Kozeta
17-09-2008, 12:10
Ky mekanizem kalon neper tri faza:
§ Faza cefalike (e kokes) eshte faze refleksive e tajitjes. Shikimi ne ndonje ushqim te kendeshem, aroma e tij apo vetem biseda per ushqimin shkakton tajitje te shtuar te lengut te lukthit tek njeriu I rirur. Kjo tajitje pra fillon para hyrjes se ushqimit ne SGI, prandaj quhet tajitja psikike ose reflekse i kushtezuar I taitjes. Pasi ushqimi te depertoje ne goje, ai ngacmon receptoret e gojes duke shkaktuar impulse nervore qe percillen deri te gjendrat perkatese te trurit e vazhduar, e prej ketu, me ane te nervus vagus, shkojne deri te gjendrat e lukthit duke shkaktuar tajitje te cilen e quajme tajitje me reflekse te pakushtezuar.
§ Faza e lukthit (faza kimike) fillon me depertimin e ushqimit ne lukth. Nga ushqimi ne lukth nxiten ngacmime mekanike dhe kimike (nga materiet e ndryshme kimike te perfshira ne ushqim) te cilat rezultojne me prodhimin me te madh te hormonit gastrin. Ai me ane te gjakut arrin deri te mukoza e lukthit dhe shkakton tajitje me te madhe te lengut te lukthit.
§ Faza e zorreve fillon me depertimin e ushqimit nga lukthi ne zorren dymbedhjetegishtore. Pas ketij momenti, tajitja e lukthit inhibohet (frenohet) me ane te mekanizmave nervore (refleksi enterogastrik) me pjesemarrje te Sy dhe Psy (n.vagus), si dhe nepermjet mekanizmave humorale(me tajitje te hormoneve enterorgastrom, holecisktokino-pankreazmin dhe sekretin).
§ Faza intestinale ushqimi prej lukthit kalon ne duodenum ku ndikon ne taitjen e hormoneve te cilet me ane te gjakut arijne ne lukth dhe stimulojne lukthin ne sekretim. Perberja dhe sasia e tajimitte lengut te lukthit varet prej llojit te ushqimit
Lengu lukthor
Lengu lukthor eshte pa ngjyre I tejdukshem me reaksion shume te tharet. Per nje dite prej gjendrave te lukthit tajohet prej 1 deri 1.5 litra ne dite. Perberes kryesor te lengut lukthor jane:
1. uji
2. kryperat minerale
3. acidi klorhidrik
4. fermented
5. mucini
Ų Acidi klorhidrik I cili ne lukth gjendet si I lire dhe si I lidhur per proteinat. Rroli I tij ne lukth eshte I shumfishte:
· Krijeon pH 1 - 1.5 I cili eshte optimal per veprimin e fermenteve te lukthit, posacerist te pepsinit (duke e aktivizuar pepsinogenin joaktiv ne pepsin aktiv).
· Vepron ne proteinat duke I zbutur dhe duke I transformuar ne forme me te pershtatshme per tretsirat te metutjeshme.
· Ka rrol baktericit (I zhduk bakterjet te cilat arrine ne lukth perms geltitjes).
· Ndikon ne levizshmerine e rregullt te ushqimit nga lukthi kah duodeni.
Ų Fermentet:
· pepsini eshte ferment protolitik (qe I tret proteinat). Ai e fillon tretsiren e proteinave duke I transformuar ato ne albumoza dhe peptone.
· labfermenti e ngjiz qumeshtin (e shendrron ne djath) dhe ne kete menyre qumeshti qendron me gjate kohe ne lukth, gje qe I jep kohe pepsinit qe te ndikoje ne proteinat e qumeshtit.
· lipaza e lukthit e trete yndyrnat e emuguluara te qumeshtit deri ne glycerin dhe acide yndyrore.
Ų Mucini apo jarget kane per detyre qe ta mbrojne mukozen e lukthit nga HCl i cili tajohet ne te.
Ų Kriperat minerale, dhe, nenkuptohet
Ų Uji.
§ Faza cefalike (e kokes) eshte faze refleksive e tajitjes. Shikimi ne ndonje ushqim te kendeshem, aroma e tij apo vetem biseda per ushqimin shkakton tajitje te shtuar te lengut te lukthit tek njeriu I rirur. Kjo tajitje pra fillon para hyrjes se ushqimit ne SGI, prandaj quhet tajitja psikike ose reflekse i kushtezuar I taitjes. Pasi ushqimi te depertoje ne goje, ai ngacmon receptoret e gojes duke shkaktuar impulse nervore qe percillen deri te gjendrat perkatese te trurit e vazhduar, e prej ketu, me ane te nervus vagus, shkojne deri te gjendrat e lukthit duke shkaktuar tajitje te cilen e quajme tajitje me reflekse te pakushtezuar.
§ Faza e lukthit (faza kimike) fillon me depertimin e ushqimit ne lukth. Nga ushqimi ne lukth nxiten ngacmime mekanike dhe kimike (nga materiet e ndryshme kimike te perfshira ne ushqim) te cilat rezultojne me prodhimin me te madh te hormonit gastrin. Ai me ane te gjakut arrin deri te mukoza e lukthit dhe shkakton tajitje me te madhe te lengut te lukthit.
§ Faza e zorreve fillon me depertimin e ushqimit nga lukthi ne zorren dymbedhjetegishtore. Pas ketij momenti, tajitja e lukthit inhibohet (frenohet) me ane te mekanizmave nervore (refleksi enterogastrik) me pjesemarrje te Sy dhe Psy (n.vagus), si dhe nepermjet mekanizmave humorale(me tajitje te hormoneve enterorgastrom, holecisktokino-pankreazmin dhe sekretin).
§ Faza intestinale ushqimi prej lukthit kalon ne duodenum ku ndikon ne taitjen e hormoneve te cilet me ane te gjakut arijne ne lukth dhe stimulojne lukthin ne sekretim. Perberja dhe sasia e tajimitte lengut te lukthit varet prej llojit te ushqimit
Lengu lukthor
Lengu lukthor eshte pa ngjyre I tejdukshem me reaksion shume te tharet. Per nje dite prej gjendrave te lukthit tajohet prej 1 deri 1.5 litra ne dite. Perberes kryesor te lengut lukthor jane:
1. uji
2. kryperat minerale
3. acidi klorhidrik
4. fermented
5. mucini
Ų Acidi klorhidrik I cili ne lukth gjendet si I lire dhe si I lidhur per proteinat. Rroli I tij ne lukth eshte I shumfishte:
· Krijeon pH 1 - 1.5 I cili eshte optimal per veprimin e fermenteve te lukthit, posacerist te pepsinit (duke e aktivizuar pepsinogenin joaktiv ne pepsin aktiv).
· Vepron ne proteinat duke I zbutur dhe duke I transformuar ne forme me te pershtatshme per tretsirat te metutjeshme.
· Ka rrol baktericit (I zhduk bakterjet te cilat arrine ne lukth perms geltitjes).
· Ndikon ne levizshmerine e rregullt te ushqimit nga lukthi kah duodeni.
Ų Fermentet:
· pepsini eshte ferment protolitik (qe I tret proteinat). Ai e fillon tretsiren e proteinave duke I transformuar ato ne albumoza dhe peptone.
· labfermenti e ngjiz qumeshtin (e shendrron ne djath) dhe ne kete menyre qumeshti qendron me gjate kohe ne lukth, gje qe I jep kohe pepsinit qe te ndikoje ne proteinat e qumeshtit.
· lipaza e lukthit e trete yndyrnat e emuguluara te qumeshtit deri ne glycerin dhe acide yndyrore.
Ų Mucini apo jarget kane per detyre qe ta mbrojne mukozen e lukthit nga HCl i cili tajohet ne te.
Ų Kriperat minerale, dhe, nenkuptohet
Ų Uji.