Shëndetësi... (Këshilla mjekësore)

**Nosh** · 12-01-2011, 15:21

Efektet e lëngjeve sa të rëndesishme janë në organizmin tonë

Vazhdimisht dietologet këshillojnë se për të mposhtur etjen dhe rihidratuar organizmin duhet të konsumohen sa më shumeë lëngje. Nëse është e vërtetë se ekuilibrit tonëhidrik i nevojitet të paktën një litër e gjysmë lengje në ditë, pijet po luajnë një rol gjithmonë e më të rëndësishem, sidomos për personat nën 30 vjeç . Për të shuar etjen gjithmonë është me mirë të zgjidhni edhe një gotë me limon të shtrydhur, se cilës t‘i keni shtuar ujë dhe pak sheqer, sepse është e lehtë, e freskët dhe të shuan etjen. Me pak fjalë, ploteson të gjitha ato që kërkojmë nga pijet, sidomos në ditët e nxehta të vitit. Vazhdimisht dietologët këshillojnë se për të luftuar etjen dhe rihidratuar organizmin duhet të konsumohen sa më shumë lëngje.

Sa më shumë lëngje frutash dhe ujë
Për studiuesit, 8 gota ujë në ditë janë të domosdoshme kundrejt tre ose katër më lëng të freskët frutash. Të konsumosh sa më shumë ujë dhe lëngje frutash të përmirëson dhe zgjat jetën. Kështu, përveçse janë të pasura më të gjitha vitaminat e nevojshme për të mbajtur trupin në formë dhe janë të këshillueshme për të gjitha moshat. Sipas një grupi shkencëtarësh të "Vanderbilt University Medical Center" në Tenese, që kanë kryer një studim të gjërë epidemiologjik, i cili është botuar në revistën "The American Journal of Medicine", zakoni për të pirë të paktën treë herë në javë lëngje frutash ndihmon në një reduktim prej 76 për qind të rrezikut për zhvillimin e sëmundjes së Alzheimer. Ata që konsumonin trë ose më shumë gota në javë, u pa se reduktonin më 76 për qind mundësinë për t‘u sëmurë, në krahasim me ata që pinin një ose më pak gota më lëngje gjatë gjithë javës.

**Nosh** · 03-06-2011, 12:10

Pajisjet e lojërave shkaktojnë dhimbje tek fëmijët

Uashington, 3 qershor 2011 (Kosovapress) Koha 10:23

Përdorimi i pajisjeve për lojëra për një periudhë të gjatë shkakton dhimbje kyçesh tek fëmijët. Studiuesit amerikanë thonë se fëmijët të cilët kalojnë 2 orë në ditë duke përdorur pajisjet e lojërave dhe telefonat celularë, mund të dëmtojnë shëndetin e tyre.

Sipas studimit, i cili vëzhgoi sjelljen e 257 fëmijëve 15-vjeç, është parë se ata fëmijë që përdorin Xbox dhe Gameboy përjetojnë dhimbje më të mëdha se të tjerët.

**Nosh** · 03-06-2011, 12:10

E.coli arrin dhe në SHBA

Uashington , 3 qershor 2011 (Kosovapress) Koha 10:19

Së paku tri raste të infektimit me bakteren vdekjeprurëse E.coli, që shpërtheu në Evropë, janë raportuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës.

**Nosh** · 03-06-2011, 12:11

Superbakteri që “ha mish”

Londër, 2 qershor 2011 (Kosovapress) Koha 23:23

I ashtuquajturi bakteri, “i cili ha mish” dhe që është rezistues ndaj barnave, është gjetur te qumështi i lopës dhe te njerëzit në Britani dhe Danimarkë, ka bërë të ditur një studim i shkencëtarëve britanikë.

Sipas këtij studimi të publikuar të enjten, ky lloj bakteri paraqet problem potencial për shëndetin e njerëzve.

Në studim thuhet se bakteri i porsazbuluar nuk paraqet rrezik për konsumuesit e qumështit të pasterizuar dhe prodhimeve të qumështit, por më tepër rrezikon njerëzit që përkujdesen për lopët.

Stafilokok aureus është paraqitur si kërcënim i madh në mesin e spitaleve të gjithë botës, sidomos nëse ky bakter prek plagët e pacientëve.

“Tash për tash ende nuk dihet nëse në këtë rast lopët kanë infektuar njerëzit, apo ka ndodhur e kundërta”, thotë Mark Holms, nga Universiteti Kembrixh, duke shtuar se është e sigurt pirja e qumështit të pasterizuar ose konsumimi i mishit të lopës.

Ekipi britanik ka zbuluar bakterin e ri duke hulumtuar mastitisin – sëmundjen e rëndë që godet lopët qumështore.

Ndryshe, nga ky lloj bakteri janë prekur 12 persona në Skoci, 15 në Angli dhe 24 në Danimarkë.

**Nosh** · 03-06-2011, 12:27

Studiuesit identifikojnë bakterin EHEC

Hamburg, 3 qershor 2011 - Shkencëtarët nga Gjermania dhe Kina kanë identifikuar kodin e trashëgimisë së bakterit Esheria Koli (EHEC). Shkencëtarët gjatë analizave të bakterit të Kolitit me rrezik për jetën kishin konstatuar komponentë të ndryshëm dhe deri tani të panjohur, njoftoi Klinika Universitare e Hamburgut. Hulumtimet janë kryer bashkë me Institutin Genomic në Pekin. Bakteret Esheria Koli nguliten gjatë në zorrë, duke fituar rezistencë të veçantë kundrejt antibiotikëve, thuhet më tej. Numri i të vdekurve në Gjermani ka arritur ndërkohë në 17, ndërsa numri i të infektuarve dhe i rasteve të dyshuara është aktualisht rreth 2000. Rusia, ndërkaq, ka vendosur ndalimin e importit të perimeve nga të gjitha vendet e Bashkimit Evropian. BE-ja e kritikoi qëndrimin e qeverisë në Moskë.

**Nosh** · 03-06-2011, 20:53

Pijet energjike ndikojnë negativisht në ritmin e zemrës

Londër, 3 qershor 2011 (Kosovapress) Koha 20:29

Mjekët paralajmërojnë se fëmijëve nuk duhet dhënë pije energjike, për shkak se përmbajnë kofeinë dhe stimulues tjerë që nuk janë të nevojshëm për fëmijë dhe mund të çrregullojnë ritmin e zemrës, si dhe të ndikojnë në shkaktimin e problemeve tjera shëndetësore.

**Nosh** · 03-06-2011, 23:08

Pacientët dhe studiuesit vlerësojnë arritjet në luftën kundër SIDA-s

30 vjet më parë, ekspertët e mjeksisë bënë të ditura rastet e para të një infeksioni të ri misterioz dhe vdekjeprurës. Sëmundja e sistemit të imunitetit shpejt mori emrin AIDS dhe virusi HIV që e shkakton atë u përhap nëpër botë duke lënë të vdekur dy milionë njerëz çdo vit. Në saje të kërkimeve shkencore, sot vitusi nuk sjell domosdoshmërisht vdekjen, por megjithëse mbi një milionë njerëz vdesin nga SIDA, ilaçet e reja kanë bërë që më shumë se 30 milionë njerëz të jetojnë me virusin HIV. Megjithatë, mbeten ende sfida të mëdha deri në zhdukjen e kësaj sëmundjeje gjithëbotërore.
Kethi Benet ka jetuar me virusin HIV për 21 vjet. Perspektiva e saj ishte e pasigurt kur jo u diagnostikua me SIDA në vitin 1990 dhe mjeku e trajtoi me ilaçe që rezultuan tepër toksike për të. Ai e ndërpreu kurën dhe e nxorri nga spitali.
“Qendrova në shtrat për muaj me radhë në pritje të vdekjes, psi ai më tha se nuk mund të bënte gjë”.
Por kur filloi mjekimin me një kurë të re, jeta e zonjës Benet ndryshoi dhe tani ajo ndjehet mirë dhe punon si konsulente për pacientët me SIDA.
“Tani që e di se si mund të menaxhohet, unë nuk e shikoj virusin si dënim me vdekje. Bëj një jetë normale dhe pres të jetoj më gjatë”.
Por 30 vjet më parë, komuniteti mjeksor ishte mjaft pesimist. Dr. Anthoni Fauçi, atëhere mjek që përpiqej t’i kuronte njerëzit e prekur nga sëmundja e re, i mban mend mirë ato kohë. Ai është tani drejtor i Institutit Kombëtar të Sëmundjeve Infektive.
“Nuk kishim asnjë ide se çfarë ishte ajo sëmundje ngjitëse dhe shumë shpejt një numër mjaft i madh njerëzish u prekën prej saj dhe vdiqën. Ishte një situatë shumë shqetësuese, një periudhë pasigurie kur nuk dihej se çfarë e shkaktonte”.
Dalngagalë, ekspertët e mjeksisë filluan ta kuptojnë më mirë infeksionin dhe u bë e qartë se kishte të bënte me dobësimin e sistemit të imunitetit dhe transmetohej seksualisht.
Dr. Robert Galo është një prej zbuluesve të virusit HIV, por ende mungonte një vaksinë për të dhe shumë ekspertë ishin pesimistë. Në vitin 1987 u aprovua ilaçi i parë për këtë sëmundje, AZT.
"Virusi mund të dobësohej dhe mund të matej shkalla e rënies. Edhe pse ilaçi ishte toksik, shënjat që kishin të bënin me AIDS dhe simptomat po zhdukeshin”.
Por shpresat u fashitën kur HIV-i filloi t’i rrezistonte AZT-së. Por në vitit 90-të, një kombinim ilaçesh të tjera u bënë një armë më e fortë të luftën kundër virusit HIV.
“Koktei, siç e quajmë ne atë, ndryshoi jetën e shumë individëve të prekur nga virusi HIV, duke u dhënë atyre mundësinë për të jetuar një jetë normale nëpërmjet trajtimesh të mira”.
Përveç mjekimit, një tjetër sfidë e madha është mbajtja nën kontroll e përhapjes së virusit HIV. Rreziku i përhapjes është i madh mes njerëzve të moshave nën 30 vjeç, prandaj Fondacioni Elizabeth Glaser i Pediatrisë i ka përqendruar përpjekjet e tij në mbrojtjen e foshnjeve dhe fëmijëve të vegjën nga infeksioni.
Por një raport i Kombeve të Bashkuta për shëndetin vë në dukje se lufta kundër SIDA-s nuk është fituar ende dhe kostoja e saj mbetet e lartë. Javën e ardhëshme, 30 kryetarë shtetesh do të takohen për të shqyrtuar përparimin e bërë deri tani dhe çfarë duhet bërë në të ardhmen.

Bota Sot

**Nosh** · 03-06-2011, 23:09

Situata epidemiologjike në Kosovë e qetë

Situata epidemiologjike në vendet e Bashkësisë Evropiane është përkeqësuar me shpërthimin e epidemisë së Escherichia coli në Gjermani dhe në disa shtete të Bashkimit Evropian, andaj Instituti Kombëtar po e përcjell me vëmendje ecurinë e epidemisë së Escherichia coli enterohemorragjike (EHEC).
Më 26 maj, zyrtarët e shëndetësisë publike gjermane alarmuan për një epidemi ku shkaktar ishte E.coli që pos tablos së zakonshme klinike ka shkaktuar sindromën hemolitiko uremike (SHU), duke shkaktuar deri më sot vdekjen e 18 personave, 1243 persona të sëmurë dhe 400 me SHU. Zyrtarët gjermanë në fillim kanë theksuar se epidemia është pasojë e trangujve të kontaminuar me prejardhje nga Spanja. Sot, ky fakt është demantuar nga laboratoret e BE së, ngase në laborator nuk ka mundur të konfirmohet burimi i infeksionit nga trangujt dhe analizat e tokës dhe ujit në serrat spanjolle rezultojnë negative.
Por, një kontamimin i tërthortë gjatë transportit brenda Gjermanisë nuk përjashtohet. Pos në Gjermani, janë raportuar raste të sëmundjes në Zvicër (1 rast), Poloni (1 rast), Holandë (3 të hospitalizuar), Suedi (1 rast fatal dhe 41 të sëmurë), Danimarkë (14 raste të konfirmuara), Britani të Madhe (3 raste të infektuara) dhe SHBA (2 raste), Francë (3 raste të dyshimta), Portugali (3 raste). Të gjitha rastet kanë lidhshmëri. Më 31 maj rezultatet laboratorike gjejnë toksinën e prodhuar nga E.coli në dy mostra të trangujve, por jo tipin O104 i cili është gjetur te pacientët e sëmurë. Kjo përjashton origjinën spanjolle të infeksionit me tranguj. Akoma nuk është gjetur burimi i vërtetë i kontaminimit. Të njejtën ditë në Suedi regjistrohet rasti i parë i vdekjes nga E.coli, një grua 50 vjeçare e cila është infektuar gjatë një udhëtimi në Gjermani. 41 raste të trajtuara në spitalet suedeze kishin lidhshmëri me epideminë gjermane. Situata epidemiologjike në Kosovë me E.coli është e qetë duke pasur parasysh se nuk ka raste të raportuara të sëmundjes me simptoma të ngjashme. Instituti Kombëtar është duke përcjellë me vëmendje situatën epidemiologjike në Evropë dhe për çdo mundësi eventuale të raportimit të ndonjë rasti do të merren me kohë masa adekuate kundërepidemike.
Aktualisht rekomandohet që: të mos konsumohen tranguj, domate dhe marula (letonez) me origjinë të dyshimtë; të gjitha perimet që përdoren për sallatë të freskët të lahen mirë me ujë higjienik; 3. Të zihet mishi dhe produktet e mishit; ndërmarrja e të gjitha masave të kontaminimit të ushqimit prej përgaditjes e deri të konsumimi; të lahen shpesh dhe mirë duartë me sapun; prodhuesit e perimeve t'u përmbahen protokolleve të prodhimit dhe ruajtjes higjienike në të gjitha etapat.

Bota Sot

**Nosh** · 03-06-2011, 23:12

Kur dhimbja kthehet në forcë

Historitë e njerëzve që ja kanë dalë mbanë t’i rikthehen jetës normale pas traumave që kanë pësuar në jetë: humbje njerëzish të dashur apo sëmundje
"Nëna ime, që është 61 vjeçe, u operua në mars të këtij viti për një tumor në fyt. Mjekët ishin shumë pozitivë dhe përpiqeshin që në çdo moment të mos na shqetësonin për sëmundjen e mamasë, e cila ndër të tjera tani është mirë, - tregon Gregoria. - Ka vështirësi kur gëlltitet dhe pak probleme me shqiptimin e fjalëve. E di që ekziston një rehabilitim i veçantë që jep rezultate të shkëlqyera, por ne jetojmë në një fshat dhe nuk arrijmë të gjejmë një adresë të saktë". Pasi kalon frika e diagnostikimit me kancer dhe fillojnë kurat, pacientët dhe familjarët dëshirojnë t’i kthehen normalitetit. Mundësitë janë, specialistët gjithashtu, por ende nuk konsiderohen si të nevojshëm. Ndërhyrja e asistentëve, për shembull, do të ndihmonte të sëmurët që kanë probleme me shqiptimin e fjalëve. Dietologu do t’u nevojitej pacientëve mbipeshë të ndiqnin një dietë të shëndetshme për të rrëzuar kilet e tepërta. Roli i një specialisti ortopedik është vendimtar për t’u mësuar të mbajnë protezat personave që janë operuar nga tumoret në kockë.
“Kanë kaluar dhjetë vjet që kur mjekët i zbuluan ‘në kohë’ kancer në mushkri babait të një mikut tim. Edhe fqinja që jeton këtu pranë nesh u diagnostikua me kancer në gji, por fatmirësisht u shërua, ndërsa xhaxhi im i moshuar thotë se nuk ka asgjë për t’u trembur: ‘Kanceri në prostatë në fazën fillestare mund të trajtohet si një sëmundje kronike njësoj si të tjerat’, thanë onkologët", - tregon një 50-vjeçar. "Sot ka shumë mundësi trajtimi për t’i shfrytëzuar dhe mosha nuk përbën ndonjë problem". Shifrat e të mbijetuarve dëshmojnë për suksesin e diagnostikimit të hershëm dhe efikasitetin e trajtimeve të reja që zbulohen pas shumë vitesh studime eksperimentale. Në vitin 1970 ishin rreth 820 mijë persona të prekur nga kanceri, në vitin 2000, 1 milion e 270 mijë, ndërsa sot janë rreth 2 milionë persona të diagnostikuar me kancer, 43,8 për qind meshkuj dhe 56,2 për qind femra. Sigurisht që numri i personave të prekur nga kanceri vazhdon të rritet, sidomos për shkak të plakjes së popullsisë. Megjithatë, shumë prej tyre arrijnë t’ia dalin mbanë. Të dhënat e analizave të "Eurocare 2007" tregojnë se arrijnë të mbijetojnë në 47 për qind të rasteve të paktën pesë vjet pas diagnozës, për të gjitha llojet e tumoreve dhe për të gjitha moshat (15-99 vjeç). Merita kryesore është e arritjes shkencore (diagnozat e hershme, programet e reja të ekzaminimit dhe terapitë efikase).    Gjithashtu, janë edhe asistentët socialë, që mund t’i japë informacione pacientit mbi të drejtat e tij shëndetësore dhe lehtësirat në vendin e punës ose mund ta ndihmojë për të përballuar praktikat burokratike: siç është kërkesa për vendosjen e protezave të gjirit ose aparateve ortopedike. Ushtrimet fizike për legenin janë shumë të rëndësishme për femrat që kanë hequr mitrën, meshkujt që vuajnë nga prostata, personat që vuajnë nga kanceri i zorrës së trashë, sepse arrijnë të frenojnë një siklet të madh si mospërmbajtja. Në fund janë ushtrimet për linfedemën, ose për ënjtjen e krahëve dhe këmbëve, e shkaktuar nga ndërhyrja kirurgjikale ose radioterapia. "Vajza ime u sëmur me leucemi në moshën 6-vjeçare. Tani është 12 vjeçe dhe prej vitit të kaluar me shumë mundim ka pranuar kontrollet e nevojshme ‘follow up’, që parashikohen për sëmundjen e saj. Vazhdimisht më pyet se përse mjekët i bëjnë këto kontrolle për të parë nëse është shëruar, apo sepse është ende e sëmurë..." - shkruan një nënë në forumin e psikologëve. "Është e vërtetë që kontrollet ngjallin frikë dhe shpesh mund të perceptohen si gjykime të mundshme", - përgjigjet ekspertja. "Është diçka shumë e përhapur edhe mes pacientëve të rritur, një siklet që shpesh përfshin edhe familjarët e personave të sëmurë, ashtu siç është e natyrshme që të tronditeni emocionalisht dhe psikologjikisht pasi keni marrë vesh që jeni me kancer. Gjithsesi, ndihma psikologjike mbetet ende një tabu, edhe pse vazhdon të rritet numri i qendrave që u ofrojnë këtë shërbim pacientëve. Në shumë raste, mjaftojnë disa takime për të gjetur kurën e duhur: të dëgjohesh nga të tjerët, të marrësh këshilla apo ndonjë sugjerim praktik, të shfrysh inatin, të shprehësh të gjitha shqetësimet, mund t’iu ndihmojë të keni një jetë më të shëndetshme. Vetëm në këtë mënyrë mund të riktheheni si më parë, ndoshta edhe më mirë seç keni qenë".

Bota Sot

**Nosh** · 03-06-2011, 23:21

Nëse sheh dikë në telashe, mos rri duarkryq

Teksa shohim të tjerë njerëz në siklet, mjaftohemi vetëm duke i vështruar nga larg, pa u afruar për t’u ofruar ndihmë. Nga studimet e bëra, psikologët tregojnë se janë të shumta arsyet që na pengojnë të afrohemi e t’u japim ndihmën e duhur atyre që kanë vërtet nevojë për të
Teksa shohim të tjerë njerëz në siklet, mjaftohemi vetëm duke i vështruar nga larg, pa u afruar për t’u ofruar ndihmë. Nga studimet e bëra, psikologët tregojnë se janë të shumta arsyet që na pengojnë të afrohemi e t’u japim ndihmën e duhur atyre që kanë vërtet nevojë për të.
Ju jeni duke nxituar për në punë dhe një burrë përpara jush bie në trotuar. A ndaloni për ta ndihmuar? Në një studim të bërë për këta “soditës”, doli se disa njerëz largojnë shikimin apo vazhdojnë të ecin në vend që të ndalojnë dhe të përfshihen.
Pyetja e përgjegjësisë luan një rol të rëndësishëm në parandalimin e “spektatorëve” për të bërë diçka. Në një eksperiment të bërë nga Ervin Staub, një profesor psikologjie në universitetin e Massachusetts, në Amherst, një i rritur ndau grupet me 5-vjeçarë dhe 6-vjeçarë në një dhomë. Ajo tregoi se një pjese u la si detyrë që të kujdeseshin për gjithçka që do të ndodhte. Të tjerëve nuk u tha asgjë. Pasi ajo u largua, fëmijët dëgjuan diçka që tingëllonte sikur dikush ishte në vështirësi në dhomën tjetër. Ideja ishte të shihej nëse fëmijët ishin më pak apo më shumë të predispozuar të ndihmonin, pasi atyre u ishte thënë se ishin përgjegjës.
6-vjeçarët ishin më të predispozuar të investigonin kur e rritura u dha atyre përgjegjësi. 5-vjeçarët nuk ishin. Në vend të kësaj, ata vendosën gishtat në vesh kur dëgjonin zhurma shqetësuese. “Ata ishin në konflikt, - shpjegon Staub, - ndoshta ata nuk janë ndjerë kompetent apo me aq kurajë sa të shkonin tek dhoma tjetër, po ata u bënë të përgjegjshëm. Kështu, ata shmangën situatën”.
Sipas Staub, 6-vjeçarët ishin më të shpejtë për të vepruar, sepse ata ishin më familjarë me faktin se ku duhet të shkonin dhe si të ofronin ndihmë. Që kur pjesa më e madhe e emergjencave zhvillohen në situata jo familjare, të rriturit shpesh reagojnë si 5- vjeçarët. Ata ndihen të përgjegjshëm, por të pafuqishëm, ndaj tentojnë ta shmangin krizën se sa të ndërhyjnë.
“Ka një prirje për të vendosur se nuk duhet marrë asnjë veprim, - thotë Staub. - Mendimet e para që kalojnë në mendjen tuaj ju mbajnë për të ofruar ndihmë. Në vend të ndërmerrni veprime, ju duhet të ‘punoni’ kundër tyre”.
Disa nga arsyet e përbashkëta që mund t’ju pengojnë të ofroni ndihmë përfshijnë:
Ju mund të mendoni se një njeri më i moshuar apo me më shumë njohuri mjekësore mund të ofrojnë asistencë. Pse duhet të jem i pari që të ndihmoj? Nuk jam unë personi më kompetent në këtë turmë. Frika e sikletit është e madhe: askush nuk do të rrezikojë të duket budalla në sytë e të tjerëve. Çfarë ndodh nëse ai nuk ka nevojë për ndihmën time?
Ne marrin sinjale nga njerëzit që na rrethojnë, por pjesa më e madhe e njerëzve tentojnë t’i mbajnë emocionet e tyre në publik. Asnjë tjetër nuk duket i shqetësuar, ndoshta nuk është ndonjë problem. “Nëse ju vini re probleme dhe e gjeni veten duke menduar të mos veproni, bëni një sforco, ndaloni dhe vlerësoni situatën në vend që të largoheni”, - thotë Staub. Pastaj përpiquni të përfshini edhe njerëz të tjerë: ju nuk duhet të merrni i vetëm përgjegjësinë për ta ndihmuar. “Ndonjëherë mjafton vetëm të kthehesh dhe t’i thuash personit që ke në krah: ‘Duket sikur duhet të bëjmë diçka’. Ose pyesni nëse është thirrur ambulanca, dhe nëse jo, të thërrisni një. Ndërsa ju ndërmerrni veprime, shumë njerëz do të marrin sinjalet nga ju dhe do të veprojnë”.

Bota Sot

**Nosh** · 05-06-2011, 09:19

Një teknikë e re e skanimit të trurit mund të ndihmojë në zbulimin e plagëve në tru

Xhesika Berman | Uashington E shtunë, 04 Qershor 2011

Studiuesit po përdorin teknika të sofistikuara skanimi për të ndihmuar në diagnostikimin e lëndimeve në tru të cilat nuk mund të dallohen duke përdorur teknikat e zakonshme. Ushtarët shpesh marrin plagë traumatike në tru si rezultat i shpërthimeve të fuqishme në frontet e luftës. Shkencëtarët shpresojnë se teknika e re do t’i ndihmojë doktorët të zbulojnë dhe trajtojnë shumë plagë të trurit të cilat tani janë të pashërueshme. Korrespondentja e Zërit të Amerikës Jessica Berman sjell hollësi.
Afërsisht 320 mijë anëtarë të personelit ushtarak në Irak dhe Afganistan kanë vuajtur nga lëndimet në tru. Shpesh këto janë klasifikuar si plagë të lehta dhe nuk dallohen gjatë skanimit të trurit.
Por në një studim të ri, një teknikë e sofistikuar e skanimit të trurit e mund të zbulojë tani anomali në indet që gjenden në materien e bardhë të trurit të ushtarëve të cilët kanë marrë plagë traumatike në tru si pasojë e shpërthimeve ose TBI. Materia e bardhë e trurit mundëson komunikimin mes qelizave nervore.
Studimi u krye në Fakultetin e Mjekësisë të universitetit të Uashingtonit në St. Louis dhe në Qendrën Mjekësore Rajonale të Landstuhl-it në Gjermani. Në këtë studim u përfshinë 63 ushtarë të cilët janë prekur nga lëndimet si pasojë e shpërthimeve ose TBI dhe lëndimeve të tjera si rrëzimi, lëndimet e marra nga makinat ose goditjet nga objekte të forta. Në studim morën pjesë edhe 21 anëtarë të personelit ushtarak të cilët janë plagosur nga shpërthimet por që nuk janë diagnostikuar me TBI.
Studiuesja e neurologjisë në universitetin e Uashingtonit Christine MacDonald thotë se teknika e re e skanimit u mundëson shkencëtarëve të shohin lëvizjen përmes indeve të lënduara të trurit. Kjo dukuri nuk mund të dallohej përmes teknikave tjera të skanimit. Zonja Macdonald thotë se studiuesit diktuan praninë e ujit në materien e bardhë të trurit në skanimet fillestare që u bënë në Gjermani afërsisht 14 ditë pas plagosjes. Ajo thotë se studiuesit vunë re ndryshime të vogla në rrjedhën e ujit në skanimet pasuese deri 12 muaj më vonë, pas kthimit të ushtarëve në St. Louis.
“Përhapja e ujit është në përputhje me atë që pritet nga plagët me kalimin e kohës. Në raste tjera mund të thuhet se plaga ka ekzistuar që më herët”.
Studiuesit kanë parë anomali në materien e bardhë të trurit tek 18 nga 63 pacientëve të cilët kanë patur goditje në tru. Kjo nuk u dallua tek 21 pacientët tjerë të cilët kishin lëndime tjera.
Diagnostikimi i TBI-së është i debatueshëm sepse ekspertët nuk janë të sigurtë nëse simptomat që pasojnë lëndimet e lehta traumatike të trurit janë rezultat i çrregullimit të funksionimit të trurit, ndryshimeve strukturore, faktorëve psikologjikë, apo si rezultat i një kombinimi të këtyre tre elementëve.
Zonja MacDonald thotë se studimet vazhdojnë të eksplorojnë nëse teknika e re e skanimit të trurit mund të ndihmojë në zbulimin e burimit të efekteve të përhershme të lëndimeve traumatike të trurit.

Zeri i Amerikes