Viti i Nënës Terezë

[Ilir_Gjokaj]

Në 100 vjetorin e lindjes së Nënës Terezë, institucionet kosovare kanë vendosur të zhvillojnë një varg aktivitetesh në nderim të saj. Viti 2010 do të jetë i mbushur me aktivitete të ndryshme kulturore dhe shkencore dhe, sipas të gjitha gjasave, mund të ndodh që të vendosen eshtrat e saj, apo një pjesë e tyre, në altarin qendror të Katedrales Nëna Terezë në Prishtinë, ku do të kremtohet mesha e parë kushtuar asaj.

Viti 2010 mund të konsiderohet si vit i Nënës Terezë. kjo për shkak se është vit jubilar i saj, pasi që në këtë vit bëhen 100 vjet që nga lindja e saj. Për të nderuar figurën e Nënës Terezë, institucionet kosovare janë mbledhur së bashku dhe kanë premtuar se gjatë vitit të ardhshëm do të ketë një serë aktivitetesh kulturore dhe shkencore, që do t’i kushtohen nobelistes shqiptare.

Ministria e Kulturës tashmë ka themeluar Këshillin Organizativ që do të merret me organizimin e këtyre aktiviteteve, i cili përbehet nga përfaqësues të institucioneve të ndryshme. Anëtarë të këtij këshilli janë: Valton Beqiri, ministër, Xhavit Beqiri nga Presidenca e Republikës së Kosovës, Akademik Ali Podrimja nga Akademia e Shkencave dhe Arteve të Kosovës, Dr. Don Lush Gjergji nga Ipeshkvia e Kosovës dhe Dr. Jusuf Bajraktari nga Instituti i Historisë.

Ministri i Kulturës, Valton Beqiri, duke folur në takimin e parë të Këshillit Organizativ, tha se ky këshill është formuar nga Ministria e Kulturës, me përfaqësues nga Ipeshkvia e Kosovës, nga Instituti i Historisë, nga Akademia e Shkencave dhe Arteve dhe nga Presidenca, në mënyrë që bashkërisht t’i bashkërendojmë dhe koordinojmë të gjitha aktivitetet shkencore dhe kulturore që kanë të bëjnë me jetën dhe veprën e të madhes Gonxhe Bojaxhiu. “Ky është një përkushtim i yni që, në mënyrë institucionale, t’i qasemi kësaj figure, t’i qasemi të gjitha organizimeve që kanë të bëjnë me këtë figurë madhështore të kombit tonë dhe të tregojmë dhe dëshmojmë se shteti i Kosovës dhe gjitha institucionet tjera përkatëse të rëndësishme janë të interesuara që këto aktivitete të jenë në nivel sa më të lartë artistik dhe profesional”, tha Ministri Beqiri.

Ai shtoi se ky takim ka për qëllim vlerësimin e mundësive të të gjitha institucioneve tona kulturore dhe shkencore dhe koordinimin e tyre, në mënyrë që gjatë gjithë vitit të ketë aktivitete kulturore dhe shkencore. Ky Këshill organizativ, sipas tij, ka për qëllim që t’i jep koordinatat kyçe për aktivitetet që do të organizohen.

“Pra nuk dëshirojmë që ato aktivitete të lidhen vetëm me data të caktuara, qoftë të lindjes qoftë të lumturimit apo të datave të tjera të rëndësishme të jetës së Nënës Terezë, por dëshirojmë që këto aktivitete të zgjerohen gjatë gjithë vitit. Prandaj unë besoj se ky Këshill Organizativ do t’i bëjë vijat themelore të atyre aktiviteteve pastaj do të angazhohen edhe institucionet tjera të rëndësishme kulturore si Filarmonia e Kosovës, Teatri i Kosovës, Ansambli Kombëtar, Galeria, Muzeu dhe të gjitha institucionet tjera përkatëse dhe shkencore që t’i realizojnë këto programe, në mënyrë që nderimi për Nënën Terezë të jetë sa më i madh dhe sa më i mirë”, u shpreh Ministri Beqiri.

Ai tregoi gjithashtu se në takimin që ka pasur me ministrin e kulturës të Shqipërisë janë marrë vesh që t’i koordinojnë aktivitetet dhe në këtë mënyrë do të ketë aktivitete të ndryshme ku do të marrin pjesë institucionet nga dy shtetet shqiptare.

Don Lush Gjergji, përfaqësues i Ipeshkvisë së Kosovës, tha se me 10 dhjetor të këtij viti bëhen 30 vjet nga shpërblimi Nobel i Nënës Terezë. “Me 10 dhjetor të vitit 1979 Nëna Terezë e ka marrë çmimin Nobel për paqe dhe me atë rast ajo, para 1200 gazetarëve e tregoi edhe njëherë identitetin dhe personalitetin e saj, duke thënë ‘Unë gjithmonë e kam në zemër popullin tim shqiptar’ etj. etj.” u shpreh Gjergji. Ai shtoi se 30 vjetori i marrjes së çmimit Nobel u paraprin ngjarjeve të tjera madhore për të nderuar Nënën Terezë.
Gjergji e vlerësoi Nënën Terezë si një pasaportë unike që e kemi ne. Ajo, sipas tij, është një letërnjoftim i yni, është një çelës universal që na e hap rrugën që gjurmëve të saj të paraqitemi si njerëz të paqes. “Paqja lind në mendje, kultivohet në zemër dhe shprehet nëpërmjet dashurisë”, tha Gjergji.

Ndërkaq, përfaqësuesi i Akademisë së Shkencave dhe Arteve, Ali Podrimja, tha se për të Nëna Terezë do të thotë shumë. Sipas tij, shumë popuj do të dëshironin të kenë një nënë të tillë siç e kishim ne. “Madhështia e saj disi na ka pushtuar të gjithëve dhe besojmë se edhe manifestimet do të jenë në nivelin më të lartë sepse mbahen nën patronatin e Qeverisë dhe Ministrisë së Kulturës”, tha ai, duke shtuar se Nëna Terezë kohëve të fundit ka filluar të zë vend edhe nëpër antologjitë e ndryshme shqiptare si poete. Shpirti i saj, sipas Podrimës, arriti edhe në poezi. Ai tha se duhet të dimë se madhështia e Nënës Terezë është vërtet e madhe. “Kjo më së miri shihet nga fqinjët tanë, të cilët bëjnë përpjekje për të grabitur një nënë që nuk iu ka takuar atyre. Unë edhe pse jam i besimit mysliman jam krenar sepse ajo i takon gjakut tim, ajo i takon hapësirës sonë, ajo dikur ishte, si të them, ambasadore e parë e Kosovës”, tha poeti Ali Podrimja.

Ndërkaq, Jusuf Bajraktari, drejtor i Institutit të Historisë, theksoi se ky është një vit jubilar i një personaliteti të fuqishëm. “Në këtë mënyrë ne si institucion sigurisht se do të kujdesemi të marrim atë pjesën e barrës që do të na takonte. Do të jemi në shërbim të fuqizimit dhe vlerësimit të emrit dhe veprës së Nënës Terezë”, tha Bajraktari.

Eshtrat në katedralen Nënë Tereza

Në këtë takim u diskutua edhe çështja e kthimit të eshtrave të Nënë Terezës në Kosovë, apo edhe në Shqipëri.

Don Lush Gjergji theksoi se çështja e marrjes së eshtrave të Nënës Terezë, e cila u iniciua nga ana e kryeministrit të Shqipërisë, sipas tij, ishte një gjë shumë simpatike dhe shumë e çmueshme e një kryeministri të një shteti sikurse është Shqipëria. Sipas tij, Kryeministri Berisha ka shprehur një dëshirë të shumë qytetarëve apo edhe të gjithëve. Mirëpo, siç tha Gjergji, format e kërkesës nuk kanë qenë ndoshta aq të përshtatshme sepse, sipas tij, India sot për sot e konsideron Nënën Terezë si simbolin e saj.

Por ekziston edhe një formë tjetër. “Kërkesa që i bëhet nëpërmjet Selisë së Shenjtë, nëpërmjet Kongregatës për Kultin e Shenjtërve dhe Shenjtëreshave, vet Indisë por edhe më tepër nëpërmjet motrave të Nënës Terezë, të cilat janë kompetente dhe në këtë mënyrë kemi të drejtën kanonike që s’mund të na mohojë askush që të kemi eshtrat e saj”, tha Gjergji. Sipas tij, ndoshta nuk mund t’i kemi eshtrat në tërësi, që në terminologjinë kishtare quhen relikte, që do të thotë ajo çka mbetet nga trupi. “Ato do të jenë në katedralen tonë, në altarin qendror ku do të kremtohet edhe mesha e parë kushtuar Nënës Terezë në katedralen e saj dhe në shenjtëroren e saj”, shtoi Gjergji.

Po ashtu, siç tregoi ai, gjasat janë që gjatë vitit 2010 mund të ndodh edhe kanunizimi i Nënë Terezës, që është forma përfundimtare e shpalljes shenjt

Gazeta Express

[Ilir_Gjokaj]

Biblioteka Kombëtare prezanton fondin e librit shqiptar e të huaj për Nënë Terezën. Në ekspozitë, 20-30 gusht, edhe kolana Illlyricum Sacrum dhe botime të Bibliotekës së Voskopojës. Për 100-vjetorin e lindjes së Nënë Terezës, Biblioteka Kombëtare organizon më 20-30 gusht ekspozitën "Shqipëria vend shenjtorësh".

Nga fondi i librit në gjuhë të huaj dhe shqip janë nxjerrë të gjitha veprat kushtuar kësaj figure, rreth 50 tituj, me autorë shqiptarë, të huaj, si dhe vëllime poetike, libra lutjesh të vetë misionares, të botuara në dy dekadat e fundit.
Më 2007, për 10-vjetorin e vdekjes së Nënë Terezës, Biblioteka Kombëtare prezantoi për herë të parë arkivin e bamirëses dhe fondin antikuar dhe dorëshkrimor të shenjtorëve të Shqipërisë. Këtë vit, kur e gjithë bota e religjionit nderon Nënë Terezën, BK e pasuron ekspozitën edhe me botime të tri viteve të fundit. I fundit, i botuar para 1 jave në Prishtinë, "Nënë Tereza, Shpirti i Dritës së Amshuar" i Rrok Berishës.
Për mbledhjen e shqipërimin e poezive, lutjeve, kujtimeve të Nënë Terezës janë kujdesur Don Lush Gjergji, Visar Zhiti dhe albanologu Robert Elsie.
Zhiti ka përgatitur në shqip vëllimin me poezi "Takohemi nëpër lutje" (1997), librin me poezi dhe lutje "Nënë Tereza Mërmërimë shenjtoreje" (2003), dy vëllimet me poezi shqip-gjermanisht dhe shqip-anglisht, "Mësomë të dua" (2003) dhe "Për Shqipërinë time" (2008).
Në seksionin "Nënë Tereza-autore" prezantohet "Më shumë dashuri-mendime të Nënë Terezës" (Con tanto Amoreensieri di Madre Tereza, 2003), dhe një botim polonisht nga Milosc (1990) mbi jetën e saj.
Fondi i botimeve shqip mbledh lirikat, biografitë, skicat, albumet që autorë
shqiptarë kanë krijuar për figurën e humanistes, por edhe ndonjë konferencë të mbajtur në institucionet shqiptare.
"Për herë të parë për të dëgjova në burgun e Spaçit, ishte viti 1980. Po atëherë nuk shpresoja ta shihja. Komunizmi më kish dënuar, kurse Nënë Terezën nuk e lejonte të vinte në Shqipëri të përulej në varrin e familjes.
Por, që kur e pashë për herë të parë, është një figurë që rri gjithmonë brenda meje", kujton arkitekti Maks Velo, në një nga vëllimet e tij me vizatime: "Nënë Tereza-vizatime" (2003).
Në fondin e librit të huaj bien në sy vëllimet e gazetarit dhe shkrimtarit italian Renzo Allegri. Te "Tereza e të varfërve" ("Teresa dei poveri", 2003) ai sjell bisedat e tij të gjata me këtë grua, dhe në një tjetër vëllim me të njëjtin titull, botim i vitit 1992, ai ka mbledhur thënie të njerëzve të artit për të. Përmendim: poetin Enzo Fabiani, regjisorin Franco Zeffirelli, violinistin Uto Ughi apo aktoren Lisa Gastoni.

Roger Royle dhe Gary Woods sjellin nga Varshava albumin me fotografi "Obrazy Zycia" (1996), i cili të fton në një udhëtim fotografik në jetën e shenjtores. Të trondisin fotografitë e mjerimit, ato ku bamirësja shihet pranë të dhunuarve, të paralizuarve, lebrozëve të Kalkutës.
Mes të tjerëve gjendet edhe një libër kritik mbi "fushatën nënëterezizuese", siç e quan autori indian Aroup Chatterjee, në librin "Nënë Tereza Vendimi Final" (2003). Chatterjee kritikon institucionet për përdorimin e emrit të Nënë Terezës, si për emra aeroportesh, spitalesh, sheshesh, rrugësh, shoqatash, dekoratash, aktivitete të ndryshme sportive. Ai mban qëndrim kritik ndaj medias, që në trajtimin e figurës së Nënë Terezës "përdor më shumë efektet mediatike sesa faktet".
"Nënë Tereza meriton reputacionin për të qenë personi më bamirës i të gjitha kohëve, sa që të shtyjë edhe politikanët tanë të bëhen më katolikë se Papa dhe shpenzojnë paratë e taksapaguesve shqiptarë për "nënëterezizimin" e vendit", shkruan Chatterjee.
Maks Gjinaj, shefi i Sektorit të Bibliografisë Kombëtare, lidhur me pjesën e ekspozitës që i kushtohet humanistes pohon se "jemi koshientë që nuk janë të gjithë librat. Për të shkruhet në të gjithë botën. Por, aq sa ka pasur mundësi Shqipëria të sigurojë, do të jenë të pranishme në këtë seksion të Nënë Terezës".

Bashkë me Nënë Terezën, Biblioteka Kombëtare ka vendosur të bëjë të njohur edhe shenjtët shqiptarë. Afërdita Sharrxhi, shefja e Departamentit të Albanologjisë në Bibliotekën Kombëtare thotë se do të nxirret nga Fondi Antikuar dhe i Dorëshkrimeve, kolana me nëntë vëllime "Illyricum Sacrum" (riprodhim i origjinalit, 2004), me autorë Daniel Farlatin (1690-1773) dhe At Jakob Koletin (1734-1827). Vëllimi i shtatë është me rëndësi për Shqipërinë.
Aty trajtohet Kisha gjatë sundimit të perandorit Deoklician, nën juridiksionin e të cilit ishte kryepeshkopata e Tivarit dhe e Durrësit. Vëllimi i tetë flet për Dardaninë.
Në dy vëllimet që kanë të bëjnë me Shqipërinë, të "Illyricum Sacrum" jepen të dhëna për dy martirët dardanë Lauri dhe Flori; për Shën Jeronimin shenjtorin nga Iliriku që ka jetuar në shek. IV-V të erës sonë, i njohur për përkthimin e Biblës (1573, botim i Parisit). Një tjetër kodik që flet për shenjtorët shqiptarë është libri i Metropolitit të Beratit, Aleksudhit, i cili flet për Shën Astin, Shën Lefterin, Shën Donatin.
Që vizitori të ndiejë vërtet "aromën e vjetërsisë" së veprave, në ekspozitë prezantohen shtatë botimet e Voskopojës, shërbesa fetaret të quajtura "Acolouthia", që i takojnë shek. XVII-XVIII.
Shërbesat janë botuar për shenjtorët: Shën Vladimiri, Shën Nikodhimi, Shën Naumi, në gjuhën greke.
Do të jetë gati një katalog për antikuarët, që e bëjnë më të të lehtë informimin e vizitorit.

Nga Jorida Pasku - Gazeta “Shekulli”, 13.08.2010

[Ilir_Gjokaj]

100 portrete në 1

Piktori Miftar Memeti ka ekspozuar portretin e Nënë Terezës, që është realizuar nga 100 portrete të vogla të humanistes shqiptar, projekti i quajtur “100=1” do të ekspozohet edhe në kryeqendrat e tjera shqiptare, në Tiranë, Prishtinë dhe Shkup.

Piktori tetovar Miftar Memeti, ka vendosur të sjellë në këtë 100-vjetor të lindjes së shqiptares së madhe Nënë Tereza, një portret krejtësisht të veçantë të saj. Përmes 100 portreteve të vogla formohet një portret gjigant i saj. Bëhet fjalë për një punë të madhe, e cila ka nisur në muajin janar për të ardhur në kohë me përvjetorin e lindjes së humanistes shqiptare.


Titulluar “100=1”, portretet, janë ekspozuar në Galerinë e Arteve në Tetovë me moton “Me dashuri për Nënën Terezë”. Më pas projekti do të ekspozohet edhe në kryeqendrat e tjera shqiptare, në Tiranë, Prishtinë dhe Shkup. “Nuk është hera e parë që unë merrem me pikturimin-portretizimin e Nënës Terezës. Ky është projekti i katërt kushtuar saj. Gjithnjë, kam dashur të vij me ide e realizime të reja, kështu që 100-vjetori i lindjes, pra manifestimi i kësaj dite shekullore kërkonte një ide të veçantë. Nganjëherë më shkonte ndër mend të bëja një ekspozitë me punime të zgjedhura nga tre projektet e para siç janë: “Nënë Tereza për të varfrit”, projekt në kuadër të revistës “Brezi 9”, “Humanizmi i shpalosur në art”, e mbajtur në Tetovë dhe Shkup, “Nënë Terezë” mbajtur në Sofje të Bullgarisë.


Por gjatë skicimeve të ndryshme për punime të reja që të plotësoja numrin e caktuar të ekspozitës kushtuar 100-vjetorit më lindi ideja e re dhe thashë me vete: “lëri të gjitha punimet e vjetra dhe nisja idesë së porsalindur: ‘100=1’”. Pra 100 portrete të Nënë Terezës të moshave të ndryshme, prej moshës së re deri te mosha para vdekjes të cilat krijojnë një të vetëm”, ka thënë për median në Shqipëri piktori. Pas Tetovës ky projekt “100=1” do të udhëtojë në Tiranë në datat 20-21 gusht. Ekspozita do të organizohet në ambientet e Muzeut Historik Kombëtar. Ekspozita organizohet nga shoqata bamirëse “Nënë Tereza”. Pas kësaj, më datë 25 gusht ekspozita do të mbahet në Shkup në Muzeun e Qytetit.

Botasot

[Ilir_Gjokaj]

Kryetarja e Kuvendit inaguron ekspozitën kushtuar humanistes së madhe shqiptare, Nënë Tereza

Kryetarja e Kuvendit falenderoi dhe shprehu mirënjohje për familjen Kraja dhe personalitetin e njohur Marie Kraja për mbështetjen dhe dashurinë familjare, që i kanë dhënë Nënë Terezës dhe motrave të saj në Shqipëri.

“ Unë sot më këtë ekspozitë modeste dua të falenderoj padyshim motrat e Nënë Terezës që vazhdojnë me misionin e saj, por dua të falenderoj në mënyrë të veçantë edhe profesoren Inis Kraja, e cila është të paktën prej shumë vitesh një ndër njerëzit më të afërt të familjes së Nënë Terezës, kur rregjimi komunist nuk lejonte që të hynte këtu Nënë Tereza.

Ishte Marie Kraja e, famshmja Marie Kraja, e cila bashkë me familjen kujdesej dhe bëntë çdo gjë për motrën dhe Nënë e saj.
Edhe më këto foto që kemi patur rastin ti ekspozojmë, unë dua të falenderoj familjen e Marije Krajës dhe pedagogen Kraja për gadishmërinë, për të na dhënë mundësinë që dhe qytetarët e tjerë të njohin edhe më mirë, jetën dhe punën e Nënë Terezës”

Nga ana e saj pedagogja Iris Kraja tha se ndihet krenare dhe e nnderuar për çeljen e kësaj ekspozite, në Kuvendin e Shqipërisë, në kujdesin e veçantë të Kryetares së Kuvendit.
Zonja Kraja tha se jeta e Nënë Terezës ishte një jetë me shumë sakrifica dhe dedikim, i rrënjosur te një besim i thellë, te dashuria njerëzore.

BoTasot

[Nosh]

Gazeta Metropol

17/08/2010 NEW HAVEN - CONECTICUT : - Më 5 maj, në Supreme Knight, zoti Carl Anderson u takua me motër Nirmala Joshi (në foto në mes të grupit me triko të zezë), të cilën thuhet se Nënë Terezës e Kalkutës, nobelistja shqiptare, e kishte emëruar të ketë suksesin e saj si eprore i Misionareve të Bamirësisë. Në delegacionin e motrave nga Kalkuta, bënin pjesë dhe 11 anëtarë të tjerë të rendit fetar, të cilat së bashku morën pjesë në ceremoninë e inaugurimit në Muzeun Kalorsi Mbretërorë i Columbusit në Neë Haven, Connecticut . Sister Nirmala u tha se erdhi në Bridgeport, Connecticut. Enkas nga Kalkuta - Indi, së bashku me motrat për të vizituar ekspozitën e Nëna Terezës, e cila u çel më 25 mars.

Përpara se ajo të udhëtojë për në Neë Haven për të parë premierën amerikane të Nënë Terezës ekspozitën: "Jeta, shpirtërore dhe mesazhi i Nëna Terezës" kushtuar Nëna Terezës në 100-vjetorin e datë lindjes së saj, ajo, u takua me personalitetet më të larta të shtetit.

Presidenti i Supreme Knight, zoti Carl Anderson, ka marrë përsipër rolin e ciceronit për delegacionin e zgjeruar të motrave nga Kalkuta - vendi ku mbylli jetën Nëna Tereza. Ai pothuajse çdo ditë u fletë personaliteteve që vijnë si vizitorë, u shpjegon me shumë zell qëllimin e ekspozitës, e cila, u çelë në sallën e madhe të Muzeumit Knights of Columbus - në respektimin e përvjetorit të 100 të datëlindjes së madhëruarës Nëna Terezës së Kalkutës, bijës shqiptare, e cila ka lindur më 26 gusht 1910 dhe vdiq më 5 shtator 1997.

Ajo që të bënë përshtypje qysh në pamje të parë, është se të gjithë vizitorët, të cilët këto ditë janë nga vende të ndryshme të botës, sapo hyjnë në ekspozitë, i gjen të mbledhur rreth një statujës së bronztë të Nënë Terezës, e cila është e vendosur në hyrje të sallës. Skulptura që duket sikur të thotë "Mirëseerdhet!" është krijuar nga artisti italian Gismondi Tommaso. Sipas ciceronit, vepra e skulptorit italian "është duke treguar Nënë Terezën teksa mbante një fëmijë të sëmurë me lebrose që po vdes, ndërsa një fëmijë tjetër përpara këmbëve të zbathura të saj ka shtrirë duart, duket se kërkon të arrijë të marri për kujdesin e saj të mëshirës - ti shpëtoj vdekjes ka uria dhe sëmundja".

Në sfond të mureve të sallës, mund të shihen panelet e ekspozitës që të tregojë historinë e jetës së Nënë Terezës, që nga lindja e saj, deri në vdekjen e saj në Kalkuta. Në ekspozitë ka edhe sende të tjera që ka mbajtur Nëna Tereza, ka letra e dorëshkrime, ka rruaza, medaljone veshjet karakteristike të saj, si dhe fotografi me personalitetet dhe burrështetas nga mbarë bota. Ka dokumentare filmike me pamje, veprimtari bamirësie, fjalime dhe dorëshkrime të lëna pas nga Nëna Tereza.

Kjo është një ekspozitë shumë e pasur sepse janë vendosur më shumë se 400 fotografi dhe dhjetëra portrete të pikturuara, të gjitha të shoqëruara me shënimet dhe shpjegimet përkatëse.

Një stendë e veçantë e kësaj ekspozite kryesisht është e përqendruar në simbole, dokumente, piktura, fotografi dhe skulptura të Nëna Terezës, që fillojnë të tregojnë prej vendlindjes së saj dhe derisa ajo vdiq në Kalkuta. Në ekspozitë përfshihen edhe sende të tjera, kryesisht veshje popullore shqiptare të krahinës nga origjina e Nëne Terezës, sidomos kur bëhet fjalë për origjinën e saj.

Kjo ekspozitë shoqërohet edhe me disa dokumentare të shkurtër, të cilat shfaqen në dhoma të veçanta të muzeut. Njëra prej tyre është aty ku flitet mbi vizitën e parë të Nëna Tereses në Shqipëri, vendin e të parëve të saj, e cila, u bë e mundur vetëm në kohën e shembjes së komunizmit. Sepse sipas dokumenteve thuhet se diktatori komunist Enver Hoxha, ia kishte ndaluar asaj çdo mundësi të vizitojë njerëzit e saj në Shqipëri as për së gjallë dhe as të vdekur, teksa thuhet se edhe ua kishte keqtrajtuar si Nënën e saj Dranen dhe Motrën Age.

Të gjitha këto, kishin ndodhur në atë kohë, kur Shqipëria, sundohej nga regjimi i Enver Hoxhës. Mirëpo, me gjithë ndërhyrjen e asaj kohe, të vetë Presidentit të SHBA-se, Indisë dhe Vatikanit, regjimi i Shqipërisë, në mënyrë të prerë nuk ia kishte lejuar edhe komunikimin duke mos i lejuar as pjesëmarrjen në varrimin e prindërve të saj. Vizita ka qenë e para dhe u bë më 17 gusht 1992, realizuar nga ish Presidenti i Shqipërisë dr. Sali Berisha.

Ekspozita: " Jeta, shpirtërore dhe mesazhet e Nëna Terezës" në përkujtimin e përvjetorit të 100 të datës së lindjes më 26 gusht 1910, dhe kohës së saj si e kandidatit të shenjtërisë

Ekspozita është hapur, në një kohë kur kuptimin dhe arritjet në jetën e saj ishin shumë shpesh përcaktuese nga ajo që janë mrekullitë e Nëna Terezës. Pikërisht nga ato që ka bërë, Nënë Tereza e Kalkutës, bija shqiptare, dhe që e ngriti atë në lartësitë e njohjes globale, me respekt dhe dashuri nga mbarë njerëzimi.

Kjo është ekspozita më e madhe në Shtetet e Bashkuara. Merita për këtë është e Kongregacionit për Çështjen e Shenjtërimit të Nënës Terezë dhe e meshtarit Brian Kolodiejchuk, i cili e shoqëroi për më shumë se 20 vjet. Ai është përgjegjës për misionin e shenjtërimit të saj. Përveç të tjerash është edhe një prej autorëve më serioz për veprimtarinë e saj. Për librin e tij "Eja Drita ime" janë bërë më shumë komente se për asnjë vepër tjetër në lidhje me Nënën Terezë. Ky është libri më i kërkuar në këtë ekspozitë.

Duke dhënë çdo gjë që nga lindja e saj dhe deri sa mbylli sytë, Muzeu Knights of Columbus çeli këtë ekspozitë të madhe, gjashtë mujore, për të shfaqur "premierën amerikane të Nënë Terezës", në ekspozitën me titull: "Jeta, shpirtërore dhe mesazhet e Nëna Terezës" në përkujtimin e përvjetorit të 100 të datës së lindjes më 26 gusht 1910, deri sa mbylli sytë më 5 Shtator 1997, dhe, kohës së saj si e kandidatit të shenjtërisë.

Nëna Terezë, "Murgesha trup vogël", ishte një gjigand midis humanitarëve të gjithë botës. Misioni, i cili zgjodhi ajo në jetën e saj, ishte të themelonte qendrën Misionareve të Bamirësisë, qendër fetare që ajo e ka themeluar, në vendin e të varfërve, në Kalkuta, ka qenë për të siguruar "çiltërsinë, dhe shërbim falas për të varfrit ndër të varfër".

Misionet e Bamirësisë, së saj në terren kanë përfshirë:" refugjatët e luftërave, dhe fatkeqësive natyrore, të sëmurët me SIDA, lebrosët, ish-prostitutat e rrugove e bordellove të botës, përdoruesit e drogave - narkomanët, fëmijët e sëmurë mentalisht, të sëmurë dhe të braktisur, nga prindërit e tyre, të moshuarit e mbetur në mes të "katër rrugëve", dhe me të meta fizike".

"Ndihma për komunitetin e saj fetarë e motrat e Misionit të Bamirësisë, vëllezërit priftërinj për të iu drejtuar shkollave për fëmijët e rrugës, ngritjen në disa qytet të mëdha të botës për kuzhinat e supës, shtëpitë jetimore, shtëpitë për gratë me probleme familjare, funeralet për të vdekurit, duke siguruar shërbim falas". Të gjitha, këto; kanë vetëm një motiv dhe një inspirim shpirtëror për Nëna Terezën e cila thoshte: "Pavarësisht nga feja ose përkatësia etnike, raca apo kombësia të gjithë njerëzit janë të Zotit!".

Për gjithçka ajo bëri në jetën e veprën e saj Nëna Tereza, nëna e mbarë njerëzimit mori shumë çmime dhe shpërblime dhe mirënjohje.

Nënë Tereza shqiptare u nderua me çmimin "Nobel" të Paqes (1979), Medaljen Presidenciale të Lirisë (feja, 1985) dhe Medaljen e Artë të Kongresit (aktivitete humanitare dhe bamirëse, 1997). Ajo ishte edhe marrëse konstituive e çmimit "Kalorësit të nderit të lartë Columbus" dhe çmimit "Gaudium et Spes Aëard" (besimit të krishterë dhe të shërbimit, 1992).

Të gjitha këto do ti gjeni të vendosura në sallone dhe stendat në ekspozitën: "Jeta, shpirtërore dhe mesazhet e Nëna Terezës", ekspozita më e madhe në botë, dedikuar një personaliteti në vende të huaj. Ekspozitën me titull: "Jeta, shpirtërore dhe mesazhet e Nëna Terezës" në përkujtimin e përvjetorit të 100 të datës së lindjes më 26 gusht 1910, dhe kohës së saj si e kandidatit të shenjtërisë. e cila është e hapur më 25 mars do të mbyllet më 4 tetor 2010.

Ekspozita për Nëna Terezën në 100-vjetorin e datëlindjes së saj "vit i shpallur nga Shqipëria e Kosova si "Viti i Nëna Terezës" me vendim të qeverisë së Kryeministrit Berisha, është një prezantim dinjitoz historik, kronikanë, i cili fletë mbi jetën e veprën e Nënë Terezës qysh nga fëmijëria e saj për të rrugëtuar deri në iluminizmin nga Kisha Katolike.



Ekspozita me titull: " Jeta, shpirtërore dhe mesazhet e Nëna Terezës", përfshin informata biografike, objekte të tilla si artikuj të saj Sari dhe të tjera fetare dhe personale, si dhe një kopje të plotë të qelizave Nënë Terezës manastir (dhomën) në Kalkuta e manastiret e saj.

Në këtë ekspozitë pa dyshim që vend qendror zë vizita Nënë Terezës dhe takimet e fjalimet e saj teksa iu drejtua punonjësve mbledhur të Muzeumit Knights of Columbus në Nju Haven në vitin 1988, dhe detajet e marrëdhënieve të ngushta të saj me Knights Columbus janë të përfshira edhe në këtë ekspozitë që konsiderohet si më e madhja në botë kushtuar një personaliteti në vend të huaj.

Në ekspozitë është dhe ajo çka deklaruar Nëna Tereza në anglisht: "Me gjak unë jam shqiptare. Me kombësi, indiane. Me besim jam një murgeshe katolike. Siç thonë të gjithë, unë i përkas botës. Me zemër unë e ndiej që i përkas plotësisht zemrës së Jezusit"

Në një stendë të ekspozitës shkruan me germa të mëdha se Nënë Tereza kishte lindur në Shkup, në kryeqytetin e Vilajetit të Kosovës dhe shpjegon më tutje se Kosova dhe Shkupi në atë kohë ishin nën sundimin e Perandorisë Otomane. Në këtë ekspozitë janë vendosur kopjet e hartave të asaj periudhe historike dhe ndarjet e atëhershme ballkanike.

Pas shënimeve që kanë të bëjnë me historinë e saj të fëmijërisë dhe familjes, fillon periudha e udhëtimit të gjatë për në misionin e saj tepër serioz. Në këtë ekspozitë tregohet se kur ajo shikonte gjithë atë mjerim nëpër rrugët e Kalkutës, pas një kohe vendosi të themelojë Misionin Bamirës, hasi në shumë pengesa dhe vështirësi por më në fund ia arriti qëllimit.

Të gjitha tekstet nëpër stenda ilustrohen me fotografi të ndryshme, bile të personaliteteve më të larta fetare dhe shoqërore. Aty tregohet se misionin e saj në Kalkutë e kishin vizituar Papa Pali i VI dhe Papa Gjon Pali i Dytë. Këtë qendër e kishte vizituar në vitin 1971 edhe senatori amerikan Edëad Kennedy. Kalkutën dhe Misionin Bamirës të Nënës Terezë e kanë vizituar shumë aktorë të njohur.

Në një prej salloneve është vendosur modeli i një dhome tepër të thjeshtë. Aty është një tavoline pune dhe dy telefona të modelit më të vjetër që ndoshta, që janë prodhuar në kohën kur kishte lindur Nëna Tereza. Në një sallon të dhomës është vendosur edhe një shtrat i vogël me një dyshek tepër të hollë. Ndërsa në anën tjetër është një tryezë druri shumë e thjeshtë dhe dy stola.

Aty janë disa enë të vogla. Kjo është dhoma më e thjeshtë që mund të imagjinojë njeriu. Në sallon janë ekspozuar edhe disa enë të kuzhinës, pjata e saj luga dhe piruni, peshqiri aty pranë dhe pak më larg janë edhe disa pajisje mjekësore që Nënë Tereza dhe motrat e saj i kanë përdorur për të kontrolluar tensionin dhe ritmet e rrahjes së zemrës.

Në një kënd tjetër është vendosur korrespondenca e Nënës Terezë me njerëz të ndryshëm. Në fund të ekspozitës shfaqet një dokumentar në lidhje me pritjen që i kishte bërë Organizata Knights of Columbus. Në një sallë kinematografike shfaqet gjithë ditën një film dok

[Nosh]

Nga Ndue Ukaj

Njeriu si qenie shoqërore, është i lidhur dhe bashkëjeton me ngjarje, fenomene e personazh të rëndësishëm. Njeriu, si qenie e si identitet, është i lidhur me figura kombëtare, me të cilat identifikohet e nga të cilat ushqehet në rrugët e tij. Kësisoj është puna edhe me kombet, të cilat gjallojnë nga këso shtresimesh.
Për shqiptarët, Nëna Terezë është objekt i krenarisë kombëtare, një shembull i motivueshëm që se ka bota, një model që ka shenjuar kohë dhe ka hyrë përjetësisht në panteonin e vlerave bipolare, Tokë e Qiell. Prandaj është fat i madh t’i takosh kombit të një njeriu që ka shenjuar kohën, shekullin, ka trand në themel teori e doktrina, se bota mund të drejtohet vetëm më armë, ushtri, pushtet, para e fuqi. Nëna Terezë ka trand themelet e një bote të egërsuar, egoiste, në të cilën dashuria është një nocion abstrakt dhe ka dëshmuar të kundërtën, se bota mund të drejtohet me dashuri, se dashuria është fuqia më e madhe që transformon botën. Dhe pikërisht këtë nocion abstrakt, Nëna Terezë e ka konkretizuar më mirë se çdo kush në historinë botërore, duke dëshmuar me shumësi veprash të jashtëzakonshme, e të pakapshme për mendjen njerëzore, se jeta është dashuri, të cilën duhet ta përjetosh. Nëna Terezë jetën e përjetoj se dashuri, e atë ja dhuroj botës me dashuri, duke e bërë fuqinë e saj të rrezatoj kudo në botë.
Motoja e së madhes Nënës Terezë se: ”Vetëm dashuria mund ta shpëtoj botën”, jo vetëm që grish për të ndihmuar të vuajturit që gjenden në mjerimin e skajshëm, pa fajin e tyre, por është shndërruar në një formulë magjike, që troket në ndërgjegjen njerëzore, për një përbashkim drejt vlerave sublime, të tejkoheshme dhe universale.
Nëna Terezë, duke i tejkaluar fuqishëm përmasat kombëtare, fetare, është ngritur në piedestalin më të lartë të vlerave botërore. Jo vetëm kaq, ajo është shenjëzim i njeriut model, që me dashuri e sakrificë tundi gjitha filozofitë, doktrinat, empiritë e jetës, duke krijuar një filozofi të re, një model të ri, një civilizim të ri, qytetërimin e dashurisë, siç shkruan biografi më i madh i Nënës Terezë, Don Lush Gjergji.
Nëna Terezë tejkaloj gjitha mundësitë njerëzore, duke hyrë pavdekësisht në panteonin e vlerave me sublime që ka dhënë bota në dymijëvjeçarin tonë. Ajo mbetet një vlerë sublime për gjithë njerëzimin, duke flakur dallimet e gjithfarshme dhe duke ndërtuar filozofojnë e saj, qytetërimin e saj, që është thellësisht qytetërim i dashurisë dhe duke tejkaluar fuqishëm përkatësinë religjioze, nacionale, doktrinare, në funksion të së mirës së përbashkët që për intencë kishte Njeriun. Dashuria e saj, ndërtoj një kështjellë të pamposhtur, ngase ajo krijoi filozofinë më të veçantë, nga e cila vazhdon të magjepset njerëzimi, përtej dallimeve ideologjike, kombëtare e fetare. E madhja Nëna Terezë thoshte: "Në vend që të ankohesh për errësirën, më mirë ndiz një qiri". Dhe ajo e bëri këtë përgjatë gjithë jetës së saj, ndezi nga një qiri çdo kund në botë, ujiti thatësirat e shumta me dashuri, zbuti shpirtrat njerëzor në çdo cep të botës me urtësinë Hyjnore. Ishte një murgeshë e madhe dhe një shqiptare e madhe.
Prandaj, sot kur ajo është përjetësuar në Lumturi, Ajo nuk ka nevojë për nderimin tonë, përkundrazi ne kemi aq shumë nevojë për Atë, për pulsin e saj dhe filozofinë e saj, për madhështinë e saj, që të inspirojë jetën tonë në rrugët e formësimit e konsolidimit. Pra, të bëhet pjesë e pandashme e edukimit tonë kombëtare, mbi të gjitha e konsolidimit nacional.
Nëna Tereze nuk ishte vetëm një edukatore, një murgeshë e përkushtuar pas të varfërve, një solidare e jashtëzakonshme, një misionare e Zotit, por, ajo ishte edhe një poete, një mendimtare, e cila i la trashëgimi botës përsiatje, vargje/uratë që ngërthejnë një filozofi të bujshme të urtisë dhe magjisë së fjalës. Poezitë e saj si: Jeta, S’ka rëndësi, Koha, etj. janë një shëmbëllim i fuqishëm i filozofisë së jetës, ku sintetizohen gjitha tiparet dhe emocionet e njeriut. Këto janë vargje antologjike të përdorshme çdoherë e në çdo kohë. Dhe ku, triumfalisht ngadhënjen filozofia e saj që tejkalon çdo të keqe, sepse ajo e ka antipod të mirën, pas së cilës duhet të priret njeriu. Çdo fjalë e varg i Nënës Tereze grish fuqishëm dhe bindshëm nga e mira, nga sublimja, nga vlerat universale, dhe sfidon kësisoj sfidon antipodet e tyre.

Tendencat e shumta se Nëna Terezë nuk duhet të përdoret në diskursin kombëtar janë të paqëndrueshme dhe krejtësisht qëllimkëqija. Përkundër këtyre tendencave që te eliminohet personaliteti i saj nga identiteti shqiptar dhe të kundrohet vetëm si person fetar, ajo vazhdon të jetë referencë e shumicës absolute shqiptare, duke u bërë pikë referimi, sepse kështu, pa asnjë ekzagjerim, shqiptari i bën nderin më të madh vetës, të mirës së tij. Ne mund të mburremi me të sepse ajo ka qenë, është dhe do të jetë pjesë e pashmangshme e diskursit kombëtar, ngase me personalitetin e saj të gjithanshëm, mbinatyror dhe shumëdimensional, ka infleuncar, po influencon dhe do të influencon rrjedhat shqiptare, kulturën shqiptare, letërsinë shqipe, pikturën, muzikën, skulpturën dhe politikën në Kosovë. Në këtë rast, duhet të përmendin sidomos filozofinë paqësore të Ibrahim Rugovës, e cila në esencë ishte e frymëzuar prej madhështisë së Nënës Terezë. Për presidentin dhe liderin e shqiptarëve të Kosovës, Dr. Rugovën ajo ishte model i lëvizjes paqësore prej së cilës u frymëzua. Dhe portretin e së cilës i mbajti sa qe gjallë kudo ai punonte e vepronte. Madje, këtë lëvizje dom Lush Gjergji, biografi më i madh i Nanë Terezës e quan, me plotë logjikë, lëvizje tereziane. Ndërsa, përmasat personalitetit të saj janë shtrirë edhe në rrafshet praktike të jetës shqiptare. Sheshet kryesore në qendrat shqiptare mbajnë emrin e saj, kudo janë ngritur shtatore, rrugë, spitale aeroporte që mbajnë dinjitetshëm emrin e saj. Pra, Nëna Terezë është një personalitet i rëndësishëm, në mos më i rëndësishmi i jetës shqiptare.
Nuk është kult e as mit emri dhe vepra e saj për shqiptarët. Përkatësia e saj shqiptare, tanimë përbën një dimension të theksuar dhe evident në çdo aspekt të kombit shqiptar, duke ngritur dijen dhe vetëdijen për vlerat sublime, universale të saj, të cilat po përjetohen e pranohen nga gjithë shqiptarët. Personaliteti i Nënë Terezës që afro dy dekada është paradigma udhërrëfyese për shqiptaret, kudo ku flitet dhe ku shkruhet shqip, në hapësirat shqiptare, por edhe në ato të shpërndara ane e kënd botës. Ndaj, kësisoj është bërë hallkë shumë e rëndësishme e identitetit shqiptar, duke influencuar në përmasa të mëdha, funksionale kulturën shqiptare në tërësi.
Nana Tereze duke qenë shqiptare, natyrshëm është pjese e identiteti shqiptar, frymëzon zemrat dhe mendjet shqiptare, ndikon drejtpërdrejtë në zhvillimet dhe kahet e shoqërisë shqiptare dhe si e tillë është pjesë e pashmangshme e diskursit kombëtar, së këndejmi edhe e identiteti shqiptar. Tendencat e ndryshme, çfarëdo qofshin ato, për ta përjashtuar atë nga pjesa e identitetit shqiptar dhe për ta lënë brenda përkatësisë fetare, tashmë i përkasin së kaluarës, kur shqiptarët vërtiteshin mes dilemash të ndryshme dhe kur për shqiptarët flisnin ata që dirigjoheshin nga interesa të gjithfarshme. Ndërsa tash, kur këto dilema të mëdha janë qartësuar dhe orientimi perëndimor i shqiptarëve është vulosur, nuk ka assesi të na mohohet e drejta për ta pasur Nanë Terezën, pjesë të rëndësishme të identiteti shqiptar, ashtu sikurse nuk mundet mendja racionale t’iu mohoj popujve tjerë që figurat e shumta universale t’i kenë pjesë të identitetit kombëtar.
Figura dhe emri i Nënës Terezë na bashkon përherë në rrugëtimet tona të ardhme si komb. Ajo po ndihmon në krijimin e një vetëdije të re kombëtare. Prandaj, në këtë përvjetor të Lumturimit të saj, tok të bashkuar, duhet të funksioalizojmë mësimin e saj në çdo pore të jetës, për të dëshmuar se ajo për ne përbën një rëndësi sublime, të posaçme.

Nga Ndue Ukaj

[Ilir_Gjokaj]

Ekspozohen portretet dhe krijimtaria e Nënë Terezës

Kushdo ka ketë mundësi t'i vizitojë ekspozitën në mjediset e jashtme të Parlamentit

Portretet dhe krijimtarinë e shenjtores Nënë Tereza tashmë çdo njeri do të ketë mundësi t'i vizitojë në mjediset e jashtme të Kuvendit të Shqipërisë. Me iniciativën e Kryetares së Kuvendit, Jozefina Topalli, u çel dje ekspozita me foto nga jeta dhe vepra kushtuar jetës dhe misionit të humanistes së madhe shqiptare Nënë Tereza, një pjesë e të cilave të përzgjedhura nga arkivi i pasur i Agjencisë Telegrafike Shqiptare në kuadër të 100-vjetorit të lindjes së nobelistes shqiptare. Kryetarja e Kuvendit e shoqëruar dhe nga pedagogia Iris Kraja, familjarja më e afërt e Nënë Terezës në Shqipëri, shprehu emocione dhe kënaqësi të veçantë për hapjen e kësaj ekspozite, në vijimësi të dhjetëra aktiviteteve, që po zhvillohen në kuadër të Vitit të Nënë Terezës.

Kryetarja e Kuvendit tha se, "në historinë kombëtare nuk ekziston një personalitet që t'i ketë dhënë vendit tonë, më shumë emër dhe krenari, sesa emri i Nënë Terezës. Po të shohësh veprën e saj mund ta quash me të vërtetë si himni i dashurisë dhe i dhembshurisë për njerëzit e vetmuar, të margjinalizuar, të pashkolluar, të braktisur nga shoqëria. Po të ndjekësh thëniet e Nënë Terezës aty gjen jo vetëm gjithë dashurinë dhe gjithë dhembshurinë, që qenia njerëzore duhet të transmetojë, por në fakt dhe në çdo akt dhe sjellje në jetën e saj, ajo tregon se dhembsuria është e kundërta e egoizmit, se dashuria është e kundërta e individualizmit. Çdo gjë që ajo ka bërë në jetën e saj e ka bërë të madhe këtë grua të vogël, të brishtë, ka bërë të madh emrin e shqiptarëve, ka bërë krenarë emrin e Shqipërisë. Nënë Tereza ishte e vetmja shenjtore e gjallë që me devocionin e saj, do të mbetet model inspirimi për të gjithë njerëzimin", u shpreh Kryetarja Topalli. Ndërkohë, Kryetarja e Kuvendit falënderoi dhe shprehu mirënjohje për familjen Kraja dhe personalitetin e njohur Marie Kraja, për mbështetjen dhe dashurinë familjare, që i kanë dhënë Nënë Terezës dhe motrave të saj në Shqipëri. "Unë sot me këtë ekspozitë modeste dua të falënderoj padyshim motrat e Nënë Terezës që vazhdojnë me misionin e saj, por dua të falënderoj në mënyrë të veçantë edhe profesoren Inis Kraja, e cila është të paktën prej shumë vitesh një ndër njerëzit më të afërt të familjes së Nënë Terezës, kur regjimi komunist nuk lejonte që të hynte këtu Nënë Tereza. Ishte Marie Kraja, e famshmja Marie Kraja, e cila bashkë me familjen kujdesej dhe bënte çdo gjë për motrën dhe Nënën e saj. Edhe me këto foto që kemi patur rastin t'i ekspozojmë, unë dua të falënderoj familjen e Marije Krajës dhe pedagogen Kraja për gatishmërinë, për të na dhënë mundësinë që dhe qytetarët e tjerë të njohin edhe më mirë jetën dhe punën e Nënë Terezës", theksoi kryeparlamentaria. Nga ana e saj, pedagogia Iris Kraja tha se ndihet krenare dhe e nderuar për çeljen e kësaj ekspozite, në Kuvendin e Shqipërisë, në kujdesin e veçantë të Kryetares së Kuvendit. Zonja Kraja tha se jeta e Nënë Terezës ishte një jetë me shumë sakrifica dhe dedikim, i rrënjosur te një besim i thellë, te dashuria njerëzore. Ekspozita e hapur në mjediset e Kuvendit të Shqipërisë, përmban fotografi dhe dokumente të veçanta biografike dhe historike mbi këtë personalitet unik, me dimensione të jashtëzakonshme njerëzore. Parku Kombëtar Shqiptar në Clevelad të Ohios, me emrin e Nënë Terezës

Kryeministri Sali Berisha mbështet projektin për çeljen e Parkut Kombëtar Shqiptar në Clevelad të Ohios, i cili do të mbajë emrin e humanistes së shquar, Nënë Tereza. Këtë fakt Berisha e pohoi gjatë një takimi me kryetarin e Shoqatës Shqiptaro-Amerikane në Cleveland, Ohio, Adem Meta. Kryeministri Berisha e përgëzoi Metën dhe shoqatën që ai përfaqëson për këtë iniciativë dhe u shpreh se qeveria do të japë kontributin e saj në realizimin e këtij projekti. Kryeministri u shpreh se është edhe më domethënës fakti që kjo iniciativë ndërmerret në 100-vjetorin e lindjes së Nënë Terezës, këtij simboli të shquar të shqiptarëve të të gjitha kohërave. Gjatë takimit Meta i prezantoi Kryeministrit projektin në të cilin parku do të jetë në formën e një amfiteatri, i cili në qendër do të ketë shtatoren e Nënë Terezës. Gjithashtu, Meta shprehu rëndësinë që ka hapja e këtij parku, duke theksuar se në Ohio jetojnë 120 komunitete të ndryshme nga mbarë bota dhe vetëm 35 prej tyre kanë fituar të drejtën për të pasur Parkun e tyre Kombëtar, midis të cilëve edhe ai shqiptar. Në këtë park, tha ai, do të vendosen edhe figura të tjera të shquara kulturore të kombit tonë.

BotaSot

[Ilir_Gjokaj]

Nënë Tereza në dy dekada

Biblioteka Kombëtare prezanton fondin e librit shqiptar e të huaj për Nënë Terezën. Në ekspozitë, 20-30 gusht, edhe kolana Illlyricum Sacrum dhe botime të Bibliotekës së Voskopojës

Për 100-vjetorin e lindjes së Nënë Terezës, Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë organizon më 20-30 gusht ekspozitën "Shqipëria vend shenjtorësh".
Nga fondi i librit në gjuhë të huaj dhe shqip janë nxjerrë të gjitha veprat kushtuar kësaj figure, rreth 50 tituj, me autorë shqiptarë, të huaj, si dhe vëllime poetike, libra lutjesh të vetë misionares, të botuara në dy dekadat e fundit.

Më 2007, për 10-vjetorin e vdekjes së Nënë Terezës, Biblioteka Kombëtare prezantoi për herë të parë arkivin e bamirëses dhe fondin antikuar dhe dorëshkrimor të shenjtorëve të Shqipërisë. Këtë vit, kur e gjithë bota e religjionit nderon Nënë Terezën, BK e pasuron ekspozitën edhe me botime të tri viteve të fundit. I fundit, i botuar para 1 jave në Prishtinë, "Nënë Tereza, Shpirti i Dritës së Amshuar" i Rrok Berishës.

Për mbledhjen e shqipërimin e poezive, lutjeve, kujtimeve të Nënë Terezës janë kujdesur Don Lush Gjergji, Visar Zhiti dhe albanologu Robert Elsie.

Zhiti ka përgatitur në shqip vëllimin me poezi "Takohemi nëpër lutje" (1997), librin me poezi dhe lutje "Nënë Tereza Mërmërimë shenjtoreje" (2003), dy vëllimet me poezi shqip-gjermanisht dhe shqip-anglisht, "Mësomë të dua" (2003) dhe "Për Shqipërinë time" (2008).

Në seksionin "Nënë Tereza-autore" prezantohet "Më shumë dashuri-mendime të Nënë Terezës" (Con tanto Amore ensieri di Madre Tereza, 2003), dhe një botim polonisht nga Milosc (1990) mbi jetën e saj.

Fondi i botimeve shqip mbledh lirikat, biografitë, skicat, albumet që autorë
shqiptarë kanë krijuar për figurën e humanistes, por edhe ndonjë konferencë të mbajtur në institucionet shqiptare.

"Për herë të parë për të dëgjova në burgun e Spaçit, ishte viti 1980. Po atëherë nuk shpresoja ta shihja. Komunizmi më kish dënuar, kurse Nënë Terezën nuk e lejonte të vinte në Shqipëri të përulej në varrin e familjes.

Por, që kur e pashë për herë të parë, është një figurë që rri gjithmonë brenda meje", kujton arkitekti Maks Velo, në një nga vëllimet e tij me vizatime: "Nënë Tereza-vizatime" (2003).

Në fondin e librit të huaj bien në sy vëllimet e gazetarit dhe shkrimtarit italian Renzo Allegri. Te "Tereza e të varfërve" ("Teresa dei poveri", 2003) ai sjell bisedat e tij të gjata me këtë grua, dhe në një tjetër vëllim me të njëjtin titull, botim i vitit 1992, ai ka mbledhur thënie të njerëzve të artit për të. Përmendim: poetin Enzo Fabiani, regjisorin Franco Zeffirelli, violinistin Uto Ughi apo aktoren Lisa Gastoni.

Roger Royle dhe Gary Woods sjellin nga Varshava albumin me fotografi "Obrazy Zycia" (1996), i cili të fton në një udhëtim fotografik në jetën e shenjtores. Të trondisin fotografitë e mjerimit, ato ku bamirësja shihet pranë të dhunuarve, të paralizuarve, lebrozëve të Kalkutës.

Mes të tjerëve gjendet edhe një libër kritik mbi "fushatën nënëterezizuese", siç e quan autori indian Aroup Chatterjee, në librin "Nënë Tereza Vendimi Final" (2003). Chatterjee kritikon institucionet për përdorimin e emrit të Nënë Terezës, si për emra aeroportesh, spitalesh, sheshesh, rrugësh, shoqatash, dekoratash, aktivitete të ndryshme sportive. Ai mban qëndrim kritik ndaj medias, që në trajtimin e figurës së Nënë Terezës "përdor më shumë efektet mediatike sesa faktet".

"Nënë Tereza meriton reputacionin për të qenë personi më bamirës i të gjitha kohëve, sa që të shtyjë edhe politikanët tanë të bëhen më katolikë se Papa dhe shpenzojnë paratë e taksapaguesve shqiptarë për "nënëterezizimin" e vendit", shkruan Chatterjee.

Maks Gjinaj, shefi i Sektorit të Bibliografisë Kombëtare, lidhur me pjesën e ekspozitës që i kushtohet humanistes pohon se "jemi koshientë që nuk janë të gjithë librat. Për të shkruhet në të gjithë botën.

Por, aq sa ka pasur mundësi Shqipëria të sigurojë, do të jenë të pranishme në këtë seksion të Nënë Terezës".

Bashkë me Nënë Terezën, Biblioteka Kombëtare ka vendosur të bëjë të njohur edhe shenjtët shqiptarë. Afërdita Sharrxhi, shefja e Departamentit të Albanologjisë në Bibliotekën Kombëtare thotë se do të nxirret nga Fondi Antikuar dhe i Dorëshkrimeve, kolana me nëntë vëllime "Illyricum Sacrum" (riprodhim i origjinalit, 2004), me autorë Daniel Farlatin (1690-1773) dhe At Jakob Koletin (1734-1827).

Vëllimi i shtatë është me rëndësi për Shqipërinë.
Aty trajtohet Kisha gjatë sundimit të perandorit Deoklician, nën juridiksionin e të cilit ishte kryepeshkopata e Tivarit dhe e Durrësit. Vëllimi i tetë flet për Dardaninë.

Në dy vëllimet që kanë të bëjnë me Shqipërinë, të "Illyricum Sacrum" jepen të dhëna për dy martirët dardanë Lauri dhe Flori; për Shën Jeronimin shenjtorin nga Iliriku që ka jetuar në shek. IV-V të erës sonë, i njohur për përkthimin e Biblës (1573, botim i Parisit). Një tjetër kodik që flet për shenjtorët shqiptarë është libri i Metropolitit të Beratit, Aleksudhit, i cili flet për Shën Astin, Shën Lefterin, Shën Donatin.

Që vizitori të ndiejë vërtet "aromën e vjetërsisë" së veprave, në ekspozitë prezantohen shtatë botimet e Voskopojës, shërbesa fetaret të quajtura "Acolouthia", që i takojnë shek. XVII-XVIII.

Shërbesat janë botuar për shenjtorët: Shën Vladimiri, Shën Nikodhimi, Shën Naumi, në gjuhën greke.

Do të jetë gati një katalog për antikuarët, që e bëjnë më të të lehtë informimin e vizitorit.

Gazeta Express

[Ilir_Gjokaj]

[Ilir_Gjokaj]

Prishtinë, përfaqësues institucionesh vlerësojnë Nënë Terezën (me video)

100-vjetori i lindjes së Nënë Terezës, jeta dhe figura e saj ishin tema kryesore e tryezës tradicionale të Seminarit të sivjetmë Ndërkombëtar të Gjuhës, Letërsisë e Kulturës Shqiptare. Në këtë organizim morën pjesë përfaqësues të jetës institucionale, fetare e shkencore në vend e rajon.

Organizatorët e Seminarit XXIX Ndërkombëtar të Gjuhës, Letërsisë e Kulturës Shqiptare, ia dedikuan tryezën e sivjetme të këtij seminari nobelistes me origjinë shqiptare Nënë Tereza.
“Nëna Universale”, “Monumenti i popullit dhe i mbarë botës” dhe “Misionarja e dashurisë” ishin disa nga emërtimet për Nënë Terezën, që përshkuan fjalimet e folësve në këtë tryezë.
Ministri i Kulturës, Rinisë e Sporteve, Lutfi Haziri, tha se viti 2010 do të jetë “viti i Nënë Terezës” në Kosovë. Për të shënuar 100-vjetorin e lindjes së saj, sipas tij, po zhvillohen të gjitha përgatitjet e nevojshme.

“Ne, edhe një herë dëshmojmë, jo vetëm kujdesin, por edhe angazhimin e përkushtimin tonë të vogël karshi veprës së madhe që ka bërë Nënë Tereza. Ky vit është i Nënë Terezës, është vit për të cilin është vendosur tashmë dhe i përkushtohet jetës dhe veprës me rastin e 100-vjetorit të nënës së madhe-nobelistes së parë shqiptare Nënë Terezës”, tha Haziri.

Gonxhe Bojaxhiu, e njohur me emrin si Nënë Tereza, e lindur më 1910, në Shkup, sipas Don Lush Gjergjit, gjithë jetën e saj ia përkushtoi jo vetëm Zotit, por edhe njerëzimit.
“Prijësja e parë e Nënë Terezës është universalizmi në çdo kuptim dhe drejtim, në çdo kohë dhe hapësirë. Ajo nuk kishte për qëllim asgjë tjetër, përpos të jetë rrezja e dashurisë së Zotit”, theksoi Gjergji.
Në tryezë u fol gjithashtu për rëndësinë e figurës së Nënë Terezës në aspektin historik të popullit shqiptar. Drejtori i Institutit të Historisë në Kosovë, Jusuf Bajraktari, tha se origjina, vendi e koha ku u lind Nënë Tereza, karakteri, orientimi e vepra e saj dhe kontributi i veprës së saj për njerëzimin dhe historinë shqiptare janë tre faktorët kryesorë që e determinojnë kryesisht figurën e Nënë Terezës.

Bajraktari paralajmëroi mbajtjen e një konference ndërkombëtare për jetën dhe veprën e humanistes shqiptare - ngjarje që pritet të mbahet në fillim të muajit shtator në Prishtinë.
“Këtë vit, kur instituti ynë ka shënuar me aktivitete shumë të rëndësishme, 100-vjetorin (e lindjes) së ndjerës më të madhe po e begatojmë me organizimin e një konference shkencore e ndërkombëtare në bashkëpunim me Akademinë e Shkencave dhe Arteve të Kosovës që do të mbahet më 7 shtator në Prishtinë për nder të 100-vjetorit të lindjes së Nënë Terezës”, bëri të ditur Bajraktari.

Një nga motot kryesore të Nënë Terezës, “Bëni gjëra të vogla me dashuri të madhe” veçoi punimin e profesoreshës në Universitetin e Tiranës, Aljula Jubani-Bengu.
“Na pëlqen parimi i Nënë Terezës për dashurinë që duhet t’i kushtojmë gjithçkaje që bëjmë. Por, si mund ta zbatojmë këtë në shoqërinë tonë ku nuk rreshtin goditjet e bërrylave, nënkëmbëzat e kacafytjet?”.
“Edhe Nënë Tereza i dinte këto, i provoi, i njohu, por nuk u tërhoq në misionin e saj”, u shpreh Jubani-Bengu.

Botasot

[Nosh]

20 Gusht 2010 - 22:50 | Kulturë
TRANSLATE












TIRANË- Njëqind portrete në pikturë të Nënë Terezës, që pasqyrojnë gjithë etapat e jetës së bamirëses shqiptare, nga fëmijëria deri në Lumturimin e saj… Të gjitha të realizuara nga piktori shqiptar nga Tetova Miftar Memeti, të cilat krijonin imazhin e një taboleje të vetme të nobelistes shqiptare.

Ekspozita e rrallë e titulluar “Me dashuri për Nënë Terezën”, u prezantua të premten në mbrëmje në mjediset e Muzeut Historik Kombëtar, në prani të shumë të ftuarëve, në vijim të aktiviteteve në kuadrin e “Vitit të Nënë Terezës”, i shpallur i tillë në 100 vjetorin e lindjes së bamirëses shqiptare.

Nderuan me pjesëmarrjen e tyre në këtë aktivitet edhe Kryeministri Sali Berisha, bashkëshortja e tij, zonja Liri Berisha, njëherazi Presidente e Fondacionit kulturor “Nënë Tereza”, Kryetarja e Kuvendit Jozefina Topalli, zv/kryeministri Ilir Meta, përfaqësues të trupit diplomatik të akredituar në Tiranë, etj.

Piktori Memeti, duke vlerësuar figurën e Nënë Terezës, u shpreh se “figurën e bamirëses së madhe shqiptare e kam krahasuar me nënën time”. “Kam dashur të tregoj dashurinë ndaj nënës sime dhe nuk gjeta figurë më të madhe se Nënë Tereza”, tregoi piktori Memeti, i cili ka punuar gjatë për këtë ekspozitë, sikurse ka botuar dhe një libërth të titulluar “Nënë Tereza për të varfërit”, ku ka gërshetuar thëniet emblematike me pikturat që pasqyrojnë jetën e saj nga fëmijëria e hershme.
Për znj. Liri Berisha ekspozita e piktorit Memeti është e veçantë. “I frymëzuar nga jeta, vepra, dashuria e sakrifica e nënë Terezës, Memeti na sjell 100 piktura të jetës dhe veprës së bamirëses shqiptare. Do ta shikoni atë si gonxhe e veshur me kostumin kombëtar. Diku tjetër si fetare e përkushtuar, e diku tjetër në Kalkuta... e në fund do ta shikoni atë si një shenjtore të vërtetë”, tha znj. Berisha.
Ekspozita, vlerësoi më tej ajo, mendoj se ka një vlerë të veçantë, pasi vjen me një lloj risie. Përmes 100 pikturave që ka realizuar, Memeti ka krijuar një portret të madh të Nënë Terezës.
Njëqind portretet-piktura të shqiptares Gonxhe Bojaxhi, të realizuara nga piktori tetovar Miftar Memeti, edhe ishin stampuar nga artisti.

Secili prej të ftuarëve në aktivitetin e organizuar sot nga Fondacioni “Nënë Tereza”, në mënyrë simbolike vendosi nga një portretet (kartolinë), brenda një tabloje gjigante të vendosur në krahun e majtë të tablos reale, në një kënd të Muzeut Historik Kombëtar.
Portretin e Nënë Terezë që mbante numrin 23, e vendosi Kryeministri Sali Berisha, ndërsa piktori Miftar Memeti, vendosi portretin e fundit duke plotësuar kësisoj mozaikun e plotë, duke formuar sërish një pikturë të vetme të Nënë Terezës.
Ekspozita e prezantuar sot në Tiranë do të qëndrojë e hapur edhe nesër dhe më pas do të “udhëtojë” drejt Shkupit ku edhe do të çelet në datën 25 gusht.

Në të gjithë trevat shqiptare viti 2010 është shpallur si viti i Nënë Terezës, në kuadër të 100 vjetorit të lindjes së saj.

Angje Gonxhe Bojaxhiu, që më vonë e ndryshoi emrin në Nënë Tereza u lind në Shkup, në 26 gusht të vitit 1910 nga prindër shqiptare. Që në moshën 12 vjeç kishte dëshirë të bëhej misionare "për të përhapur mesazhin e dashurisë së Krishtit". Në moshën 18 vjeç hyri në urdhrin e motrave të Notre-Dame de Lorette, në Dublin, që punonte me arkipeshkvinë e Kalkutës.
Nëna e saj superiore në Dublin dhe Papa kishin më shumë besim tek ajo. Dhe në fillim të vitit 1948, ajo lejohet të largohet nga urdhëri. Motra Agnes bëhet atëhere Nënë Tereza për nder të shenjtores franceze Sainte-Terese e Lisieux dhe vendoset në barakat e Kalkutës, në Indi, ku në vitin 1950 themeloi urdhërin e saj te murgeshave të quajtur Misionaret e Bamirësisë. Nga ajo kohë iu dedikua tërësisht të varfërve.
Në vitin 1979, Çmimi Nobel i Paqes, shpërbleu punën e palodhshme të Nënë Terezës në favor të të varfërve dhe personave që ishin duke dhënë shpirt, duke i dhënë një autoritet botëror asaj që shumë prej adhuruesve e konsiderojnë si një shenjtore.
"Shenjtore e të varfërve", Nënë Tereza ndërroi jetë në 5 shtator 1997, në moshën 87 vjeç, pas një gjysmë shekulli shërbim ndaj të braktisurve në Indi dhe në mbarë botën. Në vitin 1997, pak para se të ndahej nga jeta, Nënë Tereza kishte 4000 motra, të pranishme në 610 shtëpi misionare, të përhapura në 123 vende të botës. Ajo prehet në selinë e Urdhërit të Misionarëve të Bamirësisë në Kalkuta.
Gjashtë vjet pas ndarjes nga jeta u shpall “E Lumturuar” nga Papa Gjon Pali i II, një moment që i ka hapur rrugë shënjtërimit të saj.

(d.b/ATA/BalkanWeb)

Lidhje te tjera
Koncert jubilar për ditëlindjen e Nobelistes


Ditëlindja e Nënë Terezës koncert jubilar në Teatrin e Operas TIRANE- Ditëlindja e Nënë Terezës, 26 gusht, do të kujtohet në Tiranë me një sërë aktivitetesh. "Rruga e jetës" është titulli i koncertit jubilar që do të organizohet në Teatrin Kombëtar të Operës dhe Baletit rastin e 100-vjetorit të lindjes së Nënë Terezës. Me regji të Milto Kutalit, skenografi të Platon Bardhi dhe dirigjent Kori Dritan Lumshin, në këtë koncert do të ketë edhe një pjesëmarrje të veçantë të recitueses Roza Anangnosti. Dirigjent i këtij koncerti është Zhani Ciko (Mjeshtër i Madh). Solistët që do të interpretojnë janë Marjana Leka, Eva Golemi, Armaldo Kllogjeri, Shpresa Beka, Armando Likaj si edhe kori me Orkestrën Simfonike të T.K.O.B. Mësohet se të ftuar nga Kalkuta e Indisë janë Debapriya Adhikary, Samanwaya Sarkar dhe Madhurjya Ranjan Barthakur. Ndërkaq pritet që në ambientet e Bibliotekës Kombëtare të jetë hapur ekspozita "Dymbëdhjetë shenjtorët", ku do të paraqiten vepra për Nënë Terezën dhe për figura të tjera të fesë së krishtere që kanë lidhje me botën shqiptare, të shpallur shenjtore nga Selia e Shenjtë. Në ambiente të hapura do të shfaqen filma dokumentarë e po më datën 26 gusht, në ambientet e Muzeut Historik Kombëtar hapet një ekspozitë kushtuar Nënë Terezës, me foto dhe objekte të saj.
(s.g/GSH/balkanWeb)