Rubrika: Shenjtërit e ditës dhe festat

[Nosh]

Të gjithë Shenjtërit – Dita E shumave

Sot më 1 nëntor Kisha kremton festen e të Gjithë Shenjtërve, apo ditën e Shumave ;( lat. Sollemnitas Omnium Sanctorum). Që nga shekulli i katër (IV) Kisha në Lindje e njeh këtë festë që është kremtuar pas Rrëshajave. Nëpërmes Galisë në shekullin e 9 kjo festë hynë për gjithë Kishën katolike. Në ditën e sotme në Kishën Romake kremtohen të gjithë shenjtërit dhe shenjtëreshat, të cilët janë të kanonizuar si edhe ata që nuk janë kanonizuar. Kurse tek Kisha Ortodokse kremtohet diela e parë pas Rrëshajave.
Kujtimi i martirëve fillon të kremtohet që nga shekulli i IV. Gjurmët e para të kremtimit të përbashkët të shenjtërve e gjejmë në Kishën e Antiokisë, pikërisht në dielën e parë pas Rrëshajave.
Papa Gergori (Gega) III (731-741) e bartë këtë festën në një (1) nëntor dhe përputhet me festen e Kelte “Samhain”, që paraqet Vitin e ri, në këtë mënyrë ju përgjigjet murgjve të Irlandës.
Papa po ashtu një (1) nëntorin e zgjidh si kujtimin i përvjetorit të shugurimin e një kapelës në bazilikën e Shën Pjetrit, ku ruhen eshtrat e apostujve dhe të gjithë shenjtërve si dhe martirëve, si edhe atyre që ishin të drejtë që pushojnë në paq në katër anët e botës.
Gjatë periudhës së Karlit të Madh kjo festë përhapet në Kishën e Perëndimit, kurse gjatë kohës së mbretit Luigjit i Përshpirtshëm bëhet festë e urdhëruam (835), këtë e shpalli papa Gregori (Gega) IV me miratimin e të gjithë ipeshkëv.
Në kalendarin Katolik Kisha e kremton si kremte dhe festë e urdhëruam, tek shqiptarë e quajnë edhe Dita e Shumave, që ndërlidhet me vizite e varrezave, ku ndezin qirinjtë dhe bekohen varrezat. Kurse Kisha i përkujton të vdekurit me 2 nëntor si përkujtimin i të gjithë besimtarëve të vdekur.
Përveç Kishës Katolike këtë festë e përkujtojnë edhe Kisha Angleze, si dhe shumë kisha evangjeliste.

[Nosh]

Shën Skolastika, virgjër






Sot më 10 shkurt Kisha e përkujton motrën e Shën Bendektit Shën Skolastiken, cila lindi në Norcia (Umbri-Itali) në vitin 480. Iu kushtua Hyjit, sipas shembullit të vëllait Benediktit, cili ishte Ati i rregulltarëve botës së Perëndimit, të cilin e ndoq në Cassino, ku edhe udhëhoqi kuvendin e murgeshave. Vdiq. Më 10 shkurt 547.

[Nosh]

Shën Maria Virgjër e Lurdit (dita e sëmurëve)





Sot më 11 shkurt Kisha e përkujton Shën Marinë e Lurdit. Pikërisht më 11 shkurt deri më 16 korrik 1858 Maria Virgjër e Papërlyer, iu shfaq bareshës Bernardette Soubirous, afër Lurdit (Francë), në shpellë të “Massabielle” 18 herë. Me anë të kësaj vajze të përvujtë, Maria i thirri mëkatarët që të kthejnë tek Hyji dhe në Kishë e gjallëroi zellin për lutje e për vepra bamirësie, sidomos ndaj sëmurëve.
Gjatë vitit 1907 papa Shën Piu X, e shpie në liturgji kujtimin e kësaj ditës, shfaqen e Marisë Virgjër bareshës Bernardetes Soubiorus.
Përndryshe sot është dita që i çojnë të sëmurit në shenjtëroret e Marisë.
Në Kosovë është e njohur kisha e Stubllës, që rinia kosovare shtegton (bënë pelegrinazh) dhe rinë gjithë nate qëndron në kishë në uratë, kurse meshtarët janë ne disponim për t’i rrëfyer.

[Nosh]

Shën Valentini ipeshkëv dhe martirë






Sot më 14 shkurt Kisha e përkujton Shën Valentinin, cili ishte ipeshkëv në Terni afër Romet në shekullin e tretë (270) pësoj martirizimin gjatë përndjekjeve Perandorit Klaudi. Valentini u angazhua në mbrojtjen dhe përkrahjen e të krishterëve të përndjekur, duke i vizituar nëpër burgjet romake dhe duke bartur edhe posten. Kjo veprimtari guximtare dhe bujare u ra në sy miqve si dhe armiqve. Sipas një legjendës Shën Valentini qe i burgosur në Romë dhe dënohet me vdekje. Qe i varrosur në rrugën e famshme Flaminia në drejtim të Ternit.
Tradita dhe kulti i këtij shenjtit është shumë i lashtë, sidomos në shtetet anglosase. Kjo traditë ka lidhje të ngushtë me festat e vjetra pagane të pjellorisë (p lleshmërisë) pranverore. Mendohet se pikërisht me 14 shkurt fillonte zgjimi i natyrës së vdekur, gjallërimi i saj, si shenjë e dashurisë, jetës së re, po ashtu edhe shpendët zgjidhin partneri.
Shën Valentin është mbrojtësi dhe pajtori i të dashuruarve, ky kult ka filluar të depërtojnë edhe në hapësirën tonë shqiptare.



Uroj festen e Shen Valentinit përkatësisht “festën e dashuruarve” të gjithë të rinjve dhe të rejave veçanti të dashuruarave si dhe anëtarëve të forumit katolik don Noshi.

[Nosh]

Shën Cirili, murg dhe Metodi, ipeshkëv (Pajtorët e Evropës)



Sot më 14 shkurt po ashtu Kisha i feston Shën Cirilin murg dhe Metodin ipeshkëv. Cirili, lindur në Selanik (826) kurse Metodi (812), qenë edukuar në mënyrë shkëlqyeshme në Kostantinopol. Bashkë me vëllain Metod shkoi në Moravi për ta shpallur fenë. Së bashku i bënë gati në gjuhën sllave tekstet liturgjike, të shkruara me karaktere të quajtura pikërisht “gllagolica” (cirilike), që i konfirmoi papa Hadriani II.
Pasi qenë thirrur në Romë, Cirili vdiq aty me 14 shkurt 869, ndërsa Metodi u shuguruar ipeshkëv dhe u nis për në Panoni, ku e shpalli Ungjillin pa u kursyer. Iu desh të vuajë rëndë për shkak të njerëzve plot smirë, por i erdhi ndihmë nga ana e papëve. Vdiq me 6 prill 885 në Velehard (Cekosllovaki).
Disa shtete sllave këtë festë e kremtojnë sipas kalendarit të vjetër nga viti 1880 që bie me 5 korrik që ishte edhe “dita ekumenike”.

[Nosh]

Shtatë Shenjtërit Themelues të Rregullit të Shërbëtorëve të Shën Marisë Virgjër





Sot më 17 shkurtë Kisha i përkujton Shtatë Themeluesit e shenjtë, të lindur në Francë, fillimisht si anëtarë të një grupi bujarë si dhe pendestar laik të Shërbëtorëve të Shenjtës Mari, iu kushtuan shërbimit të të varfërve dhe të të sëmurëve pran Firencës. Veçanti gjatë luftërave në mes qyteteve Italiane në shekullin 13. Pastaj , u tërhoqën mbi malin Senario për të jetuar atje në varfëri e në soditje, duke ia dhënë fillimin një Urdhri të kushtuar veçanërisht Nënës së Zotit. I fundi prej shtatë Servitëve Lleshi vdiq më 17 shkurt 1310.
Urdhri i Shërbëtoreve të Marisë u miratua nga papa Benedikti XI më 1304.

[Nosh]

Shën Pjetër Damjani, ipeshkëv dhe mësues i Kishës




Sot më 21 shkurt Kisha e përkujton Shën Pjetër Damjanin, cili lindi në Ravena (Itali) në 1007. Pasi i përfundoi studimet, iu kushtua arsimit, por menjëherë e la dhe hyri për eremit të Fonte Avellana ku, pasi u zgjodh si epror, e nxiti me zell jetën rregulltare, sikurse bëri edhe në vende të tjera të Italisë. Në kohë të vështira i ndihmoi papët me veprimtarinë e tij, me shkrime dhe me misione diplomatike, dhe me nxitjen e reformës së Kishës. Papa Shtjefni IX e emëroi kardinal dhe ipeshkëv të Ostia. Vdiq me 22 shkurt 1072 në Faenzi dhe menjëherë qe nderuar si shenjt.

[Nosh]

Katedra e Shën Pjetrit




Sot më 22 shkurt Kisha përkujton festën e Katedrës së Shën Pjetrit qe kremtuar në këtë ditë në Romë që nga shekulli IV, si domethënie e themelit dhe e bashkimit të doktrinës që mbështetet në Apostullin. Krishterët e hershëm fillimisht e kanë përkujtuar veprimtarin e Shën Pjetrit në Antioki, dhe veçanti ardhjen e tij në Romë, ku ishte selia (Katedra) e fundit e tij në veprimtarinë apostolike. Kjo festë e quajtur Katedra e Shën Pjetrit përkujton se Krishti e ndërtoi Kishën e vetë në Pjetrin, Shkëmbin, dhe e vendos për Eprorin e parë përkatësisht Papën në krye të grigjës së vet.

[Nosh]

E Mërkura e përhime

Sot po ashtu me 22 shkurt bie e Mërkura e përhime, në kalendarin e katolik perëndimor, është dita e parë e Kreshmës dhe ndodh 46 ditë para Pashkëve. Kjo ditë lëvizë, varësisht se kur bien Pashkët që rregullohet sipas kalendarit të hënës (Pashkët bien gjithherë në dielën e parë të pranverës me hënë plotë). Kjo mund të ndodhë më së shpejti Mërkura e përhime të bien më 4 shkurt, ose më së vonit më 10 mars.
Sipas ungjijve kanonikë të Mateut, Markut dhe Lukës, Jezusi kaloi 40 ditë agjërimi në shkretëtirë para fillimit të misionit të tij publike, gjatë së cilës ai duroi tundimit nga Satani.. Ashtu e Mërkura e përhime shënon fillimin e kreshmëve, përkatësisht 40 ditë lutje dhe agjërim
Në Mërkurën e përhime gjatë liturgjisë prifti vendos hirin mbi ballin e besimtarëve si një shenjë të zisë dhe pendimit ndaj Zotit. Kujtoju njeri se hi ke qenë dhe në hi do të kthehesh (lat: Memento homo, quia pulvis es, et in pulverem reverteris) ose Kthehu dhe besoji Ungjillit.
Hiri i përdorur është nga palmat, ose ullinjve, ose prapë larit, që ka mbetur prej Dielës së larti viti të kaluar ku digjen dhe ky hi përdore ne menyre liturgjike.
Kjo praktikë është e zakonshme edhe në shumë Kisha tjera të krishterëve përveç katolikëve e festojnë edhe Kisha anglikane, Lutherane, Methodiste, Kisha presbiteriane si edhe disa kisha Baptiste.

[Nosh]

Shën Polikarpi, ipeshkëv dhe martir




Sot më 23 shkurt Kisha e përkujton Shën Polikarpin, nxënës i apostujve veçanti nxënësi i Shën Gjonit apostull së bashku me Shën Klementin e Romës dhe Ignjacin e Antiokisë, madje ishte dhe mësuesi i Shën Irenejit dhe kryesisht veproi si ipeshkëv i Smirnës në Azinë e Vogël, mysafir i Shën Injacit nga Antiokia, u nis për në Romë me qëllim të fliste me papën Anicet për çështjen e Pashkëve. E pësoi martirizimin më 23 shkurt 155, i djegur gjallë në stadiumin e qytetit. Përshkrimi i martirizimit të Polikarpit është vepra më e vjetra burimore e Kishës së hershëm. Madje i përshkruhet se e ka shkruar letrën e Filipianëve, për të cilën pohon Shën Ireneu, është e ruajtur ndër tekstet më të vjetra me shkrim dhe paraqet teologjinë krishterimit të hershëm.

[Nosh]

Shën Kunigunda mbretëresh





Sot me 3 mars 9 Kisha e përkujton Shën Kunigunden mbretëresh (980 -1033), si vajzëe re martohet me Henrikun vojvoden e Bavarisë, qëshpejt u bë edhe mbret i Gjermanisë, dhe ajo bashkshortja e saj mbretëresha e Gjermanisë. Papa Bendedikti VIII, gjatë vitit 1014 e kurorizon për perrendor dhe perendoresh. Kunigunda e nxiti bashkëshortin që të merret me cështjet sociale si dhe tëmbretërojnësa më drejtësi, si edhe i ndihmon për të themeluar kunvende rregulltarësh, të dërtrojnë shumë kisha si dhe t’iu ndihmojnë edhe klerin. Pas vdekjes së bashkëshortit gjatë vitit 1024, deri në zgjidhjen e pasardhësit të saj ajo e mbajti pushtetin , pastaj shkoi në kuvend të murgeshave edhe ku vdiq më 3 mars 1033.