhe vetë nuk u zgjodh por ua la atyre që të veprojnë. Nuk ka qenë lehtë të veprojsh e të mos i prishish punët me Ambasadën jugosllave. Kjo punë duhej të ishte legale, siç vepronte Enveri. Aty kanë mundë të defilojnë gjithfarë njerëzish - të porositur, nevojtarë, ata të vullnetit të mirë, nga kurreshtja, etj.Mu për këtë pas ca muajsh këtë i shkarkojë.
Gazeta: Dihen disa Rezoluta që i ka sponzoruar Enveri me miqtë e vet, që janë aprovuar nga Parlamenti evropjan, Senati belg, etj. A ka të bëjë me Sahitajn e Gani Azemin?
Riza Budakova Ata që flitshin vetë para ekranit nuk kanë marrë pjesë, nuk kanë kontribuar as materialisht as fizikisht. Bile në atë kohë nuk kanë dijtë as vetë se si të orientohen pasi kanë pasë probleme të tjera, siç ka qenë rregullimi letrave të qëndrimit, këkesa gjyqsore, njekje,etj
Pra nuk është e ndershme të gënjehet, sidomos përmes ekranit opinionin i cili gjithnjë ka qenë në përkrahje dhe ka ndarë shqetësimet dhe dhëmbjet me emigracionin tonë.
Po për çfarë bashkëpunimi, për çfarë dosieshë gjoja na paskan përgatitë ata?! Ata kanë hikë nga ne sikur të ishim ne jashtëtokësorë.Ata nuk kanë desht me i prish punët më ambasad ish jugosllave!
Gazeta: Ata po ngenjen se janë themelues të ”Komitetin për Lirinë dhe të Drejtat e Njeriut për Kosovën”Këto të pa vëetët e konfirmon edhe në librin e tij:”Letër kojshisë tim serb”,Beruksel 09.
Riza Budakova Nuk është e vërtetë. Ata as që kanë dijtë kur dhe ku është formuar ky Komitet. Në fillim ne kemi qenë në bshkëpunim me të njejtin komitet belg. Aty ne kemi shprehë opinionet për Kosovën dhe më vonë jemi pavarësuar.

Bota Sot

[Nosh]

Liber i shenjtë i Tokës së Arbërit http://www.botasot.info/mesme/tekiu.jpg

Avdyl Gërvalla, Gjenevë – Zvicër

(Baladë për shkrimtarin Teki Dërvishi)
Asokohe ishim të rinjë dhe plot shpresa,
Ti pate dalë nga burgu…
Dhe kërkoje të gjejsh vesh për bindjet dhe fjalët e tuaja…
I rave derës, me drojë, e me përtesë,
Se mos të këputën këmbët si atje te shokët e vjetër…
Që s’ta hapen derën nga frika…
Atyre që u kishe ndihmuar me qindra here…
Ti pate ardhur nga Shkupi, si një meteor.
Ne, atëherë, sapo kishim ardhë nga një azil 17-vjeçar,
Kush është ky ? pyetëm, e Jusufi na u përgjigj : Tekiu.
Ky është Njeriu që ka shkruar vargjet më të bukura
Për Detin, të cilin s’e kanë parë kurrë sytë e tij.
Me një setër të vjetër dhe një palë këpucë, që lëshonin uj,
Me kollitje e sëmundje të rënda, ishin munduar shekujt
Të të përpijnë, ta thyejnë trupin tënd rinor.
Na flisje për dhurata t’hidhura
Dhe vargje të mbetura nëpër kampet e përqëndrimit,
Kush është ky Njeri, o Jusuf ? I marrë apo Gjeni ?!
Poet, po se po ! Poetët e vërtetë janë të marrë!
Shohin atje ku askujt s’i shkon as mendja,
Përpos netëve me yje, Poetët shohin
Edhe vetmive të burgut, në terr, shtat pash nën dhe.
Por Jusufi s’donte të na përgjigjej: Gjykoni vet!
…Pas shumë fjalëve, si rrëshqitazi i shpëtoi nga goja (Jusufit),
Tha si në ëndërr :
Ky është James Joyce-i ynë, ky është Kafka,Viktor Hygo-ja, ynë.
Ky është Shakespeare-i, e Kadareja vet,
Ky është Ai që “ma solli shpirtin në fyt”… dhe më ka “lodhë”
(Jusufi atëherë përkthente Padronën në kroatisht,
Për një konkurs letrar, federativ;
Angazhimi për Tekiun ishte diçka krejt e natyrshme
(dhe nder i Madh, kështu e përceptonte Jusufi)).
Papritmas ia behu vëllau i madh nga katundi,
Shiko!, Ti Teki iu drejtove Bacës (Hysenit), Të mirë i paske këta kuaj
Që na i paske sjellë nga mërgimi.
Megjithatë, ti e di Jusuf, se të kam shok vetëm se je
Vellau i Hysenit, që i paska tre kuaj të mire…
Edhe unë i kam dy te shtëpia ime, shtove (për dy vëllezërit tuaj);
Pastaj vazhdove biseden, dikund atje largë, atje ku vetëm sytë tuaj shihnin:
A e dini se kush është Jusufi, është Lorka, është Noli ynë!
Është Simon & Garfunkel, eshtë njëri prej Beatles-ave…
Është njëri prej majeve të ngritura të kombit tonë… Pirgu i lartë!
Do ta shihni… Dhe deshte të shkoje…
Mjaft më me këto lavdata, ndërhyri Jusufi,
Hajt se edhe Hyseni shpeshë herë sheh këso ëndrrash…
E i lumi unë për dy Tekia, apo dy Hysena.
Dhe, më vonë doli se s’ishin vetëm kohë ëndrrash…
Por diçka tjetër, ishte zgjëndër, (diçka e pabesuar – realitet).
Ti qëndrove për dy javë me ne. Pas një muaji erdhe përseri.
Vije. Rrije dy net. Pastaj shkoje. Për dy muaj.
Dhe vije sërish. Rrije, me javë të tëra.
Për një natë e shkruaje një libër. Pastaj e korigjoje… me Jusufin.
Pastaj iu bije vi fjalëve, kryerreshtave, por edhe faqeve të tëra.
Dhe pije cigare, pa pushim… Nuk flinim. Përse?
Na mundonte diçka që kishte emrin e thjeshtë
ROBËRI.
Aty shtroheshin, ndër të tjerat,
bisedat për një largim Tëndin, të Jusufit dhe të Shaqir Shaqirit,
I cili e fliste anglishten, për t’ju ndihmuar,
Për t’ua përkthyer fjalët, mendimet, veprat…
Pastaj pasonin mëdyshjet… disi e ndienit vetën të vegjël, dhe ju vinte marre,
Dhe ndaheshit, çdonjëri në përditshmërinë e vet.
E Ti, me vete e merrje pasionin tënd, poezinë, prozën, dramën,
(gazetarinë, për kafshaten e gojës në rubriken tënde të Sofrës, në Flakën e Vëllazërimit).
Cili është profesioni yt? Të pat pyetur një herë një gjykatës,
Gjatë një procedure gjyqësore që zhvillohej në shtëpinë e verdhë, në Shkup.
Gazetar jam, iu pate përgjigjur shkurt
Gazetar? Jo, shënoje aty, (duke iu drejtuar proces-mbajtësit)
Shitës gazetash, ngase s’donte të besonte se je gazetar.
Ti ishe edhe Ai që shkoje vjedhurazi në shtëpinë tënde, në Gjakovë,
Nga rojet e shtetit të bashkim-vëllazërimit me sy prej zymrydi.
Dramë ishte e tërë Arbëria.
Dhe të vranë
Kush e di për të satën herë, atë natë që t’i vranë shokët, dikund largë.
Kështu të vranë edhe me dhjetra mijëra here, gjatë dhe pas luftës,
E Ti e bëje një jetë të të vrarit në mesin e të gjallëve…
Paralufta kërkonte trimin e fjalës së Lirë, që ia di plagët një kombi.
Çdo ditë shkruaje faqeve të gazetave shqiptare,
Si një fenar i vetmuar… I papërsëritshëm dhe i veçantë.
Dhe na flisje për Liri, për jetë… Më 30 mars 1999, shtypi botëror
Solli lajmin e ekzekutimit tënd. E unë ta mbajta të pamën në bansën time,
Pa dëgjo, në mes të Zvicres, të pamen si një gjysmë-ilegali !
Të pamen shokut të vëllaut…
Pastaj doli se ishte lajm i rremë. E unë, kur të pash pas lufte
Të thash se s’do të mërzitem më për ty, një lum të tërë lotësh
I paskam derdhur kot, për Ty Teki.
E ti më pyete duke qeshur:
Pse a aq shumë u mërzitke ti për mua, a Kali ?...
Pastaj shkrove çdo ditë, në Bota sot, duke na i hapur sytë…
Që fare pak e dim se ç’është Liria.
Dhe ja, paskam gabuar. Unë sërish u mërzita pak për Ty.
E Ti shkove dje. E realizove vetën si rrallë kush dhe
Je, Teki Dërvishi, Lum i papërsëritshëm.
Je prej atyre shenjave më të çmuara të kësaj toke.
Je një nga ata librat më të shenjtë dhe më të mirë.
I tokës së Arbërit!
(I ftoj arsimtarët e shkollave fillore T’i marrin nxënësit e vet dhe t’i dërgojnë për të ndëruar Varrin e Kombit, për çka do t’iu jenë mirënjohës, (nxënësit – arsimtarëve) për gjithë jetën! Po edhe në rast se nuk mund të bëni këtë, së paku t’ua mësoni, se të dielën, më 3 korrik 2011, u varros një nga Figurat më të çmuara të Lirisë Kombëtare. Le të kuptojnë ata se lulet më të çmuara i dhurohen Luftëtarit – me penë në dorë).

Bota Sot

[Nosh]

Kush është Siri Sulejmani? – Shënim biografik



Nga Siri Sulejmani

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/09/siri_sulejmani-226x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/09/siri_sulejmani.jpg)Siri Sulejmani

Tani që iu ngjitem të shtatëdhjetave, kthej i qetë kokën prapa në thellësinë e viteve për të dhënë të shkurtër biografinë time:
U linda në 25 mars të vitit 1937 në fshatin Tragjas të Vlorës, sipas të thënave erdha në jetë aty nga mesnata. Pas luftës së dytë botërore u takova me dijen, pra me shkollën, në moshën tetë vjeç, në xhaminë e fshatit, ngaqë ajo ishte gati e vetmja godinë që i kishte shpëtuar zjarrit të luftës që e përvëloi dy herë Tragjasin. Mësuesi i parë, i ardhur nga Shqipëria e mesme, mbante mbi tavolinë një thupër prej thane me të cilën na fshikullonte hidhur kur nuk përgjigjeshim mirë apo kur bënim ndonjë prapsi. Pra, dijen e njoha bashkë me dhunën gjë që më jepte trishtim dhe nervozizëm. Në moshën gjashtë vjeç më kishte vdekur babai, kurse gjashtë vjet më vonë edhe nëna e për pasojë mori rrokullimën një kapital i tërë që familjen tonë e rendiste ekonomikisht në shtresën e mesme. Pas mbarimit të shkollës fillore shkova në Vlorë në konviktet e shtetit ku mbarova edhe shtatëvjeçaren. Qysh në adoleshencë instiktivisht mu kthye shpirti drejt librave jashtëshkollorë. I pari që më ndezi dëshirën për të lexuar, madje më nxiti kureshtjen për të njohur çdo gjë që më rrethonte,ishte një libër i vogël, në mos gaboj, me titullin “Kthimi i dallëndysheve”prej të cilit mësova se dallëndyshet që më bënin aq kureshtar, veçanërisht me punën për ndërtimin e foleve të tyre, poshtë strehëve të catis,vinin nga vise të largëta duke kaluar dete dhe oqeane për të jetuar muajt e ngrohet në vendin tim. Kurse sapo afroheshin shirat e vjeshtës largoheshin përsëri nga kishin ardhur, për t’u kthyer sërish në verë, pa harruar vendet ku kishin lënë foletë! Kështu librat ma rrëmbyen shpirtin aq sa duke i lexuar ato fshehur edhe në klasë, në orën e mësimit, ndodhte jo vetëm të merrja ndonjë vërejtje, apo të më nxirnin ndonjëherë nga ora e mësimit, por edhe të mos renditesha me nxënësit më të mirë në mësime. Lëndët ekzakte nuk i duroja fare, kurse orët e hartimeve, veçanërisht kur na jepej nga mësuesit temë e lirë, më pëlqente shumë! Kur mbarova shkollën shtatëvjeçare kërkova të shkoja në shkollën mjekësore, por nuk nuk mu dha e drejta ngaqë nga fisi i nënës kisha disa njerëz të akuzuar e të dënuar për qëndrimin kundër pushtetit komunist. Më dërguan për gjeologji, pra, për të bredhur nëpër male si bariu me dhi…! Ngushëllimin e gjeja te librat, te romanet plot aventura, dashuri e dhimbje, si: Bija e mallkuar, Tristani dhe Izolta, Gabimi i tmerruar, Zonja me kamelia, etj. Aty nga fundi i vitit të parë të shkollës së mesme më ndodhi një incident me një marinar sovjetik, pjesëtar i ekuipazhit të kryqëzorit “Nahimov” i cili kishte mbërritur në portin e Durrësit për të vizituar Shqipërinë, “motër të komunizmit” (vite më vonë atë incident e kam pasqyruar në tregimin, “Vëllai nga Siberia”në librin me tregime dhe novela:(UDHËTIM NË BOTËN E IMPONUAR). Për hatër të “mikut” më thirrën në këshillin pedagogjik ku pas një gjykimi të ashpër, me propozim të sekretarit të partisë, më thyen notën në sjellje e më pas më kaluan në shkollën profesionale po në Tiranë, nga ku pas dy muajsh më transferuan në qytetin Stalin (Kucovë). Pas dy vjetësh mbarova mësimet dhe mora dëshminë si mekanik dhe manovrator i makinerive të rënda me të gjitha notat pesa, (nota më e lartë në atë kohë) por notën e sjelljes nuk munda ta ndreqja dot ngaqë sic thuhej, isha i pa bindur dhe qëndroja “fodull” përpara profesorëve. Në këtë logjikë më duhet të kujtoj një “gabim” timin: Kur një profesor më tha se Partia na mëson të jemi punëtorë e kokulur, unë pa u menduar gjatë i thashë: por duke ecur përpara me kokën ulur zoti profesor, mos ndodh të përplasim kokën në ndonjë mur përballë?. Ky mendim ishte i mjaftueshëm që nota të më mbetej katër. Për çudi edhe në vitet që do të vinin sjelljen do ta kisha gjithmonë të dyshimtë , jo më për gjëra ordinere por për mosbindje ndaj urdhrave të kuadrove idiotë që nuk kapnin një libër me dorë. E nisa punën për herë të parë si buldozerist. Punë e vështirë, por duke qenë vetëm në kabinën e buldozerit siguroja pavarësinë për të cilën kisha aq shumë nevojë. Vitet iknin dhe mendimi mbi botën dhe njerëzit që më rrethonin “arkivohej”. Për fatin tim të keq, gjatë punës nëpër kantiere, më ndodhën edhe tre aksidente në rrethana të tmerrshme që më përballën me vdekjen. Gjurmët e tyre më mbetën në trup përjetë, por për fat jo në fytyrë. I përmenda këto pasi, padyshim që ishin një përvojë për njohjen e vetes, rrethanave dhe njerëzve që më rrethonin. I vetëdijshëm për udhën e fatit tim, bëra kujdes të mësoja sa më shumë profesione, gjë që më siguronte mundësinë e lëvizjeve nga një punë në tjetrën, kur diku nuk i duroja dot rrethanat. M’u bë mani njohja e sa më shumë vendeve, njerëzve, sidomos kurbetllinjve, pleqve me përvojë dhe të dënuarve politikë. Pra gërmoja në jetë për t’i parë të gjitha ngjyrat e saj. Kabinën e buldozerit, te ekskavatorit, të rulit apo të zetorit, ma “vizitonin” Tolstoi i Ana Kareninës dhe i romanit oqeanik “Lufta dhe paqja”, Cehovi i dhimbshëm, Xvajku i përshkrimeve të shkëlqyera, Hugoi, Balzaku, Heminguei, Remarku, Cervantesi, Dikensi, Floberi e shumë të tjerë. Ata më mësonin si të sillesha,me ç’sy të shikoja botën, si të vishesha e të ushqehesha, si ta vlerësoja jetën që një herë jetohet duke e vendosur atë me vetëdije mbi çdo gjë tjetër…
Xhek Londoni dhe Maksim Gorki me shembullin e tyre duke u ngritur nga hiçi në lartësitë e botës më ndezën në shpirt dëshirën dhe mendimin për të shkruar. Dhe prova ndodhi në një moshë të pjekur. Ndodhi natën, pas një dite tejet të lodhshme e të dhimbshme, pasi varrosa një shokun tim, të cilin në moshën tridhjetedy vjeçare e preu në mes makina, pas një përmbysje nga rrëshqitja në borë diku në veri të vendit. Thuajse fare instinktivisht, pa e menduar se po shkruaja një tregim, nisa të përshkruaja atë ngjarje tronditëse. Mu rishfaqën në dhomën ku jetoja i vetëm, nëna e shokut tim dhe nusja e tij e re me një fëmijë, kur u lëshuan me ulërima mbi arkivolin e njeriut të tyre të shtrenjtë,atje në varreza ku nuk donin të ja jepnin atë dheut të zi. Të nesërmen pasi u ngrita nga një gjumë i shkurtër, me vështirësi rendita letrat e shkruara pa numër faqesh. Leximi i tyre më bëri të përlotem, gjë që edhe më bindi se kisha shkruar një tregim prekës. Kështu vendosa ta dërgoja në shtyp, në revistën më të njohur letrare të kohës “NËNTORI”, por më përpara mendova të ndryshoja emrin, ngaqë ndërkohë kisha një dajo të dënuar rëndë, politik, i biri, i sigurt për rrethanat që e prisnin iu fut detit Jon me not natën dhe doli në Korfuz të Greqisë, për të përfunduar në Amerikë. Tre vëllezërit e tij, ndonëse nuk dinin asgjë për të, u arrestuan dhe u dënuan si armiq. Një tjetër kushëri i parë ishte pushkatuar, pa përmendur kushërinjtë e parë të nënës, si Skënder Mucon, avokatin e famshëm. Kjo “njollë politike” siç quhej në atë kohë, ishte e mjaftueshme që emri im të mos qëndronte gjatë i publikuar. Kështu që, nga Serri Ligu e ktheva në Siri Sulejmani, duke vënë për mbiemër emrin e babait, të cilit në juge te venditi thone Sylejmën. Për fat ndryshimi funksionoi. Ngaqë nga fshati isha larguar qysh në fëmijeri dhe as që dinin ku ndodhesha, Siri Sulejmanin e kujtonin kosovar, madje kjo gjë ndodh edhe sot për ata që nuk më njohin nga afër. Për fatin tim të mirë tregimi ra në dorën e njeriut fisnik, shkrimtarit të mirënjohur Sterio Spase,(me pas do beheshim miq deri ne fundin e jetes se tij} i cili nëpërmjet të një letre, ndonëse quante të gabuar këndvështrimin e ngjarjeve të përshkruara,ne tregim, më vlerësonte talentin e të rrëfyerit bukur dhe më kërkonte të shkoja në redaksi për tu konsultuar. Pas këshillave te tij, sipas kërkesave të “Realizmit socialist” iu bëra tregimit një ndryshim të thellë ngaqë në atë gjendje “notoja në ujërat e realizmit kritik”. Madje,i ndryshova edhe titullin,nga “Lot mbi tokën e zezë”, në “Lapidari në qafën e malit”, e nisa tregimin icili pas nje jave u botua në revistën në fjalë.
Krijimtaria më rrëmbeu dhe iu përkushtova me të gjitha mundësitë e nia,madje edhe ne publicistike. . Kur u mësua emri i vërtetë, unë isha autor i tre librave, i shumë artikujve në disa gazeta dhe revista. Isha bere anëtar i lidhjes së shkrimtarëve dhe i njohur e miqësuar tanimë me krijues të njohur dhe me ndikim zyrtar. Nuk mund te moa kujtoj me respekt perkrahjen miqesore dhe kembengulese te gazetarit te mirenjohur dhe zevendeskryeredaktor i gazates me te fuqishme “Zeri i popullit”Vangjush Gambeta kunder nje letre te ardhur nga vendlindja ime, ku rreshtoheshin nje numur i madh”Ballistesh”shumices se te cileve une u kisha degjuar vetem emrat!!. {Me Vangjon mbetem miq te mire deri von ne vitet e “demokracis”qe ai iku nga jeta}Me von mu ndodh prane edhe kujdesi i Dritero Agollit,icili si kryetar i lidhjes se shkrimtareve te Shqiperise e njihte mire morsen e shtetit por edhe realitetin dramatik te jetes tone…. Gjithsesi, me gjithë ecurinë e dukshme nëpër vite, asnjëherë nuk mu ofrua ndonjë punë në ndonjë gazetë apo revistë. Kështu që për plot pesëdhjetë vjet, duke futur këtu edhe kohën e kapitalizmit anarkik unë e ndoqa nga kabinat e ekskavatorëve zvarritjen e shoqërisë shqiptare dhe këtij shteti të përçudnuar, Nuk mund të harroj edhe faktin qesharak, që sa herë në bazë të rregullave dhe vlerës më jepej ndonjë çmim ai nuk duhej të ishte asnjë herë i pari… Por edhe unë ia bëra portretin asaj kohe në librin; NJE NDODHI NE KAFEN KURSAL,të botuar pas shumë shkurtimesh në vitin 1981,vit ky kur shoqëria shqiptare dridhej nga që kryeministri “legjendar” ishte gjetur i vrarë në banesën e tij dhe natyrisht më pas do vinin rrukullima tragjike. Pas botimit të atij libri icili u shit shumë shpejt nëpër libraritë e vëndit, mu mbyll përgjithmonë porta e shtëpisë botuese Naim Frashri.Nga qe per te ishte krijuar mendimi politik se personazhet e tij {kishin ne natyren e tyre nje fare mllefi, gje qe tregon mungesen e formimit ideor te autorit. Nga fillimi i viteve nëntëdhjetë, në poemën satirike EPOPEA E SOJIT ZARAR i portretizova të dy kohët:


Ju na hoqët lugën,
Kërrabën nëpër stane
Mëndja si pat shkuar
Turqisë Otomane

§ § §

Në skenë Fatosi,në tribunë Saliu
Turma laramane në britma Urra!
Shpresa e madhe në buzë na ngriu
Populli naiv prapë hosana…


Dhe sëfuyndmi, epikriza e kësaj shëtitje të ahkurtër e plot enigma si shaka e cuditëshme e Zotit , për mua është e shprehur në katër vargje:
Më duhet të ju flas hapur
I pa dituri ta dijë
Egoizmi mbret i botës
Interesi bir i tijë.
Ndonse i ndergjegjshen per kete,shpesh e kam anashkaluar interesin duke mbetur besnik dinjitetit dhe te vertetes,per tu perballur edhe me koston e tyre,por per fat te mire jo deri ne prangat e frikeshme…

SIRI SULEJMANI

[Nosh]

Çmimi “Azem Shkreli” për shkrimtarin Musa RamadaniPrishtinë, (Kosovapress) 28 Mars 2012 18:00http://kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/libraaaaaaa++_275644.gif

Juria Profesionale për vlerësimin dhe ndarjen e Çmimit Kombëtar Letrar për Vepër Jetësore “Azem Shkreli” dhe për Çmimet Vjetore për Letërsi, ka vendosur që për vitin 2011, Çmimi Kombëtar Letrar për Vepër Jetësore “Azem Shkreli” t’i ndahet prozatorit, poetit dhe dramaturgut Musa Ramadani.Ndërkohë, në kategoritë tjera, çmimet kanë shkuar për këta autorë: për veprën më të mirë në prozë i është ndarë Eqrem Bashës me veprën “Lakorja e ik’sit”, për veprën më të mirë në poezi i është ndarë Sali Bashotës me veprën “Dorëshkrimi i ngjallur”. Adil Ollurit i është ndarë Çmimi Letrar për veprën më të mirë në kritikë me veprën e tij “Romani postmodern shqiptar, ndërkaq për veprën më të mirë të përkthyer i është ndarë Smajl Smakës, për përkthimin e veprës ‘Tabuti i Sarajevës” të shkrimtarit Abdullah Sidran.
Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit pritet që shumë shpejt të organizojë edhe ceremoninë e ndarjes së këtyre çmimeve.
Të gjitha të drejtat e rezervuara nga A.P.L. KosovaPress- COPYRIGHT
Lajmi i plotë është ne sistemin me parapagim. Publikimi i plotë për lexim i këtij lajmi behët mbas 24 orëve. Ndalohet rreptësisht marrja dhe shpërndarja në media, portale... pa autorizim paraprak me shkrim nga A.P.L. KosovaPress.
Kontakt: parapagimi@kosovapress.com, tel: +37744966167

[Nosh]

Ekspozitë nga albanologu austro-hungarez Franc Baron Nopçahttp://www.botasot.info/mesme/EKSPOZITA_2.jpg

Kulturë Ekspozitë nga albanologu austro-hungarez Franc Baron Nopça Skicat e tij për gjuhën, kulturën, doket, historinë dhe etnografinë e shqiptarëve të veriut i përkasin viteve 1905-1913
Gjuha, kultura, doket, historia dhe etnografia e shqiptarëve të veriut kanë qenë në fokus të albanologut austro-hungarez Franc Baron Nopça. Skicat e tij janë prezantuar përmes një ekspozite në Bibliotekën Kombëtare. Shënimet e mbajtura nga albanologu i famshëm i përkasin harkut kohor 1905-1913. Shefja e albanologjisë pranë Bibliotekës Kombëtare na bën me dije se ky koleksion interesant publikohet për herë të parë në kuadër të 90 vjetorit të marrëdhënieve diplomatike Shqipëri- Hungari.
Ky koleksion i pasur ka qenë edhe një spunto për veprat e tij thotë Afërdita Sharrxhi.
Ndërkohë që kjo ekspozitë ka zgjuar kureshtjen e vizitorëve të specializuar dhe jo vetëm. Inxhinieri Bardhyl Aliko shprehet se ky koleksion e ka kthyer pas në kohë, pasi edhe ai për koncidencë i ka prekur të gjithë vendet që Nopce ka përshkruar në 6 ditarët e tij.
Ky koleksion ka qenë pjesë e Bibliotekës private të Mit’hat Frashërit, që ia ka dhuruar Bibliotekës Kombëtare.
Ngaqë ishte dhe gjeolog e paleontolog, ai iu përkushtua dhe hulumtimit gjeologjik të Shqipërisë, por veprën më të madhe ua kushtoi aspekteve të trashëgimisë dhe kulturës kombëtare, visaret e së cilës i mblodhi me aq kujdes gjatë udhëtimeve të tij, sidomos në treva të ndryshme të veriut.

Bota Sot

[Nosh]

Abetarja e Kosovës sipas shqipes standarde!http://www.botasot.info/mesme/abetare5.jpg

Abetarja e Kosovës do të shkruhet sipas shqipes standarde dhe do të shmangë dialektizmat, njoftojnë mediat e Tiranës, sikur e deritshmja nuk ka qenë sipas standardit?!
"Teksti shkollor me të cilin do të mësojnë nxënësit e klasës së parë në Kosovë, vitin e ardhshëm, do të jetë më i kuptueshëm për nxenësin dhe më metodik për mësuesin. Me këtë abetare të re mund të mësojnë dhe nxënësit shqiptarë, por kjo do të jetë në varësi të zgjedhjes që do të bëjnë mësuesit pasi në shkollat tona funksionon sistemi i teksteve alternative dhe kjo do të jetë abetarja e katërt në dispozicion të nxënësve të klasave të para".
Më tej theksohet se janë rreth 13 shtëpi botuese nga Kosova dhe Shqipëria që kanë dërguar pranë Ministrisë së Arsimit dhe Shkencës versionin e tyre të abetares, ku ai final pritet të shpallet nga një komionin i posaçëm vlerësues me 10 profesorë të njohur nga të dy vendet në muajin qershor. Kriter kryesor për shpalljen e fituesit do të jetë mënyra e hartimit të tekstit, por edhe çmimi i cili nuk duhet të kalojë vlerën prej 700 lekësh.
Abetarja e unifikuar do të jetë teksti i parë ligjor mes Shqipërisë dhe Kosovës, botimi i të cilës ka dhe një vlerë simbolike në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë së vendit tonë.

Bota Sot

[Nosh]

Festohet Dita Botërore e Teatrithttp://www.botasot.info/mesme/dita_boterore_e_teatrit.jpg

Edhe në Shqipëri ka filluar të festohet Dita Botërore e Teatrit. Ne kaudër të 50 vjetorit të kësaj dite, tetari i “Metropolit” ka hapur dyert për publikun e gjerë. Komedia “Karnavalet e Korçës”, e cila ka dhënë premierën vetëm pak kohë më parë, do të mund të shijohet nga publiku kryeqytetas pa bileta për këtë ditë.
Ndërkohë që edhe Teatri Kombëtar i Komedisë në kuadër të kësaj dite do të shfaqë mesditën e së mërkurës pa bileta komedinë “XXL TV” për nxënësit e shkollave të mesme. Qëllimi i kësaj dite është afrimi i publikut me teatrin. Ndërkohë që për këtë ditë nuk ka munguar edhe mesazhi nga John Malkovich, i cili në emër të Institutit Ndërkombëtar të Teatrit, pranë UNESCO-s, ka përshëndetur kolegët bashkëpunëtorët dhe miqtë e teatrit.
Uroj që puna juaj të jetë bindëse dhe origjinale. Të jetë e thellë, prekëse, meditative dhe unike.
Dita Botërore e Teatrit u nis më 1961 nga Instituti Ndërkombëtar i Teatrit. Ajo festohet më 27 mars nga qendrat kombëtare të INT dhe komuniteti ndërkombëtar i teatrit. Për të shënuar këtë ditë organizohen ngjarje kombëtare dhe ndërkombëtare të Mesazhi i parë i Ditës Botërore të Teatrit u shkrua nga Zhan Kokto (Jean Cocteau, Francë) më 1962.

Bota Sot

[Nosh]

U promovua Monografia e”Teatri i Pejës “ i autorit Sejdi BerishaNë ditën botërore të Teatrit
Me rastin shënimit të Ditës Botërore të Teatrit dhe të shënimit të 100 vjetorit të Pavarësisë se Shqipërisë, në Tetarin profesionist ‘Istref Begolli” në Pejë nën patronatin e kryetarit të komunës dr. Ali Berisha dhe të drejtoratit për kulturë, u promovua Monografia “Teatri i Pejës” i autorit Sejdi Berisha . Kryetari i KK të Pejës Ali Berisha i cili edhe e hapi këtë promovim tha se duke i mbeshtetur keto vlera dhe njerëzit që i krijuan ato, ndërojmë të kaluarën tonë artistike dhe trashigimin që ata na e lanë dhe pasurojmë vehten tonë më vlera të artit skenik të artistëve të kalibrit kombetar. Shpresa Gjonbalaj drejtoreshë e Drejtoratit të Kulturës , Rinisë dhe Sportit foli për vlerat skenike që u kultivuan më dekada në ketë tempull të artit skenik që nga vitet 1939 e deri në ditët e sotit. Institucionet e kulturës në Pejë tha ajo kanë mbeshtet krijuesit e vlerave artistike të cilat janë një thesar i qmuar i vlerave tona shpirtërtore . Vlerat e artit skenik Pejanë kanë pasuruar historiografine skenike të Kosovës më ëmra emblematik artistësh që kanë arriojtë majat më të larta të artit skenik botëror.
Për Monografinë “Teatri i Pejës “ të autorit Sejdi Berisha foli njeri nga recenzentet e sajë Halil Gashi i cili tha se Monografia e Berishës në 280 faqe dhe 240 fotografi shpalos rrugëtimin të gjashtë dekadave te artit skenik në Pejë.
Gashi u shpreh se është i gjatë vargu i atyre qe u ngjitën në këtë skenë qoftë si mysafir të këtij Teatri si; Bekim Fehmiu, pastaj Vllezërit Hadi e Jahja Shehu , Nexhmije Pagarusha, Muharrem Qena apo atyre që i mbetën besnik kësaj skene të gjeneratave që vijnë pas si Ilajz Nushi e Ruzhdi Spahiu , Muharremi Dina e Kadrush Bala , Ekrem Kryeziu, Faruk Begolli , Mevlyde Valla , Xhehavire Kullashi, Igballe Qena Selami Taraku , Selman Lokaj ,Shaip Grabovi, Nuradin Sadiku , Sejdi Berisha , Ymer Osaj, Sofije Gashi , Ahmet Jakupi, Avdullah Shala , Viktor Gashi etj . Duhet ti mbeshtetim edhe brezin e rinjë të cilet kanë edhe shumë për ti dhënë artit skenik pejanë si Nimon Muqaj , Labinot Lajqi, Rudina Zhara e shume te tjerë. Profesori i i historisë se artit Hivzi Muharremi e ka vlersuar veprën e Sejdi Berishës si nje veper Antologjike për teatrin e Pejës e shkruar më një gjuhë të argumentuar shkencore e të qartë , ndonse ai është njohës i mirë i artit skenik pejanë duke qenë edhe vetë pjesë e pa ndarë e skenës .
Duke falenderuar për mbeshtetjen e dhënë për daljen në dritë të kësaj monografie , autori Sejdi Berisha tha për vepren e vetë se ‘jamë përpjekë të sjell para jush vlerat e skenës të qytetit tim “, në mënyrë që lexuesi të dijë për keto vlera pa i mbulluar pluhuri i harresës.
Drejtor i Teatrit të qytetin Niman Muqaju dhe Lirije Haziraj kanë sjellë momente artistike nga krijimtaria e autorit të kësaj vepre, z, Sejdi Berisha .
Mysafir në këtë promovim ishte edhe drejtori i Qëndrës Kulturore në Prishtinë, Ismet Biner i cili e ka vlersuar lartë kulturën e Pejës duke përmendur se autori i Himnit Turk vie nga Dukagjini.
S.Mulliqi

Bota Sot

[Nosh]

Musa Ramadani fitoi Çmimin “Azem Shkreli”http://www.botasot.info/mesme/musa.jpg

Juria Profesionale për vlerësimin dhe ndarjen e Çmimit Kombëtar Letrar për Vepër Jetësore “Azem Shkreli” dhe për Çmimet Vjetore për Letërsi, ka vendosur që për vitin 2011 Çmimi Kombëtar Letrar për Vepër Jetësore “Azem Shkreli” t’i ndahet prozatorit, poetit dhe dramaturgut Musa Ramadani.
Ndërkohë, në kategoritë tjera, çmimet kanë shkuar për këta autorë: Çmimi Letrar për veprën më të mirë në prozë i është ndarë Eqrem Bashës me veprën “Lakorja e ik’sit”; Çmimi Letrar për veprën më të mirë në poezi i është ndarë Sali Bashotës me veprën “Dorëshkrimi i ngjallur”.
Adil Ollurit i është ndarë Çmimi Letrar për veprën më të mirë në kritikë me veprën e tij “Romani postmodern shqiptar; ndërkaq, Çmimi letrar për veprën më të mirë të përkthyer i është ndarë Smajl Smakës, për përkthimin e veprës ‘Tabuti i Sarajevës” të shkrimtarit Abdullah Sidran.
Juria që ishte në përbërje nga Rifat Ismaili, Engjell I. Berisha, Qibrie Demiri, Jonuz Fetahaj, Bajram Rugovali, ka vlerësuar se poeti dhe prozatori Musa Ramadani me krijimtarinë e vet ka ndikuar në avancimin e kulturës së shkrimit dhe zhvillimin e formave të reja shprehëse që u qëndrojnë pranë veprave të mëdha të letërsisë evropiane.
Po ashtu, juria vlerëson se Ramadani me veprën e tij shumëdimensionale e përmbushi misionin e krijuesit të përkushtuar, që nëpërmjet artit ta kultivojë dhe afirmojë botën e etnisë në përmasa qytetëruese, njerëzore.
Ndarja e Çmimit Kombëtar Letrar për vepër jetësore “Azem Shkreli” dhe Çmimet Vjetore për Letërsi, janë të parapara me një rregullore që mban po këtë emër, e që është nxjerrë në vitin 2009.
Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit pritet që shumë shpejt të organizojë edhe ceremoninë e ndarjes së këtyre çmimeve.

Bota Sot

[Nosh]

Botuar: 29 Mar 2012
Një libër në Paris për Xheraldinën Në Panairin Ndërkombëtar të librit në Paris u prezantua edhe botimi i titulluar "Xheraldina, Mbretëresha e Shqiptarëve" - i autores franceze Joséphine Dedet, botuar nga shtëpia botuese "Belfond" në Francë.
http://lajmet.com/images/me_teper_poshte.gifhttp://lajmet.com/images/me_teper_poshte.gifhttp://lajmet.com/images/me_teper_poshte.gif vazhdon (http://lajmet.com/#1)


Në Panairin Ndërkombëtar të librit, i cili u zhvillua gjatë muajit Mars në Paris, ndërmjet stendave të shumta të mbushura me libra, albume, enciklopedi, e periodikë nga e gjithë bota, 2000 shkrimtarëve dhe 1200 shtëpive botuese, ishte i pranishëm edhe një botim, i cili hedh dritë mbi historinë e figurave të shquara të Shqipërisë. Është fjala pikërisht për autoren franceze Joséphine Dedet, e cila prezantohej me ribotimin e librit «Xheraldina, Mbrëteresha e shqiptarëve», botuar në shtëpinë botuese « Belfond » në Francë.
Përmes Xheraldinës historia e Shqipërisë dhe e Ballkanit
Autorja e librit, Josephine Dede, shpjegon se kjo është hera e parë që shkruan një temë mbi Shqipërinë : «Këtë libër, në formën e një biografie e kisha përfunduar qysh në vitin 1996, dhe ky është ribotimi i tij më i pasuruar, e më i plotë. Kam dashur të shtoj shumë dëshmi interesante, fakte të tjera, dhe kapituj me informacione të reja e të rralla, prej njerëzve që sot fatkeqësisht nuk jetojnë më. Për hartimin e këtij libri më shtyu më së shumti vetë personazhi kryesor, Mretëresha Xheraldinë, e cila ishte një grua e shquar, që pata fatin ta njihja nga afër personalisht. Me të kam pasur një korrespondencë të bollshme prej disa vjetësh. Përmes personazhit të Mbretëreshës Xheraldinë, unë po tregoj në një këndvështrim të veçantë edhe historinë e Evropës e marrëdhëniet e saj me rajonin e Ballkanit.
Xheraldinë Aponyi kishte lindur në Perandorinë Austro-Hungareze në vitin 1915. Ajo vinte nga një nënë amerikane dhe një baba hungarez. Kjo bëri që ajo të ishte e kultivuar me kulturën më të mirë të dy kontinenteve. Xheraldinë Aponyi takoi Mbretin shqiptar Zog i 1-rë në vitin 1938 dhe u dashurua njëkohësisht edhe me të por edhe me Shqipërinë. Për studiuesen franceze, në një farë mënyre Mbretëresha Xheraldinë përfaqësonte një pasarelë midis shumë kulturave, të cilën donte ta aplikonte me gjithë shpirt në Shqipëri. Studiuesja, e dashuruar me historinë e mbretëreshës shqiptare, të atij mbreti dhe të këtij vendi të shqiponjave, vendosi ta shkruajë dhe t'ua tregojë lexuesve të shumtë frëngjishtfolës, historinë e saj.
Punim serioz mbi mbretëreshën shqiptare
Mbretëresha Xheraldinë ishte njëkohësisht një grua e shquar dhe shumë e bukur. Ajo karakterizohej edhe nga një shpirt i madh, një zgjuarsi dhe një zemërgjerësi e spikatur. Të gjitha dokumentat tregojnë se ajo e dashuroi menjëherë Shqipërinë, ndonëse nuk pati shumë kohë që të qëndronte aty, veçse një vit. Në këtë kohë ajo filloi të mësonte edhe gjuhën shqipe. Më pas, në 63 vitet e ekzilit të saj jashtë vendit, ajo u përpoq me të gjitha forcat që t'i ndihmonte shqiptarët e diasporës.

Më në fund, në viti 2002, ajo arriti të realizonte ëndrrën e saj dhe të kthehej në Shqipëri deri sa vdiq si një shqiptare në tokën që e kishte adoptuar dhe siç kishte dëshiruar ». Magali Brenon, drejtuese në shtëpinë botuese « Belfond », thekson se do të kishte qenë më mirë nëse në këtë panair do të kishte edhe libra apo tema të tjera që tregonin historinë e Shqipërisë apo të figurave të tjera të spikatura të saj në marrëdhënie me Ballkanin apo me botën. «Lidhur me botimet tona mund të them se kjo ishte hera e parë që botonim një libër mbi Shqipërinë, mbi historinë apo mbi personalitetet e spikatura e të veçanta të Shqipërisë. Dëshiroj të vlerësoj edhe punën e bërë nga autorja e librit si një punë tepër serioze e të bazuar mbi dokumenta e dorëshkrime të shumta me me një cilësi tepër të lartë. Ne si shtëpi botuese « Belfond » jemi të hapur të presim edhe autorë të tjerë që dëshirojnë të botojnë mbi tema të tilla për Shqipërinë apo edhe për Ballkanin të cilat nuk kanë qenë shumë të njohura për lexuesit frëngjishtfolës ».
Ndihmesa nga familja mbretërore
Skënder Zogu, anëtar i families mbretërore në Francë, është njëkohësisht edhe njëri prej protagonistëve që i ka ofruar materialin bazë shkrimtares franceze për të shkruar këtë libër. Ai kujton se shkrimtarja Joséphine Dedet, përpara disa viteve kishte kërkuar kontakt për të mbledhur informacione mbi jetën dhe aktivitetin e Mbretëreshës Xheraldinë. "Unë më parë kam jetuar së bashku me Nënën Mbretëreshë dhe me mbretin Zog dhe kisha shumë materiale, dokumenta, e relike për t'i ofruar. Autorja e librit nuk u mjaftua vetëm me kaq, ajo shkoi deri në Afrikën e Jugut për ta takuar direkt Nënën Mbretëreshë, Xheraldinë. Aty Josephine Dedet konsultoi të gjitha arkivat e saj dhe nxori këtë libër të dobishëm. Mund të them se ky botim ka plotësuar informacionin mbi jetën dhe veprën e saj. Nëna Mbretëreshë gjithmonë ishte shprehur se kishte vetëm një ëndërr, të qëndronte në Shqipëri, pranë shqiptarëve, dhe aty të prehej përjetesisht. Kjo vërtetohet edhe në këtë botim."
Historikisht Franca ka qenë një vend që ka koleksionuar dorëshkrime, relike të vjetra, dokumenta autentike, të cilat në një farë mënyre shërbejnë si bazë për hartimin e botimeve të ndryshme. Tomi Frashëri, i diplomuar në Francë në fushën e drejtësisë, sjell eksperiencën e vet: "Një nga aktivitetet që familja mbretërore ka pasur në Francë, sidomos nën përkujdesjen e Mbretëreshës Xheraldinë, ka qenë themelimi i një fondacioni mbretëror shqiptar.
Koleksioni i familjes mbretërore
Në vitin 1984, në kështjellën La Chapelle-d'Angillon, në Francë u vendosën mjaftë materiale e dorëshkrime të çmuara me vlera historike, për t'u ruajtur dhe për t'u paraqitur në stenda muzeale. Ky ishte koleksioni i Pol Bej Adamidi Frashërit, i cili ishte përfaqesuesi i familjes mbretërore në mërgim në Spanjë. Një pjesë e koleksionit ishte e përbërë me vepra arti, të cilat janë shitur në ankande dhe pjesa tjetër përbëhej nga dokumente që flisnin mbi historinë e Shqipërisë. Këto elemente ai ia la në patronazh families mbretërore me kusht që nëse ndonjë ditë familja mbretërore shqiptare do të kthehej në Shqipëri, atëhere ky koleksion duhej të vinte në vend e të ekspozohej për të gjithë, pasi përbëhej nga materiale që i përkisnin historisë së Shqipërisë."
Larg formave tradicionale në Edicionin e 32-të të Panairit Ndërkombëtar të Librit në Paris, një vend të posatshëm zinte interesimi i publikut për format e reja të përdorimit të teknikave elektronike e dixhitale për pasqyrimin e të gjithë kësaj letërsie. Të ftuarit e nderit në këtë edicion të 32-të të këtij evenimenti ishin Letërsia Japoneze në përgjithësi, dhe autorët e ardhur nga kryeqyteti Rus -Moska. Artan Kutra/V.I./Liria

[Nosh]

Marubët magjikë
http://www.botasot.info/mesme/SPECIALE_MARUBI_SPECIALE.jpg


Udhëtim në 100 vjet fotografi shqiptare që ruhen në fototekën e Shkodrës
Rreth një shekull e gjysmë më parë, në vitin e largët 1858, një italian i quajtur Pietro Marubi, që kishte mbërritur në Shkodër si emigrant politik, fiksoi me aparatin e tij primitiv fotografinë e parë shqiptare.
Falë këtij fotografi, por edhe dinastisë që ai krijoi, ne shqiptarët kemi tashmë një fond fotografish, që shumë studiues, përfshirë të huaj, e konsiderojnë me plot të drejtë si thesarin e Shkodrës.
Pikërisht në formën e një udhëtimi përmes vlerave të këtij fondi fotografish pak, apo aspak të njohura, vjen i ndërtuar edhe dokumentari me titull “Marubët magjikë”

Bota Sot

[Nosh]

Nënat e kombit, historia e motrave Sevasti dhe Parashqevi Qiriazihttp://www.botasot.info/mesme/MOTRAT_GIRJAZI_SPECIALE.jpg

Patrioteve që u detyrohemi më shumë për çështjen kombëtare
Në vitin 1979 të gjithë shqiptarët shijuan efektet mbresëlënese të filmit patriotik “Mësonjëtorja”, realizuar me aktorët më të mirë të kohës. Njëkohësisht kuptuan se bëhej fjalë për çeljen e shkollës së parë shqipe të vajzave në Korçë, por vetëm kaq. Për habi propaganda e kohës, apo një mendje e djallëzuar ishte kujdesur që në asnjë rast të mos shkohej në cilësimin e personazheve të veçantë historikë. Të emrave realë të cilëve u dedikohej filmi. Pra në asnjë rast nuk u tha se skenari ishte ndërtuar mbi biografinë e patriotes Sevasti Qiriazi, që në film vjen me emrin Dafina si dhe të vëllait të saj më të madh, Gjerasimit, mishëruar në personazhin e Stefan Bardhit.
Po përse në këtë film patriotik, që evokonte një ngjarje të shekullit të 19, të rreth 90 viteve të shkuara, nuk përmendeshin emrat e personazheve realë, apo qoftë një dedikim në fillim apo në fund të filmit?
E thënë me pak fjalë, edhe pse artistët kryesorë, kishin kaluar ditë të tëra pranë familjes së Qiriazëve, që të futeshin sa më mirë në rol, propaganda e kohës nuk e kishte parë të arsyeshme të identifikonte filmin me këtë familje.

Bota Sot

[Nosh]

Lihet në harresë, shpella e Trenit në Devollhttp://www.botasot.info/mesme/shpella-e-trenit.jpg

Shpella e Trenit në Devoll të Shqipërisë, një vlerë e trashëgimisë historike në rajonin juglindor duket e lënë në harresë nga vizitorët dhe turistët por edhe nga shteti.
Shpella është e hapur dhe pa roje gjë e cila lejon hyrjen e lirë, ndërsa mungon sinjalistika orientuese. Mungesa e një guide turistike, pjesë e të cilës të jenë të gjitha sitet arkeologjike apo monumentet e kulturës së qarkut të Korçës ka bërë që një pjesë e mirë e tyre të lihet në harresë nga vizitorët.
Shpella e Trenit, përfaqësuese e artit shkëmbor në territorin e Shqipërisë është një prej elementeve që bart në vetvete një masë të madhe vlerash arkeologjike, por ngjan thuajse e lënë në mëshirë të fatit.
Shpella, e cila është një dëshmi e popullsisë autoktone sipas specialistëve do të ishte një atraksion turistik për turistët vendas dhe të huaj.
Shpella e Trenit ndodhet në pjesën perëndimore të liqenit të Prespës së Vogël dhe daton nga viti 6000 p.e.s. Shpella është studiuar për vlerat e saj historike dhe natyrore. Ajo daton nga periudha e neolitit te vone e deri ne mesjete. Në shpellën e Trenit është gjetur një larmi objektesh si piktura por edhe punimet qeramike të cilat janë një vlerë dhe dëshmi e vërtetë e banimit të hershëm të saj.

Bota Sot

[Nosh]

Lek Pervizi: “KURBINIT” ( Poemë)
http://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/04/skanderberg.jpg (http://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/04/skanderberg.jpg)

Nga thellësia e kohnave të kalueme
emni yt
krenarisht u ruejt ndër shekujt
Kurbin
tokë e Ilirëve Arbanë
ndërthurun me ngjarje historike
të madhërishme
me gojdhana
legjendare
e kangët e bukura të trimnisë
të këndueme nga belhollat zana
me lahutën e malsisë.Akoma
ndër malet e fushat e tua
jehojnë luftat e albanëve ilirianë
kundër legjioneve romake
ndigjohet trokitja e kalorsisë kurbine
ushton kushtrimi i rrebtë i Kastriotit
dhe i princave Skuraj
që përhapët anëmbanë.Ndigjohet vringëllima e shpatës fitimtare
të Gjergjit të Madh
të Skendërbeut
kryezotit
që me burrat e Kurbinit dhe Kruetanë
mburojë iu banë Kombit Shqiptar
Europës
Krishtënimit mbarë!.Gjokset e bijve të tu
Kurbin
nuk iu tremben shigjetave tartare
të janiçërëve të Stambollit
nuk iu përkulën dhunës dh’egërsisë
të hordhive gjakatare të Anadollit
kryelartë përherë
kala e pamposhtun e shqiptarizmit
qëndrove
krahinat e tjera
pate pranë
mirditorë trima
e burrat kruetanë.I bane ballë me guxim vetmohues
diktaturës mizore
që të pllakosi në kohën e gurit
e deshi të njollosë
lavdinë e Flamurit
që madhërisht u shpalos
prej bijvë të tu luftëtarë
prej burrave të Kurbinit
me Gjin Pjetër e Skurajt
në Milot
ku
me germa t’arta
shkruhej historia jote
për jetë e mot !Mbi truellin tand mijavjeçar
u ngritën kishat e para kristiane
u derdh gjaku i dëshmorve të parë të fesë
Shën Vlashi pëshkop
u flijue martir
që në Sebaste kish selinë
e në shpellat e maleve laçiane
gjeti strehim
nga persekutimi i romakut mizor
ish shekulli i katërt
pas lindjes së Krishtit hyjnor!Ndër vite u ngrite në kryengritje
e gjithmonë në ballë të ka pri
ajo dera e Skurajve fisnike
me kala e kulla të rrënueme
prej taborreve të turkut të zi
e nuk u dorëzue kurrë
tuj luftue për atdhe e për liri.Në malin e Laçit ngrihej
hyjnore
kisha e Shna Ndout të mrekullisë
dhe lart në malin e Skurajt në Shna Premte
mbahej e ndezun e gjallë
gjuha shqipe
me shkollën e pare
nën sundimin barbar t’osmanllisë.Nga Sebaste te Laçit pati origjinë
Klementi i njëmbëdhjetë
papa i madh reformator
që për atdhe quente Shqipninë
dhe iu përkushtue Kombit Arbnor
me mish e me shpirt
kur ish koha e territ kobnor
të pushtimit t’egër të Turkisë
kur në këtë trevë të Kurbinin,
ndizej lufta e lirisë
e Skuraj printe si gjithmonë
në ballë të luftimit
me burrat e fisit të madh të Pervizit
që gjoksin i vunë Lirisë
që u gjetën atje në Lidhjen e Prizrenit
me Abdyl Frashërin e shumë patriotë
për t’i dalë Shqiptarisë zot.Pushka anëmbanë krisi
u sulën hordhitë turke të Dervish Pashës
dhe kullave të Skurajve u vunë flakë përsëri
e gjithë veriut me shpi për shpi
por nuk mposhtej zogu i shqipës
as nuk mposhtejshin bijt e Kurbinit kurrë
në luftën e vendosun për liri!Gju për gju me Gjin Pjetrin
Plakut ligjëvenës
at Shtjefën Gjeçovi
radhiste Kanunin e Lek Dukagjinit
Kanunin e maleve shqiptare
dhe Patër Klement Milaj
shkruente historinë e Kurbinit
shkruente për Gjin Pjetrin
për burra luftëtarë
për lufta e beteja
qysh nga Pllana e Zheja
deri te Skuraj e Tallajbeja
për burrat laçianë milotas
zhenjanë lesteras e shllaznianë
malbardhas shkopetas gallatas
gurrzakë e bregamatas
që në t’aguem të 28 nandorit mes Milotit
t’ati viti vitit të ‘dymbëdhjetë
mbi vidhin e madh të Kokajve
shpalosnin Flamurin e Kastriotit
me fjalën e rrebtë trimnore
të Gjin Pjetrit
dhe me krismen e gjashtës së tij mizore
e të treqint pushkëve breshëri
të treqint burrave luftëtarë
të Kurbinit e Krujës mbarë
Rroftë Liria
Rroftë flamuri kuq e zi !Kurbin
të jeshë kurdoherë krenar
se ke nxierrë princa e luftëtarë
njerëz të ditun e shejtorë
prijsa dhe udhëheqës popullorë
shkollarë
burra shteti e gjeneralë
luftëtarë e trima të rrallë
që përballë vështirësisë
gjithmonë
i dolën zot Shqipnisë.Të jeshë kryenaltë Kurbin
kurdoherë
kohna të tjera kanë me ardhë
do të lartësohet historia jote
do të kumbojë e parreshtun
frymëzuese
e papërmbajtun
fjala e bijve të tu mendimtar
heroizmi tyne i papërmbajtun
në vitet e ardhshme
lavdi – plote !http://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/04/Lek-Pervizi-Bruksel-2010.jpg (http://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/04/Lek-Pervizi-Bruksel-2010.jpg)

Lek Pervizi, Bruksel, 2012

[Nosh]

Ndahet nga jeta aktori dhe regjisori i mirënjohur Sheri Mitahttp://www.botasot.info/img/Sheri_Mita.jpg
Aktori, shkrimtari dhe regjisori i mirënjohur Sheri Mita është ndarë sot nga jeta në moshën 69 vjeçare, njoftoi familja e të ndjerit.
Sheri Mita, është lindur në Fterrë të Sarandës më 14-03-1943. Mbas shkollimit të mesëm, kreu Institutin e Lartë të Arteve dega Dramaturgji në vitin 1967. Fillimisht emërohet po aty pedagog i mjeshtërisë së aktorit, por hiqet për arsye biografike. Emërohet regjisor në Kinostudio, aktor në Teatrin Popullor etj., deri sa u dërgua si regjisor në Estradën e Beratit, nga ku kthehet në Tiranë në vitin 1989 fillimisht si regjisor në Cirkun e Tiranës.
Në vitin 1993 emërohet në Estradën e Tiranës si drejtor e vitet e fundit udhëheqës artistik. Në vitin 2004 doli në pension.
Ka dhënë kontribut të veçantë si aktor dramatik, por dhe komik. Ka luajtur role në 16 filma artistikë, si në filmat “Ngadhënjim mbi vdekjen”, “Yjet e netëve të gjata”, “Ballë për ballë”, “Gjeneral Gramafoni’, “Veterani”, “Në fillim të verës”, “Valixhja me një milion dollarë” etj. Ka interpretuar si aktor në teatër, si te pjesët “Shtëpia në bulevard”, “Fytyra e dytë”, ‘Arturo Ui”, ‘I pazëvendësueshmi” etj.
Si regjisor, përveç dhjetëra numrash estrade, ka vënë në skenë në Teatrin Popullor, në Fier, Berat, Korçë etj. disa drama e komedi.
Si krijues letrar, ka shkruar gjashtë drama e komedi. Katër prej tyre: dramat “Vite të paharruara” dhe “Dy krisma në Paris” dhe komeditë “Këshilli i ndrikullave” dhe “Familja e madhe” kanë fituar çmime në konkurset kombëtare të dramaturgjisë dhe Festivalet Kombëtare të Teatrove. Në vitin 2004 u nderua me Urdhrin “Naim Frashëri i Artë”.
Kush ishte Sheri Mita
Sheri Mita është lindur në fshatin Fterrë të Sarandës më 14-03-1943 dhe vdiq me 2-4-2012. Ka mbaruar Institutin e Lartë të Arteve "". Përveçse aktor, është edhe një skenarist dhe dramaturg i mirënjohur. Ka shkruar dhe ka vënë në skenën e Teatrit "Migjeni" të Shkodrës Komedinë "Këshilli i Ndrikullave". Ka shkruar dhe ka vënë në skenë në Teatrin e Fierit Dramën: "Dy krisma në Paris", "Vite të Paharruara". Nga Viti 1976 deri në vitin 1989 ka qenë regjisor dhe dramaturg i Teatrit dhe Estradës profesioniste të Beratit "Margarita Tutulani" ku ka vënë në skenë me dhjetëra komedi, drama dhe variete. Është dekoruar nga Presidiumi i Kuvendit Popullor me Urdhrin "Naim Frashëri i Artë" si dhe është nderuar me Titullin "Qytetar Nderi' i Krahinës së Lukovës dhe Sarandës.
Filmografia
Kronikë provinciale (2009) Prifti
Oreksi i madh - (1995) (TV)
Familja ime - (1987) .... Stavri
Të mos heshtësh - (1985)
Gjurmë në dëborë - (1984)
Nata e parë e lirisë - (1984)
Skëterrë 43 - (1980)
Gjeneral gramafoni - (1978)
Ngadhnjim mbi vdekjen - (1967) .... Villi Heller
Njerëz në rrymë Inxhinjeri
Yjet e netëve të gjata Xhelo paterica
Operacioni "zjarri" Gjin Martini
Ballë për ballë Gazetari rus
Vetmi Petraqi
Kronike e një nate Austriaku Jozef
Vitet e pritjes Qendro Bukhudhra
Përdhunuesit... Shefi i sigurimit
I paharruari.. Ndjekësi
Gjoleka i biri i Abazit ..Daja
Rrugicat që kërkonin diell - Kryetari i njësitit


Bota Sot

[Nosh]

Ekspozita “Ngjyra stinësh në Gjirokastër”http://www.botasot.info/img/Still001.jpg
Piktori, Pëllumb Puci sjell pamjet përmes një koloriti të ngrohtë
Piktori, Pëllumb Puci ka prezantuar punimet e tij më të fundit në Muzeun Historik në ekspozitën, të titulluar “Ngjyra stinësh në Gjirokastër” . Në këto punime shtëpitë monumentale të qytetit të gurtë idealizohen dhe marrin forma e pamje magjike, ndërkohë që autori largon format e ngurta dhe ngjyrat e zbehta të gurëve shekullorë, duke realizuar me virtuozitet pamje me kolorit të pasur e të qartë.
Ai vendos raportin perfekt të komunikimit me qytetin, nëpërmjet ngjyrave, lëvizjes së penelit dhe mendimit të tij.
Autori pikturon dhe fikson Gjirokastrën magjike, ashtu si e trillon syri, mendja dhe peneli i tij i tejngopur në ngjyra.
Ekspozita veç origjinalitetit vetiak spikat edhe me identitetin shqiptar me elementët bashkëkohorë të pikturës europerëndimore. Artisti ka ekspozuar në Tiranë, Gjirokastër, Holandë, dhe Zvicër. Në vitin 2004 ai ftohet nga UNESCO për të marrë pjesë në një ekspozitë ndërkombëtare në kalanë e Gjirokastrës të fokusuar në pasqyrimin artistik nëpërmjet arteve pamore të vlerave të trashëgimisë kulturore të këtij qyteti.


Botta Sot

[Nosh]

Inva Mula rikthehet në skenë një muaj pas lindjeshttp://www.botasot.info/img/inva_mula.jpg
Sopranoja Inva Mula edhe pse shtatzënë dhe në pritje të vajzës së saj të parë me bashkëshortin Et’hem Ramadani, nuk i ka lënë pas angazhimet e karrierës artistike. Vetëm një muaj pas lindjes së paraparë, ajo do të ngjitet në skenën e Festivalit të Muzikës Klasike “Choregies Orange”, në një nga monumentet më të bukura në Francë, që vjen si dëshmi e epokës romake. Në këtë skenë do të shfaqen në fillim të muajit korrik dy nga operat më të famshme të Puçinit, “La Boheme” dhe “Turandot”.
Sipas AFP-së, sopranoja shqiptare Inva Mula do të interpretojë rolin e saj më të dashur, Mimi në operën “La Boheme”, që çel edhe festivalin më 7 korrik.
Programi i festivalit është bërë publik pak ditë më parë, çka do të thotë dhe rikonfirmim nga ana e Inva Mulës, e cila do të jetë pjesë e projektit të vënies në skenë të kësaj opere.
Ndërkohë që duket se sopranoja edhe pse shtatzënë, është e angazhuar në provat e koreanit Myung-Whun Chung që do të vërë në skenë këtë opera. “Ylli i skenave operistike, sopranoja Inva Mula është mësuar tashmë me rolin e Mimi-t te opera ‘La Boheme”, transmeton Balkanweb.
Festivali operistik “Choregies Orange” zhvillohet nga data 7-31 korrik, por biletat për publikun janë shitur tashmë dhe programi i festivalit është publikuar pak ditë më parë në një konferencë për shtyp.
Ky festival është ndër ngjarjet më të rëndësishme që daton që nga viti 1860 dhe është festivali më i vjetër në Francë.
Skena antike ku zhvillohet ky festival pranon rreth 9 000 shikues dhe është një nga skenat që renditet në vendet e para për sa i përket akustikës. Përdorimi i kësaj skene për shfaqje muzikore filloi të përhapej aty rreth vitit 1971 dhe në këtë skenë janë ngjitur këngëtarët më të mëdhenj lirikë të të gjitha kohërave.


Bota Sot

[Nosh]

Mbetja e Titanikut – nën mbrojtje të UNESKO-shttp://www.botasot.info/img/titanic4.jpg
Mbetja e Titanikut këtë muaj do të merret nën mbrojtjen e UNESKO-s, pasi ka qëndruar në fund të Oqeanit Atlantik, për më tepër se 100 vjet.
Mbetja, e zbuluar në vitin 1985, qëndron në ujërat ndërkombëtare dhe nuk i nënshtrohet mbrojtjes së asnjë shteti.
Por, pas një shekulli, mbetja e anijes së fundosur i takoi juridiksionit të Konventës së Kombeve të Bashkuara për Mbrojtjen e Trashëgimisë Kulturore Nënujore nga viti 2009.
Anija britanike e udhëtarëve, Titanik, e kishte goditur një maje akulli në udhëtimin e saj të parë dhe është fundosur në thellësinë prej 4 mijë metrash në Njufundland, më 14 prill të vitit 1912. Me këtë rast e kanë humbur jetën 1514 udhëtarë, që ishin në anije.
Kjo mbetet njëra nga katastrofat më të mëdha të anijeve në kohën e paqes në histori.
100 vjetori i kësaj ngjarje tragjike po shënohet me zhvillime kulturore dhe historike në Britani dhe në Shtetet e Bashkuara, për ku lundronte anija.


Bota Sot

[Nosh]

Shqiptarja Rita Ora, një “Rihanna” e re në muzikën pophttp://www.botasot.info/img/ritaora.jpg
E kanë pagëzuar si “Rihanna e re”, por ajo Rita Ora nuk ka ndërmend të kalojë si sozi e askujt.
Sigurisht ngjashmëria me këngëtaren me ngjyrë ekziston, por 21 vjeçarja e lindur në Shqipëri dhe e rritur në Londër duket se dëshiron të ecë nën emrin e vet.
Siç raporton noa.al, e zbuluar nga Jay-Z në albumin e saj të parë që pritet të dalë këtë verë, këngëtarja i dedikon videon "R.I.P".
Përveç pamjes dhe sensualitetit, te Rita vërehet më shumë dëshira për të shpërthyer.
Në video së bashku me Tinie Tempah, Rita Ora nuk paraqet skena seksi por prezantohet si një “vajzë e keqe”.
Kënga e cila premton një sukses të vërtetë është shkruar nga Drake ndërsa produksioni i është besuar Chase & Status.
Mediat ndërkombëtare komentojnë se gjithçka është gati për të premtuarën e re të muzikës pop, ndërsa shtojnë se tashmë Rihanna duhet të trembet.


Bota Sot

[Nosh]

TALENTI I SAJ U DËSHMUA MBI 40- VITE NË SKENËN MUZIKORE



KULTURA – DIASPORA Nga Ramiz Dërmaku http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/03/Ramiz_Dermaku1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/03/Ramiz_Dermaku1.jpg)Ramiz Dërmaku

Të vlerësosh vlerat e njerëzve me vlera është një detyrim moral njerëzor dhe funksional .Kjo është njëherazi një vlerësim dhe mirënjohje dje, sot dhe nesër. Faleminderit z.Vaçe ZELA . Ky është një model që duhet të nxisë dhe të tjerët. Këngëtarja jonë e mirënjohur Vae ZELA, tani e ka krijuar identitetin e vet në muzikën tonë popullore. Është bërë (dhe do të jetë) këngëtare me eksperiencë dhe ka adhurues të shumtë. Talenti i saj është dëshmuar shumë herë në festivale, koncerte apo prezentime të tjera, dhe inçizimet e saj , qofshin në ;audio, video , Cd, radio apo televizion, dëshmojnë se me të vërtetë VAÇJA, e ka dhunti të lindur këngën . Talenti i saj është dëshmuar gjatë (mbi ) mbi 40 – vite (mendimi im personal), sa ajo është në skenë. Vaçja, i këndoi këngët, të cilat dikur njerëzit nuk guxonin as të mendonin?.. , i kënddoi ;flamurit, atdheut, heroizmit, patriotizmit, çështjes kombëtare, kombit e Kosovës, etj. Këngët e deritanishme përmbledhin në vete një dashuri të madhe ndaj atdheut, kombit, historisë, traditave, dhe shprehin përkushtimin e saj serioz ndaj këngës . Ne koh të gjatë kemi bërë orvatje personale për të vu kontakt me këtë këngëtare të madhe shqipëtare por nuk ia arritëm dot. Prandaj në shenjë respekti e nderi që ruaj për te vendosëm që përmes Portalit“ Zemra Shqipëtare“, “KosovariMedia“ “Gazetës kombëtare“Bota Sot“ dhe RevistësDrini“dhe“Albemigrant e TribunaShqiptare“ t’ia urojmë ditëlindjen pra
74 – VJETORIN E LINDJES.
Vajçja jonë e madhe , çdo herë dhe në çdo kohë edhe përkundër gjendjes së vështirë që mbretëronte gjatë viteve të kaluara në Shqipëri, gjithëmon ishte e dashur, e qeshur , e urtë, simpatike, e magjepëse , për dëgjuesin. Kjo me zërin i saj tonik “shpërthente“ kodra e male dhe zëri i sajë jehonte kudo në trojet etnike shqipëtare dhe diasporë. Kjo këngëtare e madhe shqipëtare, i këndoi; Atdheut, dashurisë ndaj vendlindjes, trimërisë dhe guximit, besës dhe gjykoi ashpër trathtinë. Më kujtohet sikur sot, kur xhaxhai im ( i ndjeri) Hafizi, kishte blerë një radio të markës “Portorozh“, e madhe .., shumë e madhe .., dhe kur ne e lëshonim ajo zinte- apo themi mund të dëgjoje Radio Tiranën, Radio Kukësin, etj. I kujtoj me mallë dhe nastalogji këngët e saj të pa harruara,“ Valësi i Lumturisë“,“Natën Vonë“,“Mesnatë“,“Nënave Shqipëtare“,“Nuk e fshehim dashurinë“,etj. Sipas informatave që ruajë nga e kaluara,Vaçja, ka filluar të këndoj shumë e re, aty nga masha 9 apo 10- vjeçare. Në moshën 23 – vjeçare, Vaçja fitoi çmimin e parë me këngën “Fëmija i parë“ . Nga viti 1962 deri më 1980 , fitoi shumë herë çmimin e Festivalit të Këngës në Radio dhe Televizionin shqiptar. Disa herë mori çmimin“ Nderi i Kombit“,“Artiste e Merituar“,“Artiste e Popullit““Mjeshtre e Madhe e Punës“,“Qytetare Nderi e Lushnjës“.., etj . Në vitin 1997- 1998, në Britani të Madhe- KEMBRIXHI , fitoi“ Mikrofoni i Artë“,nga Kosova( Ministria e Kulturës) Mori çmimin“Çmimi i Karierës“ . Ajo tani sipas të gjitha informacioneve të fundit jeton dhe vepron në Zvicër-pikërisht në qytetin BAZEL. Edhe ne përmes këtyre vargjeve i dëshirojmë shëndet të mirë, jetë të gjatë dhe të lumturë, njiherit edhe këthim sa më të shpejtë në vendlindje. Shpresoj se përmes këtyre vargjeve ne do t‘ia përcjellim edhe me mija e mija urime të bashkëatdhetarëve tanë si nga trojet etnike gjithashtu edhe nga diaspora. Në fund dëshirojë që në arhivin tim gazetareskë të kemë edhe një, Intervistë me yllin e muzikës folklorike shqipëtare z. Vaçe Zela.. Numri i telefonit për të vënë kontaktë me autorin dhe simpatzantin tuaj është në portalet e shënuara dhe gazetën kombëtare“Bota sot“. Prandaj edhe një herë nga largësia por afër në zemrën time, jua uroj 73 –vjetorin e lindjes , jetë të gjatë dhe të lumturë, gazetari Ramiz Dërmaku, me familje nga qyteza Weingarten-Gjermani.
Punuar nme 6.04.2012

[Nosh]

“Shqipëria fantastike” e Ibrahim Kodrës kthehet në atdhehttp://www.botasot.info/mesme/shqiperia-fantastike.jpg

Ibrahim Kodra është ndër piktorët i cili përmes punimeve të tij do të kthehet në atdhe në këtë 100-vjetor të Pavarësisë. Krijimet e tij artistike do të prezantohen për publikun shqiptar në ekspozitën e radhës në Galerinë Kombëtare të Arteve prej 13 prillit deri në 20 maj. Ekspozita e tij do të mbaj emrin e një prej krijimeve të tij, “Shqipëria fantastike”.
Ekspozita e Ibrahim Kodrës do të çelet në bashkëpunim me Fondacionin Kodra në Milano, ku një grup i GKA ka përzgjedhur veprat e tij më të mira. Fondacioni “Ibrahim Kodra” në Milano disponon vetëm pak prej qindra tablove të kompozuara nga Kodra, ndërkohë që shumë prej tyre janë shitur derisa ai ka qenë ende gjallë.
Sipas GKA-së, 50 për qind të veprave të Kodrës ndodhen në Tiranë, në pronësi të koleksionistëve shqiptarë, kurse gjysma e ekspozitës në GKA do të jetë me veprat e këtyre koleksionistëve dhe pjesa tjetër do të jetë nga Fondacioni Kodra.
Ibrahim Kodra ka lënë pas rreth 6 000 vepra, të shpërndara nëpër muze privatë, koleksionistë dhe vetëm 2 000 prej tyre janë të regjistruara e të dokumentuara. Ai ka hapur ekspozita në vende të ndryshme të botës me piktorët më të njohur bashkëkohorë, si ekspozitë kolektive në “Paradise”, me piktorë si Picasso, Dali, Matta, Ernest, Levi, Panseca, Braque etj. Ekspozitë kolektive në “Stone Gallery” në Newcastle me Corneille, Gear, Gleghorn, Michaux, Millares. Ekspozita në Itali, Gjermani, Francë, Amerikë etj.
Ibrahim Kodra ka lindur në Ishëm të Durrësit, në vitin 1918. Ai vdiq në vitin 2006, në Milano të Italisë, ku jetoi 30 vjet. Veprat e tij gjenden në Muzeun e Vatikanit, në Dhomën e Deputetëve në Romë, në Galeri dhe në muze të njohura në Itali, Zvicër, Danimarkë, Gjermani, Japoni, Angli, Francë, SHBA, Rusi, etj.
Pas ekspozitës së veprave të Ibrahim Kodrës, GKA do të çelë edhe ekspozitën e piktorit Lid Delija, edhe kjo në kuadër të 100-vjetorit, raportojnë mediumet shqiptare.

Bota Sot

[Nosh]

Koncert klasik për piano dhe violinçel në Ministrinë e Kulturështtp://www.botasot.info/mesme/PIANO_VILINCEL_2.jpg

Jola Shkodrani dhe Marinela Cingo performuan pjesë të njohura të muzikës klasike
Dy artiste të reja të talentuara, të cilat e zhvillojnë jetën artistike jashtë Shqipërisë janë bërë së bashku në një koncerte klasik duo. Në violincel interpretoi Jola Shkodrani dhe në piano Mariela Cingo. Artistet interpretuan në sallën e ministrisë së Kulturës dhe u shprehën mjaft entuziaste për performancën për publikun shqiptar.
Pjesët e performuara ishin nga emrat e njohur të muzikës klasike si Bethovan, Shuman, Lutoslavski. Por secila prej artisteve ka edhe preferencat e saj për kompozitorët e ndryshëm.
Violinçelistja Jola Shkodrani, e cila është edhe fituese e disa çmimeve kombëtare dhe ndërkombëtare thotë se edhe në Gjermani nuk resht së interpretuari pjesë klasike të muzikës shqiptare.
Ndërkohë që edhe pianistja Cingo, e cila e zhvillon jetën artistike në Angli thotë se është kënaqësi të interpretosh për publikun e vendit tënd.
Të dy artistet mendojnë që këtë bashkëpunim ta zhvillojnë më tej edhe në Gjermani dhe Angli.

Bota Sot

[Nosh]

Uvetura e Kujtim Laros në universitetin e Arteve
http://www.botasot.info/mesme/KONCERTI.jpg
Interpretuan për publikun solistët Sokol Toto dhe Genti Dollani
Në Universitetin e Arteve është mbajtur një koncert klasik, ku Orkestra Simfonike e Radio Televizionit Shqiptar nën drejtimin e maestro Ettore Papadia-s ka sjellë për publikun Uverturën nga muzika e filmit "Liri a vdekje e kompozitorit të shquar shqiptar dhe artistit të merituar Kujtim Laro.
Në vazhdim interpretuan "Koncert për dy klarineta e orkestër nga Franz Krommer, vepër premierë. Interpretuan për publikun solistët Sokol Toto dhe Genti Dollani. Pas organizimit të festivalit "Një mbi një tinguj" dy vjet më parë në qytetin e Beratit, ku morën pjesë mbi 40 muzikantë francezë, klarinetisti i njohur Genti Dollani rikthehet në Shqipëri për të performuar edhe njëherë para publikut vendas. Tashmë ai interpretoi së bashku me klarinetën e parë të Orkestrës së Radiotelevizionit Shqiptar, Sokol Toto, në një koncert të drejtuar nga dirigjenti i njohur Italian Ettore Papadia. Koncerti i përfshirë në kalendarin e sezonit artistik të Orkestrës Simfonike të Radiotelevizionit, do të mbahet më 6 prill, ora 19:00 në sallën e Akademisë së Arteve. Muzikantët do të performojnë simfoninë e tetë të Bethovenit, koncert për dy klarineta nga Kromer si dhe Suitën simfonike të Kujtim Laros. Kjo është e para herë që klarinetisti Genti Dollani luan me Orkestrën e RTSH-së dhe shkak për këtë bashkëpunim ka qenë pikërisht pjesëmarrja e muzikantit Sokol Tota në Festivalin e Beratit. Të dy klarinetistët shqiptarë kanë shënuar mjaft suksese në skenat e huaja. Dollani aktualisht luan në orkestrat e Bordosë dhe të Bilbaos ndërsa është Profesor në konservatorin e Blayes. Ai është i njohur në vendin tonë jo vetëm si organizator i festivalit "Një mbi një Tinguj", por edhe i formimit të kuartetit "Apassionati" i cili ka qenë edhe në Shqipëri. Ndërsa klarineta e parë e orkestrës së RTSH vjen nga një sukses i freskët, pas një recitali të shkëlqyer në Bari të Italisë, gjatë shkurtit të këtij viti. Baketa e këtij koncerti i takon Ettore Papadias, muzikanti i shumëvlerësuar italian që ka dhënë disa koncerte në vendin tonë. Ndërkohë që koncerti u mbyll me simfoninë e 9 të Loduvig Bethoven.

Bota Sot

[Nosh]

Vepër dokumentuese me tematikë zgjerimi edhe për vepra tjera, deri në kinematografi
http://www.botasot.info/mesme/takimi-fatalme-diktatorin.jpg
Shkodrani Gjet Vocaj sjell në Gjakovë autobiografinë “Takimi fatal me diktatorin”
Shoqata “Drini, Gjakovë-Shkodër” ishte organizatore e promovimit në Gjakovë të një vepre tejet shprehëse për kohën e diktaturës në Shqipëri, ku në mënyrë koncize autori Gjet Vocaj ka sjellur pasojat e tij që nga “Takimi fatal me diktatorin” për të vuajtur më pas pasojat e një gjyqi parti-shtet. Pas fjalës përshëndetëse dhe entuziazmit të shprehur se një vepër e tillë promovohet edhe në Gjakovë, Halil Ahmeti, kryetar i shoqatës organizatore të këtij promovimi tha se jo vetëm ai por edhe auditori gjakovarë ndjehet i ngazëllyer nga ky promovim faktik të kohës. Krijuesi dhe kritiku Besim Muhadri duke vënë theksin tek vepra që ka të bëjë me një regjim të kohës, shumë të egër ka kujtuar se pas rënies së atij regjimi dolën në shesh tmerret e vasalit.”Burgosje, vrasje, internime jo vetëm të familjes së ngushtë por edhe asaj të gjerë të cilat janë shkruar me të rënë ai system, të cilat janë denoncuar por edhe është kërkuar për hapje dosjesh për atë që e bënë, për çfarë e bënë dhe si e bënë” ka pohuar Muhadri. Duke folur më tej për veprën që promovohej, Besim Muhadri potencoi se vet autori ishte protagonist i atij sistemi të mallkuar ku autori Gjet Vocaj nga mësues i përkushtuar u bë viktimë e sistemit. Por, shtoi më tej Muhadri, kjo viktimë asesi nuk u përul dhe sfidoi të këqiat duke paraqitur dinjitetin e tij dhe të familjes. Halil Haxhosaj ka qenë krijuesi dhe kritiku tjetër që ka sjellur vlerësimet e tija mbi këtë vepër kurajoze dhe faktike, duke nisur me një citat të autorit se “ashtu siç varri i barazon njerëzit ashtu edhe burgu i barazon njerëzit”. Por, sipas Haxhosajt, pos misionit dokumentues që ka kjo vepër njiherit i përgjigjet edhe kërkesave letrare.”Vepra ka rëndësi sepose bën zbulimin e një gjeniu katastrofal ku shfaqen peripetitë e kalvarit të vuajtjes së autorit në burg, porse edhe pas burgut” ka konstatuar Haxhosaj që pas cilësimeve se vepra ndahet në episode dhe që tregon dënime të gjyqeve të partisë, vepra në tërësi sjell ngjarje dhe tema interesante për vepra deri në ato filmike. Ish kryetari bashkiak demokrat i Shkodrës. Filip Guraziu, që babain e tij e kishte pushkatuar regjimi me motivacion për “hudhje të bombës në ambasadën sovjetike”, për veprën “Takimi fatal me diktatorin” ka thënë se i përket fushës së kujtesës historike duke përshkruar saktësisht biografinë e tij. “Nga një takim i rastit si mësues matematike me diktatorin Enver Hoxha më pas përfundon në burg pasi gjyshin e kishte patur të pushkatuar nga komunistët dhe një njeri i tillë nuk lejohej që të takohej me diktatorin dhe kjo më së miri tregon sa brutale dhe i mallkuar ishte ai regjim” pohoi Filip Guraziu. Në emër të shoqatës simotër “ Drini, Shkodër-Gjakovë” ka folur edhe kryetari Nexhat Grezda që për veprën me pak fjalë ka thënë se pa paragjykime ka sjellur fakte nga jeta. Në fund, për shoqatën organizuese të këtij prmovimi nga shoqata shkodrane ishte ndarë një dhuratë me vlerë që kishte monedhën dardane të gjetur në Arkadi e që sot gjendet në muzeun britanik.
Kastriot Shehdadi

Bota Sot

[Nosh]

Kledi Kadiu dekorohet me Urdhrin “Mjeshtër i Madh”
http://www.botasot.info/mesme/10729.jpg Presidenti Topi dekoron balerinin e njohur shqiptar, Kledi Kadiu me Urdhrin “Mjeshtër i Madh”



Presidenti Bamir Topi, ka dekoruar me Urdhrin “Mjeshtër i Madh”, balerinin shqiptar Kledi Kadiun, të dekoruar më parë edhe me titullin Ambasador i Kombit. Kadiu është dekoruar me motivacionin e balerinit të talentuar, të edukuar në shkollën shqiptare të artit, që me interpretimin e tij mjeshtëror është bërë një ndër artistët më në zë në Itali, duke luajtur një rol të rëndësishëm në ngritjen e imazhit të Shqipërisë. “Ky vlerësim, çmimi më i lartë artistik në Shqipëri, është një kënaqësi e madhe por edhe një nxitje për më tej”, u shpreh balerini. Kledi Kadiu e filloi karrierën e tij në vitin ’91 në Teatrin e Operës dhe Baletit dhe në vitin 1993 bëhet balerin i parë. Sot ai drejton emisionin mbi baletin e vallëzimin në kanalin Rai5 kushtuar artit. Veç sukseseve profesionale, Kledi është shquar për angazhimin e tij në çështje sociale.

Bota Sot

[Nosh]

Teatri, terren i panjohur për të rinjtëhttp://www.botasot.info/mesme/BEE_w6400.jpg

Kryeqyteti i Kosovës, Prishtina, ka tri teatro:Teatrin Kombëtar të Kosovës, Teatrin “Dodona” dhe Teatrin “Oda”.
Në të tri këto jepen premiera të shumta dhe shfaqje me orar të zakonshëm që trajtojnë tematikë të ndryshme. Me gjithë përpjekjet për ta bërë teatrin më atraktiv për shikuesin, numri i vizitorëve vazhdon të mbetet i vogël.
Në rubrikën e përjavshme VOX të Radios Evropa e Lirë, shumë të rinj thonë se në teatër për herë të fundit ka qenë para një apo dy vjetësh, disa prej tyre thonë se nuk kanë qenë kurrë në teatër, por ka dhe raste të rralla të atyre që thonë se e ndjekin gati çdo shfaqje në teatrot e kryeqytetit.
Lidhur me këtë, Merita Svirca, 20-vjeçare, thotë:
“Unë e vizitoj tetarin dy herë në javë. Preferoj të shkoj më shumë në Teatrin Kombëtar, ka shfaqje shumë të mira, nuk ka publik, por mua më pëlqejnë shfaqjet, të cilat shfaqen aty. Do të duhej të vizitohej edhe më shpesh ky teatër”.
Linda Gjergji, studente në Universitetin e Prishtinës, thekson nevojën për një vetëdijesim më të madh për rëndësinë e teatrit. Ajo thotë se kultura e të shkuarit në teatër varet shumë nga kultura familjare. Nëse do t’i dihej vlera teatrit, sipas saj, e gjithë rinia do ta vizitonte teatrin së paku një herë në muaj.
“Në teatër nuk shkoj shumë shpesh, por kur ka ndonjë shfaqje të mirë, zakonisht shkoj. Kur ka komedi shkoj, për të tjerat më pak. Në teatër, në përgjithësi, ka shfaqje të mira. Së paku, ato që i kam parë kanë qenë të mira. Çmimi nuk është i shtrenjtë, sidomos për ne studentët ka zbritje. Shfaqja e fundit që e kam parë ka qenë ‘Nata e dymbëdhjetë’ ”, tregon Linda Gjergji.
Disa persona të tjerë të anketuar dëshiruan të mbesin anonimë duke thënë se mosshkuarja në teatër, arsye kryesore ka mungesën e ofertave për shfaqje, siç thonë ata, cilësore:
“Shkojmë, jo shpesh, por i vizitojmë. Se’ di pse nuk e vizitojmë... Në teatrin ‘Oda’ jepet një shfaqje e mirë ‘Tre gjermanët e trashë’”.
Ngjashëm shprehet edhe shoku i tij, Besim Curri. Ai thotë se nuk i pëlqen teatri dhe, sipas tij, nuk ka asgjë që atraktive.
“Ka qenë një shfaqje humoristike. Isha me një shok. Nuk kemi ndenjur deri në fund, kemi dalë, ishte monotone”, thotë Besim Curri.
Teatri Kombëtar i Kosovës ka qenë njëri nga teatrot më të popullarizuar në Evropë. Që nga themelimi i tij në vitin 1946 deri në vitin 1989 në të janë realizuar mbi 400 premiera me rreth 10.000 repriza, të cilat në Kosovë dhe në hapësirat e ndryshme të ish-Jugosllavisë ishin përcjellë nga mbi 3.2 milionë spektatorë.
Në vitin 1990, regjimi serb këtë teatër e kishte vënë nën administrim të dhunshëm, duke i dëbuar nga teatri shumë nga artistët shqiptarë. Ndërkaq, gjatë dhjetë vjetëve të pasluftës, në këtë teatër janë vënë në skenë tekste të shumta të dramaturgjisë kombëtare dhe botërore.
Disa prej të rinjve thonë se e dinë vlerën që ka teatri, por theksojnë se nuk kanë kohë për ta vizituar atë aq shpesh.
Njëri nga ta, i cili preferon të mos i citohet emri, shprehet:
“Kam agjendë të ngarkuar, kam obligime në fakultet. Nuk mund të shkoj në teatër. Mirë do të ishte të shikosh shfaqje, teatri të ofron gjëra të mira, por ka edhe gjëra negative”.
Ngjashëm shprehet edhe një student tjetër:
“Në teatër nuk shkoj gati kurrë. Nuk me pëlqen teatri, bëj gjëra tjera që më pëlqejnë dhe jo në teatër”.
Për vizitat e rralla që u bëhen teatrove kosovare flet fakti që disa të rinjve madje nuk u kujtohet titulli i shfaqjes së fundit që ata e kanë parë në teatër.
“Jo edhe aq shpesh. Shfaqja e fundit... nuk e di nuk më kujtohet. Teatri është i mirë se mund të inkuadrohesh me shoqëri të reja me jetën në përgjithësi çfarë është duke u zhvilluar në teatër”, thotë i riu Leotrim Nuredini.
Të tjerët, ndërkaq, thonë se e preferojnë më shumë kinemanë duke njoftuar se nuk shkojnë fare në teatër.
Melinda Marku, 25-vjeçare, thotë se kinemaja jep më shumë se teatri.
“Në teatër shkoj shumë rrallë, por në kinema shkoj më shpesh. Në teatër nuk preferoj të shkoj pasi që edhe shoqëria ma imponon pak. Të gjithë e duan më shumë kinemanë, ka filma të mirë”, thotë Melinda Marku.
Ndërkaq, Granit Kryeziu thotë se më me dëshirë shkon te një shok dhe e shikojnë një film, sesa në teatër. Ai thotë se kurrë nuk ka parë ndonjë shfaqje në teatër.
“Nuk e vizitoj tetarin, nuk e di... Preferoj më shumë të shikoj filma në shptëpi. Edhe shoqëria ime është ashtu. Mblidhemi të gjithë diku dhe e shikojmë një film, më mirë sesa të shkojmë në teatër”, thekson Kryeziu. (rel)

Bota Sot

[Nosh]

Koncert “Pena e muziktarëve rilindas"http://www.botasot.info/mesme/KONCERTI_1.jpg

Veprat e rralla në skenë për 100 vjetorin e Pavarësisë
Koncerti "Pena e muziktarëve rilindas", do të sjellë për publikun emocione të jashtëzakonshme në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit. Vepra të rralla, dorëshkrime të panjohura që kanë fjetur, thuajse për një shekull do të interpretohen nga orkestra e Teatrit të Operas dhe solistët e këtij institucioni nën dirigjimin e maestro Zhani Cikos.
Opera e rrallë "Arbëreshë", nuk dihet në ç'rrethana është shkruar, madje nuk dihet nëse është vënë ndonjëherë në skenë, por me siguri dihet se ajo është opera e parë shqiptare. Vepra e shkruar prej Lec Kurtit në vitin 1915 do të jetësohet një arie e saj nga sopranoja, Shpresa Beka, e cila shprehet mjaft e emocionuar për këtë interpretim.
Ndërkohë që baritoni, Ylber Gjini thotë se interpretimi i një libreti të shkruar nga Gjergj Fishta është origjinal
Ky koncert vjen si bashkëpunim mes Ministrisë së Kulturës dhe Teatrit të Operas, në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë ku një pjesë e repertorit interpretohet për herë të parë nga solistët: Irini Nikolla, Vikena Kamenica, Sonila Baboçi, Eriona Gjyzeli, Irida Dragoti, Denis Skura, Solen Alla.

Bota Sot

[Nosh]

Në 5-vjetorin e vdekjes së pishtares të arsimit,Melika Riveni, mësueses së parë shqiptare ne Ohër 1945




Nga Ibrahim Egriu

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni_1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni_1.jpg)
Melika Riveni 1926-2007
Më 9 prill 2012, mbushen plot 5 vjet kur në moshën 81-vjeÇare pushoi së rrahuri zemra e madhe e një mësueseje të dashur për të gjitha gjeneratat e ishnxënësve të tetëvjeÇares në Ohër të Iliridës. Melika Riveni, me personalitetin dhe autoritetin e saj, mbolli tek nxenesit ndjenjën e atdhedashurisë. Ajo, mbajti mbi supet e saj barrën më të madhe të mësimit shqip në Ohër, duke u mbështetur edhe nga mësuesit e nderuar patriot: Petrit Agolli e Abdulqerimm Sahiti.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni_2.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni_2.jpg)
Djali i mësueses, Melika Riveni, që është nipi i Iljaz Pashë Dibrës, Dr. Namik Riveni dhe dy bijat: Mirela, e cila magjistroi ne Suedi dhe Laura me përgatitije siperore, duke bërë Homazhe pranë Bustit te Kryetarit te Pare të Lidhjes Shqiptare të Prizrenit.
Melika Riveni, mësuesja e parë shqiptare, duke filluar nga viti 1945, në Ohër, është emër që do të mbetet përgjithmonë i shënuar me shkronja të arta në historinë e arsimit dhe të edukimit të brezave të shumtë shqiptarë në Ohër. Ate, qytetarët shqiptarë, jorastësisht e quajtën, SEVASTIJA E OHRIT, e lindur, më 1926 dhe që në moshën 19-vjeÇare e mori Ditarin në dorë dhe tërë jetën ia kushtoi edukimit dhe arsimimit në gjuhën tonë të bukur e të ëmbë shqipe, siÇ thoshte-Naimi.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni_4.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Melika_Riveni_4.jpg)
S’mundem të anashkaloj vizitën e saj, këtu në Suedi, në maj të vitit 1986, pra 25 vjet më parë. Ajo, porsa hyri në banesë dhe vërejti Fotot e heronjve: Jusuf Gervalla, Kadri Zeka, Bardhosht Gervalla, Flamurin kombëtar, u përul pranë dhe me lotë në sy e puthi me plot krenari, me fjalët:-Liri, sa e shtrenjte je ! Atëherë, ne të gjithë të pranishmit mësuam se sa atdhetare ishte pishtarja e arsimit, Melika Riveni.

Hapja e shkollës shqipe në Ohër, në fund të gjysëmshekullit tëkaluar, mbase do të ngecte po të mos ishin pishtarët e parë të arsimit shqip, në mesin e të cilëve ishte edhe Zonja e nderuar, Melika Riveni; e cila ndërroi jetë në moshën 81-vjeÇare dhe u varros me nderime të mëdha në varrezat e qytetit në Ohër. Duke e kujtuar këte mësuese të nderuar, në Nekrologun që ia dedikoi ishnxënësi dhe kolegu i tij, në mes tjerash tha se ajo ishte nje rreze drite që shkelqente në Ohër. Figura e saj do të mbete ndër kujtimet më shmbullore dhe të paharruara.
Jemi mirënjohës për gjithë ate që bëri ajo për trojet tona në sferën e edukimit e të arsimimit.
I nderuar qoftë kujtimi për këtë figurë madhore të arsimit shqip në Ohër dhe dheu i Iliridës i qoftë i lehtë!
Lavdi veprës së saj!
Suedi, më 9 prill 2012 Me nderime, I. Egriu

[Nosh]

LETER DERGUAR Z.J.BUXHOVIT.NE PRISHTINE.

By:Bahtir Hamza,
Saturday, April-07-2012.



Thema: Per veprate e tua shkencore.
I nderuar mik i imi dhe I gjithe shqiptarve kudo qe jane.z.Jusuf Buxhovi,
Ndoshta te kujtohna.Jam Bahtir Hamza, isha- kryetar Shoqatese alternative te poteve”Pena Shqipatre” dhe kryeredaktor I redakesise se Magazines “Pena Shqiptare” 2002-2005.tani i merguar mergimtar ne Toronto.Canada.
E ndigjova me vemendje dhe na ngjalli shume interesim Intervista e juaj e bujshme ne RTK- ne emision ‘’Oksigjen” te hunde madhi Besim Dina, e cila beri jehon dhe qoje peshe gjithe mendjen dhe zemerat e gjithe shqiptarve ketu ne Toronto dhe kudo qe jetojne dhe qe jane shqiptaret. Por edhe aqe me interesant eshte se ti miku I gjithe shqiptarve zgjove interesim dhe te miqet e mija amerikan, dhe nderta veqoj: zotin. Peterson.ish Administrator I UNMIKUT,pas Kushnerit, per Kosoven.2003-2005.
Studimet e juaja shkencore mbi historin e Shqiperise duke i shvrydezuar te dhenate konkrete dhe dokumetet historike shkencore sidomos ato te fundit qe I keni shvrydezua ne arkivat e Gjermonise, hedhe drite dhe bene te qarte culture e nji populli ne lashtesi,populli me i vjete ne Gadishullin Ballkanik ne Europe,qe eshte nje nder populluj kryesore te cultures indo-europjane, dhe shquhet me vlerate e medha kultureore etnike, te cilet e vendosin ne nji vend nderi te merituar qe japin dhe rendesite si populull me nji culture te lashte qe ze peshe ne gjithe kulturet indo-europjan dhe boterore.
Ju me te drjet vlersuat dhe i ngritete ne peidistal fiset nga te cilate rrjedhi populli shqiptar dhe gjuhe shqipe e pa vdekur. Duke vure ne qender Kosoven, qe ishte nje nder qenderat kulturore boterore dhe shqiptare, si dhe qytetin e lashte Shkupin,qe ishte qytete I karavaneve te ekonomise shqiptare,gje qe nga aty ishte bere shmageja per shpalljen e pavarsise se Shqiptarve,te Shqipersie nga Ruset,qe disa shqiptar e kishin shpall ne Vlore.E,dhe po ashtu hodhet drite mbi Hasan Prishtinen, te verteten e tia kohore si dhe mbi lidhjen e Prizrenit.
Ky studim shknecor I paraqiture ne librate e juja,iu dha juve mundesi dhe shanse juve qe te nxirreni ne drite dhe te beni te ndriur karshi gjithe opinjonit publik boteror, se Shqiperia e perberjes se shpiritit njerezor dhe kultura e popullit shqiptar e hershme, ze nje vend nderi dhe me randesi, ne kulturen boterore dhe te njerezit e botes se civilizuar e shpirtnisht te pasur.
Ju pershkruani me se mire fiset e pellazgve dhe te ilirve, si fise dhe popuj nga te cilet rrejdhin shqiptaret e Republikes se Kosoves, me nji culture te lashte boterore,qe nga BC dhe deri te AD.Ju keni bere tani nje studim me vlere te cilin as kush nuk ka guxua te bente me perpara deri me sot.Sa do qe shume shqiptar-E, te niveleve te ndryshme kan pas aftesi dhe culture te tille, me tituj e me grada shkencore qe nuk kane bere asgje per vendin e vet, qe nuk kane bere asgje per popullin e vet, duke nxjerre si shkak dhe si pengese kryesor sistimi moniste – Titist-Rankovicjane.Shkencaret tane, Akademiket tane te Akademis se Shkencave te Kosoves ,tani te Republikes se Kosoves,nuk kane shkruar asnje veper te tille shkencore, qe I perket etnitetit dhe histories se popullit shqiptar qe nga lashtesia-BC, e deri me sot.
Me lejo te ceku I nderuar zoti J.Buxhovi, se shqiptaret jane populli i vetemi ne Gadishullin Ballkanik, ne Europe, ne BOTE, qe nuk kane ENCIKLOPEDI Familjare,qe nuk kane ENCIKLOPEDI KOMBETARE.
Zoti.J.Buxhovi,ju keni nji merite te veqant dhe zeni nje vend nderi ne historin e popullit shqiptar sepse:Me agrumeta bindes dhe fakte shkencore keni bere nje studim shkencor te hollesishem qe i tergut botes mbare dhe shqiptareve ne pergjithesi,e, edhe shqiptarellave, se kush eshte shqiptari dhe kultura e tije.
I nderuar mik z.J.Buxhovi, intrevista e juaj dhe komneti i punes tuaj- vepres tuaj shkencore, mbi studimin shkencor te historise se Shqiperis, e, edhe si perberje shpirterore, I ka ngrite peshe gjithe intelektualet shqiptare ku do qe jetojne dhe te botese perparimtare.

Te falenderoje se tepermi dhe te pershendes ne emrin tim ,qe si: isha- kryetar I “Penes Shqiptare” ne periudhen me te rend te popullit tim shqiptar ne Kosove, 2002-2005.qe ishte I Traumatizuar nga lufta. Njikosisht: Jan i autorizuar dhe nga personaliteti i shquar Danez,me shtetsi amerikane, zoti Petersen, qe eshte miku im me i dashur, I imi dhe I popullit tim shqiptar te Kosoves,qe ka kene Administrstor I UNIKUT, ne Kososve, dhe ka kontribua per te mire e popullit shqiptar te Kosoves, ne koher kur ka kene Adnimstrator,pas Kushnerit.2003-dhjetor .2005. Me porosin e tia te veqant per ju ,zoti.J.Buxhovi, per te ju falenderua, dhe per te ve ne dukje keto vlera te medha te punes tuaj qe ua solle ti, shqiptareve te Kosovse dhe gjithe kombit, me kete studim shkencor te historise se popullit shqiptar .
zoti.Peterson me tha ne telefonin tim(1/647-765-53-27)te Premten.Date.06.Prill.2012.ne oren 4:35.PM.:”Pershendetje te veqant dergoj z.Jusuf Buxhovit,qe eshte personi I par I cili ka guxua, te dekomentoje ne menyren shkecore me argumenta bindese,me nji aftesis te veqant krijuese lashtesit e shqiptarve.Po.Thuaj: se studimi i juaja shkecore ne bazate reale dhe fatktet konkret te nxjerre nga arkivat e shteteve te perparuara siqe eshte Gjemronia, I ka habit edhe shqiptaret per historine e tyre qe nuk I kan njohur plotesisht………………..”
Duke vlersuar mire punen tende zoti Petersen, me porosity mua qe eshte I gateshem te ju ndihmoj ne drejtimet qe ju keni deshire dhe ju siguron mbeshtejn e tia, morale dhe matrijale.
Miku im dhe I gjithe shqiptarve.Zoti.J.Buxhovi,Te urojme shendet dhe suksese ne pune tuaj,
Pershendetje shqiptare
Bahtir Hamza,author,editor.
Isha- kryetari I Sh.A.te Poetve “Penese shqiptare”,Prishtine.

[Nosh]

Koncert “Pena e muziktarëve rilindas"http://www.botasot.info/mesme/KONCERTI_1.jpg

Veprat e rralla në skenë për 100 vjetorin e Pavarësisë
Koncerti "Pena e muziktarëve rilindas", do të sjellë për publikun emocione të jashtëzakonshme në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit. Vepra të rralla, dorëshkrime të panjohura që kanë fjetur, thuajse për një shekull do të interpretohen nga orkestra e Teatrit të Operas dhe solistët e këtij institucioni nën dirigjimin e maestro Zhani Cikos.
Opera e rrallë "Arbëreshë", nuk dihet në ç'rrethana është shkruar, madje nuk dihet nëse është vënë ndonjëherë në skenë, por me siguri dihet se ajo është opera e parë shqiptare. Vepra e shkruar prej Lec Kurtit në vitin 1915 do të jetësohet një arie e saj nga sopranoja, Shpresa Beka, e cila shprehet mjaft e emocionuar për këtë interpretim.
Ndërkohë që baritoni, Ylber Gjini thotë se interpretimi i një libreti të shkruar nga Gjergj Fishta është origjinal
Ky koncert vjen si bashkëpunim mes Ministrisë së Kulturës dhe Teatrit të Operas, në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë ku një pjesë e repertorit interpretohet për herë të parë nga solistët: Irini Nikolla, Vikena Kamenica, Sonila Baboçi, Eriona Gjyzeli, Irida Dragoti, Denis Skura, Solen Alla.

Bota Sot

[Nosh]

Legjenda urbane për Haki Tahen

Shkruan: Gani MEHMETAJ

Haki Taha, poet e intelektual nga Normalja e Elbasanit, i përcaktimit të djathtë, ishte ndër emrat më të përfolur dhe më të mistifikuar të historisë së re shqiptare. Për breza të tërë ai u bë sinonim i rezistencës kundër okupimit, guximit të pashoq, por edhe i kundërvënies dy shteteve: Jugosllavisë e Shqipërisë, që kishin dal në gjah kundër shqiptarëve. Bëri luftë të pavarur, apo fati e zgjodhi për të krijuar mitin e qëndresës? Doli në sipërfaqe papritmas si maja e ajsbergut e një rezistence të organizuar që u shua në mënyrë të përgjakshme, ku morën pjesë së bashku shërbimi sekret jugosllav dhe shërbimi sekret shqiptar. Ndërkaq, e paraqitën individualist të rastit, si shumë shqiptar të tjerë që luftonin dhe humbnin, sepse ishin të vetmuar, ndërsa herën tjetër si vrasës (propaganda e Enver Hoxhës), sepse shoi jetën e një proletari jugosllav, themelues të Partisë Komuniste Shqiptare.
As sot e kësaj dite nuk e çmbështollën asnjëra palë lëmshin e kësaj enigme. Askush nga bashkëkohanikët e tij politikan, andej dhe këndej kufirit nuk thanë shumë për te, as në kohën, kur s’kishte fije dyshimi që s’guxonin të flisnin ndryshe nga versioni zyrtar, por as më vonë kur patën mundësi. Diç më shumë për personalitetin e tij na rrëfejnë miqtë. Prenk Gruda, përtej Atlantikut, tregon përcaktimin e tij politik e kombëtar, vendosmërinë e gjakimin. Dhe, me dashuri e pietet të veçantë për Haki Tahen rrëfen Lasgush Poradeci!
Imazhi për Haki Tahën sa herë e kujtoj me duket më i mistifikuar se herën e parë kur e dëgjova në fëmijëri. Përpjekjet e mëvonshme për të ndriçuar këtë personazh tragjik me dalin edhe më të mjegullta, më të largëta, me rrëshqasin dhe më bëheshin edhe më misterioze, sidomos kur dëgjoja rrëfimet gojore. Sa mendoja që e kapja imazhin e fëmijërisë, kur me dilte ndonjë rrëfimtar tjetër, i cili me shpinte rrugëve të përbaltura, apo dhiarëve gati të pashkelura më pak romantike e më shumë tragjike, më pak epike e më shumë konfuze.
Sa më shumë që kalojnë vjetet aq më shumë më errësohet pamja e tij dhe bëmat që i kishim dëgjuar. Miti për te me duket po aq interesant sikurse në fëmijëri, kur e përmendnin aq shpesh, duke shikuar më frikë se mos hynte dikush që ka përgjuar prapa derës.
Brezi i ri, mbase se ka idenë kush është Haki Taha, atë kohë i barabartë me Oso Kuken. Brezi ynë dhe ai para nesh, pra brezi i baballarëve tanë e ngriti në mit, simbol të guximit, fanar të luftës për rezistencë kundër pushtuesit, njeriu që nuk lejoi ta torturonin e të shkelnin mbi dinjitetin e tij, patriot që para se të vriste vetën, u mbështoll me flamurin kuq e zi dhe thirri Shqipërinë etnike.
Aq na duhej neve. Por rrëfimi vazhdonte në gradacione. Në duar të armikut, nuk donte të binte. Ne dëgjonim me bebëza të zmadhuara, mrekulloheshim me guximin e tij dhe qanim për fundin tragjik. Sepse, heroi nuk duhej të vdiste. Megjithatë ai vdiq. Secili nga ne, netëve të gjata të dimrit të ftohtë, para se ta zinte gjumi fantazonte të bënte trimëri të ngjashme.
Sipas rrëfimit, Haki Taha, vrau Miladin Popoviqin, njeriun i cili kishte bërë krime në Shqipëri kundër nacionalistëve, i ndihmuar nga komunistët e Enver Hoxhës. Ai, pra Miladini i cyti komunistët shqiptar të vrisnin njerëzit më të zotë, duke e shkaktuar luftën civile ndër shqiptarë. I vrari pastaj ishte edhe shkaktar i shumë vrasjeve të tjera në Kosovën e copëtuar të Haki Tahës, prandaj e mbushi kupën. Dhe derisa e dëgjonim aktin e vrasjes rrëqetheshim, fërgëllonim jo nga tmerri i vrasjes sa nga guximi i shkrepjes së atyre plumbave.
Asnjëherë nuk kërkova më shumë sqarime nga të mëdhenjtë. Babai apo miqtë e tij të pasdarkeve shqiptare, rrëfenin njëri një detaj, tjetri e plotësonte me detajin tjetër, duke krijuar mozaikun e këtij heroi të pashembullt.
Përderisa Oso Kuka më dukej disi ndryshe, sepse ai i priste armiqtë, ai s’priste besë nga ta, Haki Taha, në psikologjinë e fëmijës shtatë vjeçar, mbronte besën e shkelur. Thjeshtëzimi i dialogut në mes të Tahës dhe të vrarit, shkaut Miladin dukej aq i kapshëm dhe aq fluror njëkohësisht: “Ku i ke fjalët për bashkimin e Kosovës me Shqipërinë?” (Ku e ke besën që ma dhe, do të këndonte rapsodi popullor më vonë fshehurazi), - e pyet me mllef Haki Taha, Miladinin e Komitetit Krahinor të Kosovë-Metohisë që kishte ngrënë në një çanak me Enver Hoxhën gjatë luftës.
Miladini i buzëqesh dhe i kënaqur me atë që ishte dhe me atë që kishte arritur, ia kthen shqip: “Ato ishin fjalë mali, po eja të pimë nga një raki të fortë kumbulle”.
Haki Taha, sipas rrëfimeve të fëmijërisë, ngjashëm me këngët e rapsodit plotë mllef dhe i zhgënjyer me fjalët e tij, ia kthen: “kështu e mbanë fjalën ti?
Miladini i pamësuar me këtë gjuhë, përpiqet ta shndërroj në humor: “Leje Shqipërinë ti, jam marr vesh me Enver Hoxhën unë, po eja ta shtrojmë me raki”.
Taha në kulm të hidhërimit i drejtohet me mllef: “shka i pabesë”, dhe ia shkrep shtatë plumba. Roja të dera, duke menduar se i ka kapur nostalgjia e shkrepjeve, sepse krisma revolesh në zyre kishte çdo ditë, nuk shqetësohet, vazhdon të bëjë gjumë në karrigen para dyerve të hyrjes.
Me të mbaruar punë Haki Taha, me gjakftohtësi të mahnitshme, e mbyll derën, ndërsa i drejtohet rojës: “Mos e shqetëso shokun Miladin se po bënë gjumë”, - dhe vazhdon shkallëve teposhtë.
Se kur u dha alarmi i vrasjes dhe kush e mori vesh i pari, askush nuk e di me saktësi, nuk e thotë as tregimtari popullor, i rrëfyer nga mijëra gojë. Disa thonë se roja priti sa priti, dikur deshi t’ia kujtonte shokut Miladin se, ishte bërë koha e drekës. Por me të hapur dyert sheh se Miladini ishte i larë në gjak dhe pa pikë shpirti. Këtu përfundon episodi i fundit të Miladin Popoviqit, njërit ndër figurat më të errëta serbo-malazeze që rëndon aq shumë mbi shqiptarët. Këtu vazhdon drama e Haki Tahës, heroit urban me kollare e kostume gri, pa mustaqe dhe i dobësuar nga tuberkulozi. Nga t’ia mësyj? Ku të fshihet? Në Shqipëri do ta vrisnin, ashtu sikurse i vranë apo i burgosën shokët e grupit të Tahës pas vrasjes se Miladinit. Të shkonte të ndonjë i afërm, shok apo mik e dinte se vetëm do t’i merrte në qafë. Ai megjithatë vazhdoi i qetë xhadesë kryesore, i vetëm dhe pa mbështetjen e askujt.
Në pritë i dolën forcat jugosllave të sigurisë...
Rrëfimi i fëmijërisë thotë se ai niset drejt Prizrenit dhe kufirit shqiptar...
Dëshmitë thonë se ai nuk doli nga Prishtina. E vranë në rrugë. Kur e rrethuan ushtarë të shumtë, ndërsa me një revole s’mund të bënte gjë, nxjerrë flamurin nga kraharori, e mbështjell trupin me te dhe lëshon një zë të thekshëm: “Rrnoftë Shqipëri dhe Kosova e bashkuar me Shqipërinë”, duke ia shkrepur vetës!
Shuhet jeta e tij, por merr dhënë bëma për trimërinë e tij.
Si për ta shuar zjarrminë e euforisë për guximin e tij, krrokaste burizani i Enver Hoxhës nga Tirana që e mbronte kriminelin Miladin, kinse dashamirës të shqiptarëve dhe e njolloste trimin Taha. Por këto krrokama sa krijonin huti, shiheshin më mosbesim e pështirosje.
Rrëfimi që e kisha dëgjuar në fëmijëri, sikurse mijëra bashkëmoshatarë ishte rrëfimi i njerëzve të nëpërkëmbur e të okupuar nga forcat serbo-malazeze. Është ky rrëfimi që ata e kanë ndjerë apo që e kanë dashur. Por nuk është edhe rrëfimi i atyre që Miladinin donin ta paraqisnin sikur i digjej zemra për shqiptar! Një gënjeshtër cinike që fshihte brenda krimin dhe diktaturën, që hutonte njerëz dhe përpiqej të shlyente nga kujtesa mesazhin e Haki Tahës.
Legjenda urbane e krijuar menjëherë pas vdekjes së Haki Tahës, ishte e kundërta e legjendave me shumë shokë e më shumë beteja. Ishte një luftë vetmitare, mbase e njeriut më të dëshpëruar në vend. Legjenda thotë se ndërsa kureshtarët e panë me frikë e të mrekulluar njëkohësisht, përderisa flamuri i përgjakur ia mbulonte trupin e shtrirë në kalldremin e një rrugice të Prishtinës; armiqtë që kishin shpresuar shumë ta zinin të gjallë e shihnin me sy të çakërritur.
Një javë para bëmës heroike ai u kishte premtuar shokëve se do ta ndëshkonte pabesinë dhe tradhtarin, pra e dinte detyrën që e priste, ndërsa armiku i tij me t’u ballafaquar me te, shpresonte se do ta hutonte me debate shterpe për premtimet që i anashkalonte, apo që ua kthente me arrogancë: “Ta q... Shqipërinë etnike!”. Thua t’i ketë thënë të njëjtën gjë edhe Haki Tahës si Enver Hoxhës? Apo nuk arriti ta nxirrte nga goja këtë pisllëk, sespe ia preu sharjen në grykë.
Heroizma e Tahes me ka ndjekur gjatë gjithë fëmijërisë dhe rinisë së hershme. Më vonë me ndiqte kureshtja: Kush ishte Haki Taha? Mjegulla vetëm sa e mistifikonte, sepse ne ishim të prirë që heshtjen publike ta kuptonin si mungesë guximi për ta bërë hero kombëtar, derisa u këndohej partizanëve me trimëritë e të cilëve në lagjen time shqyheshin gazit.
Edhe pasi i lexova shumicën e shkrimeve për Haki Tahën, mistifikimi për këtë burrë të pazakonshëm dhe të jashtëzakonshëm njëkohësisht, më bëhet edhe më e madhe. Shumë më vonë e mora vesh kush ishte ai, ku lindi, ke e pati shok e mik, çka lexonte dhe çka shkruante, por askush ende nuk ma qartësoi aktin e tij më të madh burrëror në shekullin XX: ndëshkimin e të pabesit dhe vetëvrasjen që të mos binte në duar të armikut që do ta zhburrëronin, duke e torturuar sikurse dinin vetëm ata.
Ai nuk pati tirqi me gajtan e xhamadan vija-vija, as kobure të gjatë në brez, nuk kishte as mustaqe vesh e m’vesh, por ishte heroi urban i qyteteve tona provinciale e katundeve të varfra.
Me te e mbajtëm gjallë shpirtin e qëndresës...

QIK

[Nosh]

IKËM NGA LEZHA PËR TË MBETUR ATY PËRGJITHMONË…!





Reportazh nga Sejdi Berisha


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/seldi_berisha-258x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/seldi_berisha.jpg)Sejdi Berisha

Ka tani e dy-tri vite, që jemi duke bërë përpjekje ta krijojmë një hallkë të fortë bashkëpunimi me krijuesit letrarë të Krahinës së Tropojës, por edhe me disa nga qytetet tjera, siç është Shkodra, Durrësi dhe Lezha. Është kënaqësi dhe madhështi kur takohen e bashkohen krijuesit, shkrimtarët dhe artistët, sepse, nga ta buron frymëzimi i cili e ka fuqinë e ndriçimit të çdo gjëje që ngacmon zemrën e shpirtin për çdo detal e imtësi të dashurisë, për çdo shënim, rrugëtim e datë historike. Këtu qëndron edhe ajo madhështia e jetës së krijuesit dhe fuqia për ta bashkuar e forcuar mendimin për të njerëzishmen dhe për fatin e njeriut, për klithmën dhe këngën e tokës, të shkëmbit e të lules. E tërë kjo vazhdimësi u forcua dhe mori peshë edhe me rastin e vizitës në qytetin e Lezhës.
Tani, Rruga e Kombit peshon si madhështi dhe është shndërruar në shirit jete
Ishim nisur për atje, në orët e hershme të mëngjesit nga Rrafshi i Dukagjinit dhe Tropopja. Tani, Rruga e Kombit, përveç që peshon si madhështi, ajo është bërë edhe pjesë e dashur e secilit njeri që merr rrugë nëpër këtë shirit jete. Ngutemi bukur shumë me Tahirin, Lulin dhe me Gjonin, për ta respektuar takimin themelues të Klubit Letrar “Ndoc Gjetja” në Lezhë. Bile, makinën e “detyronim” për të ecur më shpejtë. E, kur e tepronim me shpejtësi, thosha: kështu bën vetëm aeroplani kur shkapet nga toka për të fluturuar në ajër! Atëherë, për pak ia ndalim turrin makinës!…
Gjatë udhëtimit, disa herë kontaktuam me telefon me lezhjanët se edhe pak kohë do të arrijmë. Jemi afër Lezhës. Dhe, posa arritëm në qytet, pranë Pallatit të Kulturës na pritnin shkrimtarët, në mesin e të cilëve, me telefon në dorë ishte Azem Balia, i cili gjithnjë e kishte pasur frikën se nuk do të arrinim me kohë. U përshëndetem dhe pastaj, menjëherë u ngjitem shkallëve të bibliotekës së qytetit. Në hapësirat e bibliotekës ishin tubuar shumë krijues, dashamirë të fjalës së shkruar, përfaqësues të pushtetit lokal por edhe krijues nga qytete të tjera, të cilët me kërshëri dhe me padurim na kishin pritur, dhe pastaj për ta konfirmuar themelimin e klubit letrar në këtë qytet të traditës dhe me histori të veçantë e me vlera të mëdha e të pashlyeshme shpirtërore dhe kulturore.
Aty, paraprakisht takohemi me poetin, Viktor Gjikolaj, me Gjergj Shytin, i cili është edhe drejtor biblioteke dhe me Azem Baliajn, një krijues dhe njeri me energji të pashterur jete dhe plot virtuozitet. Tani, zëmë vend në ulëset të cilat i kishin caktuar nergut për ne, atje diku në ballë të sallës. Shikoj përreth, dhe pamasë më entuziazmon tërë ai vullnet për ta afirmuar fjalën dhe peshën e vargut, të letërsisë. S’mund ta fsheh; kënaqesha! I tëri isha mbushur shend,… në çdo sekondë, nga gëzimi për këtë eveniment, më dukej se ngjitesha lartë qiellit.
Rrjedhat historike duhet shndërruar në dokument gjithnjë më të fortë për t’i begatuar kasafortat e bibliotekave dhe të arkivave të vendit por edhe të botës
Por, nuk ishte vetëm kjo. Krenohesha edhe pse ndodhesha në Lezhë, në këtë vend historik, pse takohesha me kalanë madhështore, e cili qytet, pandërprerë, për do ditë, për çdo vit, çdo decenie e për çdo shekull rrezaton ngjarje historike, jep mesazhe dhe ngre zërin për ta dashur njëri-tjetrin, për bashkim e forcim, dhe kështu për të dëshmuar në të gjitha mënyrat për vlerat e atdheut, për peshën e tokës arbërore, e cila ka përjetuar gjërat më sfiduese që e madhështojnë njeriun, por edhe gjërat që edhe sot e kësaj dite nuk janë shprushur as për së afërmi, dhe as nuk janë shndërruar në dokument të fortë për t’i begatuar kasafortat e bibliotekave dhe të arkivave të vendit por edhe të botës!
Këtë rrugëtim të shkurtër të mendjes, ma ndërprenë zëri i kryetares së Klubit letrar, znj. Lulëzime Celami, e cila me fjalë të ëmbla e konfirmon themelimin e këtij asociacioni me rëndësi për letërsinë dhe kulturën. Ajo, me krenari dhe mburrje i radhiste fjalët për vlerat krijuese dhe për letërsinë në këtë anë të Shqipërisë.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe-768x1024.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe.jpg)
Gjurmët historike të Gjergj Kastriotit-Skënderbeut
Pas saj, folën edhe shumë të tjerë me etjen për ngjarjet e tilla. Kurse, më pastaj, në shenjë nderimi, edhe mua ma dhanë fjalën për të përshëndetur. U ngrita dhe dola para mikrofonit. Duke i shikuar të pranishmit, më dukej se tek secili po e shohë nga një penë me të cilën secili krijonte diçka, vargëzonte dhe këndonte për të bukurën dhe të madhërishëm e vendit dhe të kombit, të cilat thesare ende nuk e kanë qitur kokën plotësisht dhe sa duhet në mendjen e njeriut. Më vranë mendimi, të cilin e miratova duke thënë se ende duhet punuar edhe shumë e shumë…! Përshëndeta edhe në emër të krijuesve nga Tropoja dhe Gjakova, me të cilët kisha ardhur.
Në kuadër të fjalës sime përshëndetëse, për fund ua lexova edhe poezinë “Hoqa shqiponjën nga flamuri”, e cila poezi, më thoshte mendja se përkonte me përkushtimin kombëtar nëpër periudha, që puthitej me pathyeshmërinë e kombit, për të ecur gjithmonë vertikalisht, për të qëndruar pip në këmbë e i përforcuar me tokën, mu ashtu si trungu me rrënjët!
Në fillim, titulli i poezisë, sikur të gjithë i befasoi, ua “preu” këmbët dhe i la gojëhapur se çfarë dua të them në vazhdim. Pasi mbarova së recituari, atëherë, kjo poezi sikur ua ngriti shpirtin peshë, dhe vetvetiu, krejt spontanisht shpërthyen duartrokitjet. E, kjo më bëri që shpirtin tim ta pyes, se a jemi të kënaqur që bashkërisht jemi në Lezhë. Por, para pyetjes, m’u duk se mora përgjigjen e përcjellë me krenari dhe mburrje nga vetë historia e këtij qyteti të lashtë, duke mos e përmendur Skënderbeun!
Për ta bërë më të qartë titullin e poezisë, këtij shkrimi dua t’i bashkëngjis të tërën:
HOQA SHQIPONJEN NGA FLAMURI…
1.
Shikoja flamurin si valonte
Mendueshëm në erë
Flladi i puthitej për trup
Gjithnjë kështu
Derisa nga pëlhura e kuqe
Hoqa shqiponjën
Fluturo e lirë kah të duash
I thashë
Ajo mori krahë
Dhe u zhduk shkrepave
2.
Ngjyrën e kuqe
Nga pëlhurë e flamurit e nxora
Shko dhe gjeje qarkullimin e gjakut
I thashë
Iku si mos të kishte qenë
Kush e di se kah
Shprushte gjakun e njeriut
3.
Një ditë
Sërish shikoja flamurin si valonte
Në te
Ishte kthyer shqiponja
Edhe ngjyra e gjakut
Këtu e kemi vendin-thanë
Dhe s’lëvizim dot
Jemi shekujt duke i përcjellë
4.
Thashë
Po sa shumë janë të lidhura
Shqiponja me ngjyrën e kuqe
Atëherë
Kush mund të bëjë mëkat
Nëse përpiqet t’i ndajë këto dy madhështi
Të mbështjella me libra krenarie
Me dhembje e lumturi në gji
5.
Pëlhura
Ngjyra e kuqe dhe shqiponja
Sa herë janë copëtuar
Sa herë djegur
Sa herë janë futur në gji
Sa herë e kanë mbështjellë trupin e njeriut
Sa herë janë bërë grimë-grimë
Dhe sërish janë të lidhura bashkë
Çfarë dashurie është kjo
Që nuk peshohet me barrën e shekujve
As dot nuk e ndryshkin kohërat
Ja, kjo ishte ajo poezia që ua lexova lezhjanëve, të cilën poezi ma kërkoi një aktor i këtij qyteti, emrin e të cilat nuk arrita të ia mësojë, sepse më erdhi keq për ta pyetur se si quhej. Ia dhurova me dëshirë, kurse, ai më tha se këto vargje kam dëshirë t’i recitoj në ndonjë prej solemniteteve kulturore kur do të organizohen në qytetin e tij.

[Nosh]

Shndërrimi i mendjes në pelegrin historie dhe puthja e monografisë…!
Pas kësaj ceremonie, kokteji i rastit i imponon bisedat, komentimet dhe njoftimet më për së afërmi me njëri-tjetrin. Të pranishmit, më përgëzojnë për fjalët që ua përcolla nga zemra e shpirti, të cilat, siç thanë ata, ishin aq me peshë dhe të ngrohta. Pastaj, dua të theksoj, se me vete kisha marrë edhe disa, jo, kisha marrë pak ekzemplarë nga disa prej veprave të mia dhe ua dhurova, ashtu nga zemra, pa e zgjedhur asnjërin se kush dhe çfarë është. Gati harrova të them, se nga Peja kisha marrë edhe tetëdhjetë libra, kuptohet, nga krijimtaria ime për t’ia dhuruar bibliotekës së qytetit. Ishin të mirëseardhura.
Gjatë qëndrimit në këtë qytet, në sheshin pranë Pallatit të kulturës dhe Bibliotekës, bëmë disa foto për kujtim, të cilat, sigurt e dija se do të më shërbejnë edhe për shkrimin tim. Dua të veçoj, se poeti nga Tropoja, Luli, duke m’i bërë disa foto, insistoi që të pozicionohem edhe në atë anë, ku prapa meje, por diku lartë, qëndronte Kalaja e Lezhës. Nuk i thashë gjë, por në heshtje e falënderova për kujdesin.
Ndërkaq, Azemi, ky krijues këmbëngulës dhe nxitës i shpërdhitë, i cili s’kishte kohë shumë që e kishte poemën “Metamorfoza e dytë e Gegë Toskës”(Fishta në Lissus), në të cilën, si mesazh, lexuesit ia kishte përcjellë në mënyrën e vetë dhe më ironike por edhe me zemër të plasur për Lahutën e Malcis dhe për Gjergj Fishtën, duke mbajtur në dorë Monografinë “Teatri i Pejës”, që ia kisha dhuruar pak çastesh, më pëshpëritë me krenari se edhe ai është duke shkruar diçka për artin skenik në Lezhë. Edhe kjo më gëzoi pamasë, kurse më bëri të dridhem, momenti kur shfletoi monografinë dhe disa herë e puthi.
-O Zot, po çfarë peshe,… po çfarë vlere ka ky libër!
Nuk i thashë gjë, sepse, nuk di se për çfarë, por fytyra m’u kishte bërë all. Ndoshta, ju e kuptoni vetë këtë gjendje time. Por, ai nuk m’u ç’kapë duke ma përmendur edhe Monografinë “Zejtarët e Pejës”, e cila dy vite më parë e kishte përjetuar botimin e dytë.

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe2-1024x717.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe2.jpg)
-“Zejtarët e Pejës”,… a e di se çfarë vlere historiografike ka për historinë dhe kulturën e kombit?!
Mrizi i Zanave ku tani çdo gjë gjallëron
Nuk ke ide se sa i rëndësishëm është ky libër antologjik!…-vazhdon Azemi, i cili sikur na bën me dije se tani kishte ardhur koha për t’u takuar në drekë. Por, se ku do të jetë kjo, nuk kisha ide.
U futem në makinë, që tani, mua, Tahirin, Lulin dhe Gjonin, na shoqëronte e Gjergji, drejtori i Bibliotekës së Lezhës, dhe na thanë se po nisemi për tek Restoranti “Mrizi i Zanave”. Edhe për këtë restorant, nuk kisha ide se ku gjendej. Por e di se kaluam afro dymbëdhjetë kilometra rrugë jashtë qytetit dhe arritëm tek ky restorant, të cilin e rrethonin pllaja toke pune e plantazhe, të cilat kishin filluar të marrin frymën dhe fuqinë e stinës së pranverës. Çdo gjë kishte filluar të gufonte, të gjallëronte bukur e shqip.
Kur pyeta se cili ishte ky vend, më thanë se ajo pjesë quhet Mrizi i Zanave. Ishte vendlindja e Gjergj Fishtës. Tani, këto fjalë më futën thellutave. Mendja më ishte shndërruar në pelegrin historie, në rrugëtar duke kërkuar e hulumtuar thesarin e vlerave shpirtërore të kombit tim.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe3-1024x702.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe3.jpg)
Mrizi i Zanave dhe vendi i shtëpisë ku u lind Gjergj Fishta…!
Përgjatë rrugës së asfaltuar, përftonte toka pjellore, por edhe shumë kodra e male të zhveshura, që e kërkojnë dashurinë, dorën dhe zemrën e njeriut për t’i lulëzuar ato. Edhe pse jemi të vonuar, ka kohë ende për të bërë gjëra madhore…
Gjergji, drejtori i bibliotekës dhe poeti lezhjanë, me një zë që kishe aq të ëmbël e të ngrohtë, përpiqej të na shpjegonte shpejtë e shpejtë për historikun e kësaj ane. Na tha, se para se të mbërrijmë tek restoranti, do të kalojmë edhe pranë vendit ku e kishte pas shtëpinë e parë, Gjergj Fishta. U gëzova, por u entuziazmova edhe më shumë, kur na tha se në këtë vend është një shenjë, është një përmendore që tregon për vendin ku kishte qenë shtëpia e Fishtës! Kur arritëm aty, ajo pjesë e krahinës së Lezhës ishte e “përzier” me sipërfaqe toke pjellore, por edhe me shpate djerrinë. U ndalem dhe nxituam për të bërë foto kujtimi pranë kësaj “shenje” të Shtëpisë së Gjergj Fishtës.
Vendshënimi i shtëpisë ku është lindur Gjergj Fishta
Tani, prapë më imponohet historia e shoqëruar bashkë me qortimin! Se për çfarë, kësaj radhe nuk dua ta komentoj. Komentojeni Ju, lexues të nderuar dhe të respektuar! Më ndihmoni në këtë rast, që më besoni, jam zënë ngushtë…
Arritëm në restorant. Çdo gjë frymon dhe ka aromë e pamje të këtij nënqielli karakteristik. Edhe ulëset, edhe tavolinat, edhe buka misri, edhe djathi, edhe n’dore prej gruri, edhe lakrori, edhe kosi, edhe uji, edhe çdo gjë tjetër me të vilat u mbush tryeza e drekës. Dhe, dua ta pranoj, se biseda me poetët dhe krijuesit e Lezhës, m’u duk shumë shumë e shkurtër, kurse, duke llafosur me zemër e me dëlirësinë shpirtërore për poezinë, për romanin, për letërsinë, për historinë e cila dot nuk na ç’kapej nga bisedat dhe komentimet, koha iku si mos të kishe qenë fare.

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe4-1024x775.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/berisha_lezhe4.jpg)

Foto që dëshmon rrugëtimin e rëndë historik
Pra, të gjitha ngelën vulë kujtimi nga Lezha, nga dita kur u themelua Klubi letrar i këtij qyteti, që tani mbanë emrin e poetit të nderuar, Ndoc Gjetja. Po, pra,… Kështu ikën koha, kështu ikën jeta, kështu mund të ikin njerëzit sa hapë e mbyllë sytë. Andaj, pse të mos lëmë gjurmë me fjalën e shkruar, me zërin e mendjes, që vetëm dritën, lirinë dhe mirësinë i kanë udhërrëfim!
Ikëm nga Mrizi i Zanave,… ikëm nga Lezha për të mbetur aty përgjithmonë…! Kaq. Sa pak paska qenë!

[Nosh]

Promovohet libri për Xhelal Staraveckënhttp://www.botasot.info/mesme/XHELAL-STARAVECKA.jpg

Libri me kujtime në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë
Në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë, që përkon edhe me lindjen e Xhelal Staraveckës është promovuar në Akademinë e Shkencave, libri me kujtime të një prej figurave më interesante të historisë, Xhelal Staraveckën. Libri është i ndarë në tri pjesë. Pjesa e parë: Pavarësia dhe regjimi i Zogut, që përfshin vitet 1912-1939; pjesa e dytë: Lufta e Dytë Botërore, 1939-1944; pjesa e tretë: Ekzili, 1945-1966. Në fund, si një shtojcë përfshihet polemika e autorit me dy libra për historinë e Shqipërisë, të botuara asokohe në Perëndim. Në prezantimin e librit morën pjesë historianë, studiues dhe njerëz teë letrave shqipe, të cilët vlerësuan figurën e tij.
Libri i Xhelal Staraveckës “Përpara gjyqit të historisë” është një libër tronditës. Të vërtetat dhe dëshmitë që autori ka shenjuar janë të jashtëzakonshme, sa dhe historia e jetës së tij. Eshtë një libër i shkruar pa mëshirë ndaj komplekseve dhe mbrapshtive shqiptare.

Bota Sot

[Nosh]

Arkivi i Filmit përkujton aktorin Agim Shukehttp://www.botasot.info/mesme/AGIM-SHUKE-.jpg

Ceremonia në kuadër të 70 vjetorit të lindjes dhe 20 vjetorit të ndarjes nga jeta të tij
Në kinemanë e Arkivit të Filmit është përkujtuar Artisti i Merituar Agim Shuke në kuadër të 70 vjetorit të lindjes së tij dhe 20 vite të ndarjes nga jeta në mënyrë tragjike dhe të parakohshme. Agim Shuke përbën një rast të rrallë në botën e artit, kur një artist bie viktimë e krimit, e një dore që edhe sot e kësaj dite nuk është zbuluar. Ai është artisti që do të kujtohet brez pas brezi për rolet e tij të spikatura në kinematografi. Drejtoresha e Arkivit të Filmit Elvira Diamanti kujton bashkëpunimin me të në komedinë “Shi në plazh”.
Agim Shuke u lind në 8 prill 1942 në Kuçovë, në një familje të thjeshtë punëtore. Babai i Agimit ishte i lidhur me kinemanë e Kuçovës, ku deri sa vdiq (në moshën 50 vjeçare), punoi aty si teknik. Ndoshta kjo punë e babait e lidhi Agimin me kinemanë dhe filmin njëkohësisht, të cilën e ushqeu si ëndërr që në fëmijëri dhe e realizoi më vonë për t'iu përkushtuar atij përfundimisht. Ne karrierën e tij artistike i ka dhënë jetë një numër të madh rolesh.

Bota Sot

[Nosh]

Teatri “BYLIS” rikthen pas 18 vitesh Arqile Lipen e Luftar Pajën
Aida Tuci
Gazeta MAPO

Kur ministri i Brendshëm e ka më shumë mendjen te seksi sesa te rivendosja e rendit…kur sekretari i përgjithshëm i Ministrisë së Brendshme bie viktimë e orgjive anarkiste…kur këshilltarja personale e sekretarit të përgjithshëm kërkon me çdo mjet t’i shesë ushtrisë sallamin e prodhuar nga fabrika e babait të saj…kur inspektori i policisë kërkon të sqarojë situata me aleat të vetëm…logjiken…e kur një studente anarkiste është mbesa e shefit të opozitës…Te gjithë këta gjenden nën të njëjtin çarçaf në një situatë lëmsh…kur thirrja “Jo vetëm shtrirë, bëj diçka”, e shkruar në vitet ’70 nga britaniku http://www.mapo.al/wp-content/uploads/2012/04/komedia-Mos-rri-shtrire-bej-dicka2-luftar-paja-arqile-lipe-teatri-i-fierit-3-300x199.jpg (http://www.mapo.al/wp-content/uploads/2012/04/komedia-Mos-rri-shtrire-bej-dicka2-luftar-paja-arqile-lipe-teatri-i-fierit-3.jpg)Michael Pertwee, të tingëllon aq shqiptare sa dhe interpretimi i aktorëve Luftar Paja e Arqile Lipe. Komedia “Jo vetëm shtrirë, bëj diçka”, pas premierës në teatrin Bylis të Fierit ka nisur rrugëtimin nëpër Shqipëri, duke startuar nga Tirana. Ajo do të shfaqet në shtunën në orën 20.00 në sallën e madhe të Akademisë së Arteve në Tiranë, si një bashkëpunim i teatrit ‘Bylis’ dhe Teatrit Lëvizës, nën regjinë e Kiço Londos. Kjo komedi e ngjizi suksesin në skenën shqiptare që me ngjitjen në skenë të dy aktorëve të njohur Luftar Paja dhe Arqile Lipe, i cili rikthehet në teatër pas 18 vjetësh. Dy aktorëve dukej se u qëndrojnë mirë këto role, duke u nisur nga zhanri i dramës që është komedi. Por në fakt, si Luftar Paja ashtu dhe Arqile Lipe janë gjendur përballë një sfide profesionale. Luftar Paja vjen i veshur me “petkun” e inspektorit Ruf, kurse Arqile Lipe si shefi i opozitës.
Në veprën e Michael Pertwee, aty ku ndërthuren hartues të ligjit dhe opozitarë të tij, intrigantë dhe servilë, gjithçka kulmon me plane qesharake, në panik dhe kundër-plane, ku të gjithë kërkojnë të shpëtojnë karrierat e tyre dhe fshehin të vërtetën. “Në këtë komedi vetëm personazhi i Rufit është më i ndershmi nga të gjithë. Aty shpalosen të gjitha plagët e kësaj shoqërie, korrupsioni prostitucioni dhe mbi të gjitha këta njerëz janë dhe me imunitet”- shpjegon rolin e tij Luftar Paja. Ndërsa për Arqile Lipen ka qenë paksa më e vështirë përshtatja me rolin, ku i është dashur të hyjë sa më shumë në kulturën e autorit të kësaj vepre. Për të nuk është njësoj si kryetari i kooperativës, që luante dikur, si roli që ka në komedinë “Jo vetëm shtrirë bëj diçka”. “Është një rol që më ndryshon nga të gjitha rolet e mëparshme që kam interpretuar. Të luaje kryetarin e kooperativës në atë kohë do ta bëje ashtu si ishte. Por unë është hera e parë që marr një rol nga një autor i huaj, prandaj dhe farsa do ndërtuar me kulturë dhe dialog dhe i duhet treguar spektatorit pa bërtitur dhe pa u çjerrë. Duhet të luash, të teatrosh e të mos të zbulojnë”- thotë Arqile Lipe. Por subjekti i komedisë, edhe pse është shkruar në Britani, tingëllon shumë shqiptare. Një ministër i qeverisë britanike i quajtur William Braun, interpretuar nga aktori Fatmir Xhelili, harton një ligj për të luftuar pisllëqet në Mbretërinë e Bashkuar, por kjo nuk e ndalon atë të ketë një lidhje dashurie me sekretaren e tij Zhizel Parkyn (Doriana Çaushaj) dhe Wendin (Brikena Sinanajn), gruan e një gazetari të njohur. Kundërshtarë të ligjit, kryesisht disa vajza hippy, të kryesuara nga Johny, rrëmbejnë mikun e ngushtë të ministrit, bashkautor të ligjit, Barry Ovis (Sotir Stefa), ndërkohë që ai po martohej me të fejuarën e tij Joan. Pas një sinjali, policia sulmon apartamentin e hippy-ve. Qëllimi ishte për të diskredituar Barry Ovis, duke e bërë që të dukej se ai ishte i përfshirë në një orgji, dhe si rezultat duke i hequr çdo lloj kredibiliteti që mund të kishte. Por Ovis arratiset dhe fshihet në apartamentin e Sir William. Planet e Sir William për një mbrëmje me Wendin shkojnë keq, ndërkohë që apartamenti i tij mbushet me anëtarë të opozitës Willfred Pots (Arqile Lipe), inspektorë policie si inspektori Ruf (Luftar Paja) dhe gra të bukura, poshtë dhe sipër krevatit. Gjithçka kulmon me plane qesharake, në panik dhe kundër-plane, ku të gjithë kërkojnë të shpëtojnë karrierat e tyre dhe fshehin të vërtetën. Pas Tiranës, komedia “Jo vetëm shtrirë, bëj diçka” do të shfaqet edhe në Vlorë, Pukë dhe Tropojë.
“Komedia politike nuk ka atdhe, akoma më shumë kur ajo na kujton gjëra të njohura. Fatmirësisht histori të tilla nuk mbarojnë kurrë, kështu kalojnë mirë ata por edhe ne. Prandaj ju ftojmë këtë fundjavë në orën 20:00 në sallën e madhe të Universitetit të Arteve që t’ia kalojmë mirë”- thotë regjisori Kiço Londo, i cili në “rolin” e tij të radhës onlinë identifikohet si polici me rrufë.

[Nosh]

Artistët shqiptarë në 63 punime të përbashkëtahttp://www.botasot.info/mesme/12-um-11.32.jpg

Natyra e qetë dhe peizazhi, muza e frymëzimit për ekspozitën
Gjashtë artistë shqiptarë Arben Golemi, Nikolin Ivanaj, Rudina Pema, Genti Proko, Leon Cika dhe Vladimir Topi janë bërë bashkë në një ekspozitë të veçantë ku kanë prezantuar veprat e fundit të tyre. Kjo ekspozitë e cila i përket teknikave të ndryshme është kuruar nga Ylli Drishti i cili thotë se veprat qëndrojnë në harmoni me njëra-tjetrën.
Mbizotëruese në punimet e tyre është kryesisht natyra e qetë dhë peizazhi, i cili ndërthurët me një cikël skulpturash nudo dhë një cikël fotografish.
Në këtë ekspozitë u paraqitën 63 punime, të cilat dëshmojnë traditën e mirë të të krijuarit në gji të natyrës.

Bota Sot

[Nosh]

Mafia e bluzave të bardha, një film nga Joni Shanaj
Publikuar më 2012-04-05 09:33:04


http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/04/farmakon1-300x210.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/04/farmakon1.jpg) Posteri i filmit

Në kinema vjen prodhimi më i ri me metrazh të gjatë.
Filmit nuk i mungojnë edhe skenat erotike, interpretuar nga Kastro Ziso e Olta Gixhari.
Ai është një djalë i ri, apatik. Ndoshta ndien se është ende herët për t’u rritur dhe me përtesë ndjek rrugën që i ati ka hapur për të. Në moshën 25-vjeçare i intereson më shumë dashuria e vajzave dhe marrëdhënia me natyrën, sesa e ardhmja dhe punët e dyshimta që i ati-mjek bën pas fasadës së një farmacie, ku ai punon. Branko është personazhi i filmit më të ri shqiptar “Pharmakon”, i shkruar dhe me regji të Joni Shanajt, që do të shfaqet pas pak ditësh në kinematë shqiptare. Një film me metrazh të gjatë që trajton tema të forta, që nga përplasja e brezave, tek orientimi i të rinjve, tek “mafia e bluzave të bardha” dhe gjendja e rënduar e sistemit shëndetësor në Shqipëri. Këtë korpus problematikash, Shanaj ka zgjedhur ta japë përmes historisë së një të riu, që punon në një farmaci pranë Kopshtit Zoologjik të Tiranës dhe dashurisë së tij zhgënjyese për një vajzë të re e të bukur, e cila bën një lojë të dyfishtë mes tij e të atit. “Pharmakon” trajton temën e shkëputjes apo luftës për pushtet dhe dominim midis brezave. Pra, nuk kemi të bëjmë thjesht me një drame edipale. Konflikti në filmin tonë është vendosur në parametra edipalë, edhe për arsye që ta bëjë atë më të prekshëm dhe më provokues për një publik të gjerë. Por nuk mund të them se ky është një qëllim në vetvete në tematikë. Çështja edipale është për të evidentuar një konflikt të thellë brezash të shpalosur në shoqërinë e sotme në një luftë për dominim. Personazhet në “Pharmakon” jetojnë në një rrethanë, ku secili bën një jetë të dyfishtë, dhe kjo jetë e dyfishtë tashmë është e institucionalizuar”, thotë Joni Shanaj për konceptin e tij regjisorial.
Personazhet
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/04/joni-shanaj-300x225.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/04/joni-shanaj.jpg) Regjisori Joni Shanaj

Me këtë film debutues, regjisori dhe skenaristi Joni Shanaj synon të sjellë risi në mënyrën e perceptimit të problematikave me të cilat përballet shoqëria shqiptare. Nuk është vetëm mënyra e konceptimit të filmit të tij, por edhe përzgjedhja e kastit të aktorëve. Në një nga rolet kryesore, në atë të Brankos interpreton Klevis Bga, apo siç njihet ndryshe edhe Kastro Ziso, një emër i njohur në skenën e muzikës shqiptare, por që njihet më së shumti për karakterin e tij rebel, kundër rryme. Një i ri i shpenguar, që deri diku luan veten e tij në këtë film. Në rolin e Sarës, një studenteje dhe infermiereje bukuroshe, luan Olta Gixhari, e cila i përket brezit të ri të aktorëve, të cilët po formohen pa komplekse dhe pa klishetë e së shkuarës. Niko Kanxheri vjen në rolin e Sokratit, babait të Brankos. Një njeri i përfshirë në afera të dyshimta në biznesin e barnave, që shfrytëzon bluzën e bardhë të mjekut, por edhe gjendjen e vështirë të njerëzve. Pafytyrësia e tij arrin deri aty sa të krijojë një marrëdhënie dashurie me të dashurën e të birit, Sarën. Të tjerë personazhe janë Sherifi (Vasil Goda), një roje pallatesh, dhe Gjergji (Pano Aliu), një fëmijë i pastrehë, që strehohet në zonën e farmacisë.
Eros-Thanatos
Ku ka një histori dashurie, ka edhe vdekje. Lufta e përjetshme eros-thanatos nuk mund të mos jetë e pranishme edhe në filmin e Joni Shanajt. Erosi përfaqësohet nga historia e dashurisë së Brankos dhe Sarës. Me sa mësojmë mbi filmin, në të nuk do të mungojnë edhe skenat pasiononte të dashurisë mes dy protagonistëve. Thanatos vjen përmes hijes së rëndë të spitalit, ku çdo ditë të sëmurët duhet të përballen jo vetëm me frikën e vdekjes, por edhe me kushtet e rënda dhe mungesën e mjekimeve. Kjo problematikë medikamentesh, e cila mund të kushtojë edhe jetë njerëzish, përfshin edhe personazhet e filmit. Fati i pasigurt i nënës së Sarës do të mbetet në mëshirë të babait të Brankos, i cili si një mjek me influencë, ka në dorë ta ndihmojë atë.
Filmi
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/04/farmakon-300x150.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/04/farmakon.jpg) Klevis Bega dhe Olta Gixhari në filmin Pharmakon

“Pharmakon” është film artistik me metrazh të plotë dhe projekti i fundit i shtëpisë filmike “Zig-Zag Film”. Është një produksion tërësisht shqiptar, pjesërisht i mbështetur financiarisht nga Qendra Kombëtare e Kinematografisë dhe nga Radio Televizioni Shqiptar. Fondi publik për këtë projekt u lëvrua si pjesë e një iniciative të re, nisur në vitet 2005-2007, për mbështetjen dhe promovimin e regjisorëve debutues, filmit indipendent dhe alternativ në vendin tonë. Filmi ka si producent regjisorin Mevlan Shanaj. Muzika e filmit është krijuar nga kompozitori suedez, Anton Lennartsson. Filmi ka dy drejtorë fotografie, te cilët gjithashtu debutojnë në një film te metrazhit të plotë:
Ji-Hwan Park nga Seul, Koreja e Jugut dhe Ram Shani nga Tel Aviv, Izrael. Post-produksioni në figurë dhe në kolonë zanore u përfundua në “Focus Fox Studio LTD”, një nga studiot më serioze në Budapest, Hungari.
ALMA MILE

[Nosh]

Ekspozita “Shqipëria Fantastike”http://www.botasot.info/mesme/kodra_sh_f.jpg

Përmbushet amaneti i artistit, Ibrahim Kodra
“Shqipëria Fantastike” e krijuar nga artisti i famshëm, Ibrahim Kodra ka mbërritur në galerinë Kombëtare të Arteve përmes një ekspozite retrospektivë, kuruar nga Rubens Shima. Në këto punime pasqyrohen qartazi dy drejtimet kryesore që ka proceduar artisti. Ekspozita fillon me veprën dedikuar Tiranës, që i përket vitit 1938 dhe mbyllet me punimin më të fundit të pa përfunduar i vitit 2006.
Presidenti i Fondacionit “Ibrahim Kodra” në Milano, Z. Fatos Faslliu na bën me dije edhe pengun e dy punimeve që nuk mund të ishin pjesë e kësaj ekspozite, gjithashtu ai e cilëson të përmbushur amanetin e artistit.
Në këtë ekspozitë prezantohen për publikun 64 dhe një skulptur, punime origjinale të mara në koleksione të ndryshme europiane dhe vendase. Ajo çka është më e rëndësishme lidhet me faktin se së shpejti do të ngrihet muzeu “Ibrahim Kodra” në Durrës. Ibrahim kodra ka qenë një artist bohem i mësuar të veprojë i vetëm, të punoj në vetmi, të adhurojë lirinë edhe pse me një çmim të shtrejtë. Karriera e tij artistike kulmoi me pjesmarrjen në Ekspozitën e Universitetit të Parisit, në vitin 1953, ku ekspozonin njëkohësisht Picasso, Chagall, Matisse, Modigliani etj. Që nga ai moment Kodra u bë një piktor popullor në Itali dhe më gjerë, duke ekspozuar individualisht në muze e galeri të ndryshme evropiane e madje edhe në SHBA, New York. (Princess Hall Gallery, 1963)
Bota Sot

[Nosh]

Kantautori Esat Ruka ngjitet në TKOB me “Kënga ime”http://www.botasot.info/mesme/_Esat-Ruka.jpg

Koncerti recital pasqyroi këngë patriotike të krahinave të veriut
Në Teatrin e Operas dhe Baletit është mbajtur një koncert recital i kantautorit Esat Ruka “Kënga ime”, i cili u shoqerua nga ansambli i valleve popullore. Orkestra u drejtua nga Vladimir Hasimi , drejtor artistik, Sulejman Balteza. Ky koncert vjen në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë dhe pasqyroi këngë patriotike të krahinave të veriut të Shqipërisë. Në këtë mbrëmje të veçante ishin të ftuar orkestra e valleve të Matit si dhe këngëtarët Juljana Pasha dhe Kastriot Tusha.
Esat Ruka për një periudhë 40-vjeçare është themelues dhe drejtues i ansambleve popullore. Ai është një artist shumë planësh. Rruga e artit të tij nis që në fëmijëri. Shkollimi dhe skenat e artit treguan talentin, pasionin dhe vetëdijen e tij në rrugën e nisur.
Është rast shumë i rrallë që, megjithëse arsim të lartë në profilin e kulturës, nuk e ka lëshuar nga dora çiftelinë e tij, duke treguar se edhe me një instrument arkaik dhe tradicional mund të thuren, interpretohen e këndohen masivisht këngë popullore e balada shqiptare. Ai ka botuar albumet “Dritë dhe Shpresë” (1994), “Azem ti je gjallë” (1998). “Shqiptari mos thuaj mbarova” (2000); “Shpirti kosovar” (2003); “Album me muzikë tradicionale” Francë 2001. Rapsodia e tij për Isa Boletinin është si “vena që shoqëron çdo gëzim familjar dhe festa popullore”.
Balada” Azem ti je gjallë” u shndërrua në himn i demokratëve duke ndezur sheshet e qyteteve, skenat dhe festat e gëzimet familjare.Kështu mund të themi edhe për këngë të tjera kushtuar Mbretit Zog I - rë, Presidentit Rugova, Sul Kurtit, Besim Çerës, Ahmet Krasniqit etj.
Në Francë lë mbresa të thella te shikuesit dhe studiuesit. Në vitet 2002-2003 me grupin e tij ftohet të marrë pjesë në turne në Francë, Itali dhe Zvicër. Ai ka kënduar në Kosovë , Preshevë, Shkup, Athinë, Bolonjë, Palermo, Neë York , Boston, Malmo, Kostancë etj. Që nga Dhjetori 2005 është Drejtor i Qëndrës Kombëtare të Veprimtarive Folklorike. Nën drejtimin e tij ky institucion fiton përmasa të reja në menaxhimin e Festivaleve Folklorike Kombëtare.
Në rrugën e tij si artist ai çmon me përulësi bashkëpunimin me personalitete të larta të artit dhe kulturës kombëtare si R. Sokoli; Ç. Zadeja; T. Daija; Xh. Laçi; N. Gjoshi; Sh. Saraçi; E Xhulali; Zh. Ciko etj.
Esat Ruka është bërë subjekt i shtypit dhe i mediave audiovizive si një protagonist i spikatur, por edhe si një artikulues i qartë i punës së tij brënda dhe jashtë vendit.

Bota Sot

[Nosh]

Depp&Portman në këngën e Paul McCartney
http://www.botasot.info/mesme/dep-paul.jpg
http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot1.jpg (http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot1.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot3.jpg (http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot3.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot4.jpg (http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot4.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot5.jpg (http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot5.jpg)


Aktorët Johnny Depp dhe Natalie Portman performojnë së bashku. Por jo në një film, por në videoklipin e një kënge të re të albumit të këngëtarit Paul McCartney.
Bëhet fjalë për tre video të këngës “My Valentine”, të albumit “Kisses on the Bottom”, që janë prezantuar të premten në Los Anxhelos.
Sipas mediave britanike, Depp performon në videon e parë, Portman në të dytën, ndërsa në të tretën ata shfaqen së bashku.
Tabloidi “The Sun” ka publikuar foto të Depp dhe McCartney që takohen dhe bisedojnë së bashku, si dhe një tjetër të Depp dhe Portman në sheshin e xhirimit të videos së tretë.
Ka qenë vetë ish-këngëtari i Beatles që ka drejtuar xhirimet e tre videove, i frymëzuar nga një ide e së bijës, stilistja e modës Stella McCartney.
Videot e plota do të transmetohen gjatë së shtunës. “My Valentine” është një nga dy këngët e albumit të McCartney, që bëjnë fjalë për historitë e tij të dashurisë kur ka qenë në moshë të re.

http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot.jpg (http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot.jpg)

http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot2.jpg (http://www.botasot.info/reklama/mccartney-spot2.jpg)

Bota Sot

[Nosh]

ihet në shitje “The Scream”http://www.botasot.info/mesme/scream.jpg

Oferta fillestare do të jetë 80 milionë dollarë
Është një nga ikonat më të famshme të historisë së artit, por dhe të kulturës popullore dhe tashmë piktura “ The Scream” mund të jetë e kujtdo që është gati të paguajë 80 milionë dollarë. Artisti norvegjez, Edvard Much, pikturoi katër versione të pikturës së famshme në vitin 1890. tre prej tyre janë në muze, ndërsa e katërta ka qenë në familjen norvegjeze Olsen për 70 vjet. Babai i pronarit të pikturës ishte një mik i piktorit dhe pikërisht për këtë arsye paratë e marra nga shitja e pikturës do të shërbejnë për ndërtimin e një galeri artistike në nder të artistit në Norvegji. Piktura në shitje është ajo që ka më shumë ngjyra nga të katër versionet. Gjithashtu është e vetmja që ka nëj poemë të shkruar nga vetë piktori. Drejtori i shtëpisë së ankandeve “Sothbaj”, Filip Huk, është shprehur se kjo është një nga shitjet më të rëndësishme që kanë pasur. Shumë analistë të artit e radhisin “The Scream” menjëherë pas “Monalizës”.

Bota Sot

[Nosh]

Gjirokastër, digjet monumenti i kulturës (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=163553) http://www.botasot.info/mesme/GJIROKASTER11.jpg
“Shtëpia e Haderajve”, monument kulture në Gjirokastër, është djegur plotësisht.
Monumenti i kulturës i kategorisë së parë është përfshirë nga flakët mbrëmjen e së shtunës për shkaqe që ende nuk dihen.
Shtëpia ishte një banesë 3-katëshe në lagjen “11 Janari”.
Në të kanë banuar familjarë deri para një viti.

Bota Sot

[Nosh]

Rona, rasti për të shkëlqyer, Eurovisioni, Shqipëria 2012
http://www.botasot.info/mesme/Rona-Nishliu-1.jpg


Dafina Smajli
Festivali Europian këtë vit do të mbahet në Azerbaixhan më saktë në Baku. Eurovisioni është festival i cili mbetet një ndër spektaklet më të pëlqyera në Europë. E veçanta e këtij festivali është pikërisht fakti se në këtë natë e gjithë Europa bëhet së bashku, duke dëgjuar performime këngëtarësh nga zhanret më të ndryshme muzikore europiane, duke përfshirë këtu pop, rock, rap, folk, dance etj.
Secili shtet zgjedh një këngë që i përfaqëson ata, duke shpresuar kështu që kënga të jetë ajo e duhura, më e pëlqyera . Për vite me radhë Shqipëria merr pjesë në këtë festival dhe pozita më e mirë e mundshme deri më tani është pozita e 7-të.
Ku është problemi?
Po ndalemi të bëjmë një historikë të shkurtër për gjithë atë që Shqipëria ka paraqitur deri më tani. Hera e parë e pjesëmarrjes në Eurovision ishte viti 2004.
-E para e nisi pjesëmarrjen Anjeza Shahini me këngën “Image of you” një këngë me tekst të ngrohtë, dhe ishte pikërisht kjo këngë që e hapi dritën e gjelbër për Shqipërinë.
Kënga si këngë ishte për tu vlerësuar e lëre të mos flasim fare për zërin e Anjezës, i cili kumboi në gjithë Europën. Ishte hera e parë në Eurovision dhe ne fituam vendin e7-të. Eurovisionin atë vit e fitoi Ruslana e Ukrainës me të ashtuquajturin “Vallëzimin e egër”.
- Në vitin 2005 erdhi prezantimi tjetër. Ishte Ledina Çelo me këngën “Tomorrow I go”, me këtë këngë e cila frymonte shqip, solli emocion shume tek shqiptarët, por me këtë këngë Shqipëria u rendit më keq, në vendin e 16-të.
Vitet 2006-2007 nuk ishin aq të suksesshme, këngët nuk u kualifikuan për në finale. Luiz Ejlli një këngëtarë i ri në moshë, u prezantua me këngën “Zjarr e ftoftë”, një këngë me motive popullore e shoqëruar në sfond nga një grup këngëtarësh të muzikës polifonike. Ejlli e Frederik Ndoci një zë i shkëlqyer, nuk patën sukses. Siç duket publiku nuk i kuptoi këngët, tekstin, domethënien dhe nuk u vlerësuan shumë.
Shqipërinë në vitin 2008 e prezantoi Olta Boka. Ishte prezantimi në Beograd të Serbisë. Kënga arriti në natën finale dhe e mori vetëm vendin e 17-të, në pozitë të njëjtë në vitin 2009 ishte edhe Kejsi Tola, të dyja këto këngëtare të mrekullueshme, meritonin më shumë!
Vazhdojmë tutje dhe ndalemi në vitin 2010, kur Juliana Pasha e prezantoi Shqipërinë me këngën “It’s all about you”, një këngë me shumë elemente të pasura përreth.
Historinë e së kaluarës në Eurovizion e përfundojmë këtu duke dhënë një mendim edhe për Aurela Gaçen, e cila e prezantoi Shqipërinë vitin e kaluar me këngën “Feel the passion”, një këngë me motive popullore e miksuar me rok. Ishte i diskutueshëm teksti, i cili për veshin tonë tingëllon më mirë në shqip sesa në anglisht, por për fat të mirë këngëtarja jonë Aurela ka jetuar një kohë në Amerikë dhe ia doli mbanë edhe atij dallimi. Ndoshta edhe pse është një këngë me motive popullore, asnjëherë nuk tingëllonte më mirë në gjuhë tjetër sesa në shqip.
Megjithëse s’ka asnjë rregull të festivalit që e kufizon gjuhën, me të cilën duhet të këndohet kënga, mjafton që kënga të këndohet në një nga gjuhët zyrtare të vendit pjesëmarrës.
Sa bukur që përmendet shqiponja si në këtë pjesë teksti: “I’am like an eagle in the open sky, I never land I’am flying high”, sepse shqiponja është simbol kombëtar i shqiptarëve. Sepse populli shqiptarë ka kaluar dhe ende kalon në rrethana të vështira historike, por ai ka ditur të ruaj me dashuri e përkushtim veçoritë kryesore të kulturës, simboleve kombëtare.
Radio Televizioni i Shqipërisë i kushtoi një rëndësi të veçantë promovimit të këngës me videoklip. Aurela në videoklip u paraqit gjatë gjithë kohës me një fustan të ngrohtë, i cili në fakt ka elemente të një veshje me cohë nga Vlora, prej edhe nga vjen këngëtarja, them se i përngjanë por nuk është identike, edhe pse vlerat estetike të kostumeve popullore spikatin jo vetëm në veshje të punuara nga gratë fshatare, ku shija për të bukurën është shfaqur në mënyrë të thjeshtë me një ngjyrë lokale të ngrohtë. Në pikëpamje estetike kostumi popullorë shumë herë është si një sintezë e përkryer e artit popullor.
Fatkeqësisht kënga nuk hyri në natën finale. Ku është problemi? Pse asnjëherë nuk po marrim atë që e meritojmë?
Kësaj radhe ndryshe!
Me gjasë kësaj radhe do të jetë ndryshe në këngën e Eurovisonit, ku merr pjesë Rona Nishliu, e para fitues nga Kosova e këngës në RTSH, e cila paraqitet me këngën Suus.
Një këngë e punuar me përkushtim, ishte si një frymë e re në festivalin e RTSH –së, e cila filloi të pëlqehet në masa të gjera.
“Suus”, ashtu si ka treguar këngëtarja në latinisht, vërtet do të thotë “Personale”, por personale nuk është vetëm një histori dashurie. Fabula e këngës “Suus”, në disa momente, kuptohet si një histori dashurie, ndërsa më pas, në strofë të dytë,fillon të tingëllojë dhe arrin që fabula të ndryshojë drejtimin dhe shihet mjaft qartë që nuk ka të bëjë tamam me një histori dashurie.
Rona mundohet që me gjithë fuqinë e saj të del mbi instrumentet muzikore. Thjeshtë mundohet të bëjë më të mirën, edhe pse kënga është një baladë që themelet e saj i ka në muzikë klasike, është një përzierje e muzikës së lehtë dhe asaj klasike.
Jam shumë e sigurt që ka pak këngëtarë si Rona që munden ta përballojnë këtë shtrirje (glisando) sepse me të vërtet është shumë e vështirë. Pikërisht kjo edhe është pika më e fortë sepse këngëtarja ka potencial dhe zotëron një zë me ngjyrë të mirë dhe të fuqishëm.
Kënga është një lloj dialogu në mes vetes dhe njëkohësisht të tjerëve, dhe e vetmja rrugëzgjidhje për këtë është të qash. Me pak fjalë ajo që dëgjon nuk janë të bërtitura dhe ulërima, siç i quajnë disa, por është pikërisht ekzekutimi i saktë i kuptimit të këngës. Interpretimi është “Ligj i skenës”. Kënga si këngë në fillim është më e qetë, por pjesa e dytë është më me dinamikë dhe pikërisht aty është çelësi, domethënia e saj.
Suus është klithma për shembjen e vlerave, moralit në përgjithësi. Jo vetëm për situatën në Mitrovicë, të vendit edhe prej nga vjen këngëtarja, Suus është klithma universale.
Eurovisioni politikë
Eurovisioni nuk është gjë tjetër veçse politikë, ku secili vend voton për atë vend që ka miqësi më shumë me të p.sh. Franca voton Monakon, Spanja-Portugalinë, Greqia-Rusinë etj.
Nga statistikat e kaluara Shqipëria më së shumti pikë i ka dhuruar Greqisë, Turqisë, Bosnje e Hercegovinës, Holandës, kurse ka marrë më së shumti pikë nga Maqedonia, Greqia Zvicra, Kroacia, Turqia, vende këto ku kryesisht jetojnë shqiptarët.
Duke shpresuar që këto influenca të zhduken, them që kënga jonë është kënga më me tematikë, domethënie, muzikalitet, dhe kësaj radhe s’ka se si të mos pëlqehet.
Duke parashikuar them se kënga ka të gjitha dispozitat të jetë në 5-shen e parë Europiane, një këngë e cila është punuar me kujdes. Që nga fillimi Rona si zë është një ndër këngëtaret më të pëlqyera dhe më origjinale në gjithë shqiptarinë, teksti, muzika, orkestrimi, interpretimi.
(Studente e DAM)

Bota Sot

[Nosh]

MONOGRAFIA “TEATRI I PEJËS”-VEPËR ANTOLOGJIKE





Nga Prof. Dr. Hivzi Muharremi

Studim libri
(Sejdi BERISHA: “Teatri i Pejës”-Monografi, botues Club Kultura Pejë, 2012)


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Hivzi_Muharremi-281x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Hivzi_Muharremi.jpg)Prof Dr Hivzi Muharremi

Monografia e “Teatrit të Pejës” e autorit Sejdi BERISHA, e cila kohë më parë është botuar, për mua është një ngjarje e veçantë kulturore, një ngjarje e cila për shumë dashamirë të artit skenik deri me sot ka mundur të jetë vetëm iluzion, por me këmbëngulësin dhe me punën intensive e të palodhshme të autorit, kjo vepër monografike kushtuar institucionit më të rëndësishëm të kulturës Teatrit të Pejës, sot “rilind”, rrezaton dhe ndodhet para nesh, vepër kjo madhore e shkrimtarit dhe publicistit Sejdi Berisha kushtuar këtij tempulli të kulturës, ku kanë aktruar dhe defiluar me qindra emra të njohur të arteve skenike dhe jo vetëm të kësaj fushe.

Përkushtim madhor për një pasqyrë historike të artit skenik dhe të vlerave kulturore

Më shumë se dy dekada, S. Berisha me përkushtim i është qasur një projekti të tillë. Për punën sizifiane të këtij projekti më së miri shprehet autori, ku në mes të tjerash thotë: “Kjo “përallë” për këtë monografi është e kahmotshme dhe se pjesa dërmuese e materialit të cilin e kam pas grumbulluar, ka rrugëtuar dhe ka udhëtuar së bashku me mua, veçmas në kohën e luftës në Kosovë.” Pra, siç shihet, autori jo vetëm që një kohë të gjatë është preokupuar me një studim, ta quaj antologjik për institucionin kulturor të arteve skenike në Pejë, nga i cili rrodhën emrat më të spikatur të vokacioneve të ndryshme skenike-artistike. Pra, nuk është për tu quditur se me aq këmbngulësi dhe përkushtim të madh i është qasur përpilimit të materialit studimor, i cili me një gjuhë të lehtë, të pastër dhe të rrjedhshme, me metodologji shkencore i zbaton metodat komporative, analitike dhe sintetike. Sejdi Berisha dëshmon për përkushtimin e madh dhe mishërimin që e kishte gjatë dekadave me Teatrin e Pejës, përkatësisht për botim të një monografie gjithëpërfshirëse.




Para se të shpalosim materialin e tërësishëm të shkruar nga pena e autorit, i cili më së katër dekada është prezent me shkrime në shumë revista periodike dhe në ato të përditshme e shohim të udhës që në pika të shkurtëra, para auditorit të respektuar në mënyrë koncize ta paraqesim jetëshkrimin e krijuesit.
Që nga shkolla fillore, fillon të shkruaj poezi, të cilat së pari i botohen në gazetën “Flaka e Vëllëzrimit” të Shkupit, e pastaj, në “Pionieri” dhe në “Rilindja për fëmijë”. Nga këtu zë fill edhe zhvillimi i talentit të tij edhe si shkrimtar edhe si gazetar. Në vitin 1972 punësohet në Radiotelevizionin e Prishtinës, përkatësisht në Radio-Prishtina si korrespondent nga Peja. Në këtë detyrë qëndroi deri në vitin 1990, kur policia serbe me dhunë i dëbon nga vendet e punës.
Sejdi Berisha, gjatë punës në Radio-Prishtina ka arriturr titullin e Redaktorit të Kategorisë së Parë. Në vitin 1982 nxori numrin e parë të gazetës “Peja” dhe ishte themelues i Radio Pejës (1981). Në vitin 1982 ishte edhe drejtor i këtij institucioni me rëndësi të veçantë informative dhe shoqërore.
Është njëri prej punëtorëve më të mirëfilltë të kulturës në Pejë dhe më gjerë. Është anëtar i Lidhjes së Shkrimtarëve të Kosovës dhe i Lidhjes së Gazetarëve të Kosovës.
Ka botuar tridhjet libra, nga fushat e ndryshme artistike dhe me qindra vështrime kritike, ese, studime etj. Që nga mosha fëmijërore kur është kyqur në teatër e deri me sot është aktiv me punën e tij të paloshshme dhe frytdhënëse drejt avancimit e afirmimit të teatrit.




http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Hivzi_Muharremi2-1024x698.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Hivzi_Muharremi2.jpg)Në aspektin metodologjik monografia “Teatri i Pejës” është e konceptuar përmes kapitujve duke filluar nga : 1.hyrja, 2. Nga rrjedhat zhvillimore historike të Pejës, 3. Fillet e artit skenik në Pejë, 4. Peja çerdhe nga dolën artistët më të njohur të Kosovës. 5. Periudha e viteve të 60-ta të shekullit kaluar, 6. Periudha e rezultateve të mëdha, 7. Vitet e 70-ta Aktivitetin e teatrit e karakterizojnë përgaditjet e dramave kombëtare dhe cilësia e lojës në skenë, 8. Numri i atyre që u kyçën dhe kontribuan në zhvillimin e artit skenik është i madh, 9. Angazhimi dhe kontributi i femrave në zhvillimin e artit skenik në Pejë, 10. Situata politike në Kosovë reflektohet edhe në punën e teatrit, 11. Drejtorët e deritashëm të teatrit, 12. Gazetarët të cilët e kanë përcjellë punën dhe rezultatet në fushën e artit skenik në Kosovë. 13. Arti skenik edhe pas Luftës në Kosovë vazhdon rrugëtimin dhe me kapitullin 14. Në vend të fjalës përmbyllëse “Kështjellë shpirtërore nga e cila nuk mund të dilet pa e hulumtuar kohën, pa e kërkuar vetvetën…” Kuptohet në fund 15. Bibliografia dhe 16. Shënim për autorin.
Do thënë që nga trajtimi i gjenezës së historikut të teatrit të Pejës, autori jo vetëm që e ka konsultuar materialin por anën tekstuale të kapitujve e ka ilustruar me riprodhime të shumta duke filluar nga posterët e shfaqjeve, fotografive si nga ato të imazheve të periudhave të ndryshme historike, ku Peja ka kaluar e deri të fotot e shfaqjeve dhe portreteve të krijuesve, numri i të cilëve goxha i madh është trajtuar në monografinë e autorit. E tëra e kësaj reflektohet në vlerat ideo estetike të monografisë.


Kronologjia zhvillimore e Pejës, vlerat kulturore dhe arti skenik

Në kapitullin e parë, në mënyrë kronologjike trajtohet ecuria zhvillimore e qytetit të Pejës. Një nga qendrat më të rëndësishme të Kosovës e cila që nga viti 1912 është veçuar me aktivitete të ndryshme kulturore. Në gjirin e saj kanë vepruar orkestrina të ndryshme, si ajo e mandolinave dhe Orkestra frymore, që ishin raste të rralla apo nuk ekszistonin në qendrat tjera. Në vazhdën e këtyre grupeve filloi funksionimi i teatrit të qytetit, i cili për një kohë të shkurtër i tejkaloi të gjitha përmasat komunale dhe u bë një ndër teatrot më të njohur dhe më të afirmuar jo vetëm në Kosovë por edhe në ish vendet e Jugosllavisë së atëhershme. Gjithashtu, autori na japë një pasqyrë zhvillimore të shumë aktiviteteve apo manifestimeve që janë zhvilluar në Pejën e atëhershme siç janë: “Netët e Dukagjinit”, Mitingu i Poezisë Revolucionare” dhe Festivali i Teatrove Amatore . Veprimin e më së dhjetë klubeve futbollistike, disa prej të cilave garonin në rangun më të lartë të futbollit si dhe shumë shoqëri e klube të tjera të hendbollit, basketbollit, atletikës dhe boksit.

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/seldi_berisha.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/seldi_berisha.jpg)Sejdi Berisha

Të gjitha këto aktivitete të ndërmara në atë kohë dëshmojnë se jeta kulturore dhe sportive ka qenë në nivel, dhe potenciali i këtyre fushave ka poseduar emra të mirëfillt që kanë ndikuar në zhvillimin dhe masovizimin si të kulturës skenike po ashtu edhe të asaj sportive. Në kushte dhe rrethana të tilla ka filluar rrugëtimin e vet arti skenik, i cili gjatë dekadave të ardhshme akoma e më shumë do të arrijë t’i dëshmojë vlerat e veta dhe gradualisht do të jetë në hap në ngritjen e kuadrove skenike. Dhe, për një kohë të shkurtër, permes përfaqësimit në festivale të ndryshme do t’i dëshmojnë vlerat e veta dhe do të bëhen laureat të mirënjohjeve dhe shpërblimeve të ndryshme artistike.
Aktiviteteve kulturore të organizuara në atë kohë, padyshim një ndihmesë të madhe iu kanë dhënë edhe zejtarët pejan si në aspektin material po ashtu edhe moral e artistik. Pra, zejtarët, sipas autorit Berisha, u angazhuan në shoqëri të ndryshme qysh në kohën e sundimit turk e posaçërisht që nga viti 1914 e tutje. Sipas të gjitha gjasave, shfaqja e parë në këtë periudhë, shikuesve u prezantohet nga Shoqëria Antoniane, me titull “Zefi i vogël”, në të cilën një ndër rolet kryesore e interpretoi edhe Mark Gashi, argjendar i njohur e me traditë të gjatë në Pejë.
Këtij aktiviteti që në haperimet e para drejtë tempullit skenik i bashkangjiten edhe shumë zejtarë së bashku me plejadën e aktorëve në teatrin sapo të formuar, si: Ramiz Loxha, Kadrush Bala, Malo Gami, Ahmet Spahiu, Muharrem Dina, Kristë Berisha, Nuredin Loxha, Rrok Gega, Emine Shabi, Lejtore Krajku, Nazmie Thaqi e të tjerë, që do ta fillojnë punën e tyre në teatrin sapo të formuar. Një pjesë e këtyre aktorve janë marrë me zeje të ndryshme. Gjurmët e artit skenik në Pejë, sipas autorit datojnë që nga viti 1900.
Në kapitullin “Fillet e artit skenik në Pejë” datojnë vedçmas që nga viti 1939, kur fillojnë themelet e para në organizim të mbrëmjeve humoristike, me prezantime të shkurtëra aktrimi nëpër oda dhe shtëpi”. Këto ishin xixillonjat e para teatrale që filluan gradualisht të joshin një numër të konsiderueshëm të qytetarëve.
Në vitet e 50-60 teatri i Pejës, jo vetëm që ishte më i kompletuar në aspektin aktoresk, por edhe niveli i shfaqjeve ishte shumë më cilësor e më atraktiv. Për dashamirët e artit skenik, në atë kohë, pjesët teatrale ishin pjesë e pandashme e jetës së tyre. Shfaqjet më joshëse atëbotë ishin “Dredhitë e Shaptukut” dhe komedia e Kristo Floqit “Burri burrë” me rolet e interpretuara nga Kristë Berisha, Ilijaz Nushi, Sytkie Turjaka, Nazmije Thaqi etj. http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Hivzi_Muharremi3-1024x678.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Hivzi_Muharremi3.jpg)
Gjithashtu duhet përmendur edhe dramën e Jusuf Kelmendit “Hakmarrja’, e cila jashtëzakonisht mirë është pritur nga dashamirët e teatrit, për shkak të temës aktuale që trajtonte për atë kohë.

[Nosh]

Aktorët që i dhanë shpirt artit skenik dhe vlerave shpirtërore e kulturore

Në kapitullin “Peja çerdhe prej nga dolën artistët më të njohur të Kosovës”, autori Sejdi Berisha, fillon me një hyrje të shkurtër duke na prezentuar emrat më të njohur të artistëve nga fushat e ndryshme të arteve skenike, e që padyshim një numër nga ky grup i prezentuar janë bërë ëmblemë e teatrit shqiptarë. Në mesin e emrave më të njohur spikasin: Melihate Ajeti-Qena, Abdurrahman Shala, Malo Gami, Kristë Berisha, Ragip Loxha, Nuredin Loxha, Istref Begolli, Faruk Begolli, Ahmet Spahiu, Ekrem Kryeziu, Igballe Gjurkaj-Qena, Asllan Hasaj, Afrim Kasapolli, Ahmet Jakupi, Selami Taraku etj.
Shtegtimin e vet drejt arritjës së cakut në aspektin profesional, padyshim që me këtë brez, Teatri i Pejës është dashur ta arrijë, apo siç thotë autori: “ Këta dhe shumë tjerë, jetës skenike, teatrit, filmit, televizionit, akademisë së arteve dhe përgjithësisht kulturës i dhanë shpirt për të ecur më pastaj drejtë të të arriturave të vlerave shpirtërore dhe kulturore.



Bekim Fehnmiu i veçantë në jetë, i veçantë në aktrim…

Në këtë kapitull në mënyrë analitike është përfshir portreti i Faruk Begollit, Bekim Fehmiut, Muharrem Qenës, Istref Begollit etj. Veçanërisht me një theks të veçantë është ndal në studimin: Bekim Fehmiu në skenën e teatrit të Pejës.
Për aktorin e përmasave botërore, i cili padyshim famën e vet më të madhe e ka arritur me “Mbledhësin e puplave” dhe “Odiseun”.
Në vitin 1955/56 me trupe ne Teatrit Krahinor ka aktruar në skenën e teatrit të Pejës. Ky artist i madh i botës së artit skenik dhe filmik, me sukses i ka realizuar rolet në mbi dyzet e pesë filma në ish-Jugosllavi dhe në botë. Autori i librit, kapitullin kushtuar Bekim Fehmiut e fillon me nëntitull: Uliksi ikën… Bekim Fehmiu i dha fund jetës së tij. Aktori i vetëm shqiptar i përmasave botërore, i veçantë në jetë dhe aktrim, ishte i veçantë edhe në vdekje dhe amanet…”




Gjithashtu, me një theks të veçantë, S. Berisha e bën prezantimin e artistit Istref Begolli, i cili që nga mosha shumë e hershme ka hyrë në botën e artit skenik, andaj është personaliteti më i ndritshëm i skenës shqiptare. Në vitin 2007 teatri i qytetit i cili kishte arritur t’i kryejë të gjitha obligimet ligjore për avancim në teatrin profesionist. Vendoset që emërtimi të jetë Teatri Profesionist “Istref Begolli”.
Padyshim, emri i Profesorit Faruk Begolli është bërë sinonim për artin skenik-aktoresk në Kosovë. Krejt jetën e shkriu në dërrasat e teatrit, e sidomos ishte i mishëruar me teatrin “Dodona”. Dua t’ia citojë fjalët nga intervista e fundit të Farukut që janë edhe në monografinë “Teatri i Pejës”: “ Kurrgjë nuk kam gabue për krejt atë që kam bërë në këtë jetë. Nuk më vjen aspak keq që nuk kam ba edhe më shumë. Asgjë nuk kam lanë mangut. Kam rrënu me kënaqësi. E tash, po pres, e çka po pres? Nuk po pres ma duartrokitje, as rezultate, as kritikë, as… a? Po pres me pushue… me ikë.
Gjithashtu, edhe emri i Kristë Berishës është ngushtësisht i lidhur me Teatrin e Pejës, i cili ka realizuar shumë shfaqje dhe është iniciator për themelimin e dramës shqipe që nga viti 1945 në këtë qytet. Shfaqja më e suksesshme që e ka realizuar nga një numër të shumtë është “Kryet e Hudrës”.

Me dramën “Valsi i kuq” fillon fryma e vlerave moderne…

Ndërsa, me vuarjen e dramës “Valsi i kuq” në skenën e Teatrit të Pejës, autorit Sejdi Berisha, fillon të zbatojë një frymë të re në sendërtimin e vlerave moderne në këtë institucion. Mund të themi, për herë të parë, pikërisht me këtë shfaqje, ku padyshim rol parësor ka luajtur edhe regjisori Halil Gashi, ndërsa mesazhin e dramës e ngrit Selami Taraku, kontribut tjetër për këtë pjesë kanë dhënë edhe aktorët: Shaip Grabovci, Ilijaz Nushi, Nuradin Sadiku, Adnan Limani, Shefqet Zogaj, Ferdije Shabi e Osman Kollçaku, skenografi Nuradin Loxha dhe kompozitori Akil Koci.
Në kapitullin “Arti skenik edhe pas luftës në Kosovë e vazhdon rrugëtimin”, theksohet se periudha e pas luftës në Kosovë, kishte një ngecje në vazhdën e aktiviteteve të teatrit, kuptohet për shkaqe objektive, ndonëse objektin e teatrit forcat e KFOR-it e kishin planifikuar për aktivitetet e tyre. Mirëpo një ngecje kulturore zgjati deri në vitin 2001, kur u aftësua objekti i Kino-Teatrit “Jusuf Gërvalla”, i cili deri në lirimin e teatrit të qytetit shërbeu për aktivitete të ndryshme kulturore. Me rihapjen e teatrit me 26 prill 2003, arti skenik e filloi shtegtimin e vet drejt teatrit profesionist, ku edhe vizioni i Drejtorisë së Kulturës dhe ekzekutivit komunal, ishte që Peja pas një kohe shumë të gjatë dhe me një historik mjaftë të bujshëm, më në fund të bëhet qyteti i katërt me teatër profesional.
Në kapitullin në vend të fjalës përmbyllëse: “Kështjellë shpirtërore nga e cila nuk mund të dilet pa e hulumtuar kohën, pa e kërkuar vetveten..”, shkrimtari dhe publicisti Sejdi Berisha, në mënyrë poetike e prezanton rrugëtimin zhvillimor të Teatrit të Pejës, i cili kishte një historik të bujshëm e ku caku kryesor ishte shtegtimi drejtë arritjes së statusit profesionist.

Institucioni kulturor i cili shpërblehet me një vepër të madhore dhe gjithëpërfshirëse

Dhe në fund, lirisht mund të them se autori Sejdi Berisha, ia ka arritë qëllimit, pikësynimi i të cilit ka qenë që më në fund edhe Teatri i Pejës të shpërblehet me një vepër gjithëpërfshirëse, të artistëve të cilët tërë jetën ia kanë kushtuar artit skenik-aktrimit.
Nuk është për tu çuditur përse doli një vepër kaq e suksesshme, kur dihet fakti se autori i kësaj monografie jo vetëm që ishte krijues i të gjitha fushave artistike, por njëherit ishte i mishëruar me botën e artit, ishte artist me plotë kuptimin e fjalës, njohës i mirë i të gjitha zhanreve artistike, mos të përkufizohem vetëm në atë skenik. Andaj, me kënaqësi të madhe mund të konstatojë se kjo vepër e shkrimtarit dhe publicistit Sejdi Berisha, është vepër antologjike për Teatrin e Pejës.
Studimin e shkrimit recensional do ta përmbylli me mendimin përfundimtar të autorit n ga kapitulli i fundit “Në vend të fjalës përmbyllëse”: “Unë kaq thash… por, jo aq sa kam dëshiruar, aq sa dëshiroj për ta flakur mjegullën, nebulozën dhe smirën, të cilat me decenie mbase me shekuj i kanë ngatërruar ecjet… Kjo është e tërë ajo që kam mundur të them e të shkruaj për teatrin. Kjo është ajo që ka dhënë Teatri i Pejës, ky ishte i tërë thesari që e vuri si themel dhe i forcoi vlerat shpirtërore dhe kulturore”!

[Nosh]

Diskriminimi serb dhe letërsia shqiptare në gjuhën rumune



Është e panjerëzishme dhe kriminale na ana e serbëve të mos korigjojnë shprehitë, që mos të shndërrohen po ata në shkakun e një kataklizme të ardhshme. Bota i sheh, bota ua ndjek hapin, ua zbulon intencat dhe në kohë do të dijë t’i tërheqë në përgjegjësi. Shtypi poashtu i mbikqyr dhe ai nuk do të pushojë kurrë pa e alarmuar Evropën mbi një katastrofë të re, që po e provokojnë serbët, njësoj si në të shkuarën e afërt” (Petru Vullkan, Shqipëri e Re / Albania Noua, Nr.54, 6 Nëntor, Konstancë 1921). Nga Baki Ymeri 1.Forca patriotike e një misioni diplomatik http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/baki_ymeri.png (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/baki_ymeri.png)Baki Ymeri

Flitet se jemi 15 milionë në botë dhe pikëpyetje në e dinë nja njëqind apo njëmijë vetë se rumunët janë vëllezërit tanë të të njëjtit gjak, siç ka thënë Hashdeu para 110 vitesh (1901). Nuk është me rëndësi distanca gjeografike, kufirin rumuno-shqiptar duke e shkëputur vërshimi sllav, por me rëndësi është fakti se kemi një fjalor identik dhe një ndjeshmëri identike, dhe kjo vërehet në mënyrën se si duken, se si shprehen, se si ndjejnë, se si shkruajnë, se si na admirojnë e i admirojnë, pa marrë parasysh faktin se ndonjë ambasador okazional me eksperiencë komuniste që kalon këndejpari, nuk i interesojnë lidhjet farefisnore, por leku i qeverisë për interesa meskine dhe personale. Ku qëndron forca patriotike e një misioni diplomatik? Intelektualët rumunë shkruanin para 100 vitesh për zërin e gjakut të përbashkët që na fton të krijojmë urat e shëndetshme të miqësisë dhe të ndërlidhjes sa më të fuqishme të Shqipërisë me Rumaninë, të hapjes së katedrave e institucioneve kulturore për përvetësimin e gjuhës dhe historisë së njëri-tjetrit, për domosdoshmërinë e përvetësimit të gjuhës shqipe nga filologët rumunë. Derisa diplomatët e këtij vendi që kanë kaluar nëpër Tiranë e Prishtinë, siç është rasti i Gjergj Mikut (Gheorghe Micu), Gjergj Bukurës (Gheorghe Bucura) etj., e kanë përvetësuar gjuhën shqipe, ambasadorëve tanë, po e përsërisim, me eksperiencë komuniste (përveç Elida Petoshatit, Marko Bellos, apo yllit të diplomacisë shqiptare, Dr. Luan Topçiut), as që u intereson ky subjekt, sepse subjekti i tyre nuk është interesi nacional, por ai personal. Përveç farefisnisë, shiptarët me rumunët kanë një histori të përbashkët edhe në kontekst të diskriminimit serb kundër sivëllezërve tanë në Toplicë e Kosovë, dhe kundër rumunëve të Luginës së Timokut të cilëve serbët ua vodhën minierat e Majdanpekut dhe manastiret mesjetare rumune, duke i lënë pa asnjë shkollë dhe pa asnjë kishë për shërbesa fetare në gjuhën amtare. Po qe se ndonjë diplomat në ambasadën e Rumanisë në Beograd interesohej për fatin e sivëllezërve të vet në Timok, serbët e shpallnin persona non-grata dhe e dëbonin, siç meriton edhe ne t’i dëbojmë disa ambasadorë shqiptarë (me përvojë komuniste) që e kanë qitur në harresë diasporën shqiptare, apo shqiptarët e Maqedonisë, duke gëlltitur nga 4-5 euro në muaj nga Qeveria shqiptare, për rahatllëk dhe parazitizëm.
2. Shpirti shqiptar në revistat rumune
Cili është kontributi i zotit Topçiu apo i autirit të këtij shkrimi lidhur me përforcimin e urës së shëndetit mes Tiranës, Prishtinës dhe Bukureshtit, është një subjekti i një studimi të ardhshëm. Tani po e japim një “raport diplomatik” lidhur me prezencën e letërsisë shqipe në botën rumune gjatë muajve të parë të këtij viti. Përveç librit të Fahri Balliut (Berisha dhe Shqipëria demokratike) që e pa dritën e botimit falë filoshqiptarit Tiberius Puiu dhe përkujdesjes së Dr. Luan Topçiut, pas librit të Ali Jasiqit (Lot gëzimi/Lacrimi de bucurie), në përkthim të autorit të këtij shkrimi (B. Y.), gjatë këtij viti pritet ta shohin dritën e botimit në Bukuresht disa vëllime bilingve të autorëve Dedë Preqi, Skënder R. Hoxha, Veli Veliu, Sadik Përvetica, Idriz Shala, Fadil Curri, Seveme Fetiqi, Mexhit Mehmeti, Sylejman Aliçkaj etj. Po shkojmë më tej: Revista Impact cultural (mars-prill) i kushton dy faqe të plota (me mbititujt Albanica dhe Albanezul), poetëve Sabile Keçmezi Basha, Vezir Ukaj dhe Hasan Qyqalla, duke shtuar edhe një faqe për disa autorë rumunë të rikënduar në gjuhën shqipe. Mund të thuash se s’na duan rumunët? Jo për pseudoshqiptarët Oana Manolescu apo Marius Dobrescu e kemi fjalën, por për të njëjtën revistë para do kohe i prezantoi me dinjitet poetët Miradije Ramiqi, Jeton Kelmendi, Pal Sokoli, Sadik Krasniqi, Remzi Limani etj. Revista noua (Revista e re, Nr. 1/2012), i boton 5 poezi të Neki Lulajt në gjuhën rumune, duke prezantuar kohë më parë Kozeta Zylon nga Amerika, Adelina Dokjen nga Italia, Skënder Zogajn, Nexhat Rexhën e poetë tjerë nga Kosova. Nuk ka nevojë të japim tituj poemash e tituj eseshë që i fisnikërojnë revistat rumune me vlera shqiptare, për të ekonomizuar hapsirën tipografike të shtypit tonë. Në revistën rumune për edukatë dhe kulturë, Paideea (Nr.1-4/2012), Panait Ion Panait boton një portret kushtuar historianit rumun me origjinë shqiptare, Dr. Xhelku Maksuti, një misionar i ankoruar në përhapjen e shkencës dhe të kulturës. Revista Cronica e kryeqendrës së Moldovës (Jash), boton në numrat e saj të fundit (2011) reçensionin e poetit dhe kritikut letrar Marius Chelaru kushtuar vëllimit “Kodi i Parajsës” të poetit Mëhill Velaj, nga një reçension për vlerat poetike të Vezir Ukajt, Adem Zaplluzhës, Sabit Rustemit, Engjëll Koliqit, Fatmir F. Salihut, Albina Idrizit etj. Kësaj veprimtarie të bujshme, të muajve të parë të këtij viti, i shtohet edhe botimi në Bukuresht i revistave Shqiptari dhe Kosova, si dhe i librave të disa autorëve shqiptarë në gjuhën shqipe, si Neki Lulaj (Zjarri i shpirtit), Ramiz Dërmaku (Valëvitjet e fjalës), Beqë Lokaj (Amaneti i Gjyshit), Osman Caka (Toplica e zemrave tona), Fehmi Kelmendi (Tregime) etj., apo të disa autorëve tjerë që pasojnë t’i botojmë. Vlera shqiptare kohëve të fundit prezanton edhe “Spatii culturale” (me poetin kosovar Ramadan Mehmeti), “Citadela” (që gjendet në botim, me Sadik Përveticën), “Constelatii diamantine” (në numrin e fundit me Arjan Kallçon dhe një ese për lirikën e Sali Bashtotës, kurse në numrin e ardhsheëm me Skënder R. Hoxhën) “Bucurestiul literar si artistic” (me dy vjersha të B. Y.), “Cafeneaua literara” (me Kozeta Zavalanin), “Observatorul cultural” (me Fahri Balliun), “Diplomat Club” (me Xhelku Maksutin), “Climate literare” (me Veli Veliun), “Conta”, “Oglinda literara”, “Provincia Corvina”, “Ardealul literar” (me Sali Bashotën) etj.

[Nosh]

Mendime rreth librit të ri: “Copëza historie kombëtare” (New York, 2012), të studiuesit historian Gjon Frani Ivezaj



Nga Dr. Gjon Kodra
Në tërësi historia botërore dhe ajo shqiptare në veçanti ka patur në zhvillimin e saj shekullor, një zinxhir të gjatë trajtesash, interpretimesh dhe këndvështrime të larmishme, të cilat e kanë lidhur thelbin e saj me një numër të madh pikëpyetjesh për karakterin dhe natyrën e këtij zhvillimi. Nga ana e tjeër, është e arësyeshme që ngarkesën më të rëndësishme të interpretimit të tyre t’a mbajë fusha e mendimit analitik historik si një terren me specifikën e vet të përcaktuar, ku gërshetohen problemet e ndryshme të historiografisë, veprat e shkruara madhore dhe autorët e tyre.
Në lëmë të kërkimeve shkencore historike mund të vërehen librat e rinj nga autorë, që me punë këmbëngulëse e pa zhurmë, arrijnë të na japin veshtrime të reja të temave që ato rrokin me mendjen dhe pendën e palodhur. I tillë është edhe studiuesi Gjon Frani Ivezaj me librin e ri: “Copëza historie kombëtare” (New York, 2012)
Studiuesi Ivezaj i takon njerëzve që punojnë në heshtje plot pasion dhe këmbëngulje. Si bir kreshnik i trevave të pushkës, besës, bujarisë, urtësisë, atdhedashurisë Prof. Gjon Fran Ivezaj, është i etur për të nxjerrë në dritë të fshehtat e shekujve, duke u marrë në mënyrë intensive me kërkime shkencore në lëmin e historisë së Malësisë.
Ne shqiptarët ndihemi krenar për prejardhjen tonë Iliro-Pellasgiane, mbasi kemi qenë gjithmonë një popull paqësor, mbrojtës të mirë të vetvetës dhe kurrë nuk kemi sulmuar asnjë nga fqinjët tanë.
Nëhyrje hulumtuesi flet me dashuri për paraardhësit tanë Ilirët si krenaria e jonë ndër shekuj. Ai shfleton faqet e lavdishme të popullit tone, duke sjellë figurën e madhe të Gjergj Gjon Kastrioti (1405-1468) si Atlet i Krishtit e Kryetrim i Arbërisë. Me shumë kënaqësimund të lexohen shkrimet historike për At Frang Bardhi dijetar i shquar i tokës së Arbërit, At Gjergj Fishta, poet kombëtar i shqiptarëve, E Lumja Nënë Tereza simbol i mirësisë njerëzore, Smajl Martini Ivezaj i Grudës,Kryengritjen e Malësisë tëvitit 1911 dhe fatosin e lirisëkryetrimi Dedë Gjon Luli, Zef Prela Ivezaj, Pretash Zeka Ulaj, Gjelosh Frangu Gjelaj, Baca Nikë Gjokaj,Baca Kurti Gjokaj të Grudës, Mat Hasani Ivezaj i Grudës, Gjeto Coku, Kapiten Gjelosh Luli, At Antoni Luli S.J. dhe kulmon me përshkrimin kushtuar heroit legjendarPrek Cali, qëishte dhe mbeti bir i tokës së trimave për liri etj.
Tashmë historia flet e do të riflasë sërisht në të ardhmen, se Malësia, ishte dhe mbeti një rojtar i përjetshëm i fateve të Shqipërisë. Ajo, ka qenë flamur frymëzimi i shqipëtarisë në shekuj, duke u dalluar gjithnjë para çdo stuhie të madhe apo të vogël të pushtuesve dhe e ka thënë me dinjitet malësori fjalën e saj me grykë të pushkës ashtu siç e kishte zakon dhe traditë brez mbas brezi.
Më 24 mars të vitit 1911, Turgut Pasha, komandanti i ekspeditës turke kundër kryengritësve malësorë, shpalli tradhtarë disa prej burrave më të nderuar të Malësisë së Madhe. Sikurse shumë kercënime e vrasje të tjera, që u bënë me autorësinë e pushtuesit, nuk i zbrapsen trimat, që të marrin pjesë në gëzimin shumë të pritur, krah për krah me Hot, Grudë Kastrat, Shkrel e Shalë në majën e Istikamit së Deçiqit, më 6 prill 1911, ku me urdhërin e trimit legjendar Dedë Gjon Luli, Nikë Gjelosh Luli, Gjon Ujkë Miculi dhe Pjetër Zefi ngriten flamurin kombëtar shqiptar., sikurse shkruan studiuesi bashkëkohor Dr. Don Nikë Ukgjini në monografinë kushtuar Kelmendit.
Malësorët në vitin 1911 dhe Dedë Gjon Luli u bënë zëdhënësit e drejtëpërdrejtë të Rilindjes Kombëtare dhe shpalosën platformen e tyre për liri.
Në të njëjtën kohë, ata ishin vijues të traditës së tyre shekullore për rezistencë ndaj pushtuesit shumëshekullor turk.
Kryengritja e Malësisë së Madhe e vitit 1911, e drejtuar me urti, guxim dhe trimëri nga Dedë Gjon Luli, nuk ishte rastësi, por vijim normal i përpjekjeve të pandërprera të malësorëve tanë dhe të gjithë popullit shqiptar për të jetuar të lirë në trojet e veta të trashëguara brez pas brezi nga të parët e tyre.
Duhet theksuar, se kur ekzistenca e Atdheut të lashtë ishte në rrezik nga pesha e pushtimit të gjatë dhe nga situatat politike të kohës, nën shembullin e heronjve iliro-arbërorë të kësaj toke, në skenën e përgjakshme të Ballkanit, në Malin Deçiç, ngjitet Dedë Gjon Luli si fuqi shpirtërore dhe ushtarake e një populli që do të përballet me barbarët mizorë otoman.
Me pushkën e qëndresës dhe simbolin kombëtar flamurin kuq e zi në dorë, ai do t’i përcillte botës mbarë kumtin e kryetrimit të Arbërisë Gjergj Gjon Kastriotit, se kjo tokë e larë ndër shekuj me gjak trimash iliro-arbëror ka zot, se kjo tokë ka bijt e vet malësorë të pastër shqiptarë.

[Nosh]

FILLIMI



Nga Anna Bagryana , Ukrainë
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/anna_bgryana-200x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/anna_bgryana.jpg)ANA BAGËRJANA

Poete, beletriste, dramaturge dhe përkthyese, u lind me 24 mars 1981 nё qytetin Fastiv rrethina e Kievit. Nё vitin 2004 magjistroi nё Institutin e Filologjisё nё Universitetin Nacional “Taras Shevçenko” tё Kievit (Specializimi Gjuhё dhe Letёrsi Ukrainase). Ka punuar si gazetare nё mё shumё mediume (televizion, radio, shtyp), sekretare e Kёshillit tё Lidhjes Nacionale tё Shkrimtarёve tё Ukrainёs pёr punё me autorёt e rinj, redaktore kryesore e revistës “ Gronosllovije”.
Ështё anëtare e Lidhjesё sё Shkrimtarёve tё Ukrainёs dhe Asociacionit tё Shkrimtarёve Ukrainas. Autore e Librave poetik “ Lule fjalёsh” (2000), “Mes ëndrrave violete” (2002), “Mes zotrave dhe neve” (2005), “Shёtitje nё litarё” (2008), “Linjat tjera” (2009). Romanet “Bimologjia e Gjakut” (2008), “Sa dashuri Mahnitёse” (2010), librin me tregime pёr fёmijё “Jeta fёmijёve tё dalluar”(2010), vepra dramatike dhe libreto pёr muzikё “Gloria”, si dhe shumё tregime, novela,ese dhe vështrime kritike. Pёrkthen nga gjuha polake, bullgare, maqedone dhe serbe. Pёr vargjet e saj, dramat, romanet dhe përkthimet ka fituar shumё shpërblime letrare ukrainase dhe ndёrkombёtare:” Rukomesllo”, “Koronimi i fjalёs”, “Smoloskit”, shpërblimin ndёrkombёtar gjermano-ukrainas “Oles Gonçar”, “Pena e artё” (Bullgari), shpërblimin “Marusja Bek” (Kanada) etj.
Poezitё e saj janë përkthyer nё gjuhёn polake, azerbajxhanase, bullgare, ruse, maqedonase, frënge, gjuhёt latfike. Ështё pjesёmarrёse nё mbrëmjet poetike tё Strugёs (2008). Tani jeton nё Shkup, punon si gazetare dhe shkrimtare.


ANA BAGËRJANA
(Ukrainë)

Poezi


FILLIMI

Nga fillimi ishin plagët
e nga plagët rridhte qielli

në qiell u shfaqën nyje limfatike
që i lidhën bashkarisht
të gjitha ato strajca të çuditshme

ashtu që në mënyrë kaotike
u përzien nëpër qiell

(ku u takuan vallë…?)
e më pas nyet u rritën
u bënë të rënda

si gurëz
dhe si gurëz
u shkapërderdhën tatpjetë

duke krijuar diçka të ngjashme
me ato (tanimë të ndërlidhura) strajca
që secila u emërtua
me emrin e Zotit

dhe vetë u bënë zotëra
sepse menduan
se nuk ekziston më
askush në qiell
(thjeshtë harruan plagët
prej të cilave
fillonte Kosmosi)



PËRAFËRSISHT AJO ËSHTË ATJE…

Ajo përafërisht është atje
ku Zotit iu harxhuan penjtë
ku toka nuk është e qepur me qiellin
rrotullohet në qark
si shputë e këputur e arushit të kadifenjtë –
imtësirë e fëmijërisë së huaj

ajo është përafërsisht atje
ku dora e Zotit
nuk prek hijen e drurit të vetmuar
të prerë nga duart e njeriut
përkundrejt Festës

ajo përafërsisht ëshjtë ashtu
sikur dielli të bjerë në gjunj
dhe të lutet për falje
nga ti
nga unë
që shumë vonë
i ka pjekur
zemrat tona


MOS MI FAL

Mos i fal
sytë e kaltër
(ky ende është faji i gjyshes)

Mos i fal
shpatullat shumë të dobëta
(tani më nuk është herët të mbështetesh në to)

Mos e fal
heshtjen
(kur heshti gjatë)
dhe qeshjen
(madjej edhe kur qaj)

Mos mi fal
mbi këngë këngët
kryqet që nuk janë të Krishtit
mendimet pa brenga
dhe kohën
e humbur
rrugës – për tek Ti.

Falma vetëm
rrininë time
(ajo do të kalojë)




ERA U HESHT

Ai ma dhuroi lundrim –
era u hesht.
Ai ma dhuroi barkën –
deti u tha.
Vetëm krahë
nuk guxoi
të më dhurojë.






MENDOVA SE ËSHTË ËNDËRR

Ashtu
lehtë
ti
më puthje mua
kurse unë mendova
se
është ëndërr
dhe –
u zgjova




DETI

Deti – si koha:
herë shumë zbavitës,
herë shumë i shpejtë në rrugën e tij

Deti – si gruaja:
herë e ftohtë dhe e zymtë,
herë e vështirë dhe e rrezikshme në ndjenjën e saj..

Deti – si shpëtimi:
në çdo çast mund t’i dalish tej e tej
dhe të shfaqesh në bregun tjetër.

Deti – si rastësia:
pa prit e pa kujtuar.
Deti – sikur ti:
tretem në përqafimin e tij.


Përktheu – Adem Abdullahu

[Nosh]

LIBRI ËSHTË PËRMENDORE


Ese Nga Sadik Përvetica

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Sadik_Pervetica-255x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Sadik_Pervetica.jpg)Sadik Përvetica

Të shkruash për një libër të botuar, domethënë të shkruash për një punë, tashmë, të kryer. E puna e kryer është punë e kryer, pa marrë parasysh faktin se është kryer mirë apo keq, është kryer si duhet apo si nuk duhet. Nga ana tjetër, edhe libri është krijesë njerëzore, e cila, po të lindë si duhet, mund të jetojë më gjatë se edhe vetë autori. Është një krijesë e cila lind, mu si fëmija, me dallimin se libri niset dhe stiset në mendje dhe në ide. Megjithatë, siç thamë, edhe fëmija, edhe libri janë krijesa që lindin. Dhe që gjatë lindjes, këto dy fryte mund të dëmtohen rëndë, po qe se cilido individ nga ekipi punonjës rreth tyre, gjatë punës, nuk tregohet i kujdesshëm sa duhet. Andaj paramendojeni një fëmijë, të cilit, personeli mjekësor nga pakujdesia apo nga mosdija, gjatë lindjes ia nxjerr njërën këmbë, ose të dyja këmbët, ose duart nga vendi! Ose, ç’është më e keqja, atë krijesë njerëzore aq të bukur dhe aq të dëshirueshme, nga pakujdesia, apo nga ngutia: e le, për tërë jetën: pa sy a pa veshë; shurdhmemec e të gjymtë!
Kështu është edhe me librin: Neve, për fat të keq, aty-këtu, na bie shpesh të shohim një libër të bukur, me përmbajtje shumë të mirë, me lidhje të mirë teknike dhe me kopertina të bukura – të punuar me përkushtim nga ndokush, mirëpo …i cili del nga shtypi me shumë gabime gjuhësore, edhe pse shpesh në faqet e para figuron emri i ndonjëfarë lektori! Lektor i thënçin, sepse, siç shihet në raste të këtilla, puna e lektorit në librin e papërpunuar gjuhësisht nuk shihet fare. Andaj, si rezultat i kësaj papërgjegjësie dhe i kësaj paturpësie, në duart e lexuesve vjen një libër i gjymtë dhe shumë i dëmtuar gjuhësisht, i cili ia ul vlerën gjithë përmbajtjes, gjithë punës së autorit i cili nuk është gjuhëtar me profesion, ndaj, si rrjedhojë e kësaj – gjithë puna letrare autoriale e përkushtuar e tij shkon gati huq, po qe se nuk kurorëzohet si duhet – edhe me një përpunim më solid gjuhësor të përmbajtjes së librit – edhe nga persona të tjerë kompetentë për punët tjera rreth librit. Në këtë mënyrë edhe fati i librit të autorëve të këtillë mbetet në duart e ndonjë njeriu të paditur apo të papërgjegjshëm për punën që bën, të cilit, për çudi, nuk i vjen turp të nënshkruhet si lektor edhe aty ku nuk ka fare aftësi për atë punë! Dhe ku të gjithë e shohin se në çfarë niveli është puna e tij!
Gjithashtu mund të thuhet edhe se libri ndërtohet mu – si shtëpia. Shtëpisë dikush ia bën themelet; dikush tjetër ia bën muret, dikush tjetër ia vë dyert dhe dritaret, kurse dikush ia vë kulmin etj, etj, Dhe, po qe se vetëm njëri nga këta mjeshtër që u përmendën nuk e kryen punën si duhet, atëherë shtëpia del e çoroditur – edhe në pamje, edhe në funksion, ngase dyert dhe dritaret e ngjitura shtrembër gjithmonë kërcasin saherë i hapim dhe i mbyllim. Kështu është edhe me librin që del me gabime gjuhësore apo teknike (megjithëse kërcitjet dhe gjëmimet e librit me gabime të tilla, gjatë hapjes dhe mbylljes nuk i dëgjon gjithkush). Në këtë mënyrë, edhe në ditët e sotme, diku: nga pakujdesia, diku nga mosdija e diku tjetër – edhe nga mendjemadhësia, degradohen vlerat tona krijuese, letrare, artistike, muzikore etj, për një kujdes më të madh, për një dorë mjeshtri dhe për një kulturë të punës të një niveli më të lartë, e cila, siç po shihet, nganjëherë po na mungon por, pa të cilën nuk bën.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Dituria-289x300.gif (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Dituria.gif)Fundi i fundit, libri është një përmendore e gjallë. Libri është, pra, përmendore: individuale, grupore dhe kombëtare. Dhe menjëherë pas lindjes, libri bëhet një pasuri kombëtare dhe më gjerë. Bëhet një monument: individual dhe kombëtar. Kështu, menjëherë pas botimit, libri nis jetën e vet të pavarur nga autori; nis të lëvizë: nga dora në dorë; nga libraritë nëpër biblioteka; nga bibliotekat në duart e lexuesve etj. Andaj, mendojmë se, përveç institucioneve të tjera arsimore e kulturore të vendit, edhe Lidhja e Shkrimtarëve e Kosovës duhet t’u bëjë thirrje shtëpive botuese (por edhe autorëve) për ngritjen e një kulture të përgjithshme të punës rreth ndërtimit të librit në mënyrën e duhur dhe me kujdesin e duhur, në mënyrë që ky monument ta ketë hijeshinë dhe renomenë e vet. Vetëm në këtë mënyrë një vepër letrare mund të kryejë funksione të shumëfishta dhe shumëdimenzionale në planin kombëtar: pra – edhe letrare-artistike, edhe gjuhësore-leksikore, edhe kulturore në përgjithësi.

(e-mail: sadikpervetica@hotmail.com (sadikpervetica@hotmail.com))

[Nosh]

Në Drenas u mbajt Sofra poetike “Ymer Elshani” 2012http://www.botasot.info/mesme/sofra-poetike.jpg

Në përvjetorin e 13-të të vrasjes makabre nga forcat serbe të poetit Ymer Elshani, në organizim të Drejtorisë komunale të Kulturës sot në Shtëpinë e Kulturës në Drenas u mbajt manifestimi kulturor Sofra poetike “Ymer Elshani” 2012.
Salla e përmbushur përcolli dy kumtesa shkencore tematike nga pena të njohura të letërsisë, e para nga dr Hysen Matoshi me titullin “Feniksi kulturor shqiptar” dhe e dyta nga prof Rifat Ismajli me titullin “Mbi veprën tregimore të Ymer Elshanit”, ndërsa në vazhdim u lexuan poezi të përzgjedhura nga juria e konkursit letrar në përbërje dr Sadri Fetiu –kryetar, dr Adem Zejnullahu –anëtar dhe Shaqir Hasi -anëtar,që shpaëëi fituese këto: Vendin e parë e mori poezia Natë pa emër e autorit Izet Abdyli, vendin e dytë Kujtimet e verdha të Rrahim Sadikut dhe e treta vjersha Dorëshkrim e shifrës 100 lule, kurse çmimin special të Sofrës e fitoi poezia Jeta kallëzon përralla e Rizah Greiçevcit. Drejtori i kulturës, Agim Kastrati ka shpalosur historiatin e zhvillimit nga fillimi në vitin 1995, duke e shndërruar në një manifestim tradicional kulturor, që me krenari mori emrin e poetit të shquar, Ymer Elshani.

Bota Sot

[Nosh]

Gjendja e monumenteve të Kulturës në Tiranë, e mirëhttp://www.botasot.info/mesme/kadia.jpg

Konfirmimi nga Drejtori i Drejtorisë Rajonale të Monumenteve Arbër Kadia
Gjendja e monumenteve brenda dhe jashtë vijave të verdha të Tiranës paraqitet e mirë, megjithatë nuk përjashtohen rastet sporadike që disa prej monomunteve kanë probleme, por edhe për ato janë marrë masa thotë për abc neës Drejtori i drejtorisë rajonale të monumenteve të kulturës Arbër Kadia.
Mesazhi për ditën ndërkombëtare të monumenteve të kulturës është promovimi dhe afrimi i brezave të rinj me njohjen e pasurisë kulturore.
Ndërkohë që lidhur me numrin e vizitorëve për tre muajt e parë të këtij vitit ai thotë se shifrat qëndrojnë në të njëjtat shifra si një vit më parë.
Në kalendarin vjetor të aktiviteteve ndërkombëtare në fushën e kulturës data 18 prill shënon “ Ditën Ndërkombëtare të Monumenteve “ qe prej vitit 1982. Në kuadër të kësaj dite muzetë dhe sitet arkeologjike kanë hapur dyert për gjithë vizitorët.

Bota Sot

[Nosh]

Nadine Gordimer dhe Afrika e Juguthttp://www.botasot.info/mesme/Nadine-Gordimer.jpg

“Nuk na mbetet gjë tjetër, veçse të rezistojmë”
Në romanin e ri, shkrimtarja tregon normalitetin e vështirë në vendin e saj, pavarësisht fundit të Aparteidit

Kur ke fituar gjithçka, kur ke realizuar ëndrrën e jetës tënde, edhe pse nuk i ngjan asaj që ke imagjinuar, çfarë të mbetet të bësh tjetër? “Të rezistosh”, përgjigjet pa hezituar Nadine Gordimer. “Rezistuam gjatë viteve të Aparteidit dhe do të vazhdojmë ta bëjmë edhe tani”. Fituesja e çmimit “Nobel” për letërsinë, rrëfehet për librin e saj të ri “No Time Like The Present”, romani që “vlen një jetë”. Në të tregohet historia e Steven Reed, me prejardhje hebreje dhe e Jabulile Gumede, vajzë me ngjyrë, bijë e një pastori, të cilët ishin martuar në fshehtësi ndërsa luftonin kundër Aparteidit; ndërkohë që tani luftojnë për të shijuar normalitetin e Afrikës së Jugut të çliruar, madje mendojnë të emigrojnë në Australi. “Libri flet për një histori dashurie. Tregon rrugëtimin e një çifti, përmes vështirësive që ndeshin kur kalojnë nga një jetë e jashtëzakonshme në normalitet”.
A nuk është gjithashtu një metaforë për Afrikën e Jugut të ditëve të sotme?
Sigurisht, edhe pse nuk e kisha menduar si një roman politik.
Po ju, a keni menduar ndonjëherë të emigroni?
Jo, kurrë. U kam rezistuar vështirësive të Aparteidit, do t’i rezistoj zhgënjimit të ditëve të sotme, për të ndryshuar gjërat.
Jeni e zhgënjyer?
Të gjithë jemi. Është normale që të shpresojmë në diçka më të mirë.
Afrika e Jugut është kthyer në një gjendje emergjence?
Jo si në epokën e Aparteidit, sepse tani kemi një Kushtetutë, shtetin e së drejtës dhe më shumë liri. Por do të tregohesha hipokrite po t’i fshihja problemet, siç është papunësia që ka arritur në 25%, dallimi mes të varfërve dhe të pasurve, tensionet mbi emigracionin, krimi, etj.
Përse jeni katandisur kështu?
Ndërsa luftonin për liri, Steven e Jabulile nuk kishin kohë të mendonin se si do të ishin jetët e tyre, pasi të kishin arritur qëllimin që i kishin vënë vetes. Kështu edhe Afrika e Jugut, ndërsa luftonte kundër Aparteidit, nuk mund t’i parashikonte nevojat për t’i bërë ballë emergjencave të tre milionë emigrantëve që vinin nga një vend i dështuar si Zimbabve. Megjithatë, mendoj se duhej të përgatiteshim më mirë, por as kjo nuk u bë.
Çfarë ju ka zhgënjyer më shumë?
Korrupsioni i Presidentit Zuma dhe shumë të tjerëve. E kuptoj që kanë vuajtur në vitet e luftës dhe të gjithë duan një jetë më të mirë, por nuk e prisja që luksi dhe shpenzimet e mëdha të ishin kaq të rëndësishme sa t’i shndërronin në materialistë.
A e rrezikon Kongresi Kombëtar Afrikan humbjen e lidershipit të vendit?
Kjo do të ishte një tragjedi. Uroj që të mos ndodhë, edhe pse mendoj se partitë opozitare nuk janë gati. Gjithsesi në dhjetor do të kemi një kongres të madh për të zgjedhur pasardhësin e Zumas: shpresoj të zgjedhin njeriun e duhur, ndryshe rrezikojnë sërish të gjithë.
Ky është vetëm një problem lidershipi?
Të ecësh në gjurmët e Nelson Mandelas nuk është e lehtë, madje unë prisja një rënie të menaxhimit në këtë drejtim. Megjithatë, mendoj se duhen vënë në punë me nxitim reformat për të cilat vendi ka nevojë.
Ju çfarë do të dëshironit?
Unë mendoj se gjithçka duhet të nisë nga varfëria, nga premtimi i munguar për t’i dhënë secilit një mundësi të barabartë. Kur nuk ke për të ngrënë, kur duhet të luftosh për mbijetesën, gjithçka bëhet më e vështirë dhe e dhunshme.
Si luftohet varfëria në Afrikën e Jugut?
Fillimisht duhet eliminuar korrupsioni, sepse të shohësh liderët e vjetër revolucionarë të cilët lundrojnë në luks, kjo gjë nuk e ndihmon vendin. Pastaj u duhet dhënë një mundësi të gjithëve: në planin ligjor ekziston barazia gjinore, por nëse nuk ka një sistem shkollor të përshtatshëm për të rritur çdo segment të popullsisë, problemi nuk zgjidhet. Veç të tjerash, kemi nevojë për punonjës të kualifikuar, që të rrisim ekonominë tonë.
Në vitin 2006 ju u sulmuat nga disa grabitës në shtëpinë tuaj: si mendoni, nga se nxitet ky shpërthim i kriminalistikës?
Po jua përsëris edhe një herë, nga varfëria. Është një problem që mund të zgjidhet, vetëm duke hapur vende të reja pune, jo duke ndërtuar burgje.
Edhe miliona emigrantët që vijnë nga Zimbabve dhe vende të tjera afrikane janë një emergjencë, por ju nuk doni të përdorni fjalën “ksenofobi” për të përshkruar reagimin e afrikanëve të jugut. Përse?
Është gabim të flasësh për fobi ndaj të huajve, sepse nuk ndryshojmë nga ata. Emigrantët që shkaktojnë aq shumë tension, duke u marrë punën afrikanëve të jugut, vijnë nga kontinenti ynë, kanë të njëjtën ngjyrë lëkure dhe fatkeqësisht mbajnë mbi shpatulla të njëjtin problem që tani na kërcënon edhe ne: shtete të dështuara, të paafta për të garantuar mbijetesën. Çuditërisht janë ngjashmëritë që na largojnë, jo dallimet.
Në romanin e fundit, personazhi Steven është hebre ndërsa Jabulile e krishterë: tani përveç ngjyrës së lëkurës, ju ndan edhe besimi?
Besimi i tyre i përbashkët ishte liria. Ai ka dështuar dhe vendi nuk do të rregullohet, nëse nuk gjejmë mënyrën për të mbajtur premtimet e revolucionit.
Ju jeni 88 vjeçe dhe flisni për rezistencën. Ku e gjeni forcën?
Kjo është jeta ime. Ne e kemi fituar pavarësinë prej 19 vjetësh, as një brez. Gjithçka e kemi nisur pa institucione demokratike, pa kulturë, me një popullsi të zezë të braktisur dhe tejet të prapambetur. Nuk kishte logjikë që të prisnim ndonjë sukses të madh, apo ndonjë mundësi të barabartë për të gjithë në një kohë kaq të shkurtër. Edhe ju europianët jeni zhytur në korrupsion dhe në krizë ekonomike. Nuk dua të duken mendjemadhe, por kam arsyet e mia për të rezistuar. Do të shpresoj deri në fund se vendi do të rregullohet.

Bota Sot

[Nosh]

Ah ky kurbeti i shkretë…!
http://www.botasot.info/mesme/kurbeti.jpg


Nga Fatbardha Aziri (Kondakçiu)
Tek ecën rrugës me plepa të gjatë, plaku i heshtur e i vetmuar, hedh sytë verdallë mos dëgjon ndonjë zë të njohur, ose sheh ndonjë fytyrë të parë. Ulet në stol, vetmija i bën shoqëri. Mbyll sytë dhe ca lotë malli përplasen në breg të syve të lodhur, që të trembin atë të pamëshirshmen, „vetminë në pleqëri“. Plaku me duart që i dridhen shtërngon bastunin .
Ah ky kurbeti i shkretë…! Nuk ka me kë shkëmben dy fjalë.
Një jetë të tërë ka punuar plaku me flokët e thinjur, tani është koha të clodhet. Bën të ngrihet po këmbët nuk e dëgjojnë më. Nga kjo romatizma e shkretë, i cajnë kockat, po nuk ankohet. Nuk mban mend as tespijet ku i ka lënë. Kërkon nëpër xhepa dhe fillon t`i numërojë rruazat një e nga një, si vitet që i ikën e nuk vijnë më. Ato që kanë mbetur janë vetëm kujtimet.
Rritur në një fshat të vogël, në një familje me shumë fëmijë, kujtonte shtëpinë, rrugën e tatëpjete, nënën që ishte vetë burrë e vetë grua. Babai rrinte i larguar. Nëna punonte tokat, pastronte, gatuante. Kur nuk kishte bukë u bënte lakra me pak miell misri sipër. Binin të flinin një herë me bukë, e një herë pa bukë. E shkreta mundohej t`i qetësonte fëmijët që qanin se nuk i zinte gjumi nga uria. Me zë të ulet fillon të këndoj:
„ Ne dy javë shëndre
ti Nëne më le
ç`u trete moj nëne
seç u bëre dhe…“
I kujtohet nëna e vet, ishte rritur jetime, në mëshirë të Zotit, po ishte grua e fortë, 97 vjet kishte jetuar. Ne je plak, apo i rri, shpirti kur vuan thote: “ ah moj nënë!”
Po si vuajtjet e këtij plaku, kështu kanë vuajtur gjeneracioni i tretë në atë kohë, kush me pak e kush më shumë, ja dinë hallet njeri – tjetrit. E përmendin zërat e disa fëmijëve që ngasin bicikletat me shpejtësi. I vjen ne mend bicikleta e vet, një nga ato kinezet 28, sa vite e kishte perdorur” duhet dekoruar kjo bicikleta ime” – u thoshte fëmijeve të vet.
Jeta të ve para shumë sfidave. Kur je i ri nuk të bie në mend se do plakesh një ditë, e kur je plak mendon „ah, sikur te isha edhe nje here i ri.“ Ndoshta një herë e një kohë nuk kanë pasur kaq shumë gjera, një televizon bardhë e zi „Dajti“, po të paktën prindërit, motrën, vellanë, fëmijet i kishe afër. Tani janë shpërndarë, njëri në Itali, tjetri në Gjermani, ose ne Amerikë dhe prindërit e shkretë që s`dinë ku të venë më parë. Dhe fatin e tij e ndajnë shumë e shumë prindër të tjerë.
Kur është në Shqipëri, i mungojnë fëmijet, nipër e mbesa, e kur është tek ata, i mungon ajo e shkreta tokë. I ndërgjegjshëm që atje nuk do ishte më mirë, prapë ndjen mall. Kur marrin më gruan pensionin, së pari do heqin parët për ujin, dritat, telefonin, ilacet që u duhen të dyve për muajin. Dhe ajo që u mbetet, për të ngrënë. Ky është bilanci i atyre pridërve që kanë mbetur vetëm, dhe nuk janë të paktë.
Indiferenca ndaj moshës së tretë nga ana e politikës shqiptare është e paparë. Te mendosh që një jetë të tërë kanë punuar dhe s`kanë pare në xhep sikur te pinë një kafe, është me të vërtetë për të ardhur keq. Ah më falni zotërinj politikanë, ju keni prindër…!?
Natyrisht të gjithë ne, që jemi në emigrim nuk do t`i lëmë prindërit tanë të vuajnë. Na kanë bërë kokën, na kanë rritur me mund e vështirësi. Po mendoni për ata që nuk kanë njeri. Ti deputet që merr rrogën, je a s`je në parlament, merr pensionin e një te moshuari dhe jeto vetëm një muaj, atëherë do t`a kuptosh c`krim bën.
Ne mund të apelojmë në zemrat e atyre që kanë një, të trokasim ne dyer që janë mbyllur, të flasim për ata që s`duan të na dëgjojnë. Nuk mohojme ato që keni bërë, po ajo që keni bërë nuk mjafton për krijimin e mekanizmave institucionale dhe ligjore, për problemet dhe kërkesat e moshës së tretë.
Ndërsa ne Gjermani ka „Pflegeheim“ ose „Shtëpi përkujdesjeje“ për moshën e thyer, sa të tilla ka në Shqiperi? Nuk them se duhet të kopjojmë cdo gjë që bëjnë të tjerët, po të gjendet një mënyrë zgjidhjeje, në përshtatje me kushtet aktuale sociale e demografike të vendit. Sistemi shëndetsor duhet të ketë në vemëndje të vecantë sidomos pensionistat, dhe këtu nuk mendohet vetëm impulsimi i ilaceve apo qëndrimet në spitale, por të mendohet që të arsimohet nje kuader i vecante për përkujdesjen e moshës së tretë, si personel përkujdeses, në një ndërthurje të sektorit privat e shtetëror.
Zotërinj politikanë dhe ju që keni në dorë për të ndryshuar diçka, mos keni bërë ndonjë vaksinë kundër pleqërisë e keni fituar imunitet?
Mos harroni se do vij një ditë që edhe ju do bëheni si ky plaku i thinjur me një bastun ne dore, dhe atehere do pendoheni që nuk ndryshuat dicka, atëherë kur duhej. Për ne shqiptarët familja është e shenjtë. Në radhë të parë është dashuria dhe respekti qe kemi për gjyshin, gjyshen, prindërit, që duhet të na bëjë të mendohemi dhe të ndryshojmë këtë situatë. Cdo parti që vjen në pushtet premton të ndryshojë sistemin e pensioneve dhe të ndihmojë këtë shtresë të shoqërisë. Këta të moshuar nuk janë vetëm të lodhur nga jeta, por dhe nga premtimet.
Po të rrinë me orë të tëra në radhë për të marrë pensionin? Nuk mund t`a besoj, sa poshtë kemi rënë…A na ka mbetur pak dinjtet? Si mund të vemë në vend imazhin e kësaj shtrese të shoqërisë që ka bërë shumë për këtë vend. Nuk mjafton vetëm të shkruhet nëpër letra(vetëm Dokumenti i politikave ndersektoriale per moshen e trete, per 2009-2013 ka rreth 50 faqe)po ato që kanë rëndësi janë rezultatet, dhe unë shpresoj të keni sa më shumë të tilla.
Një eksperiencë shumë pozitive në Mynih janë dhe qëndrat e shumë gjeneratave, ”Mehrgenerationenhaus”. Në këto qëndra një pjesë e mirë e atyre që punojnë në mënyre vullnetare janë të moshuar që ndihmojnë fëmijët në detyrat e shtëpisë, lexojnë e luajne me ta.Pra ata e ndjejnë veten të nevojshëm në këtë shoqëri.
Zoti kur krijoj njerinë na dhuroj dhe nënën e babanë, me dashurinë e dhimbshurinë e tyre. Po jeta pa fjalët e dashura te nënës nuk do kishte kuptim, pa kurajon që të jep babai nuk do kishe forcë. Prandaj secili duke u nisur nga ne, cdo individë i kësaj shoqërie duhet të ndryshoj dicka, qoftë kjo dhe e vogël.Te gjithe së bashku të arrijm qëllimin që jeta e këtyre të moshuarve të jetë sa më e këndshme duke i hequr ca halle nga supet dhe duke i integruar ata në mënyrë aktive në shoqëri.
„ Gjyshi, gjyshi“- thërret djali i vogël dhe i hidhet gjyshit në qafë. Tek e përqafon me mall mendon:“për këto momente ja vlen gjithë mundimi i rrugës“. Mbas disa ditësh do kthehet përsëri në Shqipëri me shpresën që atje do të bëhet më mirë.

Bota Sot

[Nosh]

Premiera e filmit për jetën e Bob Marleyhttp://www.botasot.info/mesme/bobmarley.jpg

Është një film për të cilin përflitet prej kohësh e tani radhën e pati premiera e tij. I pagëzuar thjesht "Marley", filmi dokumentar është një udhëtim në jetën e legjendës së muzikës, Bob Marley.
Në premierën e tij qenë të pranishëm emra të njohur të botës së artit si Snoop Dogg, Jane Fonda dhe Kenny Chesney. Nuk mund të mungonte familja e tij në tapetin e kuq të premierës botërore të këtij dokumentari, djemtë e tij Ziggy, Robbie dhe Rohan ishin aty, në premierën hollivudiane.
Aty qenë edhe protagonistët, aktorët Luke Wilson dhe Rosario Dawson ndërsa Kevin MacDonald, regjisori fitues i çmimit OSCAR i cili ka realizuar dokumentarin, nuk ishte në premierë.
Për Ziggy Marley-n, qëllimi ka qenë vetëm një: nëpërmjet këtij dokumentari të bëjë një apel për muzikën e tij e cila përcjell mesazhe për paqe. Nga tapeti i kuq Ziggy M deklaroi: "Unë kam qenë në Afrikë, në disa vende ku Bob ka qenë. Dekada më vonë ai nuk ishte aty, ama unë u mallëngjeva pasi muzika e tij ishte atje, në vendet që ai i kishte shkelur, një muzikë e cila jo vetëm frymëzonte, por edhe shërbente si mbështetje për lëvizjet në kërkim të lirisë në këto vende".
Deri më tani ka pasur dhjetra realizime kinematografike dhe televizive të cilat kanë pasur në qendër jetën e Bob Marley-t, por asnjë prej tyre nuk ka pasur aprovimin e familjes së tij.
"Ne vendosëm të ishim pjesë e këtij dokumentari sepse menduam që ka ardhur koha t'i tregojmë botës diçka intime nga jeta e tij, atë që deri më tani askush nuk e ka ditur. Nuk donim që në filma babai ynë të shfaqej vetëm nëpërmjet opinioneve të njerëzve që nuk e kanë pasur as afër", ka pohuar Robbie Marley, një ndër 11 fëmijët e legjendës Bob Marley.
Bob Marley është një ndër ata këngëtarë që me muzikën e tij ka influencuar e ka kërkuar një botë me më shumë paqe e dashuri. Muzika e tij ka qenë përherë për njerëzit, drejtuar atyre.
Filmi dokumentar "Marley" do të nisë të shfaqet nëpër kinema prej 20 Prillit.

Bota Sot

[Nosh]

Hapet panairi i gjashtë i edukimit dhe panairi i nëntë i turizmithttp://www.botasot.info/mesme/panairi-edukimit.jpg

Në Prishtinë u hap sot panairi i gjashtë i edukimit dhe panairi i nëntë i turizmit, organizuar nga CEO. Në këto panaire, që do të qëndrojnë të hapura deri më 20 prill, ofertat e tyre do t’i prezantojnë universitete të shumta vendore dhe të huaja, e po ashtu kompani turistike vendore, por edhe nga Shqipëria, Mali i Zi dhe Turqia.
Ndonëse nuk ka det, Kosova ka resurse të bollshme për të zhvilluar turizmin malor. Ndër bukuritë e rralla natyrore është Rugova e Pejës. Në Bogë janë ndërtuar hotele të shumta. Ndër to është edhe “Magra Austria” me pronar Skënder Thaçin.
Ai shprehet i kënaqur me interesimin e turistëve për të vizituar këtë pjesë, por ka ankesa ndaj institucioneve për shkak të mungesës së investimeve në infrastrukturë.
Kompanitë dhe agjencitë turistike prezantojnë oferta të shumta për bregdet. Ndër to është edhe Fibula. Fidane Ymeri përfaqësuese e kësaj kompanie thotë se kanë ofertë shumë të pasur edhe për verën e sivjetshme.
Organizatorët e këtij panairi, vlerësojnë se sivjet është rritur numri i ekspozuesve, e rrjedhimisht edhe oferta turistike qoftë verore apo për stinët tjera. Përfaqësuesi i organizatës CEO, Lulzim Krasniqi tha se Kosova përfaqësohet mjaft mirë me shoqatën e turizmit, pastaj agjenci dhe hotele e po ashtu edhe shtetet tjera.
Shqipëria prezantohet nga Ministria e Turizmit dhe Agjencia kombëtare e turizmit. Zëvendës-ministri i turizmit, Abaz Hado, theksoi se qeveria shqiptare e ka në fokus të zhvillimit sferën e turizmit dhe në këtë drejtim janë bërë edhe investime të shumta. Ai ftoi turistët nga Kosova që edhe sivjet në mënyrë masive të vizitojnë bregdetin e këtij vendi.
Përveç bregdeteve tejet atraktive, turistët që vizitojnë Shqipërinë kanë mundësi të merren edhe me sportin rafting, apo lundrim nëpër rrjedha të lumenjve të rrëmbyeshëm me barka, apo gomone. Kështu thotë përfaqësuesja e Shoqatës Sportive Albania Rafting Group, Blerina Ago.
Ulqini vazhdon të jetë ndër vendet më tërheqëse për turistët kosovarë. Edhe kryetari i Komunës së Ulqinit, Nazif Cungu, iu bëri thirrje turistëve që edhe këtë verë të vizitojnë këtë komunë, që ai e vlerësoi qendër të shqiptarëve të Kosovës.
Në Panair merr pjesë edhe Ministria e Turizmit e Turqisë që prezanton një ofertë mjaft të pasur turistike.
Ndryshe paralelisht me panairin e turizmit do të qëndrojë i hapur edhe panairi i edukimit, ku shumë universitete vendore dhe të huaja prezantojnë ofertën e tyre për studime, e njëkohësisht mundësojnë edhe marrjen e bursave për studentët nga Kosova.
Panairet qëndrojnë të hapura deri të premten.

Bota Sot

[Nosh]

Privatizimi i monumenteve dhe politizimi i çështjeshttp://www.botasot.info/mesme/kalaj_e_petreles.jpg

“Reuters” reportazh mbi Shqipërinë, trajton planin e qeverisë
Plani i qeverisë për dhënien me koncesion të kështjellave dhe monumenteve kulturore si dhe politizimi i kësaj çështjeje nga eksponentë të dryshëm të këtij sektori është vendosur në fokusin e një reportazhi të agjencisë së lajmeve “Reuters” me titull “Ekspertët e Trashëgimisë kulturore kundërshtojnë planin e qeverisë shqiptare për dhënien me koncesion të kështjellave historike”.
Duke u ndalur në kalanë e Petrelës, agjencia përshkruan bukurinë dhe historinë e këtij vendi, 15 km larg kryeqytetit. Historia e saj daton që në kohën bizantine, kur ajo është ndërtuar nga perandori Justinian I. Një pjesë e kalasë është rindërtuar nga një biznesmen lokal, i cili ka hapur një restorant në krye të njërës prej kullave dhe si rezultat, shkruan “Reuters”, numri i turistëve që vizitojnë kështjellën është rritur.
Qeveria shqiptare e konsideron këtë si një shenjë pozitive dhe ka planifikuar të japë me koncension afatgjatë rreth 40 kështjella historike dhe kulla për investitorët privatë. Mirëpo ky plan i qeverisë po përballet me kundërshtimin e fortë të arkeologëve dhe historianëve vendas. Qeveria, komenton “Reuters”, shprehet se plani nuk do të rrezikojë aspak vendet historike dhe akuzon kritikët e saj se po përpiqen ta politizojnë këtë çështje.
Këshilltari i Kryeministrit, profesor Neritan Ceka shprehet për agjencinë se, shteti nuk ka aspak ndërmend të privatizojë monumentet.

Bota Sot

[Nosh]

Takimet e Gjeçovit 2012 në Zym të Hasit – Kosovehttp://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/04/Zym-takimet-e-Gjo%C3%A7ovit.jpg (http://kosova.albemigrant.com/wp-content/uploads/2012/04/Zym-takimet-e-Gjo%C3%A7ovit.jpg)Në fshatin Zym të Hasit, në komunë të Prizrenit, më 14 prill u mbajt manifestimi i përvitshëm kulturor “Takimet e Gjeçovit 2012”.
Në fshatin Zym të Hasit, komunë të Prizrenit, ditën e shtunë, më 14 prill të këtij viti, u mbajt manifestimi tradicional kulturor i 41-të me radhë “Takimet e Gjeçovit”. Kujtojmë se fshati Zym qe vend i fundit ku françeskani i madh shqiptar Atë Shtjefën Gjeçovi veproi si meshtar rregulltar, si njeri i kulturës e atdhetar i paepur. Pikërisht ndërsa po kryente misionin e tij të përditshëm për Fe e Atdhe, duke punuar në ndërgjegjësimin kombëtar, shpirtëror e kulturor të popullit shqiptar, atë Shtjefën Gjeçovi u vra pabesisht. Dha kështu jetën për Zot e popull të vet. E manifestimi kulturor “Takimet e Gjeçovit” që mbahet që nga viti 1971 është një rast i volitshëm për t’u njohur me këtë figurë poliedrike kombëtare e kishtare dhe vlerat që ia kultivoi e transmetoi.
E kështu po t’i kthehemi manifestimit të këtij viti që u mbajt në Zym, i cili në program pat përkujtimin e dy ngjarjeve kryesore: 310 vjetorin e strehimit të ipeshkvijve të dioqezës së Shkup-Prizrenit pranë Kishës së Zymit të Hasit dhe Jubileun e 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë. Në manifestim morën pjesë personalitete të larta kishtare e shtetërore kosovare dhe nga bota e kulturës e qytetarë të shumtë nga të gjitha viset.
Në pjesën e parë të manifestimit u kremtua Mesha e Shenjtë nga ipeshkvi i Vendit në bashkëpunim me meshtarë e rregulltarë, gjatë së cilës u përkujtua 310 vjetori i strehimit të disa ipeshkvijve të dioqezës së Shkup-Prizrenit në Zym të Hasit, si imzot Pjetër Karagiqi (1702-1727), imzot Mihill Suma (1727-1743) dhe imzot Gjon Nikollë Kazazit (1743-1752)”.
Pas Meshe, në përkujtim të kësaj ngjarjeje u zbulua një obelisk nga kryetari i Parlamentit të Kosovës Jakup Krasniqi dhe ipeshkvi i Kosovës imzot Dodë Gjergji.
Pjesa e dytë e manifestimi kishte një program të pasur kulturor. Sivjet u shënua 100-vjetori i Shpalljes së Pavarësisë së Shqipërisë. Në fjalën e tij drejtuar të pranishmëve, Kryetari i Parlamentit të Kosovës Jakup Krasniqi theksoi mes tjerash: “Sivjet shënojmë 100-vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë, Ditës së Flamurit. Gjeçovi punoi për këtë ditë dhe e priti atë, u gëzua për atë, por, brezi i tij se jetuan dot. Më këtë rast dua t’ju kujtoj edhe dy fakte që ndërlidhën me këtë Ditë të Madhe. Vetëm tridhjetë e tri ditë pas shpalljes së Pavarësisë në Vlorë, në Prekaz të Drenicës, Ahmet Delia ngre pushkën e rezistencës si jehonë vazhdimësie kundër robërisë që vazhdojë për gati një shekull. Ndërkaq, vetëm 19 ditë më vonë, pikërisht në janar të 1913-ës, po këtu në Kishë të Zymit, në përkrahje të Pavarësisë, mblidhen burra e kuvendarë për të biseduar për fatet e pjesës së robëruar. Derisa në kambanoren e kishës valëvitej flamuri kombëtar, Patër Prela me zërin e tij bubullimë i bënte jehonë Vlorës heroike, Vlorës së flamurit. Përvjetorët e këtillë, aq më tepër kur shtrihen në përmasë shekulli, padyshim që në sfondin e vet përmbajnë shkaqet, shkaset e motivet për kujtesën e kujtimet e lavdishme e të dhimbshme, për reflekse e reflektime, krahas mbushjes së shpirtit me ndjenjën emocionale të atdhedashurisë e të lirisë…Në jubileun e pavarësisë së Shqipërisë, vjen fuqishëm zëri i kushtrimit nga viti i madh 1912, nga brezat e dëshmorëve të para dhe pas saj, për të mbrojtur fitoret historike, për të kultivuar vlerat e traditës së shkëlqyer të kombit tonë dhe për të përparuar e zhvilluar vendin e të parëve tanë, ky është obligim që duhet të na përcjell në çdo kohë të ditës 24 orëshe. Para nesh është beteja e madhe e zhvillimit ekonomik, e zhdukjes së varfërisë, e zhvillimit demokratik dhe e sundimit të plotë të ligjit e të rendit në shoqëri. Mirëqenia i duhet kombit e jo vetëm individit. Në kujtim të 28 Nëntorit 1912, brezi ynë përkulet me pietet para gjithë themeluesve të shtetit shqiptar dhe dëshmorëve të lirisë e të pavarësisë”.
Pastaj u si zakonisht u mbajt “Ora letrare ‘Anton Pashku”, me shpalosjen e krijimeve të poetëve (Edi Shukriu, Halil Matoshi, Jonuz Fetahaj, Gjon Gjergjaj, Resul Shabani, Basri Çapriqi, Mustafa Spahiu, Hajdar Mallakaj, Ndue Ukaj, Fatime Ahmeti, Ramadan Mehmeti, etj.) nga Kosova, Shqipëria, Maqedonia, Mali i Zi, Kosova Lindore dhe diaspora shqiptare.
Në vazhdim të manifestimit “Takimet e Gjeçovit 2012”, organizatorët ndan çmimet “Unaza e Katarina Josipit”, pastaj “Pena e Pjetër Bogdanit”, “Pena e Shtjefën Gjeçovit” dhe “Pena e Anton Pashkut”.
Në kuadër të këtij manifestimi u hap edhe ekspozita figurative e Kurbine Çollakut, si dhe u shfaq një program kulturo-artistik i SHKA “Katarina Josipi” të Zymit.
Do përmendur se manifestini i parë “Takimet e Gjeçovit” u mbajt me 14 tetor 1971 me nismën e gazetarit e shkrimtarit zymjan Frrok Kristaj. Po mbi kete ceremoni nga Prishtina te ndjekim sherbimin e Rabie Ibrajt………http://www.radiovaticana.org/alb/img/listen.gif (http://212.77.9.15/audio/ra/00311736.RM)

Atë Shtjefën Gjeçovi (1874-1929) kolosi i Fesë e Atdheut, është një nga tri figurat vigane që krishterimi i fali kulturës kombëtare shqiptare. Frati françeskan shqiptar kosovar, Atë Shtjefën Gjeçovin, për kontributi e tij, radhitet përkrah gjenive të tjerë të krishterimit ndër shqiptarë, si imzot Pjetër Bogdani, imzot Gjon Kazazi, Atë Gjergj Fishta, Atë Anton Harapi e të tjerë.
Një nga figurat më poliedrike që njeh historia e kulturës shqiptare, ai pati etjen e pashuar të gërmonte nga pak në të gjitha fushat e diturisë. Mahniti me kulturën e tij Faik Konicën, i cili e përshkruan me nderim e simpati të thellë në parathënien e Kanunit; la pa mend shkrimtarin e ri modern të Shkollës letrare të Veriut, Dom Lazër Shantojën, edhe ky martir i krishterimit gjatë diktaturës, i cili i kushtoi portretin më të bukur që është shkruar për të, duke e radhitur përkrah Fishtës e Harapit. Ai mbeti në kujtesën e të gjithëve si një nga historianët, etnografët dhe arkeologët e parë shqiptarë.
Atë Shtjefën Gjeçovin, lindi, më 12 korrik 1874, në Janjevë të Kosovës në një familje thellësisht katolike dhe shumë patriotike. Në pagëzim ia vunë emrin Mëhill e shkurtimisht e thirrën Hilë. Që i vogël shfaqi shenja jo të zakonshme zgjuarsie, prandaj famullitari françeskan, me leje të prindërve, e mori një ditë për dore dhe u nis bashkë me të për në Shkodër, në Kolegjin françeskan. Gjeçovi ishte vetëm 10 vjeç kur veshi zhgunin e murrmë, të lavdishëm, të fratit. Vijoi mësimet në Troshan, Fojnicë, Dërventë, Kreshevë, përgjithësisht në Bonjë-Hercegovinë, ku është përgatitur një pjesë e mirë e françeskanëve shqiptarë, ndërmjet të cilëve, Fishta. Më vonë françeskanët e rinj do të merrnin rrugët drejt Austrisë e Italisë. Nisi të interesohej për gjithçka kishte të bënte me historinë e popullit të vet: për fillimet e krishterimit, për arkeologji, etnografi, gjuhësi, letërsi e natyrisht edhe të hidhte në letër shkrimet e para, pa harruar kurrë se detyra e tij kryesore do të ishte predikimi i Ungjillit të Krishtit.
U kthye në Troshan më 1896, 22 vjeçar, famullitar i ri me fe të gjallë e kulturë të thellë. Predikoi Ungjillin në Rubik, Pejë, Laç-Sebaste, Zarë, Sapë, Theth, Prekal, Vlorë, Shkodër, Gjakovë, Zllakuqan e Zym.
Kulmin e krijimtarisë e arriti në vitet 1900, kur u bë i pranishëm në të gjitha fushat e kulturës e të arsimit. Shkroi në të tria gjinitë letrare, mblodhi këngë, përralla, mite, doke e zakone popullore e, mbi të gjitha, atë që do ta bënte të pavdekshëm, “Kanunin e Lekë Dukagjinit” monument i gjuhës e i kulturës së Kombit Shqiptar, për të cilin Universiteti i Lajpcigut i dha titullin “Doktor i shkencave in honoris causa”.
Lista e veprave të tij është shumë e gjatë, Botoi, me emër të plotë ose me pseudonimt Lkeni i Hasit e Komnen edhe Kanina, shumë shkrime nëpër të përkohshmet e ndryshme si të “Albania”, “Hylli i Dritës”, “Populli”, “Brezi i ri”, etj. Megjithatë, veprimtaria e Gjeçovi nuk kufizohet vetëm në artikujt e gazetave, por ky ishte edhe një përkthyes i suksesshëm dhe një autor i veprave originale. Më 1904 botoi veprën “Jeta e shë Luçis, pajtores s‟arkidieçezit të Durrësit”, me 1905 shkroi tragjikomedinë “Markhulli Kryqytas”. Veprën “Agimi i Gjytetniis” e botoi në Shkodër më 1910. në vitin 1912 shqipëroi dhe botoi dramën “Atil Riguli” të poetit italian Pjetro Metastasio. Më 1912 përktheu “Shna Ndou i Padues” të A. M. Dal-Gal, pastaj “Vajza e Orleansit ose Joana d‟Art” të Bergamos, e poashtu, shkroi edhe dramën “Mojsi Golemi”. Atë Shtjefën Gjeçovi dha kontributin e tij edhe më lëmin e arkeologjisë. Ky arriti të mblidhte e radhiste materiale arkeologjike, duke kriuar kështu një koleksion të pasur arkeologjik në muzeumin françeskan të Shkodrës. Në lëmin e arkeologjisë dallohet studimi i tij me titull “Trashigime thrako-iliriane” që botohej në revistën ”Populli”, e më vonë edhe në “Hylli i Dritës”, Shpërblyesi i botës ose Jeta e Jezu Krishtit.
Shumica e veprave i mbetën në dorëshkrim. Madje edhe “Kanuja” u botua pas asaj dite ogurzezë të vitit 1929, kur ra nën plumbat serbe, duke shuguruar me gjakun e vet bucat e asaj toke, për të cilën kishte shkrirë jetën, të cilat nuk lageshin për herë të parë me gjak frati. Ai vetë pati mbledhur, sipas të gjitha kritereve, të dhënat për të lartuar në elter një tjetër frat shqiptar, Atë Luigji Pali, martir i fesë e i atdheut.
Por pa dyshim vepra më e rëndësishme e Atë Shtjefën Gjeçovit është përmbledhja e rregullave të së drejtës zakonore dhe dokeve të popullit me titull “Kanuni i Lekë Dukagjinit”, disa kapituj të të cilit filluan të botoheshin me 1913 dhe vazhduan më vonë në “Hylli i Dritës”, por që dolën si libër në vete më 1933, pra pas vdekjes së Gjeçovit. Përmbledhjen e tij, e cila ishte në dorëshkrim, e rënditën, plotësuan dhe e botuan etërit françeskan si vepër postume. Kjo, është përmbledhja e së drejtës zakonore shqiptare, me rëndësi të madhe për studime në disiplina të ndryshme shkencore.
Ndërmjet shkrimeve të shumta kushtuar Atë Gjeçovit, po kujtojmë se për të është shkruar edhe një monografi me titull “Shtjefën Gjeçovi: Jeta, vepra me autor Ruzhdi Matën, Mandej një biografi e sivëllazënve të tij françeskanë, të cilët e njohën nga afër, sidomos Atë Pashkë Bardhit, historianit të fretërve.
Duke përkujtuar sot Atë Gjeçovin, bëmë vetëm një skicë të shpejtë të një figure që i ngriti vetvetes me vepra një monument të pashkatërrueshëm nga koha.
Në Atë Shtjefën Gjeçovin u bë atentat në afërsi të fshatit Zym më 14 tetor 1929 nga xhandarët jugosllavë.

http://www.radiovaticana.org/alb/Articolo.asp?c=580867

[Nosh]

Festivali i Kanështtp://www.botasot.info/mesme/canes.jpg

Dashuri dhe kaos! Kështu përshkruhet në pak fjalë gjithçka do të ndodhë në Festivalin e Filmit që mbahet në Kanë. Drejtori i festivalit, Thierry Fremaux ka bërë publik listën e filmave që do të jenë pjesëmarrës në festivalin më të rëndësishëm të filmit në botë.
Fermaux është shprehur se temat e zgjedhura këtë vit kanë të bëjnë me shoqërinë.
"Nëse do i përshkruanim në pak fjalë këta filma unë mund t'ju them se fjalët kyçe janë: dashuri dhe kaos, vuajtje dhe bujari. Regjisorët e përzgjedhur janë artistë të mirë dhe kanë mundur t'i trajtojnë mirë këto tema që lidhen me dashurinë dhe atë që po ndodh në shoqërinë e sotme",ka pohuar drejtori i festivalit.
Këtë vit kanë qenë 1700 filmat që kanë aplikuar për të qenë pjesëmarrës në festival dhe ky është një numër që rritet nga viti në vit dhe të përzgjedhur janë filma nga 26 vende të ndryshme të botës. Për të parën herë marrin pjesë filma e artistë nga Siria, Jordani apo Porto Riko, ndërsa kinemaja amerikane kthehet në këtë festival me 4 filma pjesëmarrës.
Në këtë edicion të radhës së Festivalit të Filmit që mbahet çdo vit në Kanë të Francës, do të nderohet jeta dhe gjurmët që Marilyn Monroe la në kinemanë botërore.

Bota Sot

[Nosh]

LËVIZJA KULTURORE E DRAMËS SHQIPE NË ILIRIDË



Nga Ibrahim Egriu
Kujtesë e paharruar nga takimi me heroin Jusuf Gërvalla, i cili saktësisht para 33-vjetësh me rastin e shfaqjes se dramave shqipe, theksoi: ”Dramat qe u shfaqen permes R T V-se Shkupi ishin historike per shqiptaret ne Maqedoni”. – Heroi Jusuf Gervalla.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu1.jpg)
Betim Buxhaku, Bekim Pocesta dhe Kastriot Dika
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu2-300x164.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu2.jpg)Pamje filmike nga drama”Kthimi”, shfaqur në seri nga T V-Shkupi Aktorët:-Betim Buxhaku. Bekim Pocesta,Kastriot Dika dhe Urime Ostreni.
(vajza e Gjeneral Gëzim Ostreni)
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu3.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu3.jpg)Sazan Egriu ne rolin kryesor, në dramën: ”Çamaroku i gjyshit.
Gezim me të madh se 20 prilli i vitit 1979 s’ kemi pas. Atë vit per të parën erë, permes R T V-Shkupi, tri drama te pergatitura nga nxenesit e shkollës tetevjecare te Dibres, gjashte jave rresht, ne seri u shfaqen permes rrjetit televiziv dhe ne tere ekranin televiziv jepej NJOFTIMI:

Tri drama ne seri te pergatitura nga prof. I. Egriu. Regjia: Ahmet Jakupi.
Ishin ato vite kur pushtetaret e atëhershëm maqedonomedhenj fare pak i realizonin te drejtat e shqiptareve, megjithe se me Kushtetuten e vitit ‘74 popullsia shqiptare trajtohej si element konstituiv, pra, shqiptaret de jure kishin te drejtë në perdorimin Flamurin kombetar dhe te gjuhes shqipe ne adminstratë. Ne programin televiziv shqiptareve u mundesohej vetem se 30 min. qe te transmetojne emisionin e lajmeve ”Ditari” ne gjuhen shqipe, kurse çdo te diel ne kohezgjatje prej 15 min jepej Emisioni per femije ne gjuhen shqipe. Në gazetën ”Rilindja” të datës 20 korrik 1980, ndër të tjera, poeti dhe gazetari-Halit Basha, shkruan:-Gjatë viteve 1978 /79,’79/ 80 e 80/81, në Shkollën tetëvjeçare të qytetit, filloi një aktivitet i dendur i Seksionit të dramës shqipe. Në këtë Seksion, prof. I. Egriu kish grumbulluar rreth 80 fëmijë, të cilët i ka ndarë në disa grupe dhe, gjatë dimrit kur s’kishte nxemje në shkollë, provat i kryente në shtëpinë e tij.
Rolin më të dalluar, prof. I. Egriu e luajti në dramën ”Nita” të Josip Relës,
qe e realizoi SH K A ”Liman Kaba” dhe, nga regjisori i permendur Sasha Markus, ne garat republikane e federrative, ne Koçan, u vleresua si aktori me i mire se bashku me aktoren Lejla Basha.

Në pyetjen e gazetarit, si arrish të punosh me kaq grupe?-Ai thotë:
- Nuk është lehtë, gjithsesi. Por, interesimi tek fëmijët për të luajtur në pjesë teatrore është i madh. Ndaj, bëj pak më shumë punë, por e bëj këtë me dëshirë,sepse kështu u bëhet e mundshme fëmijëve të dalin në skenë dhe të shprehin talentin e tyre..Nga ky aktivitet me nxënës dobitë janë të shumta. Së pari, vogëlushët shfrytëzojnë aktivisht kohën e lirë, mandej, puna e këtillë shton dashurinë ndaj artit skenik, zbulon talentë të rinj, mundëson që fëmijët të dalin para publikut, të dallohen, e kjo është një kënaqësi, si për ta ashtu edhe për prindërit. Kjo ka rëndësi të veçantë edhe për zhvillimin e memories tek fëmijët, leximit e përvetësimit artistik të tekstit letrar, poashtu edhe për zhvillimin estetik e të logjikës së shëndoshë dhe personalitetit të fëmijës në përgjithësi. – Halit Basha

NGA TAKIMI ME HEROIN JUSUF GERVALLA

S’e harroj kurrë takimin në zyrën e gazetës ”Flaka”me heroin Jusuf Gervalla. Shoku im i femijerise, dr.Sami Ibrahimi, ish redaktor i te vetmes reviste letrare “Jehona”, te cilit ia dergova per botim nje punim timin me titull:
”Historiku i dramaturgjise shqipe”papritmas tek dera u paraqit heroi Jusuf, te cilin deri atehere nuk e njihja. Ai, nga dera pasi beri nje pershendetje, shoku im Samiu iu drejtua:-Shoku Jusuf, urdhero hyn dhe te njoftohesh me prof. I. Egriun nga Dibra. Ai, pa pritmas m’u leshua ne perqafim e tha:
“Dramat shqipe qe u shfaqen përmes RTV-Shkupi qene historike per popullin shqiptar”-Mendova se mu ndal fryma kur e degjova ate vleresim. Çka the,iu drejtova une.Po, tha ai, mandej vazhdoi: Per here te pare, nga mbarimi i luftes qe ky pushtet lejoi shfaqjen e dramave ne gjuhen shqipe. S’e zgjati shume e me pyeti se sa femije kam dhe, kur mesoi se Zoti m’i ka dhuruar 4, ai duartrokiti e tha:-Kosova ka nevoje per luftetare! Pas dhjete minuta, u ndame me heroin Jusuf Gervalla, te cilin nuk e njihja, por pas atentatit te kryer nga ana e krimineleve te U D B-se serbosllave, me 17 janar te v.1982 mesova se kush kish qene veprimtari, Jusuf Gervalla. Kete takim me heroin Jusuf Gervalla s’do ta harroj kurre.Me njohtoi, z.Egriu gjate bisedes me te.
Jo vetem dibranet, por dhe mbare popullata shqiptare, ane e kand Ilirides, s’ harrojne kur per te paren here,ne gjashte seri ne Emisionin per femije ne gjuhen shqipe u shfaqen tri drama:”Kthimi”,” Te fala nga fshati” dhe ”Çamaroku i gjyshit”.Me çfare interesimi ndiqeshin dramat:
Diteve te diela, ora 9 e 15 min. rrugeve te qytetit s’mund te takoje njeri. Te gjithe qendronim prane ekraneve televizive dhe me vemendje te posacme pritnim shfaqjen e tyre. Me te gezuar ishin femijet,vecanerisht ata te ciklit te larte shkollor,te cilet gjate kohes kur i shikonin moshatret e tyre,thonin:
- Ja Bekimi, ja Urimja, ja Sazani, ja Kastrioti ! Kurse pas mbarimit te seciles epizode, ne rruge apo ne ndeje degjonim komente nga nxenes e prinder:
- U kenaqem dhe dashte Zoti qe sa me shpesh t’i shohim femijet tane permes rrjetit televiziv!-Te gjitha keto mbresa e komente i degjova nga qytetaret e mi dibranë.

Vlen te permend se keto drama i shikonim si student edhe ne Prishtine, sepse emisionet ne gjuhen shqipe te R T V -Shkupit përcilleshin edhe ne hapësirën e Kosoves, ku jehona e dramave shqipe ishte shume e madhe. Pra, Levizja kulturore e dramaturgjise shqipe e viteve 80-ta bëri jehonë te madhe edhe nga aspekti i saj patriotik, sepse ka lene gjurme te thella e te pa kontestueshme ne kujtesen e shqiptareve edhe ne kete drejtim.
Me nderime:Lirim Jegeni (ekonomist).

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu4.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/egriu4.jpg)
Pamje skenike nga drama ”Ditëlindja”-autor: I. Egriu, shfaqur me rastin Pervjetorit
te shpalljes se Pavaresise dhe Dites se Flamurit tone kombetar.

[Nosh]

Parku i Apollonisë, marrëveshje me parkun francezhttp://www.botasot.info/mesme/SHQIP_RIS_.jpg

Apollonia do të përfitojë menaxhim dhe administrim sipas modeleve evropiane
Parku kombëtar arkeologjik i Apollonisë bëhet pjesë e një marrëveshjeje bashkëpunimi me parkun arkeologjik Bibracte të Francës.
Në prag të çeljes së sezonit turistik parku kombëtar arkeologjik i Apollonisë bëhet pjesë e një marrëveshjeje bashkëpunimi me parkun arkeologjik Bibracte të Francës.
Të pranishëm në nënshkrimin e marrëveshjes ishin ambasadorja e e Francës në Shqipëri Krsitina Moro, drejtues të parkut Francez dhe arkeologë të shquar shqiptarë. Nga kjo marrëveshje Apollonia antike do të përfitojë menaxhimin dhe administrimin sipas modeleve perëndimore.
Apollonia konsiderohet një ndër parqet arkeologjike më të pasura dhe ndër më të frekuntuarit nga turistët. Në kete park ka një larmi objektesh të lashta dhe mjaft i favorshëm është edhe pozicioni gjeografik, që i ofron vizitorëve një panoramë çlodhëse dhe shumëdimensionale .

Bota Sot

[Nosh]

Buxhovi: Schmitt sulmon historinë shqiptare!http://www.botasot.info/mesme/jusuf-buxhovi.jpg

Historiani Jusuf Buxhovi, i pranishëm në një debat të organizuar nga Forumi Rinor i Lidhjes Demokratike të Kosovës, së bashku me forumet rinore të partive politike shqiptare, ka qenë i ashpër në vlerësimin e tij për historianin zviceran, Oliver Jens Schmitt.
Ai u ka thënë të rinjve në politikë se shqiptarët nuk kanë nevojë të frikësohen prej madhështisë së historisë së tyre.
“Para disa ditësh Schmitt ishte këtu, një historian shumë i kontestuar, i cili e sulmon historinë tonë aty ku është gjëja më e shenjtë – Skënderbeun”, ka thënë Buxhovi, transmeton RTV21.
Sipas tij, është turp i madh që një historian si Schmitt ftohet të ligjërojë para studentëve shqiptarë, deputetëve të Parlamentit të Kosovës e zëvendësministrave kosovarë.
“Schmitt fyen edhe shkon aq larg sa thotë se as teoria ilire nuk ekziston dhe se historia shqiptare duhet të shikohet në kontekstin ballkanik. Kjo do të thotë se duhet të kthehemi në një çorbë ballkanike”, ka thënë Buxhovi.

Bota Sot

[Nosh]

FESTIMI I 5-VJETORIT TE DITES SE THEMELIMIT TË QENDRËS KULTURORE SHQIPTARE MIGJENI NË BORÅS TË SUEDISË





Nga Sokol Demaku


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/09/Sokol_Demaku_tsh-216x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/09/Sokol_Demaku_tsh.jpg)Sokol Demaku

Qendra Kulturore Shqiptare Migjeni në Borås të Suedisë festoj pesë vjetorine themelimit dhe punës së sajt ë suksesshme në këtë vit jubilar kur kremtojme katër vjetorine shpalljes së pavarësisë së Repulbikës së Kosovës dhe në 100 vjetorin e Shpalljes së pavarësisës së Shqipërisë, njëherit u krtemtua edhe pesë vejtori i daljes në drityë të numrit të parë të mujores kulturore Dituria që del në kuadër të QKSH Migjeni dhe katër vjetorit të emetimit të programit të parë në shqip në radio Dituria edhe kjo organ i QKSH Migjeni në Borås të Suedisë.
Ky ishte një manifestim që rrallë mund të shihet në diasporë i roganziauar nga ana e anetareve të kesaj Qendre në bashkëpunim me krysin e saj dhe anetarët aktiv në te.
Numri i madhe i të pranishmëve në manifestim, prania e miqweve suedez, mbeshtetsve dhe perkrahësve të kesaj Qendre ia shtuan edh me madheshtinë manifestimit.
Duhet cekur se kiishshte edhe mysafire nga Republika e Shqiperisë prof. Mag. Murta Gecaj, publicist dhe shkrimtar nga Tirana, shkrimatri i njohur per femije Viron Kona, mesuesja dhe peotja Kadrije Gurmani si dhe gazetarja e njohur e radio Tiranës Kozeta Hoxha, ishte i pranishim në këtë mnaifestim madhor të shqipatreve në këtë qytete suedez edhe Kryetari i bashkisë së Komunave të Borås Per Olof Höög, profesor Ullamr Qvick mik i shqiptareve, Hysen Ibrahimi kryetar së bashku me anëtaret e krysise së SHSHAKSHS, Xhevat Jusufi, këshilltar në ministrinë e diasporës, poet e shkrimatr shqiptar në Suedi Hamit Gurguri, Fetah Bahtiri, Rizah Shaqiri, Zyrafete Manaj, Ismet Hasani, Bahtir Latifi, Sokol Demaku, miq nga Norvegjia Ymri Trena, Shemsi Rukovci gazetar, mësues të mesimit të Gjuhës shqipe në Suedi, Sanie Selmani, Dinore Loshi, Murat Koci, miku i shqiptareve Anders Wesman, anëtari i keshllit komunal Uddevalla Essam El-Naggar, Irina Nilson nga Ljungby, piktorët Shyqri Gjurkaj dhe Florije Bajraktari, poeti ismet Hasani nga Hässleholm, dhe shume e shumë miq dhe mysafire nga të gjitha viset e Suedise së largët.
Në këtë mbledhje solemne u paraqqitë fjala e rastit mbi punëne e saj si dhe u zhvilluan diskutime dhe fjalë rasti.
Në k¨åete manifestim u promovua libri i shkrimjtarit Fetah bahtiri kushtuar albanologut të njohur Ullmar Qvick, këtij kolosi të letrave shqipe me kete rasti iu nda cmimi anëtar nderi i SHSHAKSHS, iu nda mirenjohje nga ana e Ministrise së Diasporës të cilën e bëri keshilltari i kësaj minsitrie Xhevat Jusufi, pastaj u bë promovimi i librave të poeteve dhe shkrimatreve që jetojne e punojn në Suedi, si Sadullah Zendelit – Daja, Hamit Gurgurit, Zyrafete Manaj, Bahtir Latifi, Sokol Demaku etj.
Në këtë manifestim rasti Lidhaj e arsimatrëve të Shqiperisë mësusve, punetorëve kulturor, si dhe miqeve suedez të cilët ndihmojnë ne ruajtjen dhe kultivimin e gjuhës dhe kultures shqiptare u ndau Mirënjohje, ndersa qksh Migjeni u ndau Mirënjohje aktivisatëve të dalluar te kultures në Suedi si Anders Wesman, Göran Wasenius, Dinore Loshi Qmega, Nehat Jahiut, Murat gecaj, KozetA Hoxha si dhe Kadrije Dushkut.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Boras_DSC_0117-1024x685.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/Boras_DSC_0117.jpg)Pamje nga aktiviteti

Bashkia e komunave të Borås QKSH Migjeni në pesëvjetorin e saj i ndau simbolin e qytetit Borås gërsheret.
Manifestimi u mbyllë me një koktej rasti.
Bahtir Latifi
FJALA E RASTIT
Të dashur bashkatëdhetarë, mysafirë të ftuar, përfaqësues i ambasades së Republikës së Kosoves në Stokckholm, poet, shkrimtar, Ullmar Qvick miku ynë i madh, profesor te nderuar nga Republika e Shqipërisë dhe Republika e Kosovës, Përfaqësues i shkolles fillore Ali Kelmendi nga Vushtrria, përfaqësues të shkollave dhe shoqatave shqipe ne Suedi si dhe te rinj e te reja që jeni prezent, mirë se keni adhur sot ketu të jeni bashk me ne ne këtë manifestim solemn në pesë vjetorine thememlimit të Qendres Kulturore Shqiptare Migjeni këtu në Borås të Suedisë!
Jam krenar që i takoj këtij populli fisnik, popullit shqiptar, tani me figura të skalituara e të radhituara në galerinë e personaliteteve botërore, siq janë; Gjergj Kastrioti, vëllezërit Frashëri, Nëna Tereze, Adem Jashari e shumë të tjerë.
Ne, si diasporë dhe pjesë integrale e popullit shqiptar, festojmë sot pesë vjetorine themelimit të qendres Kulturore shqiptare Migjeni në Borås dhe të revistës Dituria organ i kësaj qendre si dhe katër vjetorin e emetimit të fjales shqipe në radion lokale radio dituria ne kete qaytet.
Sot ka diku rreth 60 000 shqiptar ne te gjithe teritorin e shtetit suedez nga jugu deri ne veri. Një numër më të vogël shqiptarësh gjen pothuajse në çdo vend evropian, por tani më nuk ka cep të Botës që nuk gjejmë shqiptarë.
Jemi sot ketu së bashku në 4 vjetorin e shpalljes së pavarësisë së republikes së Kosovës dhe në 100 vjetorine shpalljes ë pavarësisë së Shqipërisë, ku besoj se kjo është një shtys i fortë përpara prezentimit të vlerave të mirëfillta të poppulit tonë tek miqt tanë an e kande botës.
Qendra Kulturore Shqiptare ”Migjeni” në Borås.
Qendra Kulturore Shqiptare ”Migjeni” Borås, u themelua më 10 mars 2007, në iniciativë dhe kërkesë të vetë bashkatdhetarëve. Qëllimi primar ishte ruajtja e gjuhës, kulturës dhe identitetit kombëtarë të bashkatdhetarëve me banim në Borås me rrethinë. Që nga fillimi i punës, Qendres Kulturore Shqiptare ”Migjeni” kishte veprimtari kulturore, informative, sportive dhe humanitare. Nga themelimi e deri më sot në organizim të QKSH ”MIgjeni” u bë shënimi dhe manifestimi i të gjitha datave historike dhe fetare, u organizuan mbrëmje shoqërore. Duhet theksuar se në tërë këtë veprimtari rol të veqantë pati grupi themelues i cili ishte edhe bartës kryesor i jetës kulturore. Këtu duhet theksuar edhe aktivitetin dhe kontributin e madh të nxënësve shqiptarë.
Detyre primare per fillim, Shoqata kishte tubimin e bashkatdhetarëve, kontaktet me ta, shqyrtimin e mundesive per nje organizim me të mirë, shtimin e bashkëpunimit me Shoqatat tjera shqiptare si ne Suedi, ashtu edhe jashta saj.
Por, mbi te gjitha, detyre e te gjitha detyrave, para Shoqates u shtrua ceshtja e ruajtjes se gjuhes, kultures, tradites dhe identitetit kombetar tek shqiptaret me banimnë Borås, e sidomos kjo ceshtje madhore, kishte te bente me gjeneratat e reja dhe femijet qe kishin lindur ne Suedi.
Per, kete arsye Qendra Kulturore Shqiptare ”Migjeni”prej themelimit e gjere me sot, ka organizuar takime te shumeta kulturore, manifestime te ndryshme, ne perkujtim te ngjarjeve me te rendsishme te historise sone te begatshme si p.sh. 28 Nentorin Ditën e Pavaresisë së Shqipërise (Ditën e Flamurit), Shpalljen e Pavarësisë së Kosovës dhe manifestime tjera kulturore.
Por në këtë drejtim në Borås me rrethinë është duke u bërë pak kur dihet se numri i shqiptarëve që jetojnë në këtë qytet me rrethinë është shumë i madhe dhe se nevoja e ruajtjes së kuturës, traditësd dhe gjuhës tëk fëmijet dhe të rinjët tanë është prioritet atëhete duhet një angazhim më i madhë i të gjithëve.
Në lëminë e informimit, në fillim ishin intervista dhe mjete tjera të informimit në shqip. Bashkatdhetarët nga ky vend aktivisht moren pjesë në të gjitha protestat që u mbajten në përkrahje vendlindjes.
Fillimi ishte i vështirë por me entuziazmin dhe angazhimin e pashoq të aktivisteve te QKSH u arrit nje kontinuitet i jetes kulturore dhe shoqërore te shqiptareve ne Borås me rrethinë.

Botimi i Revistës ”Dituria”
Me fillimin e punës së QKSH “Migjeni” në Borås, lamia e informimit fitoj edhe një formë tjetër të mirë informimi dhe takimi të bashkatdhetarëve. Ata tani e në vazhdim kishin mundësi takimi, shoqërimi, bisede e shkëmbim mendimi dhe përvoje për jetën, punën dhe aktivitetin e punës.

Në prill të vitit 2007 respektivisht me 10 prill doli edhe numri i parë i revistës ”Dituria” organ i Qendrës Kulturore Shqiptare ”MIgjeni” në Borås e cila do të dali një herë në muaj në gjuhën shqipe e me dy ose katër faqe në gjuhën suedeze. Revista ”Dituria” është një revistrë për fëmije, të rinjë dhe prindër shqipëtar që jetojnë dhe veprojnë ne Suedi
Revista ”Dituria” del cdo 15 të muajit me një tirazh 250 ekzemplar dhe me 20 faqe.
Temat të cilat trajtohe në revistë janë nga jeta e fëmijëve, të rinjëve, shkollës, familjes, prindërve, bashkëkombasve që jetojnë në mergim si dhe tema nga vendlindja dhe trojet shqiptare.
Revista ka krijuar një rrjetë të gjërë bashkëpunëtorësh në Suedi, Kosovë e Shqipëri po ashtu edhe në mesin e mergimtarëve shqiptar në vende të ndryshme të botës.
Revista shpërndahet tek bashkekombasit gratis ne qytetin Borås me rrethinë, por edhe në internet. Gjithashtu dergohet një numer I caktuar egzemplarësh edhe ne Kosovë, Shqipëri, Finlandë, Zvicë, Gjermani si dhe Angli e SHBA ku ka shoqata të shqipëtareve e me të cilat QKSH ka nje bashkëpunim.
Ne I falenderojmë të gjithë ata poet, shkrimtarë, gazetar të cilët na ndihmuan me punimet e tyre në begatimin e revistës sonë.
Këshilli Komunal I kultures së qytetit të Boråsit redaksisë së revistes I erdhi ne ndihmë me mjete material jo te shumta por të cilat ishin më se te nevojshme në këtë kohë për redaksinë e revistës. Pra redaksia e revistes mori ndihmen e pare materiale.
Eshtë e rrugës të përmendet se gjithë kësaj pë rnjë aktivitet të tillë i parapriu një vizitë e nje delegacioni mësusish nga shkolla fillore “Demokracia” e qytettit të Durrësit dhe Fjärdinskolan të Boråsit në shkurt të vitit 2007. Në “Fjärdingskolan” ishte hartuar një projekt bashkëpunimi mes këtyre shkollave e i cili projekt ka filluar me sukses realizimin e tij me ndihmen e shtetit Suedez. Këtë vitit qeveria suedeze kishte siguruar mjete material ne nje shumë prej 2 8000 koronash suedeze për realizimin e vizitës së pedagogëve shqiptar në qyetin e Boråsit. Kjo vizitë u realizua me sukse javën e 4 të shkurtit 2007 nga data 4 deri më 9 shkurt 2007.

Në Borås e më gjerë jeton një komunitet i madh shqiptar. Në kuadër të këtij komuniteti jeton një numër i madh i fëmijëve, të cilët vijojnë shkollimin në shkollat e ketushme. Gjatë periudhës së kaluar janë bërë përpjekje për të botuar qoftë revista qoftë libra të ndryshëm për këtë kategori të popullatës shqiptare, me qëllim që të përkrahet zhvillimi i tyre arsimor e kulturor. Por këto përpjekje kanë qenë të herëpashershme dhe nuk është arritur që të krijohet një kontinuitet në këtë fushë. Kjo reviste për fëmijë, prindër e mësimdhënës, do të merrej pikërisht me preokupimet, vështirësitë, sukseset dhe perspektivën e tyre e kjo është shtysa kryesore e cila na udhëheq që ne të bëjmë përpjekje për të realizuar këtë projekt.

Përmes kësaj reviste ne synojmë të kultivojmë tek fëmijët shqiptarë në Borås dhe më gjerë kulturën e të lexuarit e cila është njëra prej komponentave kryesore për suksese në shkollë, synojmë të sjellim të arriturat më të mira në fushën e letërsisë për fëmijë nga të gjitha trojet shqiptare dhe mërgata jonë, që është shtylla kryesore për krijimin e një identiteti të shëndoshë e modern. Përmes përmbajtjeve të përshtatshme për moshën e fëmijëve dhe për rrethanat e tyre jetësore , revista do të jetë një lidhje e natyrshme e botës fëmijërore me Atdheun dhe me vendin mikpritës.
Do të bëhen marrëveshje për kontakte të përhershme me krijues për fëmijë nga Shqipëria, Kosova, Maqedonia, Mali i Zi, Lugina e Preshevës dhe nga diapora, të cilët do ta ushqejnë revistën me përmbajtje të përshtatshme për botën fëmijërore.
Në faqet e kësaj reviste një vend i veçantë do t’i kushtohet edhe botës prindërore. Prindërit shqiptarë kanë nevojë imediate për tu informuar mbi shumë çështje që kanë të bëjnë me shkollimin e fëmijëve të tyre, duke filluar me informacionet mbi sistemin shkollor aty ku ata jetojnë e deri tek temat e veçanta mbi vështirësitë konkrete që ata i mundojnë.
Një vend të veçantë në faqet e kësaj reviste do të zënë punime të ndryshme shkencore nga fusha e mësimdhënies, si nga ekspertë shqiptarë ashtu dhe të huaj. Do të botohen punime të shkruara nga mësimdhënës dhe do të bëhen shkëmbime të përvojave në fushën e mësimdhënies.
Me rëndësi të veçantë do të jetë e dhëna se në këtë revistë do të botohen përmbajtje të cilat do të ndikojnë pozitivisht në integrimin më të mirë të shqiptarëve në shoqërinë suedeze . Është fakt i njohur se reputacioni i komunitetit shqiptar në Suedi është shumë pozitiv, andaj një punë e tillë në këtë drejtim do të ishte me dobi të shumëfishtë. Për tu arritur një raport më i mirë mes komunitetit shqiptar dhe popullatës vendase do të punohet në drejtim që të trajtohen edhe tema me të cilat ballafaqohet personeli arsimor suedez e të tjerë në raport me fëmijët, prindërit dhe arsimtarët shqiptarë. Do të krijohen mundësi që në faqet e kësaj reviste të botohen edhe përmbajtje nga pala suedeze dhe të tjera, duke filluar nga fëmijët e deri tek mësuesit dhe profesionistët e fushave të ndryshme që kanë të bëjnë me fushën e arsimit.
Vitin e kaluar me vendimin e krysise re revistes kemi fillua edhe botimine librave si atyre ne origjinal por edhe perkthimeve. Ku këtë vit kemi botuar kater libra nbe origjinal si dhe një perkthim liber per femije nga shqipo ne sudisht qe beri jehonë.
Kete vit kemi botua dy permbledhej te cilat do i prezentojme sot në kete manifestim solemn dhe se besojme qe edhe ne te ardhmen do vazhdojmë me botimin e librave te rinjë, kur tani kemi edhe SHSHAKSHS me te cilën kemi nje bashkepunim shumë të ngusht.
Ne me punën tonë jemi shumë të kenaqur pasi që kemi arritur të kemi miq dhe bashkepunetor në të katër an¨ået e rruzullit tokësor, kjo ne na bënë krenar dhe na jep kuroja edhe për një angazhim edhe me të madh në të ardhmen. Këta miq që sot janë ketu me ne këta janaë ata të cilët na japin vullnet, na shtyjn¨åe që revista Dituria për cdo ditë të jetë edhe më e begat dhe me lexushme për bashkëkombasit tanë. Ne jemi të hapur për bashkepunim me të gjithë krujuesit kudo që ata ndodhen.

[Nosh]

Radio dituria
Në po këtë muaj të këtij viti redaksia e revistës ”Dituia” merr edhe një hap guximplotë dhe mjaft të rendëshishëm për gjuhën dhe kulturën shqipe, ajo vendos që të filloj me emetimin e nje programi shqip në radio lokale në Borås.
Pasi i bëhet kërkesa Entit për radio të Suedisë, këtu marrim përgjegje pozitive e tani pritej vetem momenti për fillimin e një radio programi në shqip.
Për nderë të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës dhe në kuadër të manifestimit të kësaj kremteje të madhe për popullin e Kosovës me 27 shkurt 2008 filloj nga puna Radioja lokale ”Radio dituira” në gjuhën shqipe në qytetin e Boråsit. Pra me 27 shkurt 2008 në mënyrë solemne u fillua puna në radion lokale shqipe “Radio dituria”. Pra edhe një zë I embël në shqip mbi qiellin e Boråsit.
Programin e vet kjo radio lokale e emiton cdo të merkur nga ora 18,00 deri në ora 19,00 e kjo do jetë një ndihmë e madhe për QKSH ”Migjeni”.
Në valët e Radio diturisë mund të urohet dhe përshendetet, të degjihe muzike në shqip e me mjaft rëndåsi hjanë programet për fëmijë të cilat programe i përgatisin dhe udheheqin vetë fëmijët shqiptar.
Nga shtatori 2008 kjo radio do degjohet në terë regjionin e Västragötalan dmth kjo do degjohet edh ne qyetet Göteborg, Udevalla, Trollhetan, Skövde, Jönkoping, Vernamo e jo vetem në Borås me rrethin si sihte më parë në Tranemo, Ulricehamn, Vargårda, Alingsås, Kinna, pra tani dhenësi i valeve të radio diturisë është me fuqi më të madhe cka mundeson qe signali i pro gramit ne shqip të degjohet edhe me larg.
“Radio dituria” radio lokale në Gjuhën shqipe në qytetin Borås
Radio dituria është organ i Qendres Kulturore Shqiptare “Migjeni” në Borås.
Qellimi me këtë radio është që shqiptarët të lidhen sa më afër me njeri tjetrin, që të prezentohet kultura, tradita dhe gjuha e tyre shqipe ne keto troje ku jetojne dhe veprojne shqiptarët.
Ne kemi degjues nga mosha të ndryshme, duke filluar nga fëmijet deri tek te moshuarit.
Ne jemi për ate që të bejmë hapa përpara që të krijojm dhe ruajm identitetin tonë kulturor këtu ne Suedi.
Kjo është një urë lidhëse për botën e fëmijëve me vendlindje.
Një fakt është prezent se komunitetit shqiptar në Suedi ka një përkrahje të madhe dhe kjo është ana pozitive e punës sonë dhe se kjo ka jehonë shumë pozitive në jetën e shqiptarëve në Borås.
Radio ka një bashkepunim te mire me te gjitha radiot lokale ketu nje qytet si dhe ne Vöstragötalan, por kemi zgjeruar bashkepunimin edhe me dy radio shtetrore jashta Suedise me ate në Athine dhe Sofje programi në shqip. Qellimi ynë është që redaksia e radio Diturisë të ketë miq¨´e dfhe bashkëpunetor në të katër anët e botës në menyrë që bashkekombasit tonë të njihen me të arriturat kulturore e gjuhësore të bashkatdhetareve tanë kudo që ata jetojnë.
Besojmë se do kemi bashkepunim edhe me radi tjera edh ketu edhe jashta Suedisë në menyrë që programet tona të jenë si tham edhe me lart një urë lidhëse mes nesh.
Letra dhe telegrame
Pershendetje të nderuar zonja dhe zotërinjë!

Uroj që sot të kaloni një ditë pune të palodhshme kur ju festoni pesëvjetorinë e punës së suksesshme të QKSH Migjeni, revistës Dituria si dhe të katër vjetorit të zerit të parë shqip mbi qiellin e Borås ne valët e Radio diturisë.
Keto dhurata që për cdo ditë marrim nga ju në faqet e Diturisë dhe në valët e Radio diturisë janë dhuratatë e mija me te preferuara dhe i ruaj me shume nostalgji. Besoj se keshtu do te jete dhe per shume te tjere qe jetojne larg ne mergim dhe kjo reviste u shkon ne shtepi,per tu treguar femijve te tyre gjuhen e bukur shqipe.
Urime dhe´vetem paci gjithmone suksese ne punen tuaj patriotike e atdhetare qe beni,duke sjellur ne cdo vater shqiptare gjuhen e bukur e te paster shqipe.

URIME DHE VEC SUKSESE TE METEJSHME
Me shume respekt
Luigji Shkodrani
Danimarkë
Përshëndetje të nderuara zonja e zotrinj!
Të nderuara mike dhe miq të dashur! Më lejoni që të ju përshëndes përzemërsisht dhe të ju dëshiroj një ditë të bukur dhe të lumtur festive kur ju sot jeni tubuar në një ditë pune të një atmosfere festive për të kremtuar pesëvjetorin e punës tuaj të palodhshme dhe shumë të skusesshme të” OKSH- Migjeni,” revistës “ Dituria”, poashtu edhe katërvjetorin e “Radio Diturisë” në Boras të Suedisë. Ju me punën tuaj të palodhshme bërët që kjo revistë të rrezoj dritë jo vetëm në Boras, por në mbarë diasporën shqiptare dhe në vendlindje. Poashtu edhe zëri i “ Radio Diturisë” me valët e saj qiellore bëri që të dëgjohet me ëndje nga mërgimtarët e më gjerë. “OKSH” nëpërmjet revistës “ Dituria”, valëve të “ Radio Diturisë” dhe shumë aktiviteteve tjera bëri që gjuha jonë amtare, gjuha shqipe të shkruhet, të flitet dhe të lexohet nga fëmijët tanë mërgimtarë të vegjël, nga të rriturit dhe prindrit shqiptar që jetojnë në mërgim.Gjëja më e bukur, më e dashur, më patriotike, më atdhetare është kur ruan dhe kultivon ate më të shtrenjtën kombëtare dhe atdhetare siç bëni ju të nderuar me kuntributin tuaj pesë vite me radhë për ta ruajtur dhe kultivuar gjuhën tonë amtare, kulturën. artin, historinë dhe…,edhe këtu në Borasin e largët të Suedisë e më gjërë. Kjo është një vepër madhështore që do mbetet një kujtim i paharruar tek gjeneratat që vijnë e shkojnë njëra pas tjetrës. Këtë kontribut tuajin motra dhe vëllezër kam bindjen se do e vazhdojnë dhe do e ruajnë si dy sytë e ballit ata të reja dhe rinj shqiptar që do vijnë pas jush! Të nderuara zonja dhe ju të nderuar zotrinj! Më lejoni që edhe njëherë të ju përgëzoj për punën tuaj dhe sukseset e shkëlqyeshme që keni arritur në këtë pesëvjetor të revistës “ Dituria” dhe katërvjetorin e” Radio Diturisë”! Urime! Urime! Paçit gjithmonë suksese edhe më të mëdha! Ju lumtë!…
Me respekt të veçant për ju! Orizare,
Nehat Jahiu 12 prill, 2012
Anetare te kryesise se Qendres Kulturore Shqiptare”Migjeni”,
Anetare te kesaj Shoqate,
I nderuari z Hysen Ibrahimi, kryetar i Shoqates se shkrimatreve shqiptar ne Suedi,
Te nderuar zonja e zoterinj,
Miq suedeze,organizatore te festimit te 5-vjetorit te Shoqates “Migjeni”!
Nepermjet mikut tim dhe tuajit, z. Murat Gecaj, mesova per festimin e 5-vjetorit te Shoqates “Migjeni”, ne Boras te Suedise, ketij festimi te bukur tuajin.
Eshte kenaqesi per mua qe, ne emer te Keshillit Drejtues te Shoqates “Bijte e Shqipes” dhe gjithe anetareve te saj, ne Filadelfia t’u uroj juve:
Gezuar festen e pervjetorit te peste te shoqates tuaj me emrin e bukur, te nje prej njerezve tane te shquar te gjuhes shqipe, “Migjeni”. E festofshi sa me bukur kete pervjetor, por edhe pervjetore te tjere, qe do te vijne. Paste jeten e gjate Shoqata juaj, per te miren e bashkimit te bashkatdhetareve, qe gjinden aty ne Suedi, por edhe per te miren e kutures dhe gjuhes se kombit tone.
Kemi nevoje shume per kete bashkim qe te jemi sa me prane njeri tjetrit ne gezime dhe hidherime. Kemi nevoje shume per kete bashkim sepse keshtu na behet e shkurter largesia nga vendi yne i shtrenjt, sepse ne kete menyre mund te japim, ju dhe ne kontributin tone modest per vendin dhe Kombin tone.
Ne, na gezon fakti qe edhe ne Suedine “e ftohte” rahin zemrat tuaja te zjarrta per te punuar qe te ruhen traditat tona, por edhe per t’u lene brezave gjuhen tone te bukur, qe jo vetem te punoni per vendin ku jeni, per Suedine mikpritese, qe me siguri eshte bere per ju si shtepija e dyte, por qe te mos harroni edhe vendlindjen tuaj e tonen dhe Shqiperine e Kosoven e dashur.
Me siguri gjate ketyre 5 vjeteve Shoqata juaj ka ecur, ka permiresuar punen e saj fillestare dhe ka perparuar ne objektivin, qe i keni vene vetes per ruajtjen e kultures dhe gjuhes shqipe. Kjo na gezon te gjitheve.
Eshte nje koicidence e bukur kjo e festimit te 5-vjetorit te Shoqates tuaj, mbasi edhe ne, kete vit, me 26 maj 2012 do te festojme 10-vjetorin e Shoqates sone, me emrin kuptomplote “Bijte e Shqipes”. Mua me gezon shume fakti i kesaj koecidence sepse ajo do te perseritet çdo pervjetor tuajin dhe tonin.
Ju uroj suksese ne misionin tuaj fisnik. Jete te gjate shoqates Kulturore Shqiptare “Migjeni” ,ne Boras te Suedise!
Vlashi Fili
sekretar i Shoqates “Bijte e Shqipes”
Filadelfia USA
www.bijteeshqipes.us (http://www.bijteeshqipes.us/)
bijte_e_shqipes@yahoo.com (bijte_e_shqipes@yahoo.com)
vlanafi@yahoo.com (vlanafi@yahoo.com)
Manifestimi i pesëvjetorit të Qendres Kulturore Shqiptare “Migjeni”, revistës “Dituria” dhe katër vjetori i “Radio diturisë” në Båros – 14 prill 2012
Zonja dhe zotërinjë, e nderuara Kryesi, Hakif Jashari , Symeja Avdiu, Bahtir Latifi, Lutfije Feka, i nderuari Prof. Sokol Demaku, publicistë, shkrimtar, redaktor njëherit edhe anëtar i Kryesisë së Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptar për Suedi “Papa Klementi XI Albani” së bashku me Bahtir Latifin, të nderuar miqë nga Shqipëria dhe Kosova, Prof. Viron Konaj, Prof. Murat Gecaj, Prof.Reshat Sahitaj, i nderuari miku ynë i madh Ullmar Qvick dhe ju të tjerë,
Kam nderin të jam pjesëmarrës në manifestimin e pesëvjetorit të Qendres Kulturore Shqiptare “Migjeni”, revistës “Dituria” dhe në katër vjetorin e “Radio diturisë” në Båros.
Duke qenë të njohur me punën Tuaj, të QKSH, mund të themi lirisht se ju jeni shëndërruar një Ekip i madh krijuesish, të suksesshëm jo vetëm në Borås, por në regjion të gjërë që mund të thoja për Göteborg e rrethinë. Një qendër e tillë kulturore sikurse që jeni ju, e cila reflekton kulturë, art dhe krijimtari, padyshim se ka luajtur një rol të patjetërsueshëm në sensibilizimin e traditës dhe kulturës shqiptare te popullata suedeze, e po ashtu për ruajtjen e gjuhës së ëmbël shqipe për të rinjët e këtij regjioni, për të mos u asimiluar.
Puna e juaj në fillim ka startuar me një tempo të natyrshme e që më vonë e shtuat intenzitetin e punës dhe krijimtarisë duke thyer kufijtë me përmasa shtetërore vetëm për Suedi dhe zëri i juaj arriti në të gjitha trojet etnike shqiptare, si në Shqipëri, Kosovë, Iliridë, e po ashtu edhe nëpër mediat shqiptare si në Athinë, Bullgari………… etj.
Me një entuziazëm të pashoq për t’iu rrekur punës kulturore shqiptare, me hapat e parë të ngadalshëm e që më vonë u përshpejtuan me një hov të madh, Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”, në përgjëthësi dëshmoi vullnet të madh për punë, aftësi organizative dhe disiplinë, për të krijuar mendimet, porositë, sugjerimet dhe këshillat e të gjithë atyreve që kanë njohuri artistike. Ato i kemi lexuar, dëgjuar dhe së fundi edhe të botuara.
Të nderuar të pranishëm,
Në kohën kur në Suedi në mungesë të përpjekjeve të klasës intelektuale për të mbajtur gjallë frymën e kulturën shqiptare, bile edhe aty ku kishte fare pak, ato pakësosheshin dhe dalngadal po zhduken fare, Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni” dual në sipërfaqe dhe muarr barrën e emancipimit në pikëpamje kulturore për këtë regjion, jo vetëm për të punuar, po edhe për t’a ndryshuar imazhin dhe për të vazhduar jetën kulturore përgjithëmonë.
Prandaj, më lejoni të ju uroj në emër të Shoqatës së Shkrimtarëve, Krijuesve dhe Artistëve Shqiptar për Suedi “Papa Klementi XI Albani” Manifestimin e pesëvjetorit të Qendres Kulturore Shqiptare “Migjeni”, revistës “Dituria” dhe katër vjetorin e “Radio diturisë” në Båros për punën tauj madhore me shpresë se ju do të vazhdoni më tutje me një elan edhe më të madh të punës dhe krijimtarisë.
Po e përfundoj me këtë thënje: Puna e juaj pesë vjeçare, që i pëvishet punës me një seriozitet të lartë del se: “Qendra Kulturore Shqiptare “Migjeni”, e revistës “Dituria” dhe katër vjetori i “Radio diturisë” në Båros, ka kryer një detyrë të shejt e cila ka aq vlerë të madhe sa që peshon në kandarin krijimtarisë më rëndë se ari”.
Borås/Suedi më 14 prill 2012 Hysen Ibrahimi, kryetar i Shoqatës së Shkrimtarëve Artistëve
dhe Krijuesve Shqiptarë për Suedi
“Papa Klementi XI Albani”
Shoqata e Shkrimtarëve, Nr. Organizativ : E-Mail: Adresa: Kontonumri:
Artistëve dhe Krijuesve 802463-7921 hysenib@yahoo.com c/o Hysen Ibrahimi 4008 17 07505
Shqiptarë në Suedi, +46 (o) 431-450817 hysenibrahimi@hotmail.se Långagärdsvägen 29 Nordea Bank
“Papa Klementi XI Albani” +46 (0) 7 37663756 koli284@hotmail.com 269 73 Förslöv-Suedi +46(0)739961480

Sokol Demaku
Përshendetje të përzemerta për të gjithë të pranishmit në këtë solemnitet ku unë ndjej vetën të privilegjuar që të prezentoj para jush një punë të madhe disa vjeqare të mikut tonë Fetah Bahtiri, për jetën dhe punën e mikut tonë të madhe Ullmar Qvick, prezentuar në librin e tij me të ri
”MIKU I MADH I SHQIPTAREVE ULLMAR QVICK” Monografi


vijon ne fq 70

[Nosh]

Më ka rënë të dëgjoj, por edhe në jetë e kam provuar edhe vetë se botimet e librave janë tubime të këndshme ose festa të përbashkëta të atyre që krijojnë dhe atyre që që adhurojnë gjuhën dhe letësinë, ku marrin pjesë krijues të gjinive të ndryshme të letërsisë, shkrimtar, poetë, studiues, publicist, por edhe lexues të cdo moshe dhe gjinie. Se libri është ai që bashkon njerëzit, se libri është pishtar i madh i cili rrezaton dritë e dituri te njerzit, këtë e kuptova nga bashkëpunimi me mikun e madh të shqiptarëve në Skandinavi, konkretisht në Suedi me të madhin alabanolog Ullmar Qvick.
Dua të them se bashkimi midis popujve ka shume faqe, ka shumë ngjyra, ka shumë histori e me këte dua të them se si letërsia shqipe ka dhenë një kontribut të vlefshëm për të mirën e miqësisë suedezo-shqiptare, sepse këtu në Suedi jeton një komunitet i terë shqiptarësh, të cilët më penën e tyre, me veprat e tyre, me sjelljen e tyre kanë krijuar miqësi dhe ura bashkëpunimi mes dy popujve. E kjo më së miri shihet me punën dhe kontributin e mikut të madh të shqiptarëve Ullmar Qvik.
Nëse një libër nuk ka të tashmën e tij në çdo kohë, ai libër kot që shkruhet. Vetëm të qënit në kohë me lexuesin e çdo kohe libri merr vlera të përjetshme nga ana e lexuesve.
A mund të mundësohen të gjitha këto cilësi në një libër, që të jetë përherë në kohë dhe, që të lexohet sikur ai është shkruar sot, me mendimin për t’a ndjerë lexuesi i cilësdo kohë njëkohëshmërinë me vepren?
Pikërisht këtu mendova të ndalem dhe të them disa fjalë rreth librit që kemi në dorë të Fetah Bahtirit ”Miku i madh i shqiptarëve Ullmar Qvick” (Monografi) botuar nga SHSHAKSHS ”Papa Klementi XI Albani” , me redaktor te madhin Sadullah Zendeli-Daja, recenzet poetin e madh të diapsorës Rizah Shaqirin dhe Sokol Demakun me mjeshtren e perkujdesjes teknike Zana Bahtiri, shtypur në Prishtinë këte vit me 225 faqe e ndarë në 12 kapituj nga autori,duke filluar me një histori te fakteve suedeze e vazhdua me perosnalitete të njohuraa, biografine të madhit Ullmar e vazhdua me veprimtarin e tij të cmuar, punën kerkimoro shkencore te tij, përkrahjen e tij bashkekombasve tane dhe kundershtite e tij ndaj teorive serbe per shqiptarët, intervistat dhe se fundmi opinionet rreth ketij burri të madh dhe miku të perjetshëm të shqiptarëve, sepse ky libër mendoj unë sot ka vlerën e tij e cila vlerë do jetë po edhe 100 vjet më vonë me ketë kualitet dhe lexueshmeri. Lexuesi edhe sot e njeqindvjet do gjejë aktualietin e të sotmes, do gjejë ate cka njerzit e medhenjë lenë pas për gjeneratat e reja që do vin. Libri i Fetah Bahtirit ka një strukturim miks, në përmbajtje të të cilit ka prozën dhe publicistiken. Persiatjet, meditimet filozofiko – letrare, shenimet dhe portretizimet e personazheve konkrete, përbëjnë më së shumti lënden e këtij libri.
Në një meditim të tij botuar kohë më parë ne mujoren tonë Dituria shkrimtari dhe publicisti shqiptar nga Tiarana Viron Kona do thotë kështu:
Mund të duket rastësi, por këto lidhje Shqipëri-Suedi, kanë edhe karakter gjeografik dhe historik. Gjeografikisht jemi në të njëjtin meridian. Orën e kemi njëlloj. Sekondi nuk lëviz. Edhe një lexues i Ligjëratës së Ulmar, në shënimin e tij në fund, hedh idenë se “Për lidhjet e Konicës me Suedinë kisha lexuar edhe më parë nga ju një shkrim, por unë mendoj se do të ketë lidhje edhe më të vjetra se Konica e Ali Pasha…”
Do të thosha se, te shqiptarët ngjit shpejt ajo çfarë është suedeze. Siç shprehem te libri im “Bukuri suedeze”, gjyshja ime e konsideronte të shenjtë termometrin e Celsiusit dhe e mbante bashkë me sendet më të vyera në baulen e saj të nusërisë. Kur isha në klasën e pestë, ne nxënësit në orën e botanikës, kur mësuesja pyeste njërin nga ne: Cili është ai shkencëtar, që i kushtoi tërë jetën luleve dhe bimëve ?, Atëherë, thuajse e tërë klasa, nga padurimi, por dhe nga dashuria për këtë shkencëtar të madh, thërrisnim si në kor: “-Ai është suedezi Karl Von Linne, mësuese !” Kurse, mua, kur isha vetëm 23 vjeç, më shpëtoi nga “pushkatimi politik” ”Promeksi suedez” (Një makineri suedeze për shpimin e tuneleve)”. Atëherë, rastësisht dhe nga pakujdesia, humba një dokument sekret të partisë së punës. Sekretari i partisë, i cili punonte me makinerinë suedeze, e mori mbi vete përgjegjësinë e humbjes së dokumentit. Nuk e dënuan, as atë dhe, as mua, sepse ai ishte i vetmi në Shqipëri, që dinte ta drejtonte makinerinë moderne suedeze “Promeks”, që përdorej për shpimin e tuneleve.. Ia kishin nevojën dhe e falën. Duke falur atë, shpëtova edhe unë…
Ju falmnderit!
Fetah Bahtiri
fetahbahtiri@hotmail.com (fetahbahtiri@hotmail.com)


FJALA
E MBAJTUR ME RASTIN E PROMOVIMIT TË LIBRIT ”MIKU I MADH I SHQIPTARËVE ULLMAR QVICK (MONOGRAFI)”, MË DATË 14.04.2012 NË LOKALET E BIBLIOTEKËS SË QYTETIT NË BORÅS, SUEDI
Të gjithë Juve të pranishëmve në këtë solemnitet, Ju përshëndes përzemërsisht.
Unë e ndiej veten të privilegjuar dhe të nderuar që kam pasur rast dhe mundësi ta përpiloj këtë libër të vogël për mikun e madh të shqiptarëve, të nderuarin Ullmar Qvick. Po them ”këtë libër të vogël”, për arsye se kjo monografi është minore në krahasim me kontributin e tij gjigant të cilin e ka dhënë gjatë gjithë tërë jetës për shqiptarët, për gjuhën shqipe, kulturën, traditat, historinë e shqiptarëve.
Libri është monografi, por edhe një lloj antologjie e veprave të mikut më të madh dhe më besnik të shqiptarëve në Skandinavi.
Në fillim të librit unë i kam paraqitur disa të dhëna faktografike për Suedinë, përmenden disa personalitete të njohura suedeze të angazhuara për çështjen shqiptare, kurse në fund është përfundimi në gjuhën shqipe, suedeze dhe angleze.
Unë jam munduar që në këtë monografi ta paraqes biografinë e tij prej lindjes e gjer më sot. Kam grumbulluar dhe përpunuar të dhëna të shumta dhe për këtë më ka ndihmuar edhe vetë protagonisti i këtij libri, miku ynë i madh, i nderuar , Ullmar Qvicku.
Ndërkaq, jam munduar që këtu ta servoj edhe veprimtarinë e tij, duke cekur:


veprat e tij kryesore që kanë të bëjnë me shqiptarët dhe çështjen shqiptare,
disa përkthime të tij,
disa poezi të tij të shkruara në gjuhën shqipe,
disa punime të tij kërkimore në shkruara në gjuhën shqipe dhe suedeze,
disa ligjërata profesionale e politike,
faktet për përballjen e tij me kundërshtarët e shqiptarëve,
disa shkrime të cilat e vlerësojnë punën dhe veprën e Ullmar Qvickut,
disa intervista me te të mediave të ndryshme,
disa fakte për interesimin dhe aktivitetin e tij në fushën e radios ndërkombëtare, me anë të cilit aktivitet vendosi kontaktin e parë me shqiptarët dhe gjuhën shqipe që në moshën 11-vjeçare,
të dhëna mbi interesimin e tij për insektet,
të dhëna për veprimtarinë e tij në fushën e filatelisë dhe
disa opinione për mikun tonë të madh, Ullmar Qvickun.


Disa krijime të tij të cilat janë shkruar në gjuhën suedeze i kam
dhënë ashtu si janë shkruar, pra në gjuhën suedeze e edhe të përkthyera në gjuhën shqipe. Përkthimin e kam bërë unë vetë.

Jam fare i vetëdijshëm se kanë mbetur gjëra pa u prezentuar dhe pa u thënë, por ndoshta një kompletim do të mund të bëhej në ndonjë ribotim eventual.

Gjatë gjithë kohës së punës në përpilimin e Monografisë kam bashkëpunuar me mikun Ullmar Qvick, me redaktorin e këtij libri, zotin Sadullah Zendeli – Daja, me recenzentët Rizah Sheqirin e Sokol Demakun dhe me familjen time. Në këtë rast solemn unë të gjithë të përmendurve edhe njëherë u shpreh falënderimet e përzemërta dhe më të sinqerta për ndihmën që ma kanë dhënë dhe për bashkëpunimin korrekt.

Ndërkaq, më duhet të përmend se jam munduar të bashkëpunoj edhe me organet e institucionet kompetente të kulturës dhe të diasporës në Shqipëri e në Kosovë. Atyre u kam shkruar shumë herë, por, mjerisht, interesimi i të gjithëve për realizimin e këtij projekti ka qenë më i vogël se shifra zero (0). Për këtë më vjen keq dhe kjo më ka zhgënjyer.

Po i kthehem prapë vetë Monografisë… Në këtë libër përfshihet edhe një punim bukur i gjatë i të nderuarit Ullmar Qvick, i cili bën fjalë për ”Kangën e Gjergj Elez Alisë”. Dëshiroj të Ju përkujtoj se kjo këngë fillon me këto vargje:

Trim mbi trim ay Gjergj Elez Alija!
Qe nand`vjet nand`varra në shtat m`i ka!

E unë dua ta përfundoj fjalën time me sa vijon:

Trim mbi trim ky burri Ullmar Qvick!
Qe gjashtëdhet` vjet mik i madh e besnik!

Miku ynë Ullmar, edhe një herë, të falemnderit shumë për tërë atë që ke bërë për shqiptarët!

Ju falemnderit!


PROCESVERBAL
mbi mbledhjen e Kryesisë së Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë “Papa Klementi XI Albani” në Suedi të mbajtur më datë 14.04.2012 në Borås
Kryesia e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë në Suedi ”Papa Klementi XI Albani” më datë 14.04.2012, në lokalet e Bibliotekës së qytetit në Borås, Suedi, me fillim në orën 09:30 mbajti një mbledhje me këtë:
REND DITE
1.Marrja e vendimit për shpalljen e zotit Ullmar Qvick anëtar nderi (suedisht: hedersmedlem) të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani” në Suedi dhe për dhënien e Mirënjohjes me shkrim.

Mbledhjen e thirri dhe e kryesoi kryetari i Shoqatës, zoti Hysen Ibrahimi.
Procesverbalin e mbajti zoti Osman Ahmetxhekaj, kurse vërtetues të procesverbalit u zgjodhën Mursel Shkupolli dhe Fetah Bahtiri.
Në mbledhje janë të pranishëm 23 anëtarë të Kryesisë.
Kryetari Hysen Ibrahimi i njoftoi të pranishmit se qysh në mbledhjet e Kryesisë së Shoqatës të datës 17.12.2011 në Halmstad, është diskutuar dhe marrë vendimi për shpalljen e zotit Ullmar Qvick anëtar nderi të Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani” në Suedi, por për marrjen e vendimit përfundimtar është pritur që të kryhen disa formalitete përgatitore. Pasi ato përgatitje tani janë kryer, Kryesia e Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani” në Suedi vendosi unanimisht që


Zoti Ullmar Qvick, për kontributin e tij të dhënë shumëvjeçar në studimin e gjuhës shqipe, kulturës, historisë dhe traditave shqiptare të shpalletanëtar nderi (suedisht: hedersmedlem) i Shoqatës së Shkrimtarëve, Artistëve dhe Krijuesve Shqiptarë ”Papa Klementi XI Albani” në Suedi.
Librezën e anëtarësisë do t`ia dorëzojë kryetari, z. Hysen Ibrahimi.
Për të njëjtat kontribute për shqiptarët dhe çështjen shqiptare, zotit Ullmar Qvick i jepet një Mirënjohje me shkrim.
Në emër të Shoqatës Mirënjohjen ia dorëzon anëtari i kryesisë, zoti Fetah Bahtiri.
Kryesia e ngarkon Komisionin për ndarjen e çmimeve që për shpalljen anëtar nderi të SHSHAKSHS-së në të ardhmen t`i përgatisë propozimet me arsyetimet përkatëse.


Mbledhja përfundoi punën në ora 09:45

Kryetari i SHSHAKSHS-së
Hysen Ibrahimi

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/DSC_0008-1024x685.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/DSC_0008.jpg)
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/DSC_0041-1024x685.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/DSC_0041.jpg)
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/DSC_0107-1024x685.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/DSC_0107.jpg)
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/untitled.png (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/untitled.png)

[Nosh]

Prezantohet filmi “Diktatori” i Blendi Fevziuthttp://www.botasot.info/mesme/diktatori_1.jpg

Dokumentari shfaq fakte dhe dëshmi reale nga jeta e diktatorit Enver Hoxha
Pas suksesit të librit “Enver Hoxha” të gazetarit Blendi Fevziu, i cili ka njohur rekor shitjesh në 20 vitet e fundit prezantohet në kinema “Milenium” në kryeqytet filmi “Diktatori” i këtij autori.
Ky film sjell për herë të parë fakte dhe imazhe të ish-diktatorit komunist. Në këtë film dokumentar shfaqen për herë të pamje të ish-diktatorit komunist,
të bazuara në dritën e fakteve, dëshmive dhe dokumenteve për diktatorin Hoxha, i cili për 41 vjet e ktheu Shqipërinë në një vend jo thjesht komunist diktatorial, por ekskluzivisht në funksion të vetvetes.
Në prezantimin e këtij filmi, i cili aktualisht është duke u shfaqur në kinema janë të pranishëm kryeministri Sali Berisha, kryetarja e kuvendit Jozefina Topalli, kryebashkiaku Basha, ambasadori Arvizu, Fatos Nano, gazetarë dhe figura të shquara nga biznesi, arti dhe kultura.

Bota Sot

[Nosh]

SHPIRTI I POETIT MALL E VËRAGË NË HAIKU



Nga Halil Haxhosaj http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/presentation12-300x225.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/presentation12.jpg)Krijuesi tashmë i njohur, Zef Mulaj, botoi përmbledhjen e vet të suksesshme ma haiku “Lulet e shpirti”. Është kjo një vepër, e cila mishërohet bujshëm me mallin, dashurinë, krenarinë, por edhe kujtimin dhe bukurinë e pakrahasueshme të vendlindjes së poetit Mulaj, Malësisë dhe trevës së saj madhështore. Të gjitha këto nuancime, por edhe shtresime të tjera ngjizen, defilojnë, por edhe shtresohen në poetikën haikiane të Zef Mulajt. Shtrija e lëndës poetike nuk ngarend nëpër lakesa e kthesa të papritura e të pakutueshme, por ajo e bashkuar me ndjenjën, mallin dhe pse jo edhe përmallimin, mbarsët me një figuracion aq të dendur, por edhe aq të kërkuar, të latuar dhe të përjetuat sepse: Këngët e zogjve I këndoj dhe unë. Gjithnjë në fluturim. shkruan poeti në këtë trevargësh të haikut. Dhe çdo gjë këtu është këngë zogjsh të cilën e këndon edhe poeti sepse ka një mall të madh, madje edhe dashuri të pakalueshme për vendlindjen e vet, bukuritë e saj si dhe të mirat e të veçantat. Ato kanë mbetur puthje në buzë e djalit, por edhe të vajzës së Malësisë së Gjakovës që presin ende njëri tjetrin për ta realizuar dashurinë. Dhe kështu tërë lënda artistike e vëllimit poetik “Lulet e shpirtit” të Zef Mulajt është përshkrim, në radhë të parë individual, pra personal i jetës dhe i koloritit të saj në këtë trevë në rrethin ku kishte lindur, ishte rritur, por edhe kishte jetuar poeti dhe krijuesi i kësaj poetike. Nuancat e veçanta, por edhe dalluese e përjetuese që i kanë ndodhur, por edhe që i ndodhin tash poetit, krijuesit, pra subjektit lirik, bëhen duke menduar, gjykuar e përkujtuar sipas normave të cilat kanë një kosto bukur të shtrenjtë, e besa nganjëherë edhe të papërballueshme. Rrëmbimi i një trajtese paksa tjetër i momenteve e shpijnë subjektit lirik të vargjeve poetike të poezive nëpër të gjitha dredhitë, por edhe bukuritë e pse jo edhe hyjnitë e Malësisë. Atje drita është dritë, rrezja është rreze, kënga është këngë por edhe hareja, gazmendi e gëzimi janë kënaqësi tejet ndijesore dhe ngadhënjyes. Të gjitha këto elemente prarohen në peizazhet madhështore dhe të papara të kësaj treve. Kështu që peizazhi, atmosfera, koloriti dhe frymëmarrja e subjektit lirik në atë natyre peizazhike është panoramë figurative plot metafora, dhe figura të tjera. Të gjitha antinomitë e kësaj bukurie natyrore krijojnë imazhe dhe peizazhe artistike edhe për penën e poetit të poezisë së haikut, Zef Mulaj. I kam prekur malet Me rrahjet e zemrës. Atje frymëmarrja. Kjo tablo e këtij peizazhi poetik tash krijohet nga pena e poetit e jo nga brusha e piktorit. Ai i prek malet me rrahjet e zemrës dhe frymëmarrja ka tjetër ritëm, tjetër rrahje, tjetër ngarendje në atë bukuri mahnitëse, e pse jo edhe magjike. Dromcat e këtij peizazhi kanë ngjyrën e vet burimore, autoktone që nuk gjendet kund tjetër. Dhe frymëmarrja ka lehtësi. Ajo është e lirshme, është e freskët është e afshët. Dhe të gjitha këto burojnë gurgullueshëm në vargjet e kësaj poezie të poeti Zef Mulaj. Në këtë atmosferë shtrati i lumit është i fryrë ngase një ngrohtësi e stinës po afrohet. Dhe sa herë që ndihet ngrohtësia në natyrën e Malësisë njerëzimi, në këtë rast malësori, gëzohet dhe përgatitet që të festojë. Dhe kjo festë ka kuptimin e jetës, punës, ardhmërisë dhe ringjalljes. Ai, pra malësori kapuçbardhë, ia nis këngës “majë krahu” që ushton, por edhe jehon ëmbël në Lugjet e Verdha. Kjo gjë paraqitet me qëllim të caktuar për të shprehur besnikërisht edhe autoktoninë dhe zakonet e virgjëra shqiptare. Lugjet e Verdha nuk janë vetëm element përrallor, por janë edhe vend i dashurisë, bukurisë dhe jetës idilike e të virgjër të Malësisë së Gjakovës dhe malësorëve të saj. Përshkrimi artistik i peizazhit të kësaj natyre nga pena krijuese e Zef Mulajt nuk është i njëtrajtshme, por pasqyrohet duke u shpërndarë në të gjitha poret e frymëmarrjes së saj. Andaj, kjo bukuri frymon me malësorin “kapuçbardhë”, me vashën belhollë, sy shqiponjë e me bukuri si Zanë, me djalin dragua e zemërbardhë dhe me ujin e kthjellët, të dëlirë dhe të ftoftë si akulli i majave të kreshtave shumëshekullore. Rruga e transmetimit artistik të kësaj bukurie nuk ngurron të shtrihet në të gjitha skajet e jetës së malësorëve të kësaj ane. Andaj edhe pena e poetit Mulaj kullon art poetik, figuracion dhe shprehje që kanë pasqyrimin e të bukurës dhe të madhërishmes. Djepi i drurit të ri Në vatër përkundet. Pishat alpine rriten. E tërë kjo nuk duket se ka marrë ngjyrime artificiale, madje as të importuara, por burojnë nga gurrat e bukurisë së bjeshkës. Në ato bjeshkë kanë dalë drurë të rinj, të cilët duke u përshtatur me kohën përkundin djepa në vatrat e malësorëve. Por, prapëseprapë pishat alpine e rrisin shtatin ende nëpër këto rrëpira. E rruga e papenguar sot rrëshqet çdokund dhe shtrihet gjerë e gjatë. Nëpër këto rrugë nuk ka asnjë pengesë për t’i penguar marshimet e tyre drejt një jete të re, por tash tjetër fare dhe tjetër soj. Poeti Zef Mulaj me këto vargje dhe me këtë lloj të poezisë ka rritur të shënojë një nivel të lakmueshëm poetik jo vetëm në organizimin e tërësisë artistike, por edhe në pasurimin dhe kultivimin e shprehjes poetike si në nivelin leksikor, po ashtu edhe në atë frazeologjik, sintakstik dhe stilistik. Edhe në pikëpamje të zhanrit she strukturimit të librit, poeti Mulaj tregon kujdes të duhur në kultivimin e poezisë haiku nga më të ndryshmet duke e kënaqur shijen e lexuesit me një laryshi e begati llojesh dhe formash të ndryshme poetike dhe vargëzuese. Megjithatë më dominuese janë ato me tematikë të nostalgjisë së mërgimtarit që janë më të shumtat dhe më të përjetuarat. Një pjesë të madhe zënë edhe poezitë haiku me tematikë të angazhuar, në kuptimin e mirë të fjalës, me temë poetike aktuale. Andaj aktualiteti është element dominues në këtë vëllim poetik të autorit Zef Mulaj. Duhet potencuar sepse një numër paksa të veçantë zënë edhe haikut me tematik udhëpërshkruese që rrinë krenare në vargëzimin e këtij vëllimi, ani pse nuk shterohen fare nga pjesa tjetër e tyre. Dhe krejt në fund mund të themi se autori Zef Mulaj në vëllimin “Lulet e shpirtit” të strukturuar në formën e poezisë haiku ia ka arritur sado kudo që të shtrojë një formë paksa tjetër, e pse jo edhe të veçantë të kësaj forme të poezisë. Andaj besoj se kjo vepër do t’i gjejë lexuesit e vet, por edhe Zef Mulaj do të shkruaj prapë në të ardhmen e tij poetike vepra të tjera me poezi haiku. Halil Haxhosaj

[Nosh]

Turizmi, të huajt i largohen Greqisëhttp://www.botasot.info/mesme/acropolis.jpg

Agjencitë greke të turizmit njoftojnë rënie të prenotimeve me 20%
Greqia duket se në sezonin veror të këtij viti do të ketë më pak turistë, kjo për shkak të tërheqjes së gjermanëve, të cilët cdo vit kanë zënë pjesën më të madhe të tyre në bregdetin Helen. Lajmet e shumta që cdo ditë përcillen nga shtypi europian mbi ndjenjat anti gjermane që dominojnë grekët, i kanë frikësuar ata për të shkuar në Greqi. Sipas agjencisë Tour Expi, Turistët gjermanë janë frikësuar nga numri i madh i lajmeve për ndjenjat anti-Gjermane që dominojnë grekët, frika nga bllokimi që sjellin grevat si dhe imazhet e televizioneve mbi protestat e dhunshme kundër masave të kursimeve financiare të vendosura nga qeveria. Sipas agjencisë turistike greke, përpos problemeve të tjera ekonomike dhe financiare që ka Greqia, mungesa e gjermanëve këtë vit po shkakton probleme, për shkak se gjermanët janë edhe nacionaliteti më i madh i turizmit të huaj që ndikon në një sektor si turizmi që përbën 15% të PBB në këtë vend. Grekët thonë se nuk kanë asnjë problem me popullin gjerman por me qeverinë e tyre. Sondazhet të shumta të kohëve të fundit kanë treguar se shumica e grekëve kanë shprehur pakënaqësi ndaj kancelares Angela Merkel, pasi qeveria e saj gjithmonë ka akuzuar grekët për të gjitha gabimet e krizës. Sipas Shoqatës së Sipërmarrjeve Greke të Turizmit këtë vit, rezervimet paraprake për sezonin e pikut të verës vetëm nga turistët gjermanë, që llogariten në 14% të të gjithë vizitorëve, kanë rënë me 20%. Amerikanët, britanikët e italianët gjithashtu janë duke zgjedhur destinacione të tjera pushimi në rajon, duke kontribuar në një rënie dy shifrore në rezervimet paraprake. Në fakt shumë media dhe agjenci të ndryshme ndërkombëtare kanë raportuar që në fillim të këtij viti tendecën e britanikëve, italianëve, gjermanëve dhe amerikanëve për të vizituar Shqipërinë. Agjencitë janë shprehur për një rritje të numrit të prenotimeve që në muajin janar. Numri i turistëve të huaj që kanë vizituar Shqipërinë gjatë vitit të kaluar u rrit me 18.7 %, krahasuar me një vit më pare duke shkuar në mbi 4 milionë, të huaj dhe shqiptarë rezidentë në vendet e tjera. Mes turistëve të huaj vitin e kaluar është vërejtur një rritje e numrit të turistëve gjermanë të cilët kanë preferuar përvec bregdetit edhe zonat malore. Duke qenë se brenda vitit 2015 pritet që turistët gjermanë të jenë ata që do të udhëtojnë më shumë në botë, ekspertë botërorë të turizmit, këshillojnë një vëmendje më të madhe ndaj turistëve gjermanë nga ana e destinacioneve të fuqishme turistike në botë, pasi fitimet do të jenë të mëdha.B

Bota Sot

[Nosh]

Mitingu tradicional i poezisë përkon me njëqindvjetorin e pavarësisëhttp://www.botasot.info/mesme/Gjakova101.JPG.jpeg

”Gjon Nikollë Kazazi” me mbështetje të dy qeverive vazhdon me traditën
Klubi letrar “Gjon Nikollë Kazazi” në Gjakovë në muajin maj organizon mitingun tradicional të poezisë, të 48-tin me rradhë. Për organizimin e këtij mitingu që mbahet në Pallatin e Kulturës “Asim Vokshi” mbështetës janë Ministria e Kulturës së Republikës së Kosovës si dhe Drejtora e Kulturës së Kuvendit Komunal të Gjakovës. Muharrem Kurti, kryetar i klubit letrar organizues ka thënë se ky miting përkon edhe me njëqindvjetorin e pavarësisë dhe njiherit ka bërë të ditur se “Java e Mitingut” do të nisë me dhjetë dhe do të përfundojë më dymbëdhjetë maj. Sipas agjendës së paraparë, me datë me datë 10 maj, në ora 12, bëhet promovimi i monografisë së klubit letrar “Gjon Nikollë Kazazi” të autorit Halil Haxhosaj. Ndërkaq, me datë 11 maj, në ora 12, autori Muharrem Kurti promovon veprën “Dritë e Zezë”. Me datë 12 maj, në ora 11 mbahet orë letrare në qytetin e Bajram Currit. Ndërsa, në ora 12, pranë shtatores së Nënë Terezes në qendër të qytetit të Gjakovës mbahet orë letrare për fëmijë. Në ora 17 mbahet tribuna letrare e mitingut e emërtuar “Letërsia e shekullit të pavarësisë” kurse në ora 19 mbahet ora qendrore letrare e mitingut të poezisë.
Kastriot Shehdadi

Bota Sot

[Nosh]

Arti i fjalës së shkrimtarit



Nga Prof Dr Eshref Ymeri
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/prof_eshref_ymeri_tsh-206x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2011/07/prof_eshref_ymeri_tsh.jpg)Prof Dr Eshref Ymeri

Para pak ditësh, në faqen e “Tribunës Shqiptare”, lexova një tregim mjaft interesant të shkrimtares dhe publicistes së mirënjohur, zonjës Vilhelme Haxhiraj (Vranari), me titull, nëse nuk gaboj, “Me vonesë… mister…”, Arti i fjalës artistike mbështetet mbi mjeshtërinë e rrëfimtarisë, përmes së cilës fjalët e autorit përcillen si në ekran gjatë komunikimit të drejtpërdrejtë me lexuesin. Për ta bërë të vetën mjeshtërinë e rrëfimtarisë, shkrimtari udhëhiqet nga pasioni i jashtëzakonshëm i krijuesit për ta bindur lexuesin për vërtetësinë e asaj që shtjellon. Për këtë qëllim ai përcakton me saktësi thelbin e ngjarjeve që do të shpalosë në veprën e vet. Pikërisht kjo përbën edhe zanafillën e metodës krijuese të punës me fjalën. Përmes rrëfimit të një ngjarjeje konkrete nga koha e diktaturës, zonja Vilhelme ka bërë një përgjithësim artistik, duke zbuluar një të vërtetë tragjike për fatin e një individi që braktisi familjen dhe u degdis në dhera të huaj për hir të një kauze të marrë të një sistemi që e priste dështimi i pashmangshëm. Në përsosjen e teknikës së ligjërimit, fjala artistike e zonjës Vilhelme vjen e gdhendet jo vetëm si mjet i edukimit të forcës shprehëse ligjërimore. Ajo e mëson lexuesin se si të vëzhgojë, të mendojë, të vlerësojë, të rrëmbehet pas temës së rrëfimit, të kuptojë idenë kryesore të tij. Heroi i tregimit të zonjës Vilhelme, përmes rimishërimit në një tjetër individ, sipas misionit që koha e diktaturës i pati ngarkuar, dalëngadalë ka ardhur duke degraduar, si rezultat edhe i tjetërsimit shpirtëror. Shumë vjet pas kthimit në atdhe, kur kauza e sistemit, për të cilin ai u detyrua të braktisë familjen e tij, tashmë kishte kaluar në rojtinat e historisë, para lexuesit vjen e shfaqet një njeri krejtësisht i huaj, a thua se kishte zbritur nga ndonjë tjetër planet. Dhe shkrimtarja e talentuar, duke i njohur mirë veçoritë e procesit krijues në zbërthimin e llojeve të ndryshme të artit, në themel të të cilave qëndron fjala, me një fabul të thjeshtë në shikim të parë, ka zbuluar para lexuesit shprehitë e shkëlqyera të mjeshtërisë ligjërimore, permes një dialogu me natyrshmëri befasuese. Filozofi i shquar gjerman Frederik Niçe (Friedrich Wilhelm Nietzsche- 1844-1900) thotë: „Shkrimtari i vërtetë… prandaj edhe është artist, se ai është i aftë që nga një gjë e vogël që ka përjetuar, të zbulojë një gjë të madhe“. Кur hyn në universin e fjalës artistike të zonjës Vilhelme Haxhiraj (Vranari), arrin të kuptosh poezinë e madhërishme të ndjenjave që të kaplojnë, çka bën që shpirti të të mbushet me ngrohtësi, me dritë, apo edhe me një trishtim të lehtë. Dhe here-herë një revoltë e brendshme të bën të shpërthesh në heshtje me zemëratë: ç’krim që bëri diktatura komuniste që kësaj zonjë të talentuar ia mohoi të drejtën e shprehjes së fjalës artistike që në rininë e saj! Megjithatë, edhe tani, fjala e saj artistike, si edhe e çdo shkrimtari të talentuar të vendit tonë, lexuesin e ndihmon të kapërcejë trazirat e çdo kohe, për t’u gjendur më afër atyre idealeve shoqërore, për të cilat patën bërë parashikime rilindasit tanë të mëdhenj.
Ohajo, Sinsinati. 26 prill 2012

[Nosh]

Udhëpërshkrim nga qyteti i artit dhe kulturës botërore të Holivudit në Los Anxhelos të Kalifornisë në SHBA!



Nga Luan A. Dibrani http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/adibrani.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/adibrani.jpg)Luan A. Dibrani


http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani1.jpg)Temperatura ishte shumë e larte mbi 55 gradë në qytetin Las Vegasit. Aty bëmë një vizitë turistike dy javëshe . Mesi i gushtit ishte, kur një ditë vendosem ta marrim rrugën për në qytetin e artit dhe kulturës botërore në ,qytetin e Los Anxhelosit, kryeqyteti i shteti amerikan në Kaliforni .Distanca gjeografike ishte 272 milie ose rreth 500 km. Në mëngjes u nisëm të organizuar, tri familje me një kombi-bus që atë mëngjes me të dalë nga Las Vegasi, në rrugën e fundit në periferinë e qytetit na ngelen në vëmendje blic, bukuritë e këtij qyteti të mrekullueshëm! Las Vegasit , është një qytet i lojërave të fatit,një qyteti i ndërtuar në shkretinë i shndërruar ne një parajsë të vërtet nga gjelbërimi , dritat e shumta dhe me një arkitekturë të rrallë qe ju kalon me infrastrukturë shumë qyteteve të Evropës me ujë të bollshëm ( Pa e pasur edhe një litër ne pjesën rajonale ku është i shtrire qyteti por atë e ka sjellë nga shteti i Orizonës me anën e kanaleve qe ka shndërruar edhe një liqe për furnizimin e qytetit me dhjetëra kilometra)! Ato kujtime i thyente kënga e shoqëruar nga Florim Morina, qe aty këtu iu bashkonte miku Sabri Vllasa nga Las Vegasi në SHBA , por edhe rruga qe na sillte ndonjë bukuri mahnitëse. Paramendimet e imagjinuara se çfarë do të shohim në qytetin e ardhshëm të filmit botëror në Los Anxhelos e plotësonin debatet qe zhvilloheshin ne mes nesh duke i përkujtuar disa filma dhe artist të Holivudit. Ime shoqe Igballja ishte ma e debatueshmja qe i komentonte artistet dhe filmat por edhe Florimi Morina me Kilushin ,nganjëherë na impononin të shqyhemi se qeshuri me humor! Emërtimin e këtij qyteti sikur e përzienim herë Kaliforni, tjetri Los Anxhelos,dikush tjetër po shkojmë në qytetin e Holivudit koha ikte shpejt ne autostradat amerikane me shume korsi. Me të vazhduar në kilometrin e 150, sikur klima i përngjante klimës në Ballkan , por me të ikur ma tutje , vapa binte dhe ishte një klime ma e butë, me te arritur në Los Anxhelos u përballëm me një pamje të jashtëzakonshme të frekuencës së turistëve gazetarëve ,artisteve , biznesmenëve etj . Qyteti ishte i ngarkuar me shumë komunikacion , aty me ranë në sy shumë autobusë të shpluat dhe mini-bus me turistë.
Los Anxhelos është një metropol i madh bregdetar në jug të Kalifornisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës!
Qyteti i Los Anxhelos i njohur gjerësisht nga LA me shkurtesën , është një metropol i madh bregdetar në jug të Kalifornisë në Shtetet e Bashkuara të Amerikës perëndimore.
Në 1821 Los Anxhelos kishte fituar pavarësinë e saj pas një lufte të gjatë me Spanjën. Popullsia në 1836 ishte vetëm 2228. Ishte një komunitet meksikan, i cili ishte i përbërë kryesisht nga kolonët amerikane, punëtorë të varfër kinez dhe disa pronarëve të pasur meksikan.
Lufta vazhdoi ne mes Meksikës dhe Amerikës për një qytet të famshëm të luftës së 1846-1848 nga i cili u pavarësua dhe mbeti si qytete amerikan. Los Angeles është themeluar si një qytet në Kaliforni më 4 prill, 1850. Ndërmjet 1870 dhe 1900 u rrit popullsia e qytetit rreth rreth 102.000 banorë. Në vitin 1910, kjo shifër u trefishua në 320.000 banorë, kjo rritje përfshiu qytetet e Wilmington dhe San Pedro në jug dhe Holivudi në perëndim. Los Anxhelos është qyteti më i madh në Kaliforni, dhe qyteti i dytë më i popullzuar në Shtetet e Bashkuara (pas New Yorkut ), me një popullsi prej 3,694,820 sipas regjistrimit të vitit 2000. Ekonomia e Los Anxhelosit është zhvilluar nga bujqësia, nafta, filmi, hapësira ​​ajrore, tregtia ndërkombëtare, dhe turizmi. Qyteti është qendër ekonomike, tregtare dhe kulturore me universitete të shumta, me kolegje, institutet kërkimore, teatro dhe muzeume të shumta. http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani2.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani2.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani3_1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani3_1.jpg)
Pamje e qendrës se qytetit qe nga një grup kameramanësh dhe artishtash u bënte një testim prove

Los Angeles është pika më e madhe e hyrjes se emigrantëve në Shtetet e Bashkuara dhe tani është qyteti ma me etnitete të ndryshme në botë, me popullsi nga çdo komb. Los Anxhelos është konsideruar si një qytet i madh në botë, pasi priti dy Lojrat Olimpike. Los Anxhelosi është një qendër e madhe për prodhimin e argëtimit, duke përfshirë edhe film, televizion dhe muzikën. Los Anxhelos ka Aeroportin ma të madh në Kaliforni me miliona pasagjerë qe kalojnë nëpër portat e tij çdo vit. Një nga aeroportet më të ngarkuara në botë, me mijëra fluturime nga e gjithë bota.
Klima e Los Anxhelosit Qyteti antik dhe rrethinat e Los Anxhelosi janë të vendosura në një kodrinë bregdetare të rajonit, mesatarisht 100 metra mbi nivelin e detit. Qyteti është i vendosur në zonën klimatike subtropikale. Temperatura mesatare vjetore është 18 gradë Celsius dhe reshjet vjetore 305 mm mbi mesatare. Muaj të ngrohtë, janë korriku dhe gushti me një mesatare prej 22,8 shkallë Celsius dhe në janar në 13.2 gradë Celsius në mesatare. http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani3.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani3.jpg)
Pamje e Los Anxhelosi me një klimë relativisht të mirë me një infrastrukturë të lartë. Pothuajse të gjitha reshjet vjetore ndodhin gjatë periudhës nga nëntori deri në prill, në përputhje me rrethanat, ajo është kryesisht e thatë nga maji deri në tetor.
Në verën e rregull në Los Angeles temperaturat e ditës zakonisht sillen rreth 22 deri në 25 gradë Celsius. Në natën temperatura bie nga një mesatare prej rreth dhjetë gradë Celsius. Lagështia është 50-75 për qind. Arti kultura dhe filmi në Los Anxhelos

Në vitin 1910 zbulohen krijuesit e filmit në Los Angeles rajon si një vend të prodhimit ideal të filmit, u zhvendos nga Çikago për në Nju Jork dhe ma në fund në Holivud (Hollywood). Prodhimtaria e filmit të bazuar në Holivud është bërë një nga prodhuesit më të rëndësishme në Shtetet e Bashkuara dhe tërhoqi shumë artdashës në Los Anxhelos. Filmi i parë me ngjyra ishte – David O. Film Selznick Gone me Wind – u shfaq në vitin 1939 dhe fitoi dhjetë çmime Oskar.
Qyteti historik i vjetër është një nga pamjet më të bukura të Los Anxhelosit . Nëse një turist bënë një shëtitje nëpër “Olvera Street” ai mund te ndihet si në Amerikën e viteve të hershme. Në vitin 1953 qyteti i vjetër ka 27 e shtëpive të restauruar për publikun. Nga 1818 ka shtëpi qe mund te vizitohen si shtëpitë ma të vjetra, bile njëra është e mobiluar me origjinalitetin e vet te asaj kohe në gjashtë dhoma. http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani4.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani4.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani4_1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani4_1.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani4_2.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani4_2.jpg)
Pamje në qendrën e qytetit monument i themelimit te artit filmik në Holivud (Hollywood) Në këtë qytet vërshuan artistët e botës me çka turisti, pa hequr keq ne një shëtitje te rendomë mund të has shenjat më të dukshme në “Hollywood Hills dhe Hollywood Walk of Fame” mase 2,500 yje te artit dhe kulturës botërore në sheshin e qytetit të vendosura në trotuar. Duke qenë qyteti i dytë më i madh në vend dhe nder qytetet ma te mrekullueshme të Shteteve të Bashkuara të Amerikës këta yje të filmit preferojnë këtë qytetet për jetesë. http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani5.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani5.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani5_2.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani5_2.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani5_3.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani5_3.jpg)
Foto të realizuara në sheshin e qytetit në publikimin e mese 2500 yjeve të botës “John Belushi”Gjon Belushi aktor me prejardhje shqiptare pran Rilind Ribrani ,Elizabeta Taylor pran Asllan dhe Igballe Dibrani,The Simpsons pran Meriton Dibrani.
Këto yje të artit filmik, muzikës dhe kulturës botërore , shndrisin te vargisura njëra pas tjetrës në tere sheshin . Nëse ju doni për të parë shtëpitë artisteve të mëdhenj, atëherë rezervoni një turne me autobus nëpër Beverly Hills dhe ju mund të shihni në këtë mënyrë, një nga atraksionet më të mëdha të zonës së Los Anxhelosit, shtëpi shumë milionëshe në lagjen e artisteve ma te njohur të Holivudit. http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani6.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani6.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani6_1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani6_1.jpg)
Një shëtitje nga Arta ,Meriton ,Rilind Dibrani,Dafina,Granit Anita Gentiana Morina dhe Albulena Gashi (Asllan Dibrani dhe Igballe dibrani në foton e dytë) në parkun Beverly Hills,të Los Anxhelosit të Kalifornisë me 19 gusht 2011 i cili shtrihet përgjatë Bulevardit Santa Monica (e cila është mjaft e bukur) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani7.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani7.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani7_1.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/dibrani7_1.jpg) Lis gjigant i madh në parkun Beverly Hills,të Los Anxhelosit cili është shume karakteristik dhe shumë i vjetër ,por edhe i madh qe 6 burra nuk mund ta përthekojnë? Datën e 19 gushtit 2011, do te mbetet një kujtesë mahnitëse për këtë qytet amerikan , për këtë qytet qe numri i shqiptareve nuk i mungon , një qytet qe dha shumë për artin dhe kulturën botërore ,qe është dhe do te mbetet në qendër të vëmendjes për çdo artdashës , po qe u jepet mundësia vizione dhe nuk do te zhgënjeheni .
Udhëpërshkrim e një dite turistike në qytetin e Los Anxhelosit në SHBA 2011

[Nosh]

Përvjetor i shfaqjes së filmit të Parë në Diasporë “Kosovë, shqiponjë e robëruar”
ShareThis
Përvjetor i shfaqjes së filmit të Parë në Diasporë“Kosovë, shqiponjë e robëruar” http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/KOSOVE_SHQIPONJE_E_ROBERUAR-217x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/KOSOVE_SHQIPONJE_E_ROBERUAR.jpg)
Sot, më 30 prill të këtij viti, mbushen plot 22 vjet nga dita kur për herë të parë, në Shoqatën “Jusuf Gërvalla”, në Nju Jork – SH B A, u shfaq filmi i Parë i përgatitur në Diasporë, me titull:”Kosovë shqiponjë e robëruar”. Regjinë dhe skenarin e bëri, Reshat Sahitaj, ndërsa rolin kryesor me plot mishërim dhe aktrim natyral e luajti atdhetari i ndjerë Din Egriu, së bashku me bashkëshorten Anifetin, poashtu e ndjerë.
Filmi u prit me duartrokitje, me kërshëri e entuaziazëm nga ana e shikuesve, rrëfen kryeredaktori i radio-emisionit ”Zëri i Malësisë”, z. Gjeto Sinishta.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/KOSOVE_SHQIPONJE_E_ROBERUAR3.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/KOSOVE_SHQIPONJE_E_ROBERUAR3.jpg)
Insert nga filmi”Kosovë, shqiponjë e robëruar”.Din Egriu ne rolin e babait:
-U rritsh o nip i dashur dhe luftofsh për Atdhe e bashkim kombëtar !
Më 30 prill të vitit ’90 kaseta arriti dhe në Malme të Suedisë dhe në po të njëjtën ditë, para qindra anëtarëve të Shoqatës ”Kosova”, me interesim të papërshkruar u përcoll filmi”Kosovë, shqiponjë e robëruar”.
Tema e filmit: – Përpjekjet dhe sakrificat e popullit shqiptar për t’u çliruar nga sundimi kriminel serbo-sllav. Në te në formë mjaft tronditëse demon strohej periudha e viteve 1955 / 56, koha e kryeçetnikut Rankoviq, pra mbledhja e armëve dhe shpërngulja, e shqiptarëve me dhunë në Turqi. Mandej, përfshihen ngjarje dhe ndodhi nga ngjarjet revolucionare të viteve 1968 e 1981, vrasjet e burgosjet e të rinjëve trima e sypatrembur shqitare, ndjekja e intelktualëve kosovarë dhe eksodi i popullatës shqiptare, duke marrë pa dëshirë dhye me dhune rrugët e botës më sy.
Pas shfaqjes së filmit, shumë bashkëkombas deklaruan:-I lumtë regjisorit, Reshat Sahitaj për filmin e përgatitur kryesisht me aktor amatorë, ndërsa në veçanti u lëvduan rolet natyrale të aktorëve: -Din Egriu, Ismail Gjonbalaj, Rrok Nikci, Muahrem Dovolani, Xhabir Zharku, Anifet Egriu, Behare Sahitaj etj.
Ky film televiziv është filmi i parë në historinë e popullit shqiptar ku denoncohet politika shoveniste serbe. Eshtë film artistik që pavarësisht se është punuar me amatorë, lirisht mund të vëhet në konkurencë me filmat televiziv që punohen sot në Kosovë. Në këtë film televiziv kontribut të rëndësishem do të jep Din Egriu, Atifete Egriu, Rrok Nikci,Demush Zeqiraj, Isamil Gjonbalaj, Tasim Lena (tanimë i ndjerë), Lutfi Dauti (tanimë i ndjerë) e shumë aktivistë të tjerë.
Vepra e Din Egriut, Tasim Lenës, lutfi Dautit dhe Anifete Egriut, do mbesin të përjetshme, sepse këta nuk vepruan për interesin e tyre përsonal, por për atë të përgjithshem.
Përvjetor i shfaqjes së filmit të Parë në Diasporë “Kosovë, shqiponjë e robëruar”
DIN EGRIU: NE SHENJË PËRKUJTIMI
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/KOSOVE_SHQIPONJE_E_ROBERUAR2.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/04/KOSOVE_SHQIPONJE_E_ROBERUAR2.jpg)
Nga Reshat Sahitaj
Të kesh rastin të bisedosh me burra të ndershëm siç ishte Din Egriu është privilegjë, por të kesh rastin bidosh dhe të veprosh me burra atdhetarë siç qe Din Egriu është kënaqësi e dyfishtë është privilegjë dhe nder. Po ç’kishte Din Egriu më shumë se tjerët, do me pyesin disa injorantë. U përgjigjëm: në pamje të parë ishte si çdokush tjetër. Kishte sy si gacë që të përvlonte kur të shikonte. Sytë e tij e përvlonin armikun ndërsa e përfitonin mikun. Ishte trupshkurtër jo më i gjatë se Adem Demaçi, por ishte vital. Ne biseda kishte vizin për ardhmërinë e shqiptarisë. Asokohe të kishe një vizin për çeshtjen shqiptare injoroheshe dhe përbuzeshe prej të tjerëve të cilët ditën e natën e kalonin ne Misionin e ish shtetit armik. Din Egriu fliste pak por kur fillonte të bisedonte për problemet e shqiptarëve nuk kishte të ndalur. Nuk mund të ndalej sepse ishte një plagë që e mundonte tërë popullin shqiptar. Plaga ishte e rëndë, e thellë dhe ajo duhej sheruar, thoshte Baca Din, dhe ndezste cigare pas cigareje. Pranë tij si gjithnjë i qëndronte bashkëshortja Anifetja, e cila ia pohonte fjalet e burrit të saj. E Baca Din, nxirrte shtëllunga tymi dhe kënaqej duke biseduar rreth zgjidhjes se nyjës shqiptare. Kënaqëshim edhe ne tjerët kur ai na fliste se si duhet te dalim nga okupimi serbo-maqedono-malazias që pllakoste viset shqiptare të asaj kohe. Në rrefimet e tij, nuk fliste kurrë për vuajtjet e tij, për problemet që kishte pasur me UDB-ën jugosllave. Jo. Ishte modest dhe veprimtarinë e tij e quante si detyrë kombëtare që ia kemi borxh atdheut, thoshte.
Ai, nga modestia, nuk më ka rrëfyer për aktin e shemtuar të UDB-së Jugosllave që ishin përpjekur ta eliminonin Din Egriun. Tjerët më tregonin se hafijet i kishin dërguar edhe në Nju Jork për t’i zhdukur ata që e donin Atdheun. E Baca Din ishte njëri prej tyre që Atdheun e kishte të vulosur në zemër. Banesa e tij në Bruklin, ishte një copëzë e Atdheut që e ruante me fanatizëm. Murët e dhomave të stolisura me flamurin kombëtar dhe me fotografi si të: Jusuf Gërvallës, Kadri Zekës dhe Bardhosh Gërvallës ishin në ballë përkrah Skenderbeut, Azem Bejtës e Shote Galicës e shumë e shumë fotografi të patriotëve shqiptarë. Baca Din i tëri ishte shndërruar në Atdhe, madje edhe të posa ardhurit në Nju Jork në banesengjenin mikëpritjen, bujarinë shqiptare dhe një copëzë të vendlindjes se tyre.
Edhe pas 25 viteve, ende të freskëta i kam kujtimet për veprimtarinë e Bacës Din. Herë pas here e hapi arkivin e letrave të shkruara të asaj kohe dhe kur e shoh shkrimin e tij, ndalëm, e lexoj, e përkdheli letren dhe më shpëtojnë dy pika loti. E shfletoj albumin e fotografive dhe më ëndje kaloj orë të tëra duke e shikuar Bacën Din. Për një çast me sillët ndërmend banesa e tij, fjalët dhe aktiviteti i tij. Me sillën ndêrmend rrethi i aktivistëve të asaj kohe që e formonin bërthamën e patriotizmit në Nju Jork siç ishin: Ismail Gjonbalaj, Luigj Gjokaj, Demush Zeqiraj, Rrok Nikçi, Xhavit Kabashi, Ndue Camaj, Gjeto Sinishtaj, Ramiz Llapatinca, Gjergj Dedvukaj, Ahmet Zherka, Muharrem Dovolani, Sadik Kryeziu e shumë e shumë aktivistë tjerë të cilët bashkë me Bacën Din e krijuan Klubin e parë shqiptar “Jusuf Gërvalla “ në qender të Bronxit. Themelimi i klubit shqiptar “Jusuf Gërvalla”, sinjifikonte dhe paralajmëronte një fazë të re të organizimit tonë. Deri aso kohe pjesa më e madhe e klubeve shqiptare ishin klube jugosllave. Klubi “Jusuf Gërvalla” ishte një ndarje nga klubet jugosllave. Pikërisht ato kohë do ta bënim filmin televiziv “Procesi” të shkruar nga Jusuf Gërvalla e dorëshkrimin e të cilit e kisha unë e më vonë u botua si libër. Klubi “Jusuf Gërvalla”, do të shquhej për aktivitete kombëtare me organizmin e demonstratave dhe organizimin e mërgatës duke hapur shkollën shqipe e shumë tubime tjera informative për ngritjen dhe vetëdijësimin kombëtar të mergatës në Nju Jork. Më vonë anëtaret e klubit në krye me Din Egriun e emrat e cekur me lartë do ta bënim edhe një film televiziv “Kosovë shqiponjë e robëruar”, skenarin e të cilit e kisha shkruar më heret.
Ky film televiziv është filmi i parë në historinë e popullit shqiptar ku denoncohet politika shoveniste serbe. Eshtë film artistik që pavarësisht se është punuar me amatorë, lirisht mund të vëhet në konkurencë me filmat televiziv që punohen sot në Kosovë. Në këtë film televiziv kontribut të rëndësishem do të jep Din Egriu, Atifete Egriu, Demush Zeqiraj, Isamil Gjonbalaj, Rrok Nikçi,Tasim Lena (tanimë i ndjerë), Lutfi Dauti (tanimë i ndjerë) e shumë aktivistë të tjerë.
Vepra e Din Egriut, Tasim Lenës, Lutfi Dautit, Anifete Egriut do mbesin të përjetshme sepse këta nuk vepruan për interesin e tyre përsonal, por per ate te pergjithshem.-Lavdi!
I dashuri Ibrahim, po ta dergoj nje artikull timin qe sot u botua ne Kosova sot ku une e permendi Dinin vellaut tuaj dhe timin. Sipas mundesise ne artikullin ilustroje me nje foto te Jusuf Gervalles, sepse ne gazete eshte e ilustruar me nje foto te Jusufit dhe me germa te medha. Po ia dergoj edhe dervina comit nese ata e botojne por ne nderkoh ju dergojeni edhe ne adresa private qe ju i keni.
Përshëndetje, Reshat Sahitaj

[Nosh]

Sot - Dita Ndërkombëtare e Xhazithttp://www.botasot.info/mesme/jazz.jpg

Agjencia për Kulturë e Kombeve të Bashkuara shënon për herë të parë Ditën Ndërkombëtare të Xhazit, me qëllim “rritjen e vetëdijes për vlerat e xhazit si një mjet edukativ dhe forcë për paqen, unitetin, dialogun dhe bashkëpunimin e zgjeruar mes njerëzve”.
UNESCO ka caktuar 30 prillin për këtë ditë, me rezolutën e miratuar në Konferencën e Përgjithshme të kësaj organizate, në nëntor të 2011-ës.
Për premierën e kësaj dite do të mbahet një koncert në sallën e Asamblesë së Përgjithshme të Kombeve të Bashkuara në Nju Jork.

Bota Sot

[Nosh]

100 vjet Pavarësi, artistët prezantojnë bocetin fitueshttp://www.botasot.info/mesme/monumenti-i-100.jpgShima: S’ka asnjë ngjashmëri me veprën e Serra
Dy artistët fitues të monumentit të 100 vjetorit të Pavarësisë, Visar Obrija dhe Kai Kiklas kanë bërë një prezantim të përgjithshëm për bocetin fitues. Ato thanë se koncepti i tyre ka qenë për të dhënë simbolin e kullës. Drejtori i Galerisë së Arteve, Rubens Shima përjashton çdo version për plagjiaturë të veprës fituese.
Opsioni më i përshtatshëm deri tani mbetet lulishtja në parkun “Rinia” përball Galerisë së Arteve. Por për një javë Bashkia e Tiranës do të shpallë hapesirën, ku do të qëndrojë monumenti i Pavarësisë.

Bota Sot

[Nosh]

Elina Duni ose magjia e tingullit shqiptarhttp://www.botasot.info/mesme/elina.jpg

Ajo këndon këngë popullore nga Kosova, nga Shqipëria, melodi përplot pikëllim dhe mall...
Muzika tradicionale e Evropës juglindore e shkrirë në ngjyrat e xhazit modern. Në qendër kemi një stiliste zëri, e cila me pasion na zbulon botëra të reja tingujsh. Baresha vallëzon këmbëzbathur mbi livadhet e gjelbra, tutje gardheve. Me sy të mbyllur ajo këndon për lirinë në një vend ku këngët e lirisë ishin të ndaluara për një kohë të gjatë.
Janë këngë popullore nga Kosova, nga Shqipëria, melodi përplot pikëllim dhe mall, frymë lumturie dhe dëshirash të ëmbla e të hidhura.
Elina Duni i ka zbuluar ato në audiokasetat e vjetra të babait dhe ka derdhur mbi to një shkrirje delikate të xhazit. Rezultati i gjithë kësaj është një magji e pastër. Publiku e ndjen këtë magji edhe para se këngëtarja shqiptare me pasaportë zvicerane të hukasë tingullin e parë në mikrofon.
Ndjehet në ajër diçka ndryshe në këtë mbrëmje, shkruan Rp online lidhur me koncertin e mbajtur ditë më parë në Dienslaken të Gjermanisë. Ai që ka pritur xhaz të zakonshëm ballkanik, do të zhgënjehet këndshëm që me këngën e parë.

Bota Sot

[Nosh]

“The scream”, piktura më e shtrenjtë në histori

Vepra e ekspresionistit norvegjez Edvrad Munch u shit për afro 120 milionë dollarë
Piktura “The scream” e ekspresionistit norvegjez Edvrad Munch, bëhet vepra e artit më e shtrenjtë që është shitur në një ankand me 119.9 milionë dollarë
Piktura e vitit 1895 u ble nga një anonim në Sotheby's në Nju Jork.
Piktura është një ndër katër në seri nga ekspresionisti norvegjez, ndërkohë që të ardhurat nga shitja do të përdoren për themelimin e një muzeu, hoteli dhe qendër arti në Norvegji.
Shtatë ofertues kanë qenë në garë për pikturën që fillimisht nisi në vlerën e 40 milionë dollareëve.
Tre versionet e tjera të “The scream” zotërohen nga muzeu norvegjez.
Rekordi i mëparshem për një vepër arti të shitur në një ankand ishte për “Nude” e Pikasos, Green Leaves dhe Bust, të cilat u shitën për 106.5 milionë dollarë në 2010.
Piktura ishte e vetmja që përfshinte një poemë nga Munch në kornizë, ku flitet për frymëzimin e tij pas një seri punimesh.
“The scream është një prej pikturave më të famshme në kulturën e artit të pikturës.
“Së bashku me Mona Lisen, ajo është piktura më e famshme dhe më e njohur në historinë e artit”, thotë Majkell Frahm një analist arti. Ai tha se ajo është përdorur nga të gjithë dhe në çdo kohë nga Uarhol tek Hollyëood filmat vizatimore dhe t-shirts.
Dy prej versioneve të tjera të “The scream” u grabitën në 1994 dhe 2004, po që u gjetën më vonë.

Bota Sot

[Nosh]

Piktura "Klithma" shitet me çmim rekordhttp://www.botasot.info/mesme/piktura.jpg

Piktura e Eduard Munçit “Scream”(Klithma) është shitur për një çmim rekord prej rreth 120 milionë dollarë në një ankand në Nju Jork.
Imazhi i një njeriu që mban kokën e tij duke këlthitur nën një qiell të mbuluar me vija të kuqe të gjakut, është një nga katër versionet e piktorit norvegjez ekspresionist.
Ky punim arti i vitit 1895 është i vetmi, që ka mbetur në duart e pronarëve privatë.
Rekordi i mëparshëm për punën më të shtrenjtë artistike ka qenë piktura e Pikasos “Lakuriq, gjethe të gjelbra dhe bust," e cila u shit për 106.5 milione dollarë në ankandin Kristi, dy vjet më parë.

Bota Sot

[Nosh]

Filmi dokumentar “Enver Hoxha” në Universitetin “Polis”
http://www.botasot.info/mesme/FEVZIU_fevziu.jpg
Gazetari Fevziu zbardh për studentët detaje të punës kërkimore
Historia e diktatorit që mbajti të izoluar për gati gjysmë shekulli shqiptarët, Enver Hoxha, iu prezantua studenteve të Universitetit “Polis” në Tiranë nëpërmjet dokumentarit të gazetarit, Blendi Fevziu. Realizim ky i një stafi profesionistësh të televizionit kombëtar Klan.
Pas përfundimit të dokumentarit, gazetari Fevziu ka ndarë me studentët kujtime dhe mendime rreth diktaturës së Enver Hoxhës. Ai ka shuar kureshtjen e tyre duke shpjeguar momentet e ngjizjes së këtij filmi.
Madje gazetari Fevziu ka zbuluar për ta edhe të tjera fakte interesante të zbuluara gjatë kohës kur hulumtonte për gjetjen e dokumentave e filmimeve të papublikuara më parë, mbi të cilat është bazuar dokumentari.
Njëkohësisht, Fevziu iu përgjigj pyetjeve të studentëve edhe për diegien e librit biografik, linjën e të cilit ndjek edhe ky film dokumentar.
Autori Fevziu ka zbuluar për studentët e “Polis” se hulumtimi i tij për diktatorin Hoxha nuk përfundon me filmin dokumentar. Stafi i tij po punon për të gjetur dëshmitarë të kohës, pjesëmarrës në varrimin e diktatorit Hoxha, të shfaqura për herë të parë në këtë film, për të mësuar më shumë rreth ngjarjes.

Bota Sot

[Nosh]

Me 8 maj përurohet Abetarja unike (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=166146)

http://www.botasot.info/mesme/Abetare.jpg
Në Prizren, më 8 maj, përurohet Abetarja unike për të gjithë nxënësit shqiptarë, në kuadër të shënimit të 100 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë.
Të pranishëm në këtë manifestim do të jenë kryeministrat e të dyja shteteve, i Kosovës Hashim Thaçi dhe i Shqipërisë, Sali Berisha.

Bota Sot

[Nosh]

Komedia “Ëndrra në papafingo”, premierë në “Metropol”
http://www.botasot.info/mesme/PAPAFINGO.jpg
Shfaqja përfshin të gjithë zhanret dramaturgjik
Në tetarin e “Metropolit” do të ngjitet premierë komedia “Ëndrra në papafingo”. Bëhet fjalë për një multikomedi ku interpretojnë tetë personazhe… në një shtrat! Mund të duket absurde, por në këtë komedi është e vërtetë. Tetë aktorë, që dashurojnë brenda një shtrati. Janë Natasha Sela, Albana Sançolli, Kastriot Rramollari, Ajlin Petrela, Lorenc Kaja, Denis Kurushi, Klesta Shero dhe Olta Çali që interpretojnë në komedinë “Endrra në papafingo”
Kjo komedi vihet në skenën e Qendrës Kulturorore “Tirana” (Teatri i Metropolit) nën regjinë e Erion Isait me skenografi dhe kostumografi të Klajd Ymerit. Nën drejtimin artistik të Suela Konjarit. Kjo komedi vjen e stilizuar duke mos pasur strukturën e zhvillimin e një komedie që kemi dëshirë të shohim, por vjen e ndërthurur duke kaluar nga një ngjarje në tjetrën, ku gjithnjë personazhet përflasin ëndërra.

Bota Sot

[Nosh]

Muzeu i Pafajësisë, reflektim i romanit me të njëjtin titull të Pamukut
http://www.botasot.info/mesme/pamuk.jpg
Muzeu i Pafajësisë i hapur së fundmi në Stamboll përshkruan historinë e trazuar të viteve ’60 dhe ’70 dhe e ka marrë temën nga libri me të njëjtin titull i nobelistit Orhan Pamuk. Zëri i Amerikës, nëpërmjet korrespondentit të vet njofton nga Stambolli për shkrimtarin dhe muzeun e tij.
Fituesi i çmimit Nobel për letërsinë Orhan Pamuk thotë se Muzeu i Pafajësisë është i veçantë dhe i përkushtohet jetës dhe kohës së personazheve letrare të librit të tij “Muzeu i Pafajësisë”, Kemal dhe Fusun.
“Ne përpiqemi të rikrijojmë atmosferën e romanit, ndërthurur me Stambollin melankolik të viteve ’60 dhe ’70 dhe të përftojmë një hapësirë nostalgjie dhe të pazakontë, përmes objekteve jetësore të vërteta dhe të zakonshme”.
U deshën thuajse dy dekada për të realizuar muzeun që ndodhet në një banesë të shekullit të 19-të ku janë vendosur 83 stenda dhe ekspozita për të pasqyruar 83 kapitujt e librit. Ashtu si në roman, ku vetë Pamuk shfaqet si një nga personazhet, shumë nga materialet në muze janë të vetë autorit.
“Unë përdora fotografitë e mia personale dhe objekte që paraqiten sikur janë të personazhit të librit. Nuk është lehtë t’i identifikosh, kështu që në Muzeun e Pafajësisë, ashtu si edhe në roman, kufiri mes botës reale dhe asaj imagjinare nuk është gjithmonë i qartë. I gjithë arti i këtij romani qëndron tek pyetja që lexuesit i bëjnë vetvetes: a e ka jetuar autori këtë, apo e ka imagjinuar? Pak a shumë unë bëra të njëjtën gjë me muzeun”.
Muzeu me sa duket është shumë i pëlqyer nga vizitorët:
“Është i mrekullueshëm. Është pasqyrim i jetës së brendshme dhe emocionale të Pamukut, si edhe i personazheve të librit. Po ashtu është diçka krejt e veçantë”.
Suksesi letrar në shkallë botërore i Pamukut, i atribuohet aftësisë së tij për të përshkruar përmes personazheve të tij melankolinë e Stambollit, dikur një kryeqytet perandorie, lavdia e të cilit u venit më pas.
Por vendndodhja e muzeut rrëfen një histori tjetër, atë të transformimit të Stambollit. Kur Pamuk bleu ndërtesën para 15 vjetësh, zona ishte e rrënuar dhe e varfër. Tani po bëhet me shpejtësi një nga zonat më moderne të qytetit, me galeri artesh dhe çmime të larta të godinave.
“Lexuesit e parë turq të brezit të ri më thanë ‘zoti Pamuk, Stambolli im është shumë më i gëzueshëm. Nuk është i trishtueshëm dhe melankolik’. Jam dakord me ta. Por mos u gënjeni nga 1 milionë të lumturit në qendër të qytetit që janë buzë Bosforit. Stambolli ka 13 milionë banorë. Ka qindra mijëra të papunë nëpër periferi që janë ende të varfër”.
Edhe politika ka ndryshuar për periudhën që përshkruan muzeu. Më së shumti ishte nën hijen e regjimit ushtarak. Një nga personazhet në librin e Pamukut, torturohet dhe kalon vite të tëra në burg.
Sot gjeneralët e ushtrisë janë në gjyq për grushte shteti dhe konspiracion. Pamuku vetë ka qenë dikur në shënjestër të një komploti, ku sipas prokurorëve organizatorët donin ta vrisnin për pikëpamjet e tij liberale. Përgjigjes nëse është optimist për të ardhmen e Turqisë, shkrimtari i përgjigjet i përmbajtur.
“Jam i kënaqur që ushtarët që përgatitën gjithë ato grushte shteti, që torturuan dhe i fyen intelektualët dhe popullin e këtij vendi, të paktën po hetohen. Eshtë diçka e domosdoshme për një shoqëri të hapur, liberale dhe demokratike. Por njëkohësisht unë jam i trishtuar dhe pesimist pasi aq shumë gazetarë janë në burgje”.
Sipas organizatave të të drejtave të njeriut, mbi 100 gazetarë janë të burgosur në Turqi. Qeveria i mohon këta shifra. Por vëzhguesit thonë se Turqia e re po e trajton mirë Pamukun. Emri i fituesit të çmimit Nobel nuk shfaqet më në gazeta për përndjekje nga qeveria, por për suksesin e tij. Muzeu i tij po vlerësohet nga media turke si një arritje tjetër e rëndësishme.

Bota Sot

[Nosh]

Penat franceze për arbëreshët
Fotaq Andrea
Boshti qendror i kësaj antologjie që i dhurohet sot lexuesit, është pa mëdyshje, vlera e mirëfilltë shqiptare, zhvendosur historikisht në Apenine, kryesisht në Kalabri e Sicili, ku ndodhet pjesa më e madhe e ngulimeve arbëreshe.

Antologjia e ilustruar “Arbëreshët e Italisë, 1413-2007” nën penën e autorëve francezë vjen në këtë vit të shënuar të 100 vjetorit të shpalljes së Pavarësisë si një vëllim i dytë i Antologjisë “Pena të arta franceze për Shqiptarët”, vepër http://www.mapo.al/wp-content/uploads/2012/05/news_im_dora-distria-dhe-de-radassss-300x149.jpg (http://www.mapo.al/wp-content/uploads/2012/05/news_im_dora-distria-dhe-de-radassss.jpg)

tashmë e njohur nga lexuesi. Ideja për hartimin e kësaj antologjie u hodh dhe u ndoq nga afër nga prof. Francesco Altimari, profesor i gjuhës dhe i letërsisë shqipe, dhe i filologjisë arbëreshe, pas çeljes së Ekspozitës me gravura të vjetra “Shqiptarët në shekuj” në fund të muajit maj 2009 në Kozenca.

Sikurse është e njohur, valët historike të emigracionit shqiptar që prej shekullit XIV kanë përfshirë në radhë të parë vendet fqinje të Shqipërisë, Greqinë, gadishullin Apenin, brigjet e Dalmacisë, por edhe më në thellësi të Ballkanit, Bullgarinë, Rumaninë, për t’u përhapur gjer në brigjet e Detit të Zi, në Theodozi e Odesa, vende që do rrezatonin e shpërndanin në mbarë Evropën e më tej diasporën historike shqiptare. Prania e ngulimeve të shumta arbëreshe në Itali, arvanitase në Greqi, arnaute në Turqi, Egjipt, Siri, Maltë dhe në krejt brigjet e Afrikës së Veriut, familjet e mëdha fisnike shqiptare nga Spanja, në Francë, Belgjikë, Transilvani, Bohemi e gjer në Holandë, flasin dhe dëshmojnë për gjakun shqiptar që gufon prej shekujsh në damarët e Evropës, për kontributin e vyer të mendjes e të krahut të Shqiptarit në qytetërimin evropian, për frymën e tij të komunikimit e të bashkëpunimit me popuj të tjerë, në proces marrëdhënieje të ngushtë, përmes tallazeve të një mbijetese etnike, sa titanike, aq edhe sizifiane.
Në fakt, historiku i këtyre marrëdhënieve daton përtej Mesjetës së hershme, që nga Lashtësia, me fiset ilire e epirote që këmbenin mallrat e tyre në gadishullin italik, me ekspeditat e mirënjohura ushtarake të Pirros së Epirit në Itali, me ato të Cezarit e të Pompeut në Shqipërinë e sotme qendrore, më pas, me marrëdhëniet e ndera të Teutës me senatin romak për kontroll të Adriatikut, gjer në tensione e përplasje dhe gjer në pushtime një pas një e përfundimisht të krejt Ilirikumit.
Sigurisht, procesi historik i hapjes së botës iliro-epiro-shqiptare drejt dy boshteve të kryqëzuar Veri-Jug dhe Lindje-Perëndim në kontinentin e lashtë është shoqëruar paralelisht me të kundërtën e vet, me atë proces po aq historik shqiptar të mbrapsjes, tërheqjes, tkurrjes e izolimit në zonat e thella të maleve shqiptare, si fole të përhershme të mbijetesës etnike, për të ruajtur gjakun dhe shpirtin e Arbrit të pastër, të kulluar, të rifuqizuar e të rihovshëm drejt sfidave të kohës dhe hapjeve të reja.
Boshti qendror i kësaj antologjie, që i dhurohet sot lexuesit, është, pa mëdyshje, vlera e mirëfilltë shqiptare zhvendosur historikisht në Apenine, kryesisht në Kalabri e Sicili, ku ndodhet pjesa më e madhe e ngulimeve arbëreshe. Kjo vlerë shqiptare e transpozuar që herët, veçanërisht para dhe pas epopesë skënderbejane, do merrte me kalimin e kohës rëndësi të dyfishtë: së pari, do përcillte gjithë thelbin e vet në mjedisin e ri ku do ngulej, tek popullsitë italiane, në një proces sa shkëmbimi, aq edhe përplasjeje e përshtatjeje; së dyti, do ruante të paprekur, në gjendjen e vet origjinale gjithçka të mbartur historikisht, gjuhën, doket, zakonet, etj. për t’i sjellë të tilla gjer në kohët moderne, duke i bërë kështu një shërbim të vyer vetë etnosit shqiptar në evolucion e sipër në kufijtë e trungut amë. E cilësuar tashmë arbëreshe, kjo vlerë do shndërrohej kështu gradualisht në perlë më vete në gjerdanin me lot Afërdite të historisë, kulturës dhe traditës shqiptare.
Dhe jo vetëm kaq, por kjo vlerë arbëreshe shpejt do t’i tejkalonte kufijtë e Apenineve, për të rrezatuar më gjerë në Evropë, që në shekujt XV-XVI, duke vendosur kontakte me Humanizmin dhe Rilindjen Evropiane, me botën e artit e të kulturës së përparuar, me figura të shquara të pararojës së shkencave historike e filologjike të Perëndimit, të interesuara nga afër për botën shqiptare dhe diasporën e saj. “Skënderbeu” i Barletit do të vetëtinte tre shekuj me radhë nën penën dhe penelin e një plejade të tërë historianësh e artistësh, duke u shndërruar madje gjer edhe në figurë qendrore të romaneve, poemave apo operave. Po ashtu, figura e stradiotëve shqiptarë, me kapelën e tyre historike “albanua”, tek shtrëngonin radhët rreth prijësve të tyre, do të shkëlqente në kalorësinë e lehtë italiane e evropiane, si dhe në gardat e mbretërive të Evropës, duke nxjerrë nga gjiri i tyre emra të shquar kapedanësh shqiptarë, Mërkur Buan me shokë, gjer te gjeneralisimi Gjergj Basta, strategu i hartimit të Traktatit evropian të Kalorësisë së lehtë.
Figura të tjera të shquara arbëreshe, si piktorët e famshëm të Rilindjes Italiane, Alban, Karpaçi, Bazaiti, do të rreshtoheshin përkrah filozofit L. Tomeu dhe poetit M. Maruli, anëtarë të Shkollës shqiptare të Venedikut “Santa Maria degli Albanesi”, themeluar që më 1442. Këto figura do të vendoseshin kështu në altarin e nderit të Rilindjes italiane, ashtu sikurse do të vendoseshin më pas në altarin e shenjtërisë edhe vetë papa shqiptar Klementi XI dhe kardinalët Albani.
Në rrjedhë të historisë italiane, i shohim më tej Arbëreshët të shtrëngojnë radhët rreth Garibaldit për pavarësinë dhe bashkimin e Italisë, si dhe të nxjerrin nga gjiri i tyre politikanin dhe dy herë kryeministrin e Italisë Francesco Cripsi, i cili luajti një rol të dorës së parë gjatë ekspeditës së “Një Mijëve”.
E teksa pleksej e shkrihej energjia e pashtershme arbëreshe me vetë energjinë e popullit italian në atdheun e dytë, nuk do harrohej për asnjë çast toka e Arbrit, dheu i të parëve, tek përcillej prej gjashtëqind vjetësh, brez pas brezi, gjithë mall e dhembje, himni arbëresh “Moj e bukura More”, ashtu si ruheshin me fanatizëm krejt këngët e gëzimit dhe hidhërimit, vetë gjuha, doket, feja, e gjer te fustanet piktoreske të nusërisë qëndisur me fijeza ari, kostumet kombëtare, armët me filigrame argjendi, madje edhe ikonat e kandilat e pashuar. Vetë ikona më shpirtërore e Arbërve, e Shkodrës loce, Zoja e Këshillit të Mirë, pajtorja e mbarë Shqipërisë, do të strehohej e ruhej, që pas pushtimit otoman të vendit, në Genacano pranë Romës, duke u ngjitur në altarin më të lartë, tek do shndërrohej në shenjtore e vetë papëve të Romës dhe tek do frymëzonte në mbarë Evropën, e gjer te kontinenti i ri, në Kanada etj. pagëzimin e mjaft kishave dhe dioqezave me emrin e saj të artë.
Veçse malli, dhembja, dashuria për tokën mëmë, në lëngim prej shekujsh pushtimi të egër, nuk ishin gjithçka për Arbëreshët; ato përfaqësojnë anën më shpirtërore edhe si një nxitje për veprim, për të bashkuar e shpërthyer sa e sa herë energjitë e tyre në ndihmë të Shqipërisë, gjë që do arrinte kulmin e vet me plejadën e figurave të shquara arbëreshe të shekullit XIX, përqendruar rreth figurës emblematike të Jeronim De Radës. Me “Milosaon” dhe veprat e tij, De Rada, jo vetëm do të ngacmonte vëmendjen dhe ndjeshmërinë e personaliteteve të shquara të Evropës për t’u interesuar nga afër për fatin shqiptar, nga Lamartini e nobelisti i ardhshëm Mistral e gjer tek Louis Benloew, Dora d’Istria e Legrand, por ai do të vendoste lidhje të fuqishme me vetë patriotët shqiptarë të shekullit XIX, duke e bërë Rilindjen arbëreshe pjesë përbërëse e të fuqishme të vetë Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Kësisoj, energjia arbëreshe do vihej në themel të zgjimit kombëtar, për të shkundur vargonjtë e pushtimit, drejt një Shqipërie të pavarur. Orvatjet e sotme për ta katandisur këtë rizgjim kombëtar në një lëvizje romantike, janë thjesht foshnjore, të destinuara për t’u shuar me turp.

Antologjia “Arbëreshët e Italisë” përfshin shtatëdhjetë e pesë autorë dhe burime franceze, përzgjedhur si për tematikën e veçantë të shkrimit, për të dhënë një kuadër sa më të gjerë të botës arbëreshe, ashtu dhe për analizën e dukurive historike, etnografike, gjuhësore, artistike, etj. që ka shoqëruar procesin e shpërnguljes e të vendosjes së kësaj diaspore shqiptare në Itali, duke mbuluar një periudhë historike prej mbi shtatë shekujsh. Po ashtu, përfshihen në të mbi treqind e pesëdhjetë ilustrime, edhe këto me tematikë të gjerë, që nga portretet e figurave historike, gjer te peizazhet, kostumet, madje dhe faksimile dorëshkrimesh të fushës epistolare.
Është përcaktuar simbolikisht viti 1413 si pika e parë e kontaktit të Arbrit me Venedikun dhe Italinë, vit kur i është lëshuar diploma e qytetarit venecian Gjon Kastriotit, të atit të Skënderbeut. Dhe në këtë rast, parapëlqyem që Antologjinë për Arbëreshët e Italisë nën penën e autorëve francezë ta nisnim pikërisht me vajtjen e Skënderbeut në Itali e Romë, duke kaluar më tej në fazën e fundit të qëndresë shqiptare në Skutari kundër dyndjeve dhe pushtimit osman, gjë që do të shkaktonte edhe valët një pas një të mërgimit të Arbëreshëve drejt brigjeve apenine.
Portreti i Heroit Kombëtar, si figura qendrore e shpirtit shqiptar, epirot dhe arbëresh gjen mishërimin e vet në mori autorësh, qoftë studiuesish, qoftë artistësh, dhe për herë të parë botohet këtu një portret i Skënderbeut nga Giorgione, i cilësuar ky si piktori i parë i madh venecian i Cinquecento-s italiane.
Kriteri themelor i ndërtimit të veprës është kriteri tematik, mbi bazën e kronologjisë historike (dhe jo koha kur është hartuar shkrimi nga ana e autorit). Vepra është ndërtuar në tre pjesë: Pjesa e parë – shekujt XV-XVII; Pjesa e dytë – shekujt XVIII-XIX; dhe Pjesa e tretë – shekulli XX e në vijim. Pjesa e parë shërben si një prelud për krejt veprën, ku figura e Skënderbeut në Itali dhe pushtimi otoman i vendit pas vdekjes së tij pasohen nga përpjekjet për të rifituar pavarësinë e vendit nëpërmjet një rizbarkimi të mundshëm në Vlorë të Shqiptarëve që nga brigjet e Otrantos. Shfaqet këtu figura e stradiotit shqiptar nëpër ushtritë venedikase dhe evropiane në fillim të shekullit XVI, sidomos nën penën e kronikasit francez De Bayard, personazh historik, i konsideruar si hero kombëtar në Francë, si dhe jepet një episod i veçantë për Skënderbeun e ri, nipin e Heroit tonë kombëtar. Nga ana tjetër, del në pah ideja se në këtë fazë të parë historike të mërgimit, Shqiptarët dhanë me shpirt për Rilindjen italiane e evropiane gjithçka që kishin më sublimen në kulturën, artin, fenë dhe traditat e tyre të trashëguara.
Pjesa e dytë përbën kockën e fortë të vëllimit, kur ngulimet arbëreshe në Itali i kanë rezistuar tashmë kohës, në proces përshtatjeje e mbijetese të fuqishme ndaj luftërave pushtuese, banditizmit, frymës armiqësore lokale në ndonjë rast e gjer te sëmundjet e egra epidemike dhe fatkeqësitë natyrore, si tërmetet. “Ata janë punëtorë, mikpritës… dinë si të respektohen prej hordhive të egra, ndaj të cilave ruajnë gjithnjë vigjilencën. Bashkimi dhe qetësia që sundojnë ndër ta [Arbëreshët], duhet të shërbejnë si model për vendin që u ka dhënë strehë”, shkruan Duret de Tavel, Kalorës i Legjionit të Nderit të Francës. Udhëpërshkrues, shkrimtarë e studiues të tjerë të shquar francezë, si Houel, Malte-Brun, Didier, A. Dumas, Lejean, M. Du Camp, etj. pleksin penën e tyre me penelin e piktorëve të shquar si Corot, Deveria, Magaud, për të dhënë kështu të kristalizuar e të pastër figurën e Arbëreshëve, në mjedisin e tyre, me doket e zakonet që kanë, ku nuk mungojnë mjaft elementë ekzotikë, që nga piktoresku i kostumeve, e deri te këngët, arti kulinar, ceremonitë fetare, martesore e mortore.
Element i rëndësishëm i veprës që shfaqet në pjesën e dytë është edhe letërkëmbimi, ku shquhen letrat e Lamartinit dhe të Mistralit për De Radën, si dhe korrespondenca e tij me mjaft filologë të shquar francezë. Po ashtu, në këtë pjesë të Antologjisë, dalin në pah portrete figurash të mirënjohura arbëreshe, si Francesko Kripsi dhe At Mateo Liberatore. Theksojmë këtu edhe një studim interesant mbi gjuhën shqipe të Princit L.L.Bonaparte të vitit 1884, “Arbëreshët në Terra d’Otranto”.
Pjesa e tretë, më pranë kohëve moderne, përqendruar rreth shekullit XX, ka për objekt kryesisht studimet filologjike rreth gjuhës, letërsisë dhe historisë shqiptaro-arbëreshe, ku shquhen në radhë të parë shkrimet analitike të M. Rocque, F. Thiriet, A. Zotos, A. Ducellier, H. Bresc, J.de Miceli e N. Clayer. Vazhdojnë edhe në këtë pjesë të antologjisë udhëpërshkrimet, si dhe del në pah një shkrim kritik i M.B.Romoeuf rreth veprës së shkrimtarit të njohur arbëresh Carmine Abate, ilustruar me mjaft afreske dhe vepra po të piktorëve arbëreshë, ku nuk mungojnë ilustrimet nga fshatrat arbëreshe të piktorit të shquar I. Kodra e N. Martini.

[Nosh]

Ndërthurja e pazakontë, realiteti i sfiduar nga...http://www.botasot.info/mesme/ikona.jpg

Një krijim gjenial, kur realja ndërthuret me imagjinatën e njeriut krijohem pamje që të lënë pa fjalë.
Ben Heine u frymëzua për të krijuar copa të realitetit, me vizatime dhe krijoi koleksionin “Lapsi vs kamera”.
Aktualisht të ekspozuara në Galerinë e Arteve në Londër deri në 17 qershor,Ben u shpreh se, “Ideja më erdhi teksa po lexoja një letër dhe përtej saj pashë transparencën, televizori më shfaqej edhe përmes letrës. Kështu unë nisa punën bashkova realen me vizatimin. Rreth një e katërta e pamjes është e përfaqësuar në letër, ndërsa pjesa tjetër është në fotografi”.
Ai e cilëson punën e tij si një mënyrë të ëndërruari, ku çdokush mund të largohet nga realiteti.

Bota Sot

[Nosh]

Sotheby: Shiten piktura me çmime rekordehttp://www.botasot.info/mesme/vajza-fjetur.jpg

Një pikturë e Elvis Prislit e bërë nga Endi Uarhol është shitur 37 milionë dollarë në shtëpinë e ankandeve Sotheby në Nju Jork, ndërsa punimet e Roi Lihtenshtajnit dhe Frensis Bejkonit janë shitur secila nga 44 milionë e 800 mijë dollarë.
Të gjitha çmimet shënonin rekord për artistët.
Piktura e Uarholit “Elvisi i Dyfishtë”, e paraqet rok këngëtarin si një kauboj.
Ajo ishte një nga 22 pikturat në të cilat Uarhol e paraqiste Elvis Prislin. Vepra e Lihtenshtajnit, “Vajza e Fjetur” paraqet një grua me sy mbyllur dhe flokë të verdhë.
Vepra e Bejkonit, “Reflektimi në pasqyrë i figurës që shkruan” përshkruan artistin dhe partnerin e tij, Xhorxh Dajer, duke shkruar në një tryezë.
Shitjet pasojnë një ankand në Sotheby të javës së kaluar, në të cilin piktura e Eduard Munhit “Klithma” u shit për 119.9 milionë dollarë, duke u shndërruar në veprën më të shtrenjtë artistike, që shitet në një ankand.
Emrat e blerësve nuk janë publikuar.

Bota Sot

[Nosh]

ME SYTE E SHPIRTIT, NË TRADITAT TONA ATDHETARE…



Nderim për Dr. Ibrahim Gashin, i cili u nda nga jeta Nga Prof Murat Gecaj, publicist e studiues, Tiranë
1.
http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_gecaj-300x225.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_gecaj.jpg)Dr Ibrahim Gashi (majtas) dhe autori i shkrimit Prof Murat Gecaj

Vite më parë, kur isha redaktor në Gazetën “Mësuesi” e kërkoja të dhëna për jetën dhe veprimtarinë e mësuesve atdhetarë nga Kosova, që më duheshin për punimin tim të disertacionit, u njoha dhe me mësuesin kosovar Ibrahim Gashi, biri i mësuesit atdhetar e veteran, Rrahim Gashi. Megjithëse ishte me punë në Fushë-Krujë, pra pak larg nga kryeqyteti, vëreja te ai hulumtuesin dhe studiuesin e zellshëm e të pasionuar, sidomos në fushën e astronomisë. Por, i mbujtur që në vegjëli e në rini me traditat atdhetare e liridashëse të familjes e më gjerë, ai ishte i prirur dhe për kërkime e studime për këto tradita.
Kaluan vite të tjerë dhe ne përsëri i mbajtëm të pashkëputura lidhjet tona, sidomos pas publikimit në Tiranë të revistës shkencore e kulturore “Univers”, ku të dy dhamë ndihmesën tonë. Po kështu, jemi takuar shpesh edhe në përurime librash dhe në veprimtari, që kemi organizuar e zhvilluar me Shoqatën e Arsimtarëve të Shqipërisë. Bile, për këtë të fundit, ai ka kryer dhe detyrën shoqërore të “kordinatorit”, për lidhjet me kolegët tanë në Kosovë. Gjatë kësaj periudhe, si rrjedhojë e punës së tij këmbëngulëse e të frytshme, kërkimore, studimore e shkencore, arriti të botonte edhe disa libra, me temë matematikën e astronominë, por dhe në fushën e traditave atdhetare, nga të cilët më ka dhënë disa me shënimin e tij.
2.
Po cili është Dr. Ibrahim Gashi? Lindi më 23 gusht 1935, në rrethin e Krujës, ku më parë kishin ardhur prindërit e tij, nga Skënderajt e Kosovës, të përrnjekur nga rregjimi serb. Ndërsa më tej, atij iu krijua mundësia që t’i ndiqte studimet e larta në ish-Jugosllavi. Para diplomimit për matematikë-astronomi, në Beograd, e arrestuan dhe më pas i dëbuan familjarisht për në Shqipëri. Kështu, studimet e larta i përfundoi në Universitetin e Tiranës. Vite me radhë, ishte mësimdhënës në shkollat e mesme të Krujës dhe më 1984-1990 dha leksione, si pedagog i jashtëm, në Fakultetin e Shkencave të Natyrës.
Gjatë punës së tij 31-vjeçare në arsim, përveç se në mësimdhënie, u dallua në veprimtarinë shkencore e pedagogjike me arsimtarët. Për disa vjet radhazi kreu detyrën e kryetarit të komisionit të lëndës së matematikës, për shkollat e mesme në rrethin e Krujës. Mori pjesë në diskutimet për hartimin e teksteve të reja, për matematikën e astronominë dhe, madje, për këtë të fundit përgatiti dhe botoi përmbledhjet “Probleme të zgjidhura astrononomike” e “Vrojtimet astronomike” (për maturantët e shkollave të mesme). Për punë të vazhdueshme e të thelluar studimore-shkencore, më 1979 mori gradën “Kandidat i Shkencave” (më pas, “Doktor i Shkencave”).Në vitet 1980-1982, duke qenë zevendësdrejtor i shkollës së mesme në Fushë-Krujë, ngriti dhomën-muze kushtuar “Heroinës së Popullit” Shote Galica, emrin e të cilës e mbante ajo, si dhe organizoi një sesion shkencor për jetën dhe veprimtarinë e saj atdhetare e luftarake. Ndjenjat e larta të atdhedashurisë, ai do të shfaqte më pas, posaçërisht, edhe në dy libra të tij.
Dr. I.Gashi, nga janari 1993 dhe deri në shtator 1996, ka kryer detyrën e diplomatit (sekretar II) në Ambasadën e Republikës së Shqipërisë, në Slloveni. Aje ndoqi çështjet e marrëdhënjeve dypalëshe në fushat e politikës, arsimit, kulturës e mbrojtjes, si dhe çështjet konsullore. Detyrë të veçantë ka pasur për Diasporën Shqiptare, në Slloveni. Doli në pension në vitin 1996, por përsëri e vijoi punën kërkimore e studimore dhe botuese. Përveç shumë artikujve shkencorë e metodikë për lëndët metematikë e astronomi dhe me temë sociale, deri tani ka botuar 11 libra dhe ka në dorëshkrim disa të tjerë, dy prej të cilëve lidhen me kronologjinë shqiptare.

http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_libra1-211x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_libra1.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_libra2-208x300.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_libra2.jpg) http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_libra3-300x210.jpg (http://tribunashqiptare.net/wp-content/uploads/2012/05/gashi_libra3.jpg)
Kopertina të librave të autorit, Dr. Ibrahim Gashi
Ndonëse i moshuar, deri n ë fundin e jetës së tij, Ibrahimi vazhdoi të merrej me kërkime dhe shkrime, si në fushën e shkencës, ashtu edhe në atë atdhetare e shoqërore. Vitet e fundit udhëheqi me sukses Komisionin Qednror të Institutit të Integrimit të Kulturës Shqiptare, lidhur me studimin e mundësive të përafrimit, deri në njësim, të programeve e teksteve mësimore, në të gjitha trojet shqiptare dhe në diasporë.
3.
I pari, nga librat e Dr. I.Gashit, ishte ai me titullin “Probleme të zgjidhuraastronomike”, përgatitur posaçërisht për maturantët e gjimnazeve dhe i përshtatur për zonën gjeografike shqiptare. Por ky botim vlen të shfrytëzohet dhe nga studentët e viteve të para, që e kanë në program këtë lëndë. Në vazhdimësi, ky autor publikoi librin “Nga qielli ynë” dhe është ndër botimet e para të këtij lloji në Shqipëri. Ai përmban mjaft të dhëna për dukuritë natyrore, sidomos lidhur me Diellin e Hënën. Po kështu, pasqyrohet në të lëvizja e planeteve të sistemit tonë diellor. Veçori e tij është se të gjitha dukuritë natyrore, që janë përshkruar aty, lidhen me qytete të ndryshme të trojeve shqiptare.
Tashmë, me një përvojë në fushën e botimeve astronomike, në vitin 2000 publikoi librin tjetër, “Kalendari dhe krono-logjia, në botë dhe te shqiptarët”. Aty trajtoi njohuritë teorike dhe praktike për bazimin matematik-astronomik të kalendarëve diellorë, hënorë dhe hënorë-diellorë. I lidhur ngusht me kalendarët, është trajtuar edhe çështja e kronologjisë, në veçanti asaj historike Një kujdes i posaçëm i është kushtuar edhe trashëgimisë kulturore origjinale, lidhur me njohuritë kalendarike në trojet shqiptare. Në librin tjetër, “Ditënata dhe disa kuptime, që lidhen me të”, sqaron kuptimet bazë të ditënatës, ditës, natës, muzgjeve dhe disa dukurive të tjera astronomike, që kanë të bëjnë me rrotullimin e Tokës, rreth boshtit të vet dhe rreth Diellit. Libri është i nevojshëm, si literaturë ndihmëse, për nxënësit e shkollave të mesme, në lëndët gjeografi fizike dhe astronomi, si dhe për studentet, po për këto lëndë.
Libri “Kalendari Hixhiri Hënor dhe lidhja e tij me kalendarët Julianë e Gregorianë dhe me ditët Juliane” flet për këtë lloj kalendari, i cili u pëdor edhe në Perandorinë Osmane, që përshinte tojet shqiptare e ballkanike. Sot ai i shërben komunitetit mysliman, për qëllime fetare. I këtij karakteri ishte dhe libri tjetër “KalendariMali-Rumi dhe lidhja me kalendarët Hixhiri Hënor, Julianë e Gregorianë dhe me ditët Juliane”. Ndërsa në librin “Bazime astronomike për ritet dhe festat fetare islame” bëri përcaktimin e riteve të festave fetare të këtij besimi, por dhe të atij të krishterë.
Gjatë kohës së shërbimit dipolmatik në Slloveni, Dr. Ibrahim Gashi mblodhi të dhëna të shumta e publikoi librin voluminoz “Shqiptarët, Sllovenia dheBallkani i trazuar, sipas në diplomati” (Tiranë, 2007). Përveç çështjeve shqiptare të trojeve etnike dhe të diasporës, aty paraqet edhe bukuritë e Sllovenisë, marrëdhëniet mjaft të mira të saj me Shqipërinë. Po kështu, flet për gjendjen në Ballkanin e trazuar, ku barbaritë serbe ndaj popujve joserbë kishin arritur kulmin. Përplasjet luftarake Serbi-Kroaci ose Serbi-Bosnje, zënë vend të dukshëm në këtë libër. Në kapituj të veçantë paraqitet edhe gjendja politike-ekonomike e Shqipërisë në ato vite, sipas pasqyrimeve të shtypit slloven, me komente e plotësime nga autori. Po kështu, jepen edhe marrëdhëniet me shtetet e tjera fqinje. Ndërsa pjesa më e madhe e librit i kushtohet diasporës shqiptare në Slloveni, që përbëhej nga shqiptarë të Kosovës dhe trojeve të tjera etnike shqiptare, të emigruar në këtë pjesë veriore të ish-Jugosllavisë, tanimë të shpërbërë, si dhe shqiptarëve të tjerë në trojet e tyre etnike, jashtë kufirit zyrtar të shtetit amë, Shqipërisë.
4.
Po të shihen me vëmendje librat, për të cilët shkruam pak radhë më lart, lehtë vërehet se kudo Ibrahim Gashi e ka lidhur ngusht tematikën e tyre me trojet tona etnike dhe me jetën e shqiptarëve. Pra, megjithëse në dukje tematika e ndonjërit prej tyre është disi fetare, ato i përshkon ndjenja e atdhedashurisë dhe e lirisë.
Por ky autor iu drejtua edhe direkt temës së traditave tona atdhetare, duke shkruar për dy personalitete të njohura për kohën, në të cilën jetuan e vepruan. Libri i parë, me këtë tematikë, është “ Xhemal Pazari, atdhetar i shquar tiranas” (Tiranë, 2009). Është monografi, me afër 300 faqe, që i kushtohet Xh.Pazarit (1864-1955), njeriut, që mbajti fjalën e rastit më 26 nëntor 1912, kur për herë të parë u ngrit në Tiranë, Flamuri Kombëtar Shqiptar. Në monografi paraqiten shumë fakte e dokumente për veprimtarinë e tij, si në mbrojtjen e çështjeve kombëtare, ku si rrjedhojë e tyre Xhemal Pazari, bashkë me atdhetarë të tjerë tiranas, burgoset e torturohet nga qeveria osmane, më vonë nga rebelët etj. Gjithashtu, në monografi jepen të dhëna të trajtimit çnjerëzor të Xh.Pazarit dhe familjes së tij, nga qeveria moniste, në Shqipëri. Një vend të veçantë, në këtë monografi, kanë zënë edhe dëshmitë për aftësitë intelektuale e filozofike të tij.
Libri më i ri i Dr. I.Gashit (bashkautor me Fazli Hajrizin) është, “Mësuesi RrahimGashi me brezat, në trojet arbërore” (Tiranë, 2010). Përveç figurës së tij dhe familjes së gjerë Gashi, që trajtohet këtu, në monografi flitet edhe për mjaft të tjerë, atdhetarë e luftëtarë të pushkës e të penës, ndër ta dhe për luftëtarë të UÇK-së, që iu përkushtuan me të gjitha aftësitë mendore e fizike çështjes kombëtare shqiptare. Në këtë libër ravijëzohen qartë përpjekjet e mëdha, që janë bërë në trevën e Drenicës e më gjerë, për gjuhën amtare dhe shkollën shqipe, në luftë të ashpër me trysninë e pushtuesve e sunduesve të egër serbë, ku mësuesi Rrahim Gashi pati një rol të rëndësishëm. Po kështu, pasqyrohen dukshëm edhe ngjarjet kulmore të historisë sonë kombëtare, siç janë Pavarësia, koha e pushtimit fashist italo-gjerman, i ashtuquajturi “çlirim” i vitit 1944 dhe barbaritë serbe mbi popullin shqiptar, në trojet e stërlashta shqiptare. Siç del edhe në këtë libër, Rrahim Gashi, me brezat pasardhës, dha ndihmesën e tij si mësimdhënës edhe në Shqipëri, ku u ballafaqua me sundimin monist shumëvjeçar. Pjesë e këtij libri është edhe jeta e djalit të tij, Lahit, i cila shërbeu pa u kursyer në fushën e arsimit, si në Kosovë e ashtu në Shqipëri.
5.
Dr.Ibrahim Gashi, jetoi e veproi, familjarisht, në Tiranë. Por kurrësesi nuk e hoqi mendjen as zemrën nga vendlindja e dashur e të jatit, Rrahim Gashi, nga Kotorri i Skënderajt të Drenicës, në Kosovë, ku ky la gjurmë të pashlyera dhe ishte ndër mësimdhënësit e parë të gjuhës amtare e shkollës shqipe. Jo shumë kohë më parë, me rastin e 100-vjetorit të lindjes, ai ishte dhe në përurimin e librit, për të cilin folëm më lart. Ndërsa në maj-qershor 2011, me një grup prej 11 vetash, ishim bashkë në Shkup, Preshevë, Prishtinë e Ulqin, me misionin e tij të lartë atdhetar, si kryetar i Komisionit Qendror të IIKSH, në fushën e arsimit dhe të kulturës kombëtare shqiptare. Gjithashtu, ai iu përkushtua edhe organizmit e zhvillimit me sukses të plotë, Konferencës së Parë Mbarëkombëtare të IIKSH, në Tiranë, në shtatorin e vitit të kaluar. Mbeti dorëshkrim edhe botimi i një libri nga punimet e asaj Konference, që ai pothuajse e kishte përfunduar. Pra, si gjithnjë, atë e thërriste ndjenja e fortë kombëtare shqiptare; dëshiroi, shpresoi e punoi që një ditë të njësohen programet e tekstet e shkollave, në të gjitha trojet shqiptare e në diasporë. Me sytë e shpirtit, ai është gjithnjë në traditat tona atdhetare.
Në këtë ditë hidhërimi, të ndarjes përgjithnjë nga jeta të Dr. Ibrahim Gashit, atdhetarit të mirë, arsimtarit të aftë, diplomatit, studiuesit dhe veprimtarit të palodhur për çështjen kombëtare shqiptare, u shprehim ngushëllimet më të thella bashkëshortes, fëmijëve e të afërmve dhe gjithë familjarëve. I paharruar qoftë kujtimi i tij!
Tiranë, 9 maj 2012

[Nosh]

[Attachment(s) (http://bl167w.blu167.mail.live.com/mail/#TopText) from shkelzen gashi included below] Ky publikim synon me vu nën objektiv qasjen ndaj zhvillimeve të Kosovës në harkun gati njëshekullor (1912-2000) nëpër tekstet mësimore për shkolla fillore e të mesme të Kosovës, Shqipërisë e Sërbisë. Tekstet e Kosovës janë botime të shpisë botuese Libri Shkollor, ato të Shqipërisë botime të shpisë botuese Albas,kurseato të Sërbisë të Zavod za udžbenike.

Tekstet e lëndës së historisë të të trija vendeve, të miratuara nga ministritë përkatëse të arsimit, shërbyen si burim themelor i këtij raporti. U krahasuan përshkrimet e bëra në këto historiografi duke i nxjerrë ngjashmëritë dhe dallimet mes tyre. Autorë ndërkombëtarë, si Noel Malcolm, Stephen Schwartz, Tim Judah, Howard Clark, Leon Trocki e të tjerë që trajtojnë zhvillimet dhe ngjarjet në Kosovë brenda këtij harku kohor, janë vënë po ashtu përballë me argumentet e tyre përkatëse.

Raporti trajton disa prej periudhave më të rëndësishme të historisë së shekullit të fundit të Kosovës duke i vënë në pah shpërputhjet mes historiografive në fjalë, por edhe falsifikimet përkatëse të cilësdo palë. Në mënyrë të tërthortë raporti nxjerr në pah edhe se çfarë marrëdhëniesh ndërfqinjësore po u sugjerojnë nëpërmjet këtyre teksteve, qeveritë e këtyre vendeve, brezave që po i arsimojnë.

Projekti synon të shpalosë, në mënyrë sa më të qartë dhe të faktografuar, atë që është baza e pretendimeve shpesh kundërshtuese ndërmjet dy popujve që përplasen në Kosovë. Prandaj, studimi ka dalë në gjuhët shqip, serbisht e anglisht. Projekti u dedikohet hartuesve të teksteve shkollore të historisë nga Kosova, Shqipëria e Serbia; përfaqësuesve të ministrive përkatëse të arsimit, të cilët japin lejet për botimin e tyre, por edhe politikëbërësve dhe vetë mësimdhënësve të historisë nëpër shkollat fillore e të mesme. Ai është po ashtu në dispozicion të gjithkujt që mund të ketë interes në temat e trajtuara.

P.S.

Raporti mund te gjendet ne KEC (Kosova Education Centre):


Kontakti:
Adresa: Kompleksi i Shkollës "Mileniumi i Tretë"
rr. "Isa Kastrati", p.n. 10000 Prishtinë, Kosovë
Tel: +381 38 244 257, 258 203; Fax: +381 38 244 257 ext. 109
E-mail: office@kec-ks.org (office@kec-ks.org)





__._,_.___
Attachment(s) from shkelzen gashi
3 of 3 Photo(s)


http://xa.yimg.com/kq/groups/21813271/tn/685875199 (http://groups.yahoo.com/group/LKAB_cameri-arvaniti/attachments/folder/2060629175/item/685875199/view)

Kosova 1912-2000 ballina_anglisht.jpg (http://groups.yahoo.com/group/LKAB_cameri-arvaniti/attachments/folder/2060629175/item/685875199/view)

http://xa.yimg.com/kq/groups/21813271/tn/1206652748 (http://groups.yahoo.com/group/LKAB_cameri-arvaniti/attachments/folder/2060629175/item/1206652748/view)

Kosova 1912-2000 ballina_serbisht.jpg (http://groups.yahoo.com/group/LKAB_cameri-arvaniti/attachments/folder/2060629175/item/1206652748/view)

http://xa.yimg.com/kq/groups/21813271/tn/1887178557 (http://groups.yahoo.com/group/LKAB_cameri-arvaniti/attachments/folder/2060629175/item/1887178557/view)
Kosova (http://groups.yahoo.com/group/LKAB_cameri-arvaniti/attachments/folder/2060629175/item/1887178557/view)

[Nosh]

Si është dënuar dy herë poeti Faslli Haliti, njëherë në regjimin komunist njëherë në demokraci
ERA QË ZBULOI KOBUREN
Dielli i Partisë ndriçon dhe rrëkerat e tiranisë vazhdojnë

36 vjet më parë, mё 16 dhjetor 1972, u botua në gazetën «Zëri i Rinisë” poema “Dielli dhe rrëkerat” e poetit Faslli Haliti, për të cilën autori u dënua nga diktatura me 10 vjet punë të detyruar: 4 vjet në kooperativё bujqësore dhe 6 vjet në Komunale, duke iu hequr njëkohësisht edhe e drejta e botimit. Po japim pёr botim “kritikёn e gjimnazistёve” tё Lushnjёs, botuar mё 25 janar 1973, nё gazetën “Shkёndija”, organ i KP tё rrethit; një shkrim të U. Malit, botuar në vitin 1974, në revistën tremujore “Koha e jonë” që dilte në Paris, si edhe disa vlerësime kundër e pro tё disa shkrimtarёve dhe kritikёve, pёr poemën “Dielli dhe rrëkerat si dhe pёr poemat e botuara vitet e fundit nga poetit Faslli Haliti, pёr tё treguar vazhdimёsinё e inkonformizmit tё krijimtarisё sё poeti qё s’ka “ zёnё ende mend”. Pёr efekt vendi, poemën “Dielli dhe rrëkerat, nuk po e botojmë, por kush ёshtё i interesuar, mund ta gjejё atё tё botuar nё librat poetikё: S’di tё hesht, Kaq, Kujt t’i beso.j... Poeti i Fatbardh Rustemi: Njё nga poetёt e rinj që mbrojti me guxim, me argumente e profesionalizëm në ato vite poemën «Dielli dhe rrëkerat» dhe që i shkroi letër Enver Hoxhës se dënimi i poetit Faslli Haliti nga Komiteti i Partisë, Lushnjё, posaçërisht nga Sekretari i Parë, Rrapi Gjermeni, jo vetëm ishte krejtësisht i padrejtë, por dhe kriminal, edhe sot pas 36 vitesh nga botimi i poemës, Fatbardh Rustemi, shkrimtar i njohur tashmё, autor dramash, komedish, romanesh e publicist, shprehet me bindje të palëkundur pёr poemën, si atёherё nё rini, se: Poema “Dielli dhe rrëkerat shprehte një pakënaqësi të kudondodhur, por e artikuluar poetikisht në këtë poemë, ajo mori deri përmasat e një proteste. Kjo bëri që nomenklatura të tregohej shumë e ndjeshme ndaj saj duke i bërë një akuzë tepër të rëndë për kohën duke u shprehur hapur se në poemë bëhej thirrje që të goditej Pushteti Popullor me gurë, po të mungonin armët. Pra, kemi të bëjmë me një dëshmi të rrallë, ku publikisht, denoncohet rreziku serioz që i vinte shtetit prej letërsisë. Dhe si hakmarrje ndaj saj Pushteti me levat e « e veta, bëri gjithçka për të zbutur poetin deri në atë farë feje sa të priste ndonjë elozh të radhës prej tij, por misioni i poemës u krye për derisa ajo u bë shprehëse e një pakënaqësie që në jetën e përditshme mërmëritej prej kohësh. E parë nga e tanishmja, pavarësisht për zgjyrën e terminologjisë, në thelb, poema dëshmon një guxim të lartë qytetar që kërkon një vlerësim të merituar. Ia vlen të kujtohet që kjo frymë proteste nuk ishte vetëm te poema Dielli dhe rrëkerat, por ajo u parapri dhe u shoqërua me një sërë poezish si Njeriu me kobure, Djali i sekretarit, Çifligu, Unë dhe burokracia, Trembje, Zhurma, Dobësi, Thyrje, Edipi etj..., të cilat dëshmonin, për një predispozitë, bindje të autorit dhe jo një shkarjen të rastit të tij. Studiuesi dhe publicisti Mёrgim Korça: Poema, «Ku, ku» duhet botuar në mijëra faqe vëllimesh ! Me se tjetër e shoqëruar ? Me asgjë ! Vetëm ata vargje ... të përsëritur pa pushuar që frekuenca e tyre duke u rritur e zmadhuar në progresion gjeometrik ta shurdhojë njerëzinë e çmendur ! (Gazeta Drita, 20 korrik 2008) Shkrimtari Roland Gjoza: Po ajo qyqekama ( Ku ku ), për atë që po ndodh sot atje, për ata horra që na nxinë faqen, një poemë që më tronditi fund e majë, ajo sikur është shkruar me alfabetin e zi të ulurimës. Sa kohë duhet ende për të ndierë njëfarë normaliteti e për të mos thënë më se paskemi qenë të mallkuar?
( Gazeta Agon, 12 shtator 2008) Shkrimtari, Kujtim Dashi: Poema Dielli dhe rrёkerat ishte njё kulm i prirjes tepёr spiktatёse tё poetit F. Haliti, pёr tё stigmatizuar padrejtёsitё e shoqёrisё shqiptare tё kohёs qё kishin zёnё tё mahiseshin. Si e tillё ajo ёshtё pararendëse e poemës Pashallarёt e kuq tё Kadaresё e cila u jetesua si jehone e guximit dhe kurajës sё poetit tё madh sesa si poemё, si njё vepёr arti e pabotuar, ndёrsa Delli dhe rrёkerat u botua me mijёra kopje, u kopjua me dorё dhe shkoi te lexuesi i cili e mirëpriti dhe autori pёsoi atё qё tashmё dihet: persejkucionin.Pra, nga njera anё Faslli Haliti, nisi kalvarin, por nga ana tjetёr , ai fitoi mё shumё simpatizantё, adhurues, talente tё reja, ndjekёs tё antikonformizmit demokratik tё poezisё sё tij, plot kumte e mesazhe; fitoi miq tё shumtё, kudo nё Shqipёri e mё gjёrё, siç ёshtё rasti i U.Mali nё Francё, qё shkroi nё 1974, pёr poemën Dielli dhe rrёkerat dhe nё mbrojtje tё auotorit tё saj si dhe pёr poezitë Djali i sekretarit, Çifliku dhe i botoi ato nё revistën Koha e jonё, nё Paris; siç ёshtё rasti tjetёr i Erenest Koliqit qё botoi poezinë Njeriu me kobure nё revistën Shejzat 1. ''DIELLI, DHE NJË POEMË QË SPEKULLON ME TE''
-Shënime kritike nga dhjetë gjimnazistë - gazeta ''Shkëndija'' 25 janar 1973 :

Nuk na e priste mendja se Faslli Haliti do të shkruante një poemë të tillë si “Dielli dhe rrëkerat”. Ajo është frut i një çoroditje politike e ideologjike dhe na jep një pasqyrë në themel të shtrembër të realitetit tonë, të natyrës së pushtetit popullor dhe të marrëdhënieve të partisë me popullin. Ky karakter i shtrembër ideologjikisht nis që me vargjet e para të poemës, në të cilat thuhet:
“Ndërsa çatia e atdheut tim është e kaltër, optimiste.
Çatia e shtëpisë time është qaramane”.
Ç’kuptim kanë këto vargje? A nuk është “çatia e atdheut” vetë çatia e popullit? Dhe, po ta zhveshim mendimin prej figurës, a nuk ndërtohet socializmi në Shqipëri nga populli e për popullin, a nuk është qielli ynë “i kaltër dhe optimist” për të gjithë ata që luftojnë e punojnë me popullin e për popullin? Vështrimi i F. Halitit në këtë poemë është errësuar dhe kërkon (bile jep edhe “urdhër”) që edhe në të tjerët të shikojmë një tabllo të errët dhe t’i bëheshin shokë në pikëpamjet që ai shpreh në këtë poemë. Ai mendon se nga tavani (i kujt: i vetë poetit apo nga tavani i popullit?) “lot gjerbësh rrjedhin vu, vu… nat’ e ditë, rrjedhin me të madhe”. Sipas poemës të gjithë qenkan keq dhe njerëzit e pushtetit flekan gjumë të rehatshëm, iu mbyllkan dyert e zyrave punëtorëve, shtrëngokan buzët, strehokan “soj e sorollopin” e tyre dhe paskan degjeneruar deri në atë shkallë sa për “një cigare filtër, një rekomandim” u venë përpara të njohurve “një apartament”. Nga e gjithë poema del se pushteti ynë qënka burokratizuar deri sa nuk mban më, se askush nuk i qan hallet e popullit, se punëtorët duhet ta rregullojnë vetë strehën e tyre dhe në poemë u jepet “urdhër” atyre që t’u thyejnë “dhëmballët burokracisë” dhe po u munguan gurët të shkulin dhëmbët e nëpunsave. Si t’i marrim të gjitha këto, si vargje figurash të bujëshme, apo si pikëpamje të gabuara për realitetin tonë revolucionar? Jo, ato nuk tingëllojnë aspak drejtë në luftën kundër burokratizmit, flamurin e sëcilës e mban kurdoherë partia, por gumëzhijnë për anarshi dhe rebelizëm.
Që të kthehemi prap tek figurat artistike, në poemë si përfaqësues të vetëm të pushtetit dalin shoku Koli dhe shoku Lili, të cilët sikurse “uni i poetit” nuk mund të mos jenë përgjithësime artistike dhe këto përgjithësime janë negative. Në poemë, për realitetin konkret për të cilin flitet, autori nuk na jep asnjë të drejtë të mendojmë se ata janë “tipa të rastit” dhe as përjashtime nga gjëndja e përgjithëshme, prandaj edhe mendon, se “shkretëtira e kontradiktës” nuk mund të zgjidhet as me shokun Lili, as me shokun Koli. Pa shihni se ç’rrugë propozohet?! Duke u nisur prej aksioneve revolucionare për ndërtimin e banesave me kontribut vullnetar, autori i poemës, duke injoruar të vërtetën, mendon këtu se asgjë nuk është bërë përpunëtorët, se atyre u është përvetësuar djersa. A nuk është shpifje me qitje të largët kjo? A nuk kalohet prej luftës kundër burokratizmit nga pozitat e partisë në pozitat e kundërvënies ndaj pushtetit popullor? Fundi i poemës tingëllon pikërisht kështu.
Madhështia dhe forca e partisë sonë është se ajo ka farkëtuar njëunitet të çeliktë me popullin. Në Shqipëri nuk ekziston një parti që rri e numuron gjerbat, që trishtohet në mënyrë sentimentale për hallet e njerëzve dhe që rri pa gjumë prej “melodisë diletante të pikave, po një parti luftëtare që udhëheq popullin në revolucion dhe është kurdoherë në veprim për të mirën e masave punon jëse. Çdo gjë tek ne është vepër e partisë, e shokut Enver dhe e gjithë popullit. Partia realizon çdo ditë dhe kudo demokracinë socialiste dhe drejtësinë për popullin, duke qëndruar pranë tij, duke qarë hallet me të, duke e bërë atë të ndërgjegjshëm. Përballë kësaj të vërtete të madhe autori ka mbyllur sytë dhe ka krijuar në poemë një përfytyrim subjektivist krejt të dyshimtë mbi marrëdhëniet parti-popull-pushtet, duke u orvatur të krijojë të çara për të futur kontrabandë pikpamje anarshiste mikroborgjeze. Sipas poemës askush nuk bën gjë, kështu që i mbetet “unit të poetit” të japë “urdhërin”: “Thyejani dhëmbët burokracisë!” Ky është një shtrembërim flagrant i së vërtetës, që e ka burimin në mentalitetin e vjetër e tërë të çara të autorit, që ose shitet shumë “naiv” në politikë, ose është prej atyre që shfrytëzon situatat revolucionare për të nxjerrë në shesh kundërshtimet e tij prej mikroborgjezi. Pra, ndërsa “fle shoku Lili… fle shoku Koli”… në këtë situatë (autori është kontradiktor, në gjithë këtë konfuzion ideologjik, poema nuk di cilës shpifje t’i hapë portën më parë) shoku Lili dhe shoku Koli prashitin si të duan dhe “qindra këkesat” e punëtorëve “thyejnë kokat” se “nuk hyjnë dot” në zyrat e tyre.
A është kjo e vërteta e jetës sonë socialiste? A mund të shkruhet kështu për partinë dhe klasën tonë punëtore? A kemi nevojë ne për një poezi që të na gënjejë me lajka për partinë, që të shikojmë me dyshim realitetin dhe të na bëjë thirrje të ngrihemi kundër tij? Jo, për një poezi të tillë nuk kemi nevojë. Ne e hedhim poshtë atë me përbuzje dhe jemi të bindur se vjersha të kësaj natyre, të servirura me çfardo dredhirash e marifetesh stilistike, kurrë nuk do të mund të spekullojnë dhe ta errësojnë diellin e jetës sonë.
Poema “Dielli dhe rrëkerat” botuar në gazetën “Zëri i Rinisë” të datës 16 dhjetor 1972, na kujtoi se ky konfuzion ideologjik ka pasë nxjerrë kokë edhe në krijime të mëparshme të F. Halitit, me të cilat ne nuk kemi qënë dakord. Mjaft vjersha të tij ideologjikisht të gabuara apo gjysëm formalisteqë lexonin nëpër faqet e organeve letrare (duke u çuditur si botoheshin) ne na revoltonin. Prandaj për këtë poemën e fundit, është kjo arësyeja që menduam se do të gabonim sikur të heshtnim më gjatë.
Sa për mendimin që është hedhur se F. Haliti në poezitë e tij shquhet për prirjen që shkrin në një të vetme personalen me shoqëroren, do të mjaftonte dhe një ballafaqim fare i shpejtë i egocentrizmit dominues në krijimtarinë e tij me faktet nga çështjet e tij personale, për të hedhur poshtë këtë “prirjen e shkrirjes”. Përkundrazi, ai, me personalen i kundërvihet shoqërores dhe pikërisht këndej fillon çoroditja, duke i vënë së përgjithshmes revolucionare vulën e personales mikroborgjeze. Për këtë le të marrim rastin e poemës qëpo diskutojmë.
Ne të gjithë e dijmë që F. Haliti ka trashëguar prej paraardhësve të tij një shtëpi të vjetër të madhe në qendër të Lushnjës, të cilën deri para pak kohe dhe për disa vjet rrjesht nuk ka dashur ta këmbeje me apartament modern. Siç tregojnë faktet, këtë nuk e ka bërë “për sentimentalizëm”. Se “as babai, as mamaja nuk ishin sentimentalë”, po për t’ia shitur pushtetit popullor me pare “mallin e trashëguar” Ai pengoi për dy vjet e sa rrjesht ngritjen e një pallati të ri në vënd të karakatinës së tij përballë kinoteatrit që po përfundon në qendër të qytetit. Nuk u tund e nuk pranoi asnjë lloj strehimi për derisa futi në xhep shumën e parave me të cilën u vlerësua shtëpia e tij. Jo vetëm kaq, por kundërshtimet e tij arritën deri aty sa të pretendonte t’i jepej një vilë më vehte. Më në fund mezi pranoi të marrë një apartament. Prandaj nëqoftëse pikënisja personale e poemës është kjo histori prej xhambazësh, atëhere ne do të thoshnim se jo vetëm që nuk ka asgjë nga “shkrirja e personales me shoqëroren”, por këtu shtrembërohet e vërteta, dhe autori bën gabim kur e vë vehten në një radhë me traktoristin “që zbukuron fushat me traktorin e tij”, me elektriçistin “që elektrifikoi disa fshatra”, dhe me muratorin që “ka zbukuruar qytetin me pallate”, se punëtorët as mendojnë as veprojnë si F. Haliti dhe, qoftë edhe si personazhe, u vjen turp të vihen në shërbim të egoizmit mikroborgjez, që shprehet në poemën “Dielli dhe rrëkerat” duke e analizuar atë qoftë në planin e karakterit përgjithësues të figurës artistike dhe të “unit të poetit”, qoftë nëplanin e thjeshtë personales.
Pa u çliruar sa s’është vonë nga individualizmi mikroborgjez F. Haliti nuk mund të na japë poezi të shëndosha të realizmit socialist, por përkundrazi ashtu siç vihet re nga ecuria e krijimtarisë së tij, ai ka rrezik të thellohet në çoroditjen ideologjike dhe atëhere do të jetë tepër vonë.

[Nosh]

Publikohen filmimet më të hershme shqiptare
http://www.botasot.info/mesme/arkivi_filmit.jpg
Ato i përkasin kryeqendrës së veriut Shkodrës dhe bëjnë fjalë për rrethimin e saj
Filmimet më të vjetra që disponon Arkivi i Filmit i përkasin kryeqëndrës së veriut, Shkodrës e pikërisht ato janë të vitit 1911. Këto filmime publikohen për herë të parë nga abc neës. Drejtorja e arkivit te filmit Elvira Diamanti na bën me dije se bëhet fjalë për 12 minuta filmime nga rrethimi i Shkodrës te vitit 1911. Ky është edhe xhirimi më i hershëm që ndodhet në arkivë dhe që është dhuruar nga arkivi i Malit të Zi zotit Artan Minarolli.
“Shkatërrimet e shkaktuara nga lufta në fshatrat pranë Shkodrës dhe vuajtja e njerëzve shpërngulja pasqyrohen ne këtë material filmik këtë na e bën me dije ekskluzivisht për abc neës drejtorja e arkivit te filmit Elvira Diamanti.
Në një kolazh me xhirime të vjetra që do të pasqyrohet në kuadër të 100 vjetorit të pavarësisë dhe 65 vjetorit te arkivit , mjaft pikant janë edhe një material që dëshmonë për turizmin malorë dhe që bëhen publike për herë të parë.
Diamanti thotë se ne nuk do ndalim së pasuruari arkivit me materiale filmike që disponohen nga arkivat e huaja

Bota Sot

[Nosh]

21-vjeçarja shqiptare në faqet e revistës prestigjioze, Vogue
http://www.botasot.info/mesme/Okiana_Mikeli.jpg


Piktore e talentuar dhe stiliste në ekspansion, Okiana Mikeli është botuar në faqet e Vogue Italia, të muajit maj, si fituese e stampës më të mirë për firmën Alcantara. Gara u organizua nga Alcantara, që është edhe emri i një prej tekstileve më të preferuara dhe që përdoret nga markat më të njohura të modës italiane dhe revistës Vogue, për projektin e zbulimit të talenteve të reja në fushwn e modws “Who is on the next”.
Stampa do të publikohet në librin e mostrave të Alcantara dhe me të do të prodhohet një tekstil i veçantë që do të përdoret nga stilistë të ndryshëm për sfilatën e manifestimit
AltaRoma - AltaModa që do të zhvillohet në muajin korrik në kryeqytetin italian.
Në tekstin e botuar në gazetën, Vogue, shkruhet:
“Okiana Mikeli, fituesja më e re e projektit, 21 vjeç ka lindur në Tiranë, Shqipëri, por jeton në Romë dhe studjon për stiliste në Akademia Altieri. Është entuziaste për këtë projekt që e konsideron një mundësi unike për të bërë të njohur punën e saj krijuese.
Okiana Mikeli shprehet për Vogue, se, “ për të realizuar stampën time u frymwzova nga fluturat dhe dekoracionet azteke/prekolumbiane. Kam shkrirë në një figurë natyralizmin dhe vizatimet gjeometrike të aztekeve, duke i vendosur njëra mbi tjetrën në një konstruksion simetrik në gjithë modulin. Harmoni dhe tension drejt pavdekësisë.
Moda,- shprehet Mikeli, “është një konceptim personal estetik që arrin shprehjen e saj më të lartë në krijmin artistik. Nuk është e rastit që unë jam edhe piktore.“
Ndërkohë, në muajin mars të këtij viti, Okiana Mikeli, ishte e përzgjedhur me portretin “Ofelia“ në projeksionin e madh në vitrinat e “Printemps“ në Paris, me vepra të zgjedhura nga fotografi i mirënjohur anglez, Nick Knight për firmën, Paco Rabanne.
Okiana është edhe një piktore e talentuar me një pjesëmarrje të gjerë në galeritë e qytetit të përjetshëm, por edhe në mbarë Italinë dhe në vende të tjera të botës. Është fituesja e disa çmimeve të kritikës në Romë, Gjenovë, Piaçence, Firence, si dhe në Bratislavë dhe Bruksel. Veprat e saj janë të botuara dhe në periodikët dhe anuaret e pikturës italiane.

Bota Sot

[Nosh]

“Portrete psikologjike” ekspozitë në galerinë “FAP” (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=167726)Konkursi i pikturës për studentët e vitit të parë
http://www.botasot.info/mesme/piktora.jpg
“Portrete psikologjike” kështu titullohej ekspozita e studenteve të vitit të parë të “atelierit 2012” çelur në galerinë “FAP” të Akademisë së arteve. Në këtë ekspozitë u prezantuan 170 punime. Juria ka shpallur dhe tre fitues. Në vend të parë u rendit Floriana Marku, për pikturë, të dytin Mirjana Meçaj me instalacion dhe të tretin Hajredin Manuka në skulptur. Punimet do të ekspozohen për publikun deri më 20 maj.

Bota Sot

[Nosh]

Kanë: Festivali i filmit fillon me kundërthënie gjinorehttp://www.botasot.info/mesme/festivali-kanes.jpg

Festivali më i madh i filmit në botë, ai i Kanës, fillon sot për të 65 herë me radhë.
Mijëra punonjës filmi, aktorë, gazetarë e të tjerë janë tubuar në rivierën franceze për 12 ditë sa do të zgjasë shfaqja e filmave në këtë festival.
Në konkurrencë për çmimin kryesor, Palma e Artë, gjenden 22 filma, por asnjëri nga filmat e selektuar nuk është realizuar nga regjisoret e njohura femra.
Në këtë kuadër, një gryp i regjisoreve e ka shkruar një letër të hapur në të përditshmen franceze, Lë Mond, duke e kritikuar mungesën e femrave në garë dhe duke i akuzuar organiozatorët për anim kah meshkujt.
Festivali hapet sonte me shfaqjen e filmit “Moonrise Kingdom”, një komedi e regjisorit amerikan Ues Anderson.
Juria e festivalti këtë vit udhëhiqet nga regjisori italian, Nani Moreti, që njëherësh është edhe fitues i Palmës së Artë.
Bota Sot

[Nosh]

“Henri VI” shqiptar, prerje pjesësh dhe devijime Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) e Mërkurë, Maj 16th, 2012

http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/henri-vi-200x300.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/henri-vi.jpg)Indrit Çobani dhe Ermira Hysa në Henri VI


Teatri Kombëtar në Festivalin Botëror të Shekspirit.
“Të tjerë kanë gjetur mënyra për të kapërcyer moskuptimin, ky prodhim s’e bëri”
Dhe në fund triologjia ballkanike. Tashmë është bërë e zakonshme që në produksionet e Globe-it çdo pjesë të luhet nga kompani të ndryshme. Dhe në vend që të kalosh nga njëra pjesë në tjetrën me bagazhin e duhur të njohurive mbi karakteret, të duhet të zhytesh sërish në errësirë, pasi të duhet të identifikosh kush është kush dhe të përshtatemi me ndryshimet e tyre në paraqitje. Kështu Henri i fortë i pjesës së parë bëhet i dobët dhe Jorku i ri e i fuqishëm kthehet në një burrë të vjetër dhe turmëkënaqësi Gloçester tashmë ishte një njeri i fiksuar pas punës.
Ka mendime pro dhe kundër për prodhimet në gjuhë të huaja. Përfitimet, që programet e Globe tentojnë me zjarr të promovojnë, janë mungesa e pritshmërive dhe tradita që lejojnë për interpretime të reja të linjave të njohura. Në këtë prodhim shqiptar të “Henry VI”, Pjesa II, skena vendimtare si vdekja e Beaufort janë prerë nga një kompani e patrembur nga fama e momenteve të tilla. Por, pengesa më e madhe e prodhimeve në gjuhë të huaja, elefanti në dhomë, është moskuptimi. Prodhime të tjera kanë gjetur mënyra të mrekullueshme për ta kapërcyer këtë, fatkeqësisht ky prodhim nuk e bëri. Unë nuk kam asnjë dyshim që pjesa do të kishte qenë shumë më e mirë po të ishte interpretuar në gjuhën angleze, por shpesh, ndërsa personazhet qëndronin në mënyrë statike, duke interpretuar rreshtat e tyre, kuptova se përpjekja e publikut për të ndjekur atë që po ndodhte, do të dështonte.
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/Henry-VI-part-two-.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/Henry-VI-part-two-.jpg)Bujar Asqeriu në rolin e Xhek Keidit (Jack Cade) në pjesën “Henri VI”

Në tri raste vijueshmëria e pjesës u shënjua nga momente surreale: pjesa filloi me katër aktorë që garonin rreth skenës me motorë, teksa mbanin mbi kokë kurora prej letre. Para skenës kur zbulohet vdekja e Gloucesterit, katër valltarë vërtisin një shtrat rreth skenës dhe në mbyllje të shfaqjes, kur gungaçi Richard lë skenën duke vendosur një kurorë prej letre mbi fron, stoli lëviz përpara, ndërsa një klarinetë luan një melodi nga galeria. Këto momente nuk ishin integruar në veprimin kryesor, por ishin interlude para ose pas skenave, dhe ato as mpikseshin me pjesën tjetër, as ishin të rëndësishme në shpjegimin e lëvizjeve të tyre. Imagjinata pas këtyre interludeve binte në kontrast me qasjen e përmbajtur në pjesën tjetër të shfaqjes: në tërësi ky ishte një prodhim i pabalancuar. Shumë shpesh e kam kapur vëmendjen time të shpërndarë, për shkak të bllokimeve statike, të cilat pengonin bartjen e kuptimit (thënia e preferuar që dëgjova pas shfaqjes, ishte ajo e një grupi djelmoshash që e krahasuan këtë prodhim me Maori Troilus and Cressida: Problemi është se në Europë ne të gjithë jemi mendimtarë. Ne nuk jemi të fizikshëm mjaftueshëm).
S’është për t’u habitur atëherë, që një nga momentet kur shfaqja lartësohej ishte gjatë trazirave të Kejdit (Jack Cade) ( Bujar Asqeriu). Adresimi direkt ndaj turmave, tallja e trashë e turmave prej tij në Bakingam, komunikuan mirë pa pasur nevojë të kuptohej se çfarë thuhej. Ndjekësit e Kejdit ishin një bandë fundërrinash të verbër, të çalë dhe budallenj. Komedia e ndërtuar rreth një vajze të verbër, që dëshpërimisht përpiqej për t’u bashkuar me turmën, ndërsa ata as që e kishin mendjen tek ajo, ishte e pakëndshme; nuk ishte e qartë nëse ne duhej të qeshnim me të apo për të, nëse kjo ishte pra për të qeshur, apo thjesht tallje me një njeri me aftësi të kufizuara. I çuditshëm gjithashtu ishte vendimi i regjisorit për të prerë skenat ndërprerëse të fisnikërisë dhe të paraqesë të gjitha skenat e Kejdit në vazhdimësi, duke bërë që i gjithë episodi të ndihej si një largim nga linja kryesore, sikur ne të kishim ndërruar kanalet pa e kuptuar. Duke qenë se skena e Kejdit filloi në gjysmën e dytë të prodhimit, rezultati ishte që kur Henri më në fund u kthye në skenë pas ca orësh mungesë, publiku filloi të ripërshtatej me dramën origjinale.
Momente të tjera të dallueshme të prodhimit për mua ishin skenat e butësisë. Zonja e mërguar Gloucester lë burrin e saj me dinjitet, duke zbritur po ashtu poshtë në mesin e turmave; Ndarja e Sufolkut dhe Margaretës (Ermira Hysaj)(skena ime e preferuar në tekst) u luajt në mënyrë prekëse. Sufolku (Dritan Boriçi) në veçanti ishte shumë më bindës si një dashnor i zhgënjyer, sesa kur luante arrogantin fisnik. Prerja e reagimit të Margaretës ndaj vdekjes së Sufolkut, gjatë mungesës prej devijimi të Kejdit, bëri të dukej si një mbretëreshë, që në kthimin e saj në skenë përcjell mbështetjen e vërtetë dhe shqetësimin për burrin e saj. Pasi i krisuri Kentishman kishte dalë në skenë, çifti mbretëror hyri, ndërsa Margareta ka mbështjellë krahët rreth Henrit, dhe në skenën e fundit të pjesës, që zakonisht është portretizuar si një urdhër arrogant dhe shtypës për Henrin për largim, u kthye në një përgjërim, ndaj të shoqit për të shpëtuar veten. Në atë moment, kur gjestet dhe toni ishin suprem, u kujtova për personazhet dhe fatet e tyre, por ishte tepër vonë për këtë prodhim. Ne pamë përpara për fatet e Mbretit dhe mbretëreshës, por përmbushja e udhëtimit të tyre duhej t’i lihet një kompanie tjetër për t’u përmbushur.

Pete Orford*
(*Ky shkrim është përfshirë në projektin “Year of Shakespeare” (Viti i Shekspirit) që ndjek Festivalin Botëror të Shekspirit, ngjarjen më të madhe të këtij lloji në botë.)

Komente deri në tallje për shfaqjen shqiptare në Londër
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/henri-poster-298x300.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/henri-poster.jpg)Posteri i shfaqjes shqiptare “Henri VI” nga Shekspiri

Një rast i artë i ra në dorë Teatrit Kombëtar, të merrnin pjesë në Festivalin Botëror të Shekspirit, ngjarja më e madhe për nder të tragjedianit e komediografit të famshëm anglez. Shqipërisë i ra shorti që të luante në një triologji bashkë me teatrin serb dhe atë maqedonas, me një traditë për t’u pasur zili në këtë fushë. Teatri Kombëtar pati pjesën e dytë të “Henri VI”, e cila në të vërtetë nuk shquhet si një nga pjesët më të mira të Shekspirit. Garimi me serbët dhe maqedonët nga njëra anë dhe vetë pjesa, nga ana tjetër, nuk ishin në favor të shqiptarëve. Por në mos të shkëlqenin, të paktën të paraqiteshin në një nivel të mirë. Menjëherë pas shfaqjes shqiptare në datat 12 dhe 13 maj, me regji të Adonis Filipit, nisën të shkruanin kritikët e blogjet të mbusheshin me komente të publikut të thjeshtë, studentëve e profesionistëve të fushës. Lavdërime për serbët e maqedonasit dhe komente deri në tallje me paraqitjen shqiptare, duke i krahasuar deri me Boratin e famshëm. Flitet për pjesë të rëndësishme të veprës, të cilat janë prerë guximshëm nga regjisori, duke krijuar gropa në të kuptuarit e veprës apo devijim nga linja kryesore, për skena të pahijshme për talljen e një vajze me aftësi të kufizuara, për një lojë të mekur, për asnjë lloj gjetjeje, që të mund të mbushte pengesën e moskuptimit të gjuhës, apo për interlude të panevojshme. Kjo kishte qenë pjesa shqiptare sipas komentuesve të huaj. Tanimë linqet e shkrimeve kanë filluar të qarkullojnë nëpër rrjetet sociale (facebook), apo të kalojnë nga një adresë e-maili në tjetrën. Por kjo nuk e pengoi trupën shqiptare që t’i shijonte maksimalisht ditët e qëndrimit në Londër, duke pirë birrë e duke kërcyer valle popullore në mes të rrugës. Sepse në të vërtetë, pjesëmarrja e shqiptarëve në Festivalin e Shekspirit duhet të kishte qenë një festë për teatrin shqiptar, por sipas përcjelljeve që i bënë këtij aktiviteti kritikët e huaj apo thjesht edhe publiku, që nuk është më pak i rëndësishëm, teatri shqiptar është paraqitur me një shfaqje “provinciale” dhe pa vizion.

Panorama ONLINE (http://www.panorama.com.al/)

[Nosh]

Home (http://www.panorama.com.al) » Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) » Shqipëria e arkivit nga 1911-2009

Shqipëria e arkivit nga 1911-2009 Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) e Mërkurë, Maj 16th, 2012 http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/dasmavite60-211x300.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/dasmavite60.jpg)Dasëm malësore në fillim të shekullit XX

Muzika në sfond të kujton filmat e Çaplinit. Edhe shpejtësia, me të cilën lëvizin figurat, po ashtu. Tingujt e pianos shoqërojnë këmbët që zhyten në baltë të ca fëmijëve të leckosur, burrave me rroba të pista dhe kopeve të bagëtive. Është Shkodra e vitit 1911, pamje të dhuruara nga Arkiva e Malit të Zi, që hapin një film-montazh prej 40 minutash, që u shfaq dje në 65-vjetorin e Arkivit Qendror Shtetëror të Filmit. Pas një ceremonie, e cila u pre në mes nga shkëputja e energjisë elektrike, fjalës përshëndetëse të drejtoreshës Elvira Diamanti, e cila nuk ngurroi të tregonte problemet e institucionit, fjalës së ministrit të Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, Aldo Bumçi dhe kujtimeve të regjisorit Pirro Milkani, të pranishmit ndoqën një material filmik që niste nga viti 1911 deri në vitin 2009, me futjen e Shqipërisë në NATO. “Nuk duam të bëjmë historianët, por të tregojmë se çfarë disponojmë”, thotë Diamanti, duke ua lënë fjalën pamjeve filmike, të cilat vijnë bruto, pa komente të shtuara, veç tingujve të pianos.
Shqipëria e baltës
Pamjet e Shkodrës së ‘11-s i ndjek ardhja e princ Vidit në vitin 1914. Princi i veshur me uniformë ushtarake, i shoqëruar nga zonja me kapele me pendë, përshëndetet me shoqëruesit e hipën në barkën që do ta zbresë në Portin e Durrësit. Më tej, pamje nga Shqipëria e viteve ’14-’20. Fshatarë me tirqe, fëmijë këmbëzbathur që u kërkojnë para kalimtarëve, çingie që dredhin belin, qerre me buaj, burra këmbëkryq e tek-tuk ndonjë qejfli kamere që rri-rri, e nxjerr kokën para objektivit. Interesante pamjet nga vizita e Mbretit Zog në Shkodër. Makina e Mretit paraprihet nga kalorës dhe “eskorta” e biçikletave, të cilat i ngasin ca burra të veshur me kostume popullore. Gati shokuese janë pamjet e viteve ’27-’37, të cilat fokusohen tek ritet. Dasma është tronditëse. Nusja nxirret e mbuluar dhe mbahet nga dy krahët si të ishte peng. E tërheqin të mos bjerë nga shkallët dhe pastaj hipet mbi një mushkë, ku qëndron jo vetëm e mbuluar, por edhe shtrirë mbi kafshë. Pas vjen paja e nuses. Kur mbërrin tek shtëpia e dhëndrit, gratë përpiqen të fusin kokën nën duvak e të shohin nusen. Dhe kur e zbulojnë, nusja i ka sytë e mbyllur. Periudha e Zogut paraqitet me pamje më optimiste. Kryeqyteti ka nisur të ndërtohet, festa, parada, princesha, dasma e Mbretit e pasuar menjëherë nga pushtimi italian, zbarkimi i tankeve, ushtarëve me biçikleta. Në vitin 1943 zbarkojnë trupat gjermanë, në 1944 ata angleze dhe pastaj çlirimi i Shqipërisë.
Diktatura
Periudha pas çlirimit vjen me dy anët e medaljes. Nga njëra anë ndërtimi i vendit, ngritja e hekurudhave, urave, aksionet vullnetare dhe nga ana tjetër terrori komunist, i cili vjen përmes pamjeve nga gjyqet famëkeqe të “spiunëve”, “diversantëve” dhe “bashkëpunëtorëve” të imperialistëve anglezë. Ekzekutime në “Emër të popullit”. Nuk mund të mungojë miqësia me rusët, vizita e Hrushovit që kërcen valle popullore dhe Enver Hoxha i krekosur dhe prej buzëqeshjes i rrëzëllen dhëmbi i florinjtë. Pastaj dashuria me kinezët, dollitë me krahë të kryqëzuar me udhëheqësit kinezë dhe kërcimet tradicionale kineze, ku përfshihet edhe Mehmet Shehu, Hysni Kapo, Manush Myftiu. Në vitin 1967 nis “revolucioni ideologjik”. Njerëz të ekzaltuar, që u vënë kazmën kishave, xhamive e tyrbeve. Fëmijë fare të vegjël këndojnë “Moj partia jonë trime dhe moj/ ç’i bëre armiqtë thërrime dhe moj”. Ushtrime gjimnastikore, zbore…. Në 1985 vdes Enver Hoxha. Fundi i viteve ’80 i ka zhytur shqiptarët në një krizë urie. Nga njëra anë, radhë të gjata para dyqaneve, nga ana tjetër Piramida e udhëheqësit të vdekur, bunkerët dhe Blloku i ruajtur me ushtarë.
Pas viteve ‘90
Dhjetëvjeçari i ri do të pagëzohej nga eksodi drejt vendit matanë. Njerëz me fëmijë në krah që rendin të kapin trenin, të tjerë që përpiqen të hipin në anije prej litarëve. Pamje rrëqethëse, që të merr të qarët. Më tej ardhja e demokracisë, protestat e studentëve, rënia e bustit, të cilat janë kaluar shumë shpejt, për të mos i dhënë shumë ngjyra politike. Në vitin 1993, tokën shqiptare e bekon vetë Papa Gjon Pali II dhe Nënë Tereza. Në vitin 1999, shqiptarët do përballeshin me një tjetër krizë, atë kosovare. Montazhi filmik mbyllet me një pamje optimiste. Shqipëria bëhet anëtare e NATO-s më 4 prill 2009.

Panorama ONLINE (http://www.panorama.com.al/)

[Nosh]

"Kosova si çështje evropiane” promovohet në Prishtinëhttp://www.botasot.info/img/0,,15847976_401,00.jpg

Gazetarja e Deutsche Welles, Mimoza Cika-Kelmendi, promovoi në Prishtinë, librin e saj "Kosova si çështje evropiane". Libri ndjek hap pas hapi agjendën e Brukselit për Prishtinën.

http://www.botasot.info/reklama/0,,15957350_402,00.jpg
Gazetarja e Deutsche Welles, Mimoza Cika-Kelmendi, promovoi në Prishtinë, librin e saj "Kosova si çështje evropiane". Libri ndjek hap pas hapi agjendën e Brukselit për Prishtinën.
Me librin e saj autorja u kushton tërësisht vëmendje raporteve të shtetit të ri të Kosovës dhe aspiratës së popullit të saj, për të qenë pjesë e Evropës së bashkuar. Në libër shtjellohet në mënyrë publicistike dhe analitike rruga e gjatë që BE-ja ka bërë për Kosovën qysh nga lufta në vitin 1999 deri në ditët e sotme. Autorja fokusohet në sfidat dhe vështirësitë e ndërtimit të një paqeje të qëndrueshme, integrimin evropian të Kosovës, duke analizuar veçmas faktorët pengues, marrëdhëniet ndëretnike dhe situatat në veriun e Kosovës.
Libri ndjek hap pas hapi agjendën e Brukselit për Prishtinën, pasqyrimin e kësaj rruge dhe reflektimet e politikës kosovare për të përmbushur parimet dhe standardet evropiane duke parashtruar avantazhet dhe problemet e shtetit më të ri ballkanik për t'u bërë pjesë e BE-së. Libri u promovua në prani të studentëve të Universitetit të Prishtinës. Në fjalën e saj para auditorit autorja Mimoza Cika-Kelemendi u ndal veçanërisht në rolin e BE-se për intergimin evropian te Kosovës si dhe në rolin e posaçëm të Gjermanisë.
"Përvoja e gjatë në Deutsche Welle më ka dhënë mundësinë që të ndjek hap pas hapi zhvillimet mes Brukselit dhe Prishtinës në të gjitha aspektet, sidomos në periudhën katërvjeçare të shtetit të ri ballkanik. Sfidat me të cilat përballet Kosova janë të shumta. Por do të veçoja se pa respektimin e rendit dhe të ligjit, pa një pavarësi efikase të sistemit të drejtësisë, pa një një angazhim të fortë për të luftuar korrupsionin dhe krimin e organizuar, rruga për në BE, bëhet edhe më gjatë." - tha Mimoza Cika-Kelmendi.
http://www.forumikatolik.net/reklama/0,,15957349_401,00.jpg (http://www.botasot.info/reklama/0,,15957349_401,00.jpg)Vlora Çitaku, ministre e Integrimeve Evropiane në qeverinë e Kosovës dhe gazetarja e DW Mimoza Cika-Kelmendi në promovimin e librit
Në promovimin e librit "Kosova si çështje evropiane" ishte e pranishme edhe ministrja e Integrimeve Evropiane në qeverinë e Kosovës Vlora Çitaku. Duke u ndërlidhur me rrugëtimin e Kosovës si çështje evropiane që përshkruhet në librin e promovuar, ministrja Çitaku u fokusua në arritjet dhe sfidat e Kosovës në procesin e integrimit evropian. Ajo foli edhe për politikat e zgjerimit të Bashkimit Evropian, shpjegoi edhe vështirësitë që e kanë përcjellë BE-në këtë periudhën e fundit, qoftë me krizën financiare po ashtu edhe me migrimin ilegal.
Ndërsa për Kosovën ministrja e Integrimeve Evropiane në qeverinë e Kosovës Vlora Çitaku tha: "Kosova nuk do të mund t'i imponohet Evropës si problem, por vetëm si sukses dhe një histori suksesi. Procesi i integrimit evropian është një dinamikë e brendshme dhe e vështirë, sepse kërkon energji të jashtëzakonshme, që do të ndikojnë në transformim dhe zhvillim demokratik të shtetit më të ri në kontinentin evropian."
Autorja e librit, Mimoza Cika-Kelmendi duke iu përgjigjur shumë pyetjeve të studentëve theksoi se integrimi evropian nuk duhet parë vetëm si një çështje statusi, procesesh juridike apo politike. Sipas saj integrimi i Kosovës në BE ka të bëjë me integrimin e vetë njerëzve duke filluar që nga mentaliteti dhe të ndjerit si evropianë, duke respektuar kriteret dhe duke plotësuar standardet. Lidhur me rolin e Gjermanise në këtë proces, autorja u ndal në vizitën në Kosovë të kancelares Angela Merkel dhe të ministrit të Jashtëm gjerman Guido Westervelle dhe mesazhet e tyre për të ndihmuar Kosovën në rrugën drejt BE-së.
Me këtë rast autorja u foli studentëve edhe për radion Deutsche Welle që më 1. qershor feston 20 vjetorin e themelimit të saj. "Si medie që mund të ndiqet përmes intenetit, radios dhe programeve televizive, Deutsche Welle, flet nga zemra e Evropës, ajo sjell tek ju Gjermaninë, sjell tek ju Evropën." - tha autorja e librit. DW

Bota Sot

[Nosh]

Sonte, për herë të parë, "Mirandolina" në Teatrin e Kumanovështtp://www.botasot.info/img/teatri_10.jpg
Në Teatrin Shqiptar të Kumanovës sonte shfaqet para publikut kumanovaras, premiera e shfaqjes “Mirandolina”, të autorit Carlo Gol Doni, me regji të Kushtrim Bekteshit.
Shfaqja do të realizohet kryesisht nga aktorët kumanovarë: Vjollca Bekteshi – Hamiti në rolin e Mirandolinës, Musa Isufi, Sefedin Shabani, Shkëlqim Islami, Qazmendi Nuredini, Enver Halimi,Mirsad Abazi, Aida Alidemi, Aida Elezi, etj.
Drejtori i këtij teatri Enver Halimi thotë për “Zhurnal” se kjo shfaqje është një ngjarje historike për shqiptarët dhe Kumanovën, ku për herë të parë hapet sipari i një shfaqje teatrore profesionale.
Sipas Halimit, hapja solemne me këtë shfaqje të Dramës shqipe në Kumanovë, ka marrë mbështetjen e shumë qytetarëve dhe është paralajmëruar prania masive e kumanovarëve.


Bota Sot

[Nosh]

Në Zagreb, u promovua libri ‘Histori të tmerrit’ i publicistes Sanije Gashihttp://www.botasot.info/img/PromovimiZagreb-.jpg
Në qendër të Zagrebit, në bibliotekën kryesore të kryeqytetit kroat ‘Bogdan Ogrizoviq’, ditën e premte, më 18 maj, u promovua libri ‘Histori të tmerrit’ i Sanije Gashit.
Autorja Gashi shpalosi rrëfimet, të cilat paraqesin një ndër periudhat më të trishta të popullit shqiptar të Kosovës, protagoniste kryesore të të cilave janë gratë që përjetuan llahtarin në shtëpitë e tyre gjatë luftës së viteve 1998/1999, nga forcat okupuese serbe. Fjalën e hapjes në këtë promovim e mbajti drejtoresha e bibliotekës, e cila librin e cilësoi si një botim të veçantë. Promovimi u mbajt nën patronazhin e Ambasadës së Republikës së Kosovës në Kroaci, z.Valdet Sadiku, ndërkaq ky event u organizua nga presidentja e Klubit të Grave Shqiptare të Zagrebit, ‘Mbretëresha TEUTA’, zonja Shenida Bilalli. Përveç adhuruesve të librit, ishte i pranishëm edhe ambasadori i Republikës së Shqipërisë në Kroaci, z. Pëllumb Qazimi, si dhe personalitete të tjera të njohura shqiptare e kroate.


Bota Sot

[Nosh]

Ekspozita “Lahuta e Eposit Shqiptar”http://www.botasot.info/mesme/lahuta25.jpg

Prezantohen 30 lahuta unike mbi 100 vjeçare
“Lahuta e Eposit Shqiptar” kështu titullohej ekspozita e çelur në Muzeun Historik Kombëtar, ku u prezantuan 30 lahuta autoktone, instrumenta origjinal të Lahutës që janë pjesë e disa koleksionistëve shqiptarë. Kurimi i kësaj ekspozite është realizuar nga studiuesi, Jaho Brahaj.
Në hapjen e kësaj ekspozite ishte i pranishëm e dhe ministri i Kulturës, Aldo Bumçi i cili shprehu vlerësime për objektet unike të etnografisë dhe mitologjisë shqiptare.
Lahuta është instrument popullor që shoqëron këngët e kreshnikëve. Ajo përfaqëson tipin më të lashtë të veglave kordofone me hark të
kontinentit Europian, shpesh e quajtur instrument etnik i shqiptarëve.
Kjo ekspozitë erdhi në kuadër të 100 vjetorit të Pavarësisë me qëllim njohjen e vlerave të veçanta të kulturës sonë popullore. Ekspozita erdhi si rezultat i bashkëpunimit të qendrës së inventarizimit, Ministrisë së Kulturës dhe Muzeut Historik, dhe do të qendrojë e hapur për tre ditë për gjithë vizitorët.

Bota Sot

[Nosh]

Restaurimi i monumenteve të kulturështtp://www.botasot.info/mesme/ministria_e_kultures_28.jpg

Do t’u rikthehet shkëlqimi 5 xhamive
Është prezantuar projekti i restaurimit të xhamisë së Prezës që i përket shekullit të 16-të, e cila ndodhet në Kalanë e Prezës. Ministri i Turizmit dhe Kulturës, Aldo Bumçi bëri me dije se në bashkëpunim me agjensinë turke për bashkëpunim dhe koordinim, TIKA, do mund tu sjellin shkëlqimin e dikurshëm 5 xhamive që janë Monument Kulture. Fondi për restaurimin e këtyre xhamive është plotë 4 milion euro. Kalaja e Prezës e cila ndodhet vetëm 15 minuta nga qendra e Tiranës është kthyer në një pikë turistike mjaft e vizitueshme falë përmiresimit të infrastrukturës rrugore që i është bërë një vit më parë nga qeveria shqiptare.

Bota Sot

[Nosh]

Specialistët: Lahuta në rrezik zhdukjeje

Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) e Hënë, Maj 28th, 2012
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/lahuta1.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/lahuta1.jpg)Një nga lahutat e ekspozuara në Muzeun Historik Kombëtar

Një ekspozitë me 30 ekzemplarë të rrallë nga instrumenti.
Pak vëmendje nga trashëgimtarët e rinj dhe etja e blerësve të huaj po zhdukin veglën muzikore.
Dikur, shtëpia pa lahutë quhej “shtëpia e lanun”. Ishte marre për malësorin të mos e kish një pushkë e një lahutë. Me telin e saj rapsodët i kanë kënduar Mujit e Halilit, kreshnikëve me mustaqe të gjata që shtrinin 7 pashë nën dhé bajlozët e zinj me topuzë të rëndë… Koha ka lënë gjurmë mbi to, ashtu si dhe historitë e këngëve dhe trimave që u kanë kënduar. Në kuadrin e 100-vjetorit të Pavarësisë, Qendra Kombëtare e Inventarizimit të Pasurive Kulturore dhe Instituti Shqiptar i Shkencave hapën në ambientet e Muzeut Historik Kombëtar ekspozitën “Lahuta e Eposit Shqiptar”. Sipas specialistëve, ajo përfaqëson arketipin më të lashtë të veglave kordofone me hark të kontinentit europian, shpesh e mbiquajtur instrument etnik i shqiptarëve. Në ekspozitën e hapur në MHK, janë paraqitur 30 lahuta unike në llojin e vet. Ato i përkasin kryesisht shek. XIX-XX dhe i përkasin fondit të Muzeut Historik Kombëtar, por edhe koleksioneve private, ai i piktorit të njohur Nikolet Vasia, muzikologut Vaso Tole etj. Çdonjëra prej tyre ka nga një histori. Shumë janë të gdhendura bukur. Në kokat e tyre sheh të gdhendura simbole të njohura që hasen në mitologjinë gojore shqiptare e sidomos në Eposin e Kreshnikëve, të tilla janë Orët e malit, Zanat, gjarpri shërues, kreshniku, dielli, hëna me yjet, por edhe koka e dhisë, e cila ndeshet rëndom te ky instrument. Në një kënd të sallës qëndronte i ulur një rapsod, jo i moshuar, por që ka trashëguar artin e interpretimit me lahutë. Dhe vizitorin që sheh me kureshtje instrumentet, por edhe disa tablo, ku paraqiten elemente të këtij instrumenti, shoqërohen nga tingulli i thatë dhe i veçantë i lahutës. Eposi i Kreshnikëve dhe mjeshtëria e punimit të veglave muzikore tradicionale janë shpallur “Kryevepra të Trashëgimisë Shpirtërore Kombëtare” dhe, sipas specialistëve, tashmë është afati i fundit për ta mbajtur gjallë këtë trashëgimi.
Rreziku
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/lahuta.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/lahuta.jpg)Simbolet e gdhendura në kokat e lahutave.

E ndërsa vizitorët shijojnë me ëndje këtë instrument, të trashëguar brez pas brezi, specialistët ngrenë problemin e zhdukjes së këtij instrumenti, i cili sa vjen dhe ndeshet gjithnjë e më rrallë. Sipas specialistit Jaho Brahaj, krahas rëndësisë së veçantë që ka ky instrument, thekson se dy janë faktorët që po çojnë në zhdukjen e këtij instrumenti. “Janë dy faktorë që po e zhdukin nga Shqipëria. Së pari, po tregohet pak vlerësim nga ata që e kanë trashëguar këtë instrument dhe së dyti, blerësit e huaj po tregohen të uritur për ta pasur, për ta blerë këtë instrument muzikor, i cili është unik dhe më i vjetri në llojin e vet në Europë”, thotë Brahaj. Lahuta është një instrument, i cili lidhet ngushtësisht me Eposin Shqiptar dhe, bashkë me mospërdorimin e Eposit, po zhduket edhe vegla muzikore. Kjo është edhe arsyeja pse organizatorët realizuan këtë ekspozitë, për të tërhequr vëmendjen ndaj një dukurie që po shmang vazhdimësinë e traditës. Specialistët shprehen të shqetësuar se në rastet e riprodhimit të këtij instrumenti vihen re elemente të reja, jo sipas traditës sonë kombëtare, por të kopjuara nga kultura e huaj.
“Synimi i ekspozitës është të tërheqim vëmendjen për njohjen e këtij instrumenti muzikor, më i lashti në Europë, që të përfshihet në koleksionet tona muzeore dhe të institucioneve shtetërore të specializuara për studimin dhe promovimin e saj. Tashmë është faza kohore e fundit që mundet të kryhet kjo nismë. Të nxisim koleksionistët shqiptarë që të koleksionojnë këtë instrument para se të jetë vonë dhe kështu t’i presim rrugën ikjes së kësaj vlere drejt koleksioneve të huaja muzeore dhe private. Të popullarizojmë këtë vlerë trashëgimie kulturore tek opinioni publik dhe në mënyrë të veçantë te rinia dhe nxënësit”, thotë specialisti Brahaj.

Panorama ONLINE (http://www.panorama.com.al/)

[Nosh]

Ringrihet minarja e xhamisë së Prezës, shembur në 1967

Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) e Martë, Maj 29th, 2012 http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/xhamia-e-prezes.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/05/xhamia-e-prezes.jpg)Xhamia e Kalasë së Prezës

Fillimisht një kishë, pastaj xhami, pastaj e gjymtuar e më në fund pritet të kthehet në identitet. Xhamia shekullore e Prezës, e cila ka nisur të ndërtohet në shek. XVI, është e para që përuron projektin e rikonstruksionit të 5 xhamive në Shqipëri. E ngritur mes gjelbërimit dhe e rrethuar nga muret e kalasë së shek. XIV, me një stil ndryshe nga të gjitha xhamitë që jemi mësuar të shohim, ajo do të mund t’i kthehet destinacionit të dikurshëm. Sipas specialistëve, ndërhyrja do të jetë komplekse, por ajo që të prek së tepërmi është ringritja e minares së shembur në vitin 1967, në valën e revolucionit komunist kundër objekteve të kultit. Fillimet e këtij projekti u bënë të njohura dje në Kalanë e Prezës me praninë edhe të ministrit të Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, Aldo Bumçi, koordinatorit të Agjencisë Turke për Bashkëpunim dhe Koordinim, që financon projektin Jahja Gylseven, këshilltari pranë Kryeministrit, arkeologu Neritan Ceka dhe specialistë të tjerë. Sipas ministrit Bumçi, restaurimi i 5 xhamive është vetëm faza e parë e projektit pasi në bashkëpunim më TIKA-n është rënë dakord edhe për një fazë të dytë, e cila do të përfshijë monumente të tjera kulturore. “Preza është shembull i qartë i vënies së trashëgimisë kulturore në funksion të turizmit”, tha Bumçi, duke e marrë atë si shembull si një prej monumenteve të para, ku është aplikuar procesi i rijetësimit. Këtu i referohej një lokali modest me tavolina në gjelbërim.

Pesë xhamitë
Përmes një fondi prej 4 milionë eurosh, xhamitë e para të përzgjedhura për t’iu nënshtruar restaurimit janë: xhamia në Kalanë e Prezës, xhamia në Pazarin e Krujës, xhamia e Nazireshesë në Elbasan, xhamia e Plumbit në Berat dhe xhamia e Iljaz Bej Mirahorit në Korçë.

Panorama ONLINE (http://www.panorama.com.al/)

[Nosh]

Ndue Ukaj në revistën internacionale poetike Ann Arbor Reviewhttp://www.botasot.info/mesme/ndue-ukaj-29.jpg

Revista amerikane, Ann Arbor Review: International Journal of Poetry, e cila botohet në shtetin Florida, është revistë e fokusuar vetëm në publikimin e poezisë. Kjo revistë, ka një traditë disa dekadëshe dhe që nga atëherë, ka botuar poetë të shquar. Në numrin e ri të saj të pranverës, që ka dal këto ditë, në këtë revistë prestigjioze të poezisë, është prezantuar me një poezi, poeti nga Kosova Ndue Ukaj. Poeti Ukaj prezantohet në këtë revistë me poezinë, Liria e poezisë, të përkthyer anglisht nga Peter Tase. BS

[Nosh]

Në Itali themelohet Instituti “Pjetër Bogdani”http://www.botasot.info/mesme/bogdani-30.jpg

Është themeluar Instituti Humanistik “Pjetër Bogdani” në Romë. Ky institut është themeluar me iniciativën e ambasadorit të deritashëm Kosovës në Itali, Albert Prenkaj, dhe me përkrahjen e Ambasadorit të Shqipërisë Llesh Kola. Kryetar i institutit Humanistik “Pjetër Bogdani” u zgjodh Edmon Çali, lektor në universitetin Oriental të Napolit”.
‘Qëllimi i funksionimit të këtij instituti humanistik në Itali dhe më gjërë, është promovimi dhe përfaqësimi i kulturës iliro-arbëresh-shqiptare, si pjesë e pandashme e kulturës evropiane, përmes aktiviteteve socio-shkencore, përmes projekteve të realizuara në bashkëpunim me institucionet shkencore, publike dhe private thuhet në komunikatën e lëshuar nga ambasada e Kosovës në Itali. Së shpejti Instituti Humanistik “Pjetër Bogdani” do të filloj turin e vizitave institucioneve simotra, si dhe do te vizitohen qendrat universitare, për fillimin e bashkëpunimit të ndërsjellë.

Bota Sot

[Nosh]

Art bashkëkohor nga koleksioni i British Council 1980-2010http://www.botasot.info/mesme/ekspozita_01.jpg

29 autorë bashkëkohorë vijnë para publikut për herë të parë
Një prej koleksioneve më të njohura në mbarë botën për artin bashkëkohor, koleksioni i Këshillit Britanik ekspozohet për herë të parë në Shqipëri. Ky koleksion, i cili i ka fillesat e veta që nga themelimi i Këshillit Britanik (1934), ka për qëllim promovimin e artistëve britanikë tha drejtori i Galerisë së Arteve Rubens Shima.
Ekspozita reflekton ndryshimet që ka pësuar shoqëria britanike gjatë kësaj periudhe dhe rolin edukues dhe ndikues që ka marrë përsipër arti pamor në ndryshimin e saj.
Një prej artistëve pjesmarrës e quajti privilegj pjesmarrjen në këtë event.
Ky eshtë eventi me i rëndësishëm i artit pamor që zhvillohet në Shqipëri ajo cka është më e veçantë në këtë koleksion përfshihen 8500 piktura, skulptura, vizatime, akuarel fotografi dhe instalacione komplekse, multimedia dhe video. Koleksioni pasqyron sukseset dhe zhvillimet e artit britanik nga dekadat e para të shekullit të 20 deri në ditët tona.
Ndihem i priviligjuar që jam pjesë e kësaj ekspozite udhëtuese sepse shumë artist pjesmarrës kanë qene frymëzim në krijmtarinë time dhe sepse këshilli britanik bleu disa prej punëvë të mija. Dhe ajo çka e bënë më unike këtë ekspozitë është udhëtimi në vende të ndryshme të botës.
Ekspozita “Made in Britain”, sjell në Tiranë rreth 111 vepra në pikturë, skulpturë, grafikë, fotografi, instalacion e video-art, që përfshijnë një hark kohor prej 30 vitesh. 29 autorët që vijnë para publikut shqiptar (shumica për herë të parë) janë ndër më të njohurit e më të rëndësishmit e dhjetëvjeçarëve të fundit në skenën e artit pamor.

Bota Sot

[Nosh]

Qyteti i Vëkshes nikoqir i denjë i festivalithttp://www.botasot.info/mesme/festival-31.JPG

Islam Fejzullahu
“Bota sot”, Halmstad – Suedi: Qyteti Vëkshe i Suedisë këtë vit ishte nikoqir i festivalit të 6 mbarëkombëtar të folklorit shqip për skandinavi, qytet i cili denjësisht organizoi, priti dhe përcolli mysafir të shumtë nga shumë qytete tjera të Suedisë, të cilët kishin gjetur kohë të lirë dhe angazhim të vullnetshëm që të radhiten për të prezantuar kulturën, traditën e mirëfilltë kombëtare në vallëzim. Shumë mërgimtar tanë kishin ardhur të shtunën me 26 maj, nga shumë qytete të Suedisë, të rinj e të reja prindër e mysafirë tjerë, por edhe nga komunitete tjera të kontinenteve tjera siç ishin kolumbianet, meksikanet kishin shfaqur dëshirë që ta nderojnë festivalin tonë me ndonjë paraqitje tradicionale para publikut të shumtë shqiptarë. Këtë festival e ka organizuar Unioni i shoqatave gjithëshqiptare me seli në Malme, ndërsa nikoqirllëku iu ka besuar shoqatave mikpritëse të Vekëshes “LIRIA” dhe “ALBA” me kryetarët e tyre Islam Islami dhe Shemsi Sopaj. Ky festival kësaj radhe ka tubuar rreth vetes tetë (8) shoqata, ndërsa në konkurrim ishin 6, por sipas nikoqirëve edhe pse kanë paralajmëruar pjesëmarrjen shumë nga shoqata tjera nuk iu përgjigjen ftesës, prandaj edhe mbeti pak sa i varfër sa i përket konkurrimit. Fillimisht programi filloi në qendër të qytetit me prezantimin dhe defilimin e anëtarëve dhe të valltareve nga të gjitha shoqatat. Programi i konkurrimit filloi nga ora 16.00, fillimisht valltaret dhe instrumentalistët e shoqatave Liria dhe Alba i argëtuan të pranishmit në sallën "Folket park" e organizimit të festivalit, më pastaj me nga një valle të lirë defiluan të gjitha shoqatat radhazi, të cilat i mahnitën të pranishmit me paraqitjet e tyre. Vlen të cekim në fillim se në konkurrim pjesëmarrëse ishin: Fëllanzat nga Kristianstadi, Nënë Tereza nga Egelholmi, Shqiponjat e Halmstadit, Fluturat nga Kristianstadi, Bilbilat e diasporës nga Gëteborgu. Në fillim u intonua himni Kombëtar dhe ai i Republikës së Kosovës, dhe më pastaj të pranishmit i përshëndeti në emër të Unionit të shoqatave, nënkryetar i Unionit Sabit Gashi, i cili me pak fjalë përshëndeti të pranishmit dhe shpalli të hapur festivalin. Më pastaj kryetari i shoqatës “Liria” nga Vëkshe, Islam Islami iu uroj mirëseardhje të pranishmeve, i falënderoi për pjesëmarrje të gjithë ata të cilët, kishin shfaqur dëshirë që të jenë të bashkuar në këtë eveniment në mërgim, jemi krenar që neve na u besua ky eveniment kombëtar, prandaj edhe jeni të mirëseardhur në shtëpinë tonë mërgimtare sikur të jeni në shtëpitë tuaja. Ky bashkim i yni dëshmon edhe më tepër se edhe në paqe, por edhe në nevojë diaspora është e bashkuar dhe frymon bashkë, gjithashtu edhe kryetari i shoqatës Alba Shemsi Sopaj, i përgëzoi të pranishmit për pjesëmarrje dhe ju uroi suksese dhe fat në konkurrim. Moderatoret Violeta Sopaj dhe Myrvete Islami me këtë rast prezantuan edhe konkurruesit apo shoqatat konkurruese në festival dhe para se të fillonte zhvillimi i programit, ato i dhanë fjalën Xhevat Isufit këshilltar i jashtëm i Ministrit për Diasporë, i cili në emër të Ministrit, me ca fjalë iu drejtua të pranishëmve. “Të nderuar organizator të festivalit të gjashtë të folklorit shqiptarë në diasporë, të respektuar pjesëmarrës, valltar, koreograf dhe të gjithë ju që kontribuuat të organizohet ky festival, përshendes nënkryetarin e Unionit të shoqatave Sabit Gashin, kryetarët e shoqatave nikoqire, Islam Islami dhe Shemsi Sopajn, përshëndes të gjithë mysafirët, të pranishmit, përshëndes jurinë, e cila ka marrë përsipër që të bëjë vlerësimet për mundin dhe diturinë e garuesve, ju uroj sukses dhe fat të gjithë pjesëmarrësve në garë. Edhe ky festival është një dëshmi e përpjekjeve atdhetare të prindërve tanë, intelektualëve tanë dhe institucioneve tona kulturore që veprojnë këtu në Suedi për mbajtjen gjallë, mbëltimin e gjuhës, kulturës dhe traditës sonë të bukur. Kjo na bën edhe më të fuqishëm për ruajtjen e këtyre traditave kur dihet se një e treta e popullit tonë jetojnë jashtë trojeve stërgjyshore. Të nderuar bashkëkombës krijimi i Ministrisë së Diasporës dëshmon përkujdesjen e shtetit të Kosovës për trajtimin e mërgatës në mënyrë institucionale duke ditur dhe vlerësuar rolin e diasporës në luftë për liri dhe pavarësi. Mërgimtarët tanë, të cilët me shumë dekada e mbajtën gjallë jetën kulturore dhe idealin kombëtar, ndërsa festivalit dhe garuesve punime të mbara dhe sukses. Organizatori i këtij festivali ishte përkujdesur që të kërkoj nga shoqatat të dërgojnë nga një anëtar fuqiplotë për jurinë e festivalit, anëtar me bagazh pune dhe angazhimi në aktivitete përkatëse, dhe fillimisht juria zuri vendin e duhur nga të gjitha shoqatat konkurruese dhe nikoqiri. Më pastaj filloj zhvillimi i programit me radhë sipas paraqitjes në një konkurrencë mjaftë domethënëse, e cila dëshmoi se mërgimtarët tanë, sidomos njerëzit e arsimit dhe kulturës po japin maksimumin që kultura gjuha dhe tradita e arti kombëtar janë gjithherë në hap me atdheun dhe në asnjë pik nuk ngecin. Gjithë ato vajza e djelmosha, të cilët nuk kursyen as djersën e trupit për të dëshmuar se edhe pse kanë lindur apo janë rritur në diasporë, nuk vunë në dyshim aspak gjuhën, kulturën dhe sidomos vallëzimin kombëtar. Me zhvillimin e programit konkurrues juria me një transparencë të plotë bëri vlerësimin e të gjitha shoqërive konkurruese dhe sipas rezultateve juria në përbërje: Shyqyri Xhurkaj kryetar, dhe anëtaret Izet Sogojeva, Rrahman Rrahmani, Perihane Isufi, Agron Hyseni dhe Islam Fejzullahu shpallën këto shoqëri fituese të festivalit të 6 mbarëkombëtar. Vendin e parë e zuri “Shqiponjat” nga Halmstadit, vendin e dytë e zuri “Nënë Tereza” nga Egelholmi, vendin e tretë e zuri “Fëllanëzat” nga Kristianstadi, të katërtin “Fluturat” nga Kristianstadi dhe të pestin “Bilbilat e diasporës” nga Gëteborgu. Organizatori i festivalit kishte rezervuar, diploma dhe kupa për fituesit dhe pjesëmarrësit e festivalit. Vlen të përmendim se fituesi i festivalit “Shqiponjat” e Halmstadit nën drejtimin e Muhamet Sopi-Meta. koreograf sipas jurisë janë një ansambël shumë i kualifikuar dhe konkurrent edhe në atdhe. Ata i mahniten të pranishmit me prezantimin e tyre me vallen me motive nga Karadaku. Duhet cekur se të gjithë garuesit ishin në nivel të lartë të garës dhe dëshmuan dashuri të madhe për prezantimin e valles shqipe nga të gjitha trojet. Në fund të manifestimit nga organizatori u organizua mbrëmje e lirë muzikore me këngëtar të ndryshëm nga diaspora për të argëtuar pjesëmarrësit e festivalit, i cili program zgjati deri në orët e vona të natës.
Legjenda: Këshilltari i Ministrisë së Diasporës, Xhevat Isufi ua dorëzon kupën fituesve të festivalit "Shqiponjave” të Halmstadit.

[Nosh]

“Shqipëria përmes kinemasë” në Romëhttp://www.botasot.info/mesme/kinemaja-02.jpg

Në vazhdën e festimeve të 100-vjetorit të pavarësisë, nga data 2-5 qershor, shoqata “Syri Blu- Anna Cenerini Bova” organizon në Romë “Shqipëria përmes kinemasë”. Gjatë këtyre ditëve do të shfaqen 8 filma, prodhime të viteve 1995-2011, që vërtiten rreth denoncimit të diktaturës së Enver Hoxhës, analiza të temave të mëdha sociale, si emigracioni, tensionet intime që lindin në kushtet e një modernizimi kontradiktor, që në një mënyrë apo në një tjetër ndihmojnë për të krijuar një imazh më të qartë mbi Shqipërinë. Filmat e përzgjedhur janë “Parullat”, “Kolonel Bunker”, “Muaj mjalti”, “Tirana, viti zero”, “Trishtimi i zonjës Shnajder”, “Natë pa hënë”, “Vdekja e kalit” dhe “Amnistia”. Mësohet se projektimi i filmave do të shoqërohet edhe me nga një takim me regjisorët përkatës. Aktiviteti do të nisë nesër në orën 18:00, ku do të marrin pjesë jo vetëm organizatorët, por edhe emra të njohur të kinemasë si Giuliano Montaldo e Marco Belloçhio. Filmi që do të hapë siparin do të jetë “Parullat”, me regji të Gjergj Xhuvanit, i ndjekur nga filmi “Kolonel Bunker”, i cili do të prezantohet nga vetë regjisori Kujtim Çashku. Të nesërmen, të ftuar do të jenë Pirro dhe Eno Milkani, që do të prezantojnë filmin e tyre “Trishtimi i zonjës Shnajder”, si dhe aktori Michele Placido, i cili luan në këtë film. Ditët në vijim do të ketë të tjerë të ftuar dhe diskutime rreth filmave. Këto ditë të kinemasë shqiptare mundësohen me mbështetjen e shoqatës “Syri Blu” në Tiranë, Qendrës Kombëtare të Kinematografisë, Ambasadës Shqiptare në Romë etj.

Bota Sot

[Nosh]

Ekspozita me motive shqiptare (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=15&id=170816)Artisti Edmond Tullomani çelur ekspozitën me rastin e 100 vjetorit të Pavarësisë
http://www.botasot.info/mesme/piktori04.jpg
Artisti Edmond Tullomani ka çelur ekspozitën e tij personale nëe muzeun kombëtar dedikuar 100 vjetorit të pavarësisë. Në 60 punimet Tullumani përcjell frymën shqiptare të ndarë në 4 cikle portret, kompozim, natyrës së qetë dhe folklore. Krahinat e ndryshme të Shqipërisë, figura të shquara që çuan në pavarësi, por edhe emancipimi shoqëror i gruas kanë ngacmuar ndjesitë e Tullomanit.

Bota Sot

[Nosh]

Arkivi i Filmit, pjesë e projektit “Memoria e Ballkanit”http://www.botasot.info/mesme/digjitalizimi04.jpg

Vyshka: Qëllimi, ruajtja e promovimi i trashëgimisë audiovizuale në këto vende
Arkivi Qendror i Filmit është pjesë e projektit 3 vjeçar “Memoria e Ballkanit”
Në këtë projekt marrin pjesë të gjitha vendet e Ballkanit Perëndimor, Shtetet përfituese të këtij projekti janë: Shqipëria, Bosnjë Hercegovina, Kroacia, Maqedonia, Kosova, Mali i Zi dhe Serbia.
Shefja e redaksisë së filmit Erjona Vyshka bën me dije se qëllimi kryesor është ruajtja dhe promovimi i trashëgimisë audiovizuale në këto vende.
Objektivi i projektit është të implementohen hapat e parë të një politike ambicioze në fushën e ruajtjes dhe promovimit të trashëgimisë kinematografike dhe audiovizuale. Ky projekt ka gjetur edhe mbështetjen e Ministrisë së Kulturës.
Pas Konferences në Zagreb. Do të lançohen edhe një sërë konferencash të tjera, seminare, trajnime për profesionistët nga Shqipëria, Bosnjë Hercegovina, Kroacia, Kosova, Mali i Zi, Maqedonia e Serbia.
Në vijim, përgjatë tre vjetëve, do të ketë edhe seminare të tjera në Sarajevë, në Shkup, në Podgoricë dhe në Zagreb, mbi probleme të ndryshme në lidhje me gjithë trashëgiminë filmike ballkanike.
Konferenca finale do të mbahet në korrik 2014 në Sarajevë dhe mbyll këtë fazë të parë të projektit, ku do të mbledhë edhe një herë të gjithë faktorët dhe protagonistët për të hartuar një plan sa më efikas për të gjitha masat dhe ndërhyrjet që do të merren në të ardhmen në kuadër të bashkëpunimit rajonal për të nxjerrë sa më shumë fonde nga donatorë dhe mbështetës të këtyre politikave në Evropë, në Ballkan si dhe më gjerë, për ndërhyrje të menjëhershme si në ruajtjen, ashtu edhe në dixhitalizmin dhe promovimin e kësaj trashëgimie.
Ky projekt i rëndësishëm vjen me bashkëfinancimin e Komisionit Europian, në kuadër të projektit European « Financial Instrument for Pre-accession Assistance (IPA) ».

Bota Sot

[Nosh]

Hapet panairi i librit në Prishtinëhttp://www.botasot.info/mesme/panairi.jpg

Panairi i Librit në Prishtinë është padyshim një nga ngjarjet më të rëndësishme në Kosovë, dhe është një nga hapësirat e rëndësishme ku intelektualet dhe gjithë njerëzit tjerë promovojnë idenë dhe nevojën për krijim dhe afirmim të vlerave të mirëfillta, dhe për një debat të shëndoshë për librin dhe publicistiken.
Kështu tha sot Ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, z.Memli Krasniqi në hapjen e edicionit të 14-të të Panairit të Librit në Prishtinë. Ai tha se në këtë vit, kur shqiptarët shënojnë shekullin e pavarësisë, duhet që me plot respekt të nderohen shkrimtarët tanë që nëpër vite kanë dhënë shumë për edukimin e brezave. Ministri shtoi se është e arritur e madhe që pikërisht në shekullin e pavarësisë është hartuar abetarja e përbashkët Kosovë- Shqipëri.
Në fjalën e tij, ministri Krasniqi tha po ashtu se për librin për çdo vit po rritet mbështetja nga institucionet dhe ai premtoi se mbështetja do të ketë shumë dimensione në të ardhmen. “Këtë vit ne kemi dyfishuar buxhetin për mbështetje të librit. Përkrahja jonë do të rritet dhe jo vetëm në kuptimin financiar por edhe në forma të tjera, të cilat do të ndikojnë që libri të jetë sa më shumë i pranishëm në bibliotekat tona dhe që të këtë gjithnjë e më shumë krijimtari të mirëfilltë. Me lejoni që të përgëzoj edhe një herë Shoqatën e Botuesve të Kosovës për punën e madhe që kanë bërë tërë këto vite, e sidomos në këtë vit. Ne do të jemi në vazhdimësi në mbështetje te juaj dhe të gjithë krijuesve tanë të mirëfilltë”, theksoi ai.
Ndërkaq Daut Demaku, kryetar i Shoqatës së Botuesve të Kosovës, e cila edhe e organizon tash e sa vjet këtë panair, shprehi falënderime për gjithë mbështetësit, të cilët sipas tij, kanë mundësuar që panairi për çdo vjet të jetë edhe sa më cilësor dhe më masiv.
Edhe përfaqësues të Shoqatës së Botuesve të Shqipërisë përshëndeten këtë panair dhe vlerësuan faktin që ka një bashkëpunim çdo herë e më të madh mes botuesve nga Kosova dhe Shqipëria.
Bota Sot

[Nosh]

100-vjetori, Alili prezantohet me kumtesë në Korçëhttp://www.botasot.info/img/zejnepe06.JPG
Në kuadër të 100-vjetorit të Pavarësisë, Fakulteti i Edukimit dhe Filologjisë i Universitetit “Fan S. Noli” në Korçë, me pjesëmarrjen e pedagogëve dhe studiuesve nga institucionet arsimore dhe shkencore nga Shqipëria dhe jashtë vendit, më 30 dhe 31 maj 2012 organizoi konferencë shkencore ndërkombëtare me temë: “Fan S. Noli në 130-vjetorin e lindjes”.
Në konferencën në fjalë, nga Universiteti Shtetëror i Tetovës, mori pjesë Dr. Zejnepe Alili-Rexhepi, ligjëruese në Fakultetin Filologjik, Programi studimor për Gjuhë dhe Letërsi Shqipe, me kumtesën: “Simbolika poetike e Nolit, si frymë e kohës apo tendencë më se moderne”.
Kumtesa e Dr. Zejnepe Alili-Rexhepi, “Simbolika poetike e Nolit, si frymë e kohës apo tendencë më se moderne”, e shtjelluar nga pikëpamja shkencore dhe me një qasje kritike, e ndarë në tri shtylla themelore, si: Ndjenja atdhetare e poetit të mërguar, Poezia si kronikë autobiografike dhe Invazioni i simbolikave.
Figura prej eruditi e Fan Nolit, pa dyshim se ndërtohet në më shumë sfera të artit, por, atë si personalitet e madhështon pikërisht poezia, ndonëse nga kritikët letrarë çmohet lartë edhe si dramaturg, orator, publicist, përkthyes, kritik letrar, klerik, historian muzikolog, politikan e burrë shteti. Sipas kumtesës së profesoreshës Zejnepe, poezia e Fan S. Nolit sendërtohet mbi një filozofi të vargëzuar që shpreh imazhin e jetës, kohës, të vërtetës. Poezia e Nolit u krijua me idenë e pasjes së identitetit të sotëm, me një trashëgimi të nesërme e të përjetshme, që nënkupton se poezia është atje ku ajri pothuaj kthehet në mendim (F. G. Lorka).
Kumtesa e Dr. Zejnepe Alili-Rexhepi, zgjoi interesim te jashtëzakonshëm te të pranishmit.


Bota Sot

[Nosh]

"Shqiponja”, super-heroi shqiptar
http://www.botasot.info/img/shqiponja.jpg
Gani Sunduri, vizatues stripash nga Prizreni ka prezantuar në Prishtinë superheroin e parë shqiptar – Shqiponjën sypatrembur, mbrojtësin e të pambrojturve. Me pamje si heronjtë e stripave Flash dhe Fantom, Shqiponja është e veshur në një triko slim (për trupi), me maskë mbi sy dhe me shqiponjën shqiptare në gjoks.
Autori e prezantoi strupin e tij në Qendrën informative-kulturore të BE-së në Prishtinë, ku shpjegoi se mision i Shqiponjës është mbrojtja e bashkëkombësve nga e keqja në çfarëdo forme.

Bota Sot

[Nosh]

Ekspozohen partiturat e rralla të Zadesë
http://www.botasot.info/img/CESK_ZADEJA07.jpg

Në përkujtim të 85 vjetorit lindjes së artistit
Ekspozohen për herë të parë disa partitura origjinale të simfonive si dhe kopjet e partiturave të filmit Skënderbeu që janë krijuar nga duart e babait të muzikës Shqiptare artistit te popullit Çesk Zadesë në kuadër të përkujtimit të 85 vjetorit të lindjes së tij.
I biri i artistit Alban Zadeja tha se nuk kam reshtur së përpjekuri për të përmbushur amanetin që partiturat e shkruara nga babai im të promovohen dhe të luhan, kjo ka qenë ëndërra e të madhit Çesk Zadeja.
Studiuesi Vaso Tole vlerësoi kontributin e tij shumëdimensional në muziken mbarëshqiptare.
Ndërkohë që dirigjenti Ermir Krantja vlerëson kontributin për kultivimin e muzikës popullore në krijimet e tij.
Çesk Zadeja ka lindur në qytetin e Shkodres në vitin 1927. Si krijues ka shkruar pothuajse në të gjitha gjinitë e muzikës simfonike, koncertale, skenike, muzikës së dhomës, vokalet e instrumentalet si dhe 4 pjesë koreografike , muzikë filmash gjithashtu ka përpunuar për solist , kor dhe orkestër mbi 120 këngë popullore.


Bota Sot

[Nosh]

Opera "Skënderbeu" pas 40 vitesh në skenën shqiptare
http://www.botasot.info/img/teatri_kombetar_08.jpg
Në megaproduksion marrin pjesë 200 artistë
Pas 40 vitesh vjen në skenën shqiptare opera me 2 akte “Skenderbeu” me libret të Llazar Siliqit dhe muzikë të Prenk Jakovës. Drejtori i Teatrit të Operas dhe Baletit, Zhani Ciko, i cili është edhe mjeshtër koncertues në këtë produksion tha se kjo vepër do të qëndrojë besnike e kohës.
Ndërkohë që roli i Skënderbeut i është besuar tenorit të famshëm amerikan Roy Stevens i cili shpreht mjaft i lumtur që do jetësojë heroin tonë kombëtar.
Regjisori italian, Carlo Saletti u shpreh se do mundohemi të sjellim periudhën kur trajtohen ngjarjet vitin 1443- 1444.
Roli i Mamicës do të interpretohet nga Manjola Konjari, Donika nga Irini Nikolla. Në këtë megaproduksion do të interpretojnë plot 200 artistë.
Premiera do të mbahet me 18 qershor ne skenën e Teatrit të Operas dhe Baletit.


Bota Sot

[Nosh]

Documenta: Evenimenti artistik i vitit
http://www.botasot.info/img/documenta-gross-Kassel.jpg
Kuratorja e Documenta 13, Carolyn Christov-Bakargiev
Ekspozita më e madhe në botë e artit në Kassel, thyen të gjithë kufijtë. Kuratorja Carolyn Christov-Bakargiev fton të ndryshohet radikalisht të menduarit. Artistët e saj i kanë të gjitha liritë.
Një sallë e errët. As dorën para syve nuk mund ta shohësh. Në vesh të depërtojnë vetëm tinguj dhe pasthirrma. Vizitori i çuditur i Documenta-s, që hyn në sallë, është i hutuar. Ngadalë ai vëren një duzinë valltarësh, që lëvizin rreth tij. Orientimi është ajo, që kërkohet. A bëhesh këtu pjesë e ngjarjes, apo valltarët lëvizin edhe pa spektatorë? Një përjetim i rrallë dhe spektakolar i hapësirës. Artisti gjermano-britanik Tino Sehgal dhe kompania e tij e valltarëve përbëjnë pikën kulmore të Documenta-s në Kassel.


























Documenta (13) thyen të gjitha konceptet tradicionale të artit. Inskenimi i Sehgal i përshtatet konceptit të Documenta (13) thotë kuratorja Carolyn Christov-Bakargiev.
Art apo jo art? Kjo është pyetja
"Documenta (13) nuk merret me përpjekjen të interpretojë përmes artit kushtet historike të shqyrtojë se si gjuha dhe materialet e artit mund t'i shprehin këto rrethana historike. Ajo trajton më shumë momente traumatike, pika kthese, aksidente, fatkeqësi, kriza. Ngjarjet, që formësojnë ato momente, në të cilat ndryshon bota."
Christov-Bakargiev predikonte në prag të spektaklit të artit në Kassel se nuk ka koncept. Kjo tingëllon lozonjare, por mund të jetë edhe një koncept: Të lejojë çdo gjë, të mundosojë gjithçka, të flitet për gjithçka. Ajo që prezantojnë pjesëmarrësit në Dokumenta, mund të jetë apo jo art, por veprimet e tyre, gjestet, mendimet dhe njohuritë krijojë rrethana dhe prodhohen nga këto rrethana, që mund t'i interpretosh si art", u shpjegonte Christov-Bakargiev gazetarëve nga e gjithë bota. "Kufijtë midis asaj që është art dhe çfarë nuk është, janë të parëndësishme." Edhe kjo është një koncept: "Documenta është një gjendje mentale."
Shkencetarë të të gjitha fushave
160 artistë ka ftuar Christov-Bakargiev në Kassel. Pjesëmarrësit e Dokumenta-s (13), vijnë siç thotë Christov Bakargiev, nga të gjitha fushat e artit, por edhe nga sektorë të tjerë. Ajo ka ftuar shkencëtarë, biologë, fizikantë arkitektë dhe planifikues agrarë, filozofë, antropologë, ekonomistë, gjuhëtarë dhe letrarë. Të gjithë këta pjesëmarrës duhet të hapin hapësira të mendimit, të kapërcejnë përfytyrimin konvencional të arteve figurative.
Në këtë skemë rri mirë edhe David Link, që jeton në Këln. Ai është artist, teoricien i medias dhe programues. Në performancën e tij në Documenta ai merret me temën "njeriu dhe makina". Link injoron gjithashtu modelet e zakonshme të të menduarit:
"Interesante dhe qesharake në historinë e shkencës është, që gjithmonë njerëzit, të cilët bëjnë punën praktike, injorohen. Në zhvillimin e kësaj makine është për shembull kështu: Historia e teknikës njeh një përfaqësues, Alan Turing, i cili në vitin 1936 pati idenë teorike për këtë kompjuter, një matematikan. Por të gjithë inxhinierët, që kanë bërë që ky kompjuter të bëhej realitet, janë harruar krejtësisht. Për to nuk flet askush.
Jetë e re në dhomat e vjetra
Amerikani Theaster Gates ka marrë në dorë një nga projektet më të mëdha e ndoshta më të pazakonta të Documenta (13). Një shtëpi banimi dhe hotel shumëkatësh i ndërtuar në vitin 1826 në Kassel, shtëpia e hugenotëve, e cila ishte dëmtuar rëndë gjatë luftës dhe që ka qëndruar e zbrazët që nga viti 1970, Gates e ka kthyer në një lloj bashkësie kulturore gjermano-amerikane. Prej disa javësh atje jetojnë dhe punojnë të rinj nga Çikago dhe Kassel. Qëllimi i artistit dhe aktivist amerikan: të zhvillohen modele të reja të të jetuarit së bashku dhe të shkëmbimit kulturor "për t'iu kundërvënë rrjedhës së zakonshme të gentrifikimit", thotë Gates. "Në vend të kësaj përmes bashkëpunimit dhe përdorimit të përbashkët të njohurive, burimeve dhe ideve mund të përmirësohet ndjeshëm jeta."
Në Kassel, shtëpia e hugenotëve është e hapur për të gjithë vizitorët. A mund të hyjnë në çdo dhomë dhe t'i shikojnë, përveç dhomave të gjumit, dhe të bisedojë me banorët. Një pjesë utopie e jetuar në një skulpturë gjigande, që mund ta shëtishësh në këmbë."
Një makinë, që shkruan letra dashurie. Valltarë dhe këngëtarë në një dhomë të errët, që u japin vizitorëve një eksperiencë të re të hapësirës dhe një shtëpi e tërë si një laborator i ardhshëm për të jetuar dhe punuar së bashku. Tre prej 160 artistëve të Documenta-s (13). Carolyn Christov-Bakargiev ka hapur horizonte të reja me konceptin, apo pa konceptin e saj, të ekspozitës botërore në Kassel. Më pak me idetë e saj teorike, sa me përzgjedhjen e artistëve dhe shkencëtarëve. Aleksander Fahrenholz nga ekipi dokumenta ka të drejtë kur thotë:
"Askush nuk ikën nga Documenta pa u bërë një tjetër njëri. Çfarë lumturie dhe emocioni, që edicioni i 13 i Documenta-s, pas pesë viteve të përgatitjes, hap më në fund dyert e saj.DW

[Nosh]

Zbulime të reja në Butrinthttp://www.botasot.info/img/butrint.jpg
Misioni i fundit arkeologjik shqiptaro-amerikan ka nxjerrë në dritë Portikun e Forumit Romak, një prej ndërtimeve më të rëndësishme të periudhës romake

Në Qytetin Antik të Butrintit, në Jug të Shqipërisë po dalin në dritë zbulime të reja.
Misioni i fundit arkeologjik shqiptaro amerikan gjatë gërmimeve të këtyre ditëve ka nxjerrë në dritë Portikun e Forumit Romak, një prej ndërtimeve më të rëndësishme të periudhës romake. Sipas arkeologëve, godina të përmasave të mëdha, kolona të larta, dhe një dysheme me pllaka guri të latuar pritet të përfshihen shumë shpejt në një itinerar të ri për mijëra vizitorët.
Gjatë gërmimeve, dalja e ujit ka krijuar herë pas herë probleme për studiuesit por arkeologët thonë se brenda këtij muaji pritet ta përmbyllin me sukses misionin. Studentë nga Universiteti i Notredamit në Shtetet e Bashkuara dhe studentë shqiptarë janë përfshirë në këto gërmime për të shkëmbyer vlerat studimore dhe kërkimore.
Arkeologët vlerësojnë se me gërmimet e reja hidhet dritë edhe mbi periudha të tjera në Butrint përmes gjetjeve të shumta arkeologjike.


Bota Sot

[Nosh]

Përfundoi festivali ndërkombëtar i poezisë “Drini poetik”,Prizëren
Me orën letrare “Valët e Drinit” që u mbajt në qytetin e Kukësit, përfundoi manifestimi tradicional poetik, ku punimet e tyre i lexuan rreth njëqind poetë e studiues. Çmimin e parë e fitoi poezia “Në Sheshin e Lirisë” e Dibran Fyllit.
Në kuadër të 100-vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë, Lidhja e Shkrimtarëve e Kosovës organizoi në Prizren për të tretën herë festivalin ndërkombëtar tradicional të poezisë “Drini poetik”, ku morën pjesë rreth njëqind poetë e studiues nga të gjitha viset shqiptare si dhe mysafirë, poetë-artistë nga Shtetet e Bashkuara dhe Franca.
Të shtunën u organizua përurimi i antologjisë “Tingujt e erës”/ poezi bashkëkohore amerikane, e autores Lediana Stillo dhe në këtë kuadër u paraqitën edhe poetët e artistët nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Dejv Brinks (Dave Brinks) dhe Ian Thal. Me krijimet e veta para publikut u paraqit edhe poeti artist nga Franca Yvan Tetelbom. Paraqitjet e tyre ishin të veçanta për spektatorët që ndoqën këtë prezantim.
Në mbrëmje, në “Lirën magjike”, punimet e tyre poetike i lexuam më shumë se dyzet poetë, kurse të nesërmen u mbajt edhe “Ora e Lidhjes” te Sheshi i Lidhjes së Prizrenit, si dhe ora letrare “Valët e Drinit” në Kukës, që do të jetë tradicionale, ku punimet e tyre i lexuan anëtarë të LSHK-së dhe poetë nga Kukësi e rrethina.
Në kuadër të “Drinit poetik” u mbajt edhe sesioni letrar “Letërsia shqipe dhe 100-vjetori i Pavarësisë”, të cilin me një fjalë rasti e hapi Adem Demaçi, kryetar i LSHK-së. Kumtesat e tyre i lexuan pesëmbëdhjetë studiues nga Republika e Kosovës, nga Republika e Shqipërisë dhe nga Maqedonia.
Juria e festivalit “Drini poetik” paraqiti edhe laureatët e këtij manifestimi për poezitë më të mira. Çmimin e parë, përkatësisht çmimin “Metafora I” e fitoi poezia
“Në sheshin e Lirisë” e poetit Dibran Fylli, çmimin “Metafora II” poezia “Rima e Tokës” e Violeta Allmuçës dhe të tretin, “Metafora III”, poezia “Larg ma livadojshin nji vashë” e Ibrahim Berjashit, kurse çmimin “Vepra letrare” poezia “Bozhur lirie” e Delvina Kërlukut.
Manifestimi solli vlera poetike e punime shkencore që tërhoqën vëmendjen e publikut.


Bota Sot

[Nosh]

Shtëpia ku lindi Jezu Krishti, kërkon mbrojtjen nga UNESCOhttp://www.botasot.info/img/shtepia-jezusi12.jpg
Për besimtarët, dashamirësit e pelegrinazheve, apo edhe gjithë njerëzit që u pëlqejnë vendet e shenjta dhe mistike, kujtojmë se ka një vend, që nuk duhet ta humbasin nga axhenda e udhëtimeve të tyre gjatë jetës: Betlehemi! Vendi ku lindi Jezu Krishti dhe që së fundmi, ka kërkuar njohjen si pasuri kulturore e njerëzimit nga organizata UNESCO.
I njohur për të gjithë si vendlindja e simbolit të krishterimit 2012 vjet më parë, ai ka kërkuar që të futet medoemos në regjistrin e çmuar të trashëgimisë së UNESCO-s.
Në fakt, Palestina është bërë një anëtare e UNESCO-s më 31 tetor të vitit 2011 dhe tani ajo paraqet një nga faqet e saj më interesante si kandidate për të hyrë në Listën e Trashëgimisë Botërore.
Kjo është Bazilika e Lindjes ne Betlehem, në fakt, kisha që qëndron në vendin ku ka lindur Krishti, në të cilën, përvit vijnë mbi një milion vizitorë, dhe përfaqëson një vendet më të mëdha të shtegtimit në Tokën e Shenjtë. Ajo u ndërtua në shekullin e katërt nën mbretërimit të Konstandinit, është aq e vjetër dhe për fat të keq nuk tregon një gjendje të mirë të ruajtjes, madje është konsideruar edhe si me një rrezik të lartë.


Bota Sot

[Nosh]

Unifikim i shqiptarëve rreth një gjuhehttp://www.botasot.info/mesme/unifiki-14.JPG

Në kuadër të 100 vjetorit të pavarësisë së shtetit shqiptar dhe 40 vjetorit të Kongresit të Drejtshkrimit të gjuhës shqipe që është mbajtur në Tiranë, Instituti i Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve në Shkup, organizoi konferencë shkencore me temën: “Kongresi i drejtshkrimit të gjuhës shqipe, vepër me vlera të mëdha kombëtare”.
Drejtori i institutit, Shefqet Zekolli, theksoi se unifikimi i shqiptarëve rreth një gjuhe standarde 40 vjet më parë, ishte një nga pikat më kulmore të bashkimit gjuhësor dhe kulturor të shqiptarëve, pavarësisht se në cilat njësi administrative-politike apo krahinore jetojnë. Në këtë konferëncë morën pjesë emra të shquar të botës akademike shqiptare nga Tirana: Xhevat Lloshi, Emil Lafe, Jani Thomai dhe Rami Memushaj.
Ata vlerësuan lartë kontrubutin e shqiptarëve të Maqedonisë në ruajtjen dhe kultivimin e standardit të gjuhës shqipe tani e 40 vjet me radhë. Prof.dr Remzi Nesimi, i cili ka qenë i pranishëm në këtë kongres si delegate nga Maqedonia, theksoi se ne të gjithë jemi dëshmitar se ëndrrat e brezave të rinj sot u bënë realitet dhe kemi gjuhë të njësuar.
“Tani e tutje mund të presim edhe rezultate më të mëdha në të ardhmen sepse kemi dy akademi, disa institute prandaj presim rezultate të mëdha”, theksoi dr.Nesimi.
“Për të ardhmen mund të them me siguri të plotë se do të mbetet një gjuhë e lëvruar siç po ballafaqohet me dinjitet me gjuhët tjera të zhvilluara të Evropës”, theksoi Prof. dr. Rami Memushaj nga Tirana.
“Platforma apo Kongresi ka filluar të miratohet gjatë vitit 1972. Së pari është praktikuar këtu në Shkup, qendër kryesore ku kanë gravituar shqiptarët”, theksoi Prof. dr. Qemal Murati. Më tej me kumtesat e tyre u paraqitën edhe gjuhëtarët: Asllan Hamiti, Mustafa Ibrahimi, Haki Ymeri, Avzi Mustafa, Ajtene Hajdari-Qamili, Zeqirja Ibrahimi, Berton Sulejmani, Bukurije Mustafa dhe Besnik Emini, të cilët sollën në dritë fakte të reja shkencore lidhur me veprimtarinë gjuhësore 40 vjecare në Maqedoni dhe trojet tjera shqiptare.
Të gjitha kumtesat e lexuara në këtë konferencë shkencore, planifikohet të publikohen në një botim të veçantë të Institutit të Trashëgimisë Shpirtërore dhe Kulturore të Shqiptarëve në Shkup.

Bota Sot

[Nosh]

“Move On”, filmi që kërkon aktorë shqiptarëhttp://www.botasot.info/mesme/filmi-15.jpg

Deutsche Telecom dhe AMC janë përfshirë në një nismë shumë të veçantë, në krijimin e një filmi të kalibrit hollivudian, në të cilin shqiptarët mund të përfshihen si aktorë apo përmes ideve që mund të japin.
Filmi quhet “Move On”dhe do të zhvillohet nën drejtimin e regjisorit të mirënjohur Asger Leth, fitues i çmimeve ndërkombëtare, dhe me yllin hollivudian Mads Mikkelsen. Ky i fundit është i njohur për rolet e spikatura në filma si “Casino Royale”, “Tre Musketarët”, “Përbindëshat kundër Alienëve”, “Përplasja e Titanëve” etj.
Projekti filmik përfshin Shqipërinë dhe disa vende të tjera në Evropën Lindore e Perëndimore. “Move On” është filmi i parë i këtij lloji, duke qenë se është i pari film interaktiv në botë, ku publikut i kërkohet të bashkëveprojë, duke u bërë protagonist. AMC, si pjesë e Grupit Deutsche Telecom, po mundëson në Shqipëri përfshirjen e publikut përmes faqes së dedikuar të internetit: https://move-on-film.al/. Është e thjeshtë: gjithkush mund të postojë idetë e veta në ueb faqe apo të përdorë aplikimin Move On, për të frymëzuar regjisorin Asger Leth, njofton Balkanweb.
Publiku shqiptar mund të propozojë krahas vendeve të tjera: rolin e aktores kryesore, një nga kolonat zanore, një kafshë shtëpiake për të marrë pjesë në film, faqen e parë të një gazete me një lajm tërheqës, “Një rol për ty” (për veten), “Portreti i yllit tuaj në film” (poster apo diçka tjetër), si dhe të ndajnë një udhëtim në tren me Mads Mikkelsen.
Ndërsa skena të programuara enkas për Shqipërinë janë: Portreti në mur, në një restorant ku shkon aktori kryesor; Billboard në rrugë, gjatë një skene aksioni (pamje nga Shqipëria – “Visit Albania”; si dhe një rol figuranti krahas Mikkelsenit në tren (aplikanti duhet të dërgojë video që shfaq aftësitë e aktrimit).

Bota Sot

[Nosh]

Sofra Dardane, Nexhmije Pagarusha, Qytetare Nderi në Bajram Curri
http://www.botasot.info/mesme/sofra_dardane.jpg


Artiste nga mbare trevat shqiptare kane interpretuar për tre ditë me radhë në qytetin e Bajram Currit, në edicionin e dhjetë të Sofrës Dardane. Stadiumi i lojërave me dorë, qe u mbush çdo natë me mbi 10 mijë spektatorë, por dhe sheshet dhe rrugët e Bajram Currit, u pushtuan nga artistët e ardhur qe nga Çamëria e deri në Luginën e Preshevës, shqiptarët e Maqedonisë e ato Malit të Zi. Kënga çame e vallja e Tetovës morën duartrokitjet me te zjarrta.Me interes u ndoq edhe interpretimi me lahute i artisteve te Malit te Zi, qe ruajnë me fanatizëm veshjen e xhubletës. Nata finale ishte pasuruar me surpriza e vlerësime për emra te mëdhenj te artit shqiptar. Në këtë natë, Nexhmije Pagarusha u shpall edhe “Qytetare Nderi” e Bajram Currit

Bota Sot

[Nosh]

Ndizet “Flaka e pavarësisë” në Kalanë e Ndroqit
http://www.botasot.info/mesme/ndroq-20.jpg
Vatra kulturore Ndroq organizoi aktivitetin “Flaka që bashkon historinë”. Kjo flakë u ndez në orën 21.00 në Kalanë e Ndroqit për të kaluar më pas në shenjë simbolike në kalatë të tjera historike si në Prezë, Krujë, Dajt, Petrele, Kepi i Rodonit, Durrës, Vilbashtovë etj, si për të sjellë edhe një herë në vëmendje formimin e shtetit shqiptar të palëkundur si vetë këto kala.
Historia e lashtë e mureve të kalave të kësaj zone ka ardhur ndryshe në një spektakël madhështor edhe me mbështetjen e bashkive Tiranë- Durrës- Krujë- Kavajë- Fushë Krujë si dhe të komunave të kryeqytetit dhe Durrësit. Historia e 13 kalave të Qarkut Tiranë dhe Durrës është shfaqur përpara qindra të pranishmeve, por edhe të ftuarve të shumtë. Por si vetë ky aktivitet madhështor nuk mund të mungonin pikërisht ata që janë pjesë e këtij shteti, ata që dikur kanë dhënë kontributin e tyre për këtë shtet të Ballkanit. Pikërisht në kalanë shekullore të Ndroqit nuk mund të mungonin personalitete të njohura të politikës, artit dhe kulturës.
Gjithashtu pjesëmarrës kanë qenë edhe ambasadori i OSBE në Tiranë, Eugen Volfarth si dhe ambasadori italian Masimo Gaiani, të cilët kanë përshëndetur këtë eveniment historik të qarkut Tiranë dhe Durrës. Përveç prezantimit të kalave, i cili erdhi më së miri si një promovim turistik për Shqipërinë, nuk kanë munguar këngët dhe vallet folklorike të zonës së Tiranës dhe Durrësit, interpretuar nga ansamblet përkatëse të këtyre qyteteve duke shpalosur edh enjë herë vlerat e këtyre kërcimeve.
Gjatë fjalës së tij z. Ylli Ndroqi, presidenti i nderit i Vatrës Kulturore Ndroq, u shpreh se ky aktivitet përkon me 100-vjetorin e shpalljes së pavarësisë së Shqipërisë.
“Në këtë vit historik dhe jubilar për vendin tonë, sot në promovojmë së bashku lashtësinë dhe bukuritë e Tiranës dhe Durrësit, ku 13 kalatë e këtij qarku janë vlera e vërtetë e jo vetëm e qarkut Tiranë dhe Durrës, por e të gjithë Shqipërisë,” tha Ndroqi.
Z. Ndroqi ka nisur një projekt, i cili do të vendoset në jetë së shpejti për të treguar edhe një herë dhe për të nxjerrë në pah të gjitha vlerat historike të kalasë së Ndroqit të cilat fatkeqësisht janë të mbuluara nga pluhuri i harresës. Ky projekt konsiston në rindërtimin e kësaj kalaje shekullore duke e kthyer atë në një qendër turistike të promovimit të vlerave të lashtësisë së kësaj kalaje të ndërthurur me ide të reja dhe pse jo tek tuk edhe moderne.

Bota Sot

[Nosh]

“Flaka që Bashkon Historinë” aktiviteti për 100 vjetorin e pavarësisëMe rastin e 100 vjetorit të pavarsise, vatra kulturore Ndroq, nën kujdesin e presidentit të saj z. Ylli Ndroqi ka sjellë në qender të kësaj komune hisotrinë mijra vjeçare të kalave të qarkut Tiranë dhe Durrës nën sloganin "Flaka që Bashkon Historinë" .
Historia e lashtë e mureve të kalave të kesaj zone vijnë ndryshe në një spektakël madhështor edhe në mbështetjen e bashkive Tiranë, Durrës, Krujë, Kavajë, Fushë- Krujë si dhe të komunave të Tiranës dhe Durrësit.
13 kala të Qarkut Tiranë dhe Durrës kanë shfaqur përpara qindra të pranishmëve por edhe të ftuarve të shumtë lashtësinë e gurte të Shqipërisë në Tiranë dhe Durrës.
Të pranishem do të jenë personalitete të njohura të politikës, artit, kulturës . Gjithashtu pjesmarrës do të jenë ambasadori i OSBE-së në Tirane, Eugen Wolfarth si dhe ambasadori italian Massimo Gaiani të cilët kanë pershëndetur këtë eveniment hisotrik të qarkut Tiranë dhe Durrës e cila përkon me 100 vjetorin e shpalljes se pavarsisë së Shqiperise në një vit jubliar.
Përveç prezantimit të kalave ,i cili vjen me se miri si nje promovim turistik për Shqiperine nuk do të mungojnë këngët dhe vallet folklorike të zonës së Tiranës dhe Durrësit, që do të innterpretohen nga ansamblet e bashkive dhe komunave të Tiranës dhe Durrësit.
Ky eveniment me përmasa kaq te mëdha organizohet për herë të parë ,ku bashkohen kalatë e Tiranës dhe qarkut të Durrësit.
Ne skenë do të ngjiten këngëtarë të njohur të muzikës së lehte dhe asaj popullore,por edhe Artisti i Popullit Reshat Arbana .

Bota Sot

[Nosh]

Çmimi Kombëtar për Vepër Jetësore, Rexho Mulliqithttp://www.botasot.info/mesme/rexhomulliqi-24.jpg

Çmimi Kombëtar për Vepër Jetësore për muzikë “Niketë Dardani”, të cilin ditë më parë juria profesionale post-mortem ia dha kompozitorit Rexho Mulliqi, sot e dorëzoi ministri i Kulturës, Rinisë dhe Sportit, Memli Krasniqi.
Çmimin, të shoqëruar nga një plaket, iu dorëzua Jana Mulliqit, bashkëshortes së djalit të kompozitorit Rexho Mulliqi.
Ajo tha se ndjehet e nderuar që në emër të familjes merr këtë çmim. Në vlerësimin e saj, juria në përbërje nga kompozitori dhe pianisti, Prof. dr. Valton Beqiri, Baki Jashari, kompozitor e dirigjent, dhe Sami Piraj, muzicient, theksohet se Rexho Mulliqi është një prej kompozitorëve të parë dhe më të spikatur të Kosovës.
Ceremonia e ndarjes së çmimeve vjetore për muzikë u organizua në Sallën e Kuqe të Pallatit të Rinisë në Prishtinë, në kuadër të koncertit të radhës së Filarmonisë së Kosovës.
Kompozitorit Rafet Rudi i është dhënë çmimi për veprën më të mirë në kategorinë e veprave korale, për veprën “Fantasia Concertante”. Çmimi për kategorinë e veprave kamertale i është dhënë kompozitores Dafina Zeqiri, për veprën “Përreth”. Çmimi në kategorinë e veprave simfonike - koncertale është ndarë në dysh për dy kompozitorë, kompozitorin Drinor Zymberi, për veprën “Koncert për orkestër”, si dhe Kreshnik Aliçkaj për veprën “Simfonia nr. 2”.

Bota Sot

[Nosh]

“Albanologjia vuan krizën financiare, jo intelektuale”
Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) e Hënë, Qershor 25th, 2012
http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/06/matteo.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/06/matteo.jpg)

Albanologu Matteo Mandala


“Res Albanicae”, revista e re albanologjike që del në Itali.
Prof. Matteo Mandala tregon vështirësitë me të cilat përballen studiuesit e shkencëtarët.
“Res Albanicae”, kështu titullohet revista më e re albanologjike, e cila ka ardhur në jetë së fundmi nga një grup albanologësh të palodhur në Itali, prof. Matteo Mandala e prof. Francesco Altimari.
Synimi është që nën këtë emër të mblidhen gjithë albanologët, kudo ku ata janë në Europë. Prof. Mandala, i cili ndodhej për pak ditë në Tiranë, na tregon për këtë ndërmarrje më të fundit, për të mbajtur gjallë Albanologjinë. Ai tregon për synimet, “rreptësinë” që do të ndiqet në seleksionimin e materialeve që do të botohen në të, por edhe vështirësitë financiare e të tjera që po kalojnë katedrat e Albanologjisë në Europë. Por, edhe një vështrim kritik mbi atë që ndodh në Shqipëri.
Në një kohë kur është provuar vështirësia e mbajtjes së një reviste, ju ngrini një të re, si lindi nevoja për një revistë albanologjike?
Ishte një dëshira jonë, imja dhe e profesor Altimarit dhe Gëzim Gurgës, një bashkëpunëtor i vyer në katedrën tonë albanologjike në Palermo, por më së shumti për të vënë në vend amanetin e prof. Francesco Solano, mjeshtri ynë i Albanologjisë. Ai ka ndërruar jetë disa vjet më parë dhe na ka lënë një amanet që të zhvillonim marrëdhëniet shkencore mes Ballkanit shqipfolës dhe Arbërisë. E tashmë po e vëmë në vend këtë amanet, duke botuar një revistë, e cila do të jetë hapi i parë i një projekti më të madh, më të gjerë, që do të përfshijë edhe bashkëpunimet dhe projektet e universiteteve shqiptare, sidomos ato shqiptare.
Më konkretisht…
Revista synon të krijojë një rrjet ndërkombëtar albanologjie, ku të përfshihen të gjitha katedrat albanologjike, kudo ku ato janë në Europë. Në komitetin shkencor janë përfshirë katedrat albanologjike gjermane, ruse, ekspertë nga Maqedonia, Shqipëria, Greqia, Kosova dhe nga Italia kuptohet. Kjo është baza për të krijuar një sistem shkencor, ku do të përfshihen patjetër të gjithë ata studiues që në të ardhmen do të merren me albanologji. Në fakt, ne nuk e kemi menduar thjesht si një revistë albanologjike. Ajo synon të hapë dyert e saj shkencës në përgjithësi. P.sh., për të marrë edhe vlerësimin e tyre ia kemi dhënë revistën tonë disa kolegëve që merren me Gjermanistikën, Romanistikën, Historinë e kulturës etj. dhe reagimi jo vetëm ka qenë shumë pozitiv, por u kemi marrë edhe premtimin për bashkëpunim. Pra, duam të vendosim një nivel tjetër të Albanologjisë, që është niveli i ballafaqimit me shkencat e tjera. Ne mund të matim rezultatet tona shkencore vetëm duke i krahasuar me ato të shkencave fqinje. Në këtë numër kemi studime edhe nga kolegët tanë që nuk janë albanologë të mirëfilltë, por janë marrë me çështje albanologjike, p.sh. sociologu, dekani i Fakultetit të Letërsisë në Palermo, i cili prej kohësh studion emigracionin arbëresh e tani atë shqiptar, duke na dhënë një pamje më të gjerë edhe në atë të integrimit europian.
Do të jetë ajo një revistë me një lexues të gjerë, apo vetëm për rrethet e studiuesve?
Kjo nuk është një revistë divulgative dhe nëse ka diçka për të cilën revista është kundër, është sharlatanizmi apo prirja që ka dëmtuar albanologjinë viteve të fundit, sidomos në Ballkan. Unë nuk kam asgjë me mediat, por ato janë mjete për të informuar njerëzit mbi ngjarjet e jetës, nuk janë tribuna shkencore, nuk mund të jenë. Fatkeqësisht, në dhjetëvjeçarët e fundit, artikuj të përciptë janë interpretuar si artikuj shkencorë. Shkenca është shkencë dhe informacioni është informacion. Shkenca synon të zbulojë diçka të re që më përpara nuk është ditur dhe ta komunikojë atë, por më përpara rrethit shkencor, i cili është i detyruar që ta vlerësojë si diçka me, ose pavlerë dhe pastaj të kalojë në fazën e dytë që është ajo e divulgacionit e qarkullimit. Ne do të zbatojmë patjetër në mënyrë të rreptë metodën botërore që vlerëson cilësinë shkencore të çdo kontribuuesi me sistemin e “paper review”. Sipas këtij sistemi, përpara se t’i jepet leja për botim një artikulli, do të kontrollohet nga personalitete që do ta vlerësojnë në formën anonime dhe pastaj t’i japin OK, apo vërejtjet e tyre për ta përmirësuar artikullin. Pra, kush do që të bashkëpunojë me ne, nuk mund të na dërgojë thjesht një artikull, duke menduar që kjo mjafton për ta botuar, sepse do të kalojë atë sistem “darvinist” që i siguron cilësi shkencore artikullit. Vetëm pas kalimit të këtij provimi, artikulli mund të quhet një “paper review”, duke gjetur në revistën tonë vendin që meriton. Çdo artikull mund të pranohet në çdo fushë, që lidhet me shkencën albanologjike, ndaj dhe quhet “Res Albanicae”.
Si mbahet Albanologjia në universitete europiane, më konkretisht në Itali, pasi kemi dëgjuar për vështirësi të mëdha financiare…?
Kriza u shfaq sidomos në Mynih, por kjo është kriza që ka formën e ajsbergut, d.m.th, në këtë moment ato katedra që janë më të izoluara e pësojnë më shumë, por edhe ne në Itali, ku rrjeti i katedrave albanologjike është më i gjerë dhe më i shëndoshë sepse ka një traditë më të lashtë, ndjejmë vështirësi, sidomos financiare. Me reduktimin e fondeve në përgjithësi reduktohen edhe fondet që kemi në dispozicion. Kishim pak, do kemi edhe më pak dhe mund të mos kemi më. Kolegu im Altimari, momentalisht është duke ushtruar më shumë një aktivitet si menaxher sesa si profesor universitar, duke shfrytëzuar gjithçka, të gjitha institucionet e mundshme, që të mund të plotësojmë nevojat tona e të mund të realizojmë tubime shkencore, botime, projekte, siç është ai i fjalorit të arbërishtes, botime kritike. Pra, janë fonde që mblidhen me vështirësi, por mund të ishin më të dobishme, nëse do të gjenim mbështetje edhe nga institucionet shqiptare dhe nga rrjeti i botuesve shqiptarë.
Po krizë intelektuale a ka?
Jo, krizë intelektuale nuk mund të themi se ka, sepse shohim te të rinjtë arbëreshë që ka interes, ka vullnet, ka dëshirë dhe mjaft projekte interesante që mund të na çonin në zbulime të reja, por ka probleme financiare. Kolegu ynë, Bardhyl Demiraj, vuan më shumë nga kriza financiare, që ka Universiteti i Mynihut dhe jo nga vullneti që kanë studentët e tij. Pati një reagim nga Shqipëria, por nëse do të kishte qenë më i shëndoshë, mundet që katedra e Mynihut të arrinte diçka më shumë. Duhet thënë se Bardhyli ka bërë një punë të mrekullueshme atje, që ka gjetur mbështetjen nga katedrat italiane, në Palermo e Kozencë, duke zhvilluar shkëmbime, orë leksionesh etj. Nëse këtë punë do ta bënin 10% e profesoratit shqiptar, ne do të kishim rreth e rrotull shumë shqiptarë, jo në diasporë për emigracion, për punë, por për kulturë…
Le të qëndrojmë këtu. Distanca gjeografike jep mundësi të shohësh gjërat më qartë, ç’mendoni për zhvillimet albanologjike në Shqipëri?
Ka shumë gjëra pozitive, por ka ca të tjera negative, që pengojnë shumicën e gjërave pozitive… Kjo nuk varet nga kolegët tanë, por nga sistemi arsimor. Është shumë e vështirë për një universitet publik të përballet me dhjetëra jopublikë (privatë), jo në cilësi, por financiarisht. Nëse shteti nuk mbështet arsimin publik, që mbetet një nga parimet bazë që shquan vendet moderne bashkëkohore nga mesjeta, kuptohet që arsimi publik do të vazhdojë të ecë me vështirësi, ngadalë. Për t’u angazhuar në kërkimet shkencore duhen investime, duhen botime, duhen krijuar mundësi për t’u ballafaquar me metoda të tjera, duhet të udhëtosh, të kesh projekte…
Ju jeni edhe pedagog i Letërsisë shqipe në Universitetin e Palermos, ç’interes ka për të në Itali? A njihen shkrimtarët shqiptarë apo vetëm Kadareja?
Interes për letërsinë shqiptare ka, por librat që vijnë nga Shqipëria nuk bëhen të njohur, nuk qarkullojnë. Si është e mundur që shtëpi të mëdha botuese italiane botojnë shkrimtarë shqiptarë që shkruajnë në gjuhën italiane, por nuk përkthejnë nga gjuha shqipe vepra që kanë rëndësi?! Ismail Kadareja është një fenomen më vete, nuk mund të krahasohet, sepse rrezikon t’i mbajë nën hijen e vet autorët e ndryshëm shqiptarë. Kadareja është i njohur, i lexuar, i çmuar, i studiuar nëpër shkolla. Ai tashmë është një “trashëgimi i UNESCO-s”. Por, nuk ka një lob që ndihmon prodhimin kulturor shqiptar, dhe këtu kam parasysh jo vetëm letërsinë. Kemi shkrimtarë, por kemi edhe kineastë, piktorë, balerinë, këngëtarë… Mbetet vetëm në dorën e individit për t’u afirmuar, si Ermonela Jaho, Inva Mula… Por ka edhe shumë të tjerë, që nuk arrijnë atje ku duhet, për shkak se nuk kanë mbështetjen e një sistemi që i mbron. Nuk ka shtëpi botuese me kurajë që të krijojnë lidhje, të investojnë, por shikojnë vetëm interesat e tyre të momentit. Kjo nuk është e drejtë, sepse nëse ndihmohet njohja, rritja e një autori, në vende të huaja, mundet që ai të lexohet më shumë se sa në Shqipëri. Mjafton përkthimi në një gjuhë të madhe në Europë, që të bëhet urë dhe numri i lexuesve të kalojë atë në Shqipëri. Nëse Kadare nuk do të ishte përkthyer në gjuhën frënge, askush nuk do ta njihte dhe do të mbetej pak a shumë i errët si autorë të tjerë që i çmoj shumë, si Dritëro Agolli, nëse flasim për klasikët, por edhe shkrimtarë të tjerë që nuk njihen. I tillë është edhe Martin Camaj, i cili njihet vetëm nga rrjeti i albanologëve dhe shumë pak nga Europa, sepse fatkeqësisht shumë pak nga krijimtaria e tij është përkthyer në gjuhë të huaj. Pra, duhet të krijohet një sistem, të cilin nuk mund ta bëjnë shkrimtarët, intelektualët.. Kjo vlen edhe për arsimin, universitetet. Ne punojmë, bëjmë sakrifica, por duam edhe ndihmën e institucioneve dhe të politikës.
ALMA MILE

Panorama ONLINE (http://www.panorama.com.al/)

[Nosh]

Arben Kondi promovon një kolanë për Çamërinë
Kulture (http://www.panorama.com.al/category/kulture/) e Mërkurë, Qershor 27th, 2012

http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/06/Arben-Kondi.jpg (http://www.panorama.com.al/wp-content/uploads/2012/06/Arben-Kondi.jpg)
Arben Kondi



Një kolanë librash për Çamërinë u promovua dje në ambientet e Ministrisë së Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve. Bëhet fjalë për korpusin letrar e historik të shkrimtarit Arben Kondi, ku përfshihen 8 vepra të autorit kushtuar Çamërisë dhe Kosovës. Ky aktivitet vjen në kuadrin e Javës së Historisë dhe Kulturës së Çamërisë. Njerëz të letrave, politikanë e njerëz të thjeshtë, të cilët janë të lidhur me njëri-tjetrin nën emrin e Çamërisë, morën pjesë dje në këtë ceremoni. Në fjalën e tij përshëndetëse, kryetari i PDIU-së, Shpëtim Idrizi vlerësoi se shqiptarët e Çamërisë dhe shqiptarët e Kosovës, si dy pjesët e kombit shqiptar që kanë pësuar më shumë goditje nga historia, janë motor lëvizës i kombit tonë. “Në kuadër të Javës së Kulturës dhe Historisë së Çamërisë, në Ministrinë e Kulturës po promovohet një kolanë e cila bashkon dy pjesë të kombit shqiptar, që së bashku kanë vuajtur dhe janë syrgjynosur, shqiptarët e Çamërisë dhe shqiptarët e Kosovës. Më lejoni që si ndjenjë personale të falënderoj shqiptarët e Kosovës për mbështetjen e vazhdueshme ndaj një prej çështjeve më të pazgjidhura kombëtare, çështjen çame”, tha Idrizi. Sipas autorit të kësaj kolane, Arben Kondi, kjo përmbledhje nuk i kushtohet vetëm Çamërisë, por edhe pjesës tjetër të shqiptarëve, Kosovës. Mes veprave të kësaj përmbledhjeje renditen tituj, si “Djaj në Veladon”, “Barbarët”, “Rikthim në Çamëri”, apo “Tmerri”, i cili është botuar ditët e fundit. Krijimtarinë letrare dhe publicistike të Kondit e vlerësoi edhe aktori Reshat Arbana.

Panorama ONLINE (http://www.panorama.com.al/)